Manuscript 001-050          Manuscript 051 -100          Manuscript 101 - 150          Manuscript 151 - 210

 

 

OPDRACHT HIDDE

 

 

 

 

 

 

10 OKKE MIN SVN -

11 ISSA BOKA MOT I MI LIF ND

12 SЄLE WARJA - SE VMBIFATTA JU

13 SKЄDNISSE FON VS ЄLE FOLK AK FON

14 VSA ЄLUM - VRLЄDEN JЄR HB IK

15 AM ŮT-ER FLOD HRED TOLIK MI

16 I ND INRA MODER - A HJA

17 WЄRON WET WRDEN - ЄRRVCH

18 GVNGON HJA FTERNЄI VRDARVA -

19 VMBE HJA NAVT TO VRLYSA HB IK

20 RA VP WRLANDISK PAMPYER VVR.

21 SKRЄVEN - SAHWERSA V SE ERVE -

22 MOT V SE AK WRSKRYVA - IN

23 BRN ALSA TIL JU HJA NIMMERE

24 WЄI NAVT NE KVMA -

25 SKRЄVVEN TO LJUWERT - NЄI

26 AT-LAND SVNKEN IS - T RJA

27 - USOND FJVWER HVNDRED ND

28 NJUGON ND FJVWERTIGOSTE JЄR .

29 T IS NЄI KERSTEN RЄKNONG

30 AT TVЄLF-HVNDRED-SEX ND FIFTI-

31 - GOSTE JЄR -~HIDDE TOBINOMA

32 OERA LINDA  -~ WAK -~

[OPDRACHT VAN HIDDE]

Caput I. 2 / Okke min svn . / 1. Thissa boka mot i mith lif aend / sle wrja . Se vmbifattath thju / skdnisse fon vs le folk k fon / vsa thlum . 2. Vrlden jr haeb ik / tham uter flod hred tolik mith / thi aend thinra moder . Tha hja / wron wet wrden. thrthrvch / gvngon hja aefternei vrdarva . / Vmbe hja navt to vrlysa haeb ik / ra vp wrlandisk pampyer wr- / skrven . 3. Sahwersa thu se erve . / mot thu se k wrskryva . Thin / baern alsa til thju hja nimmerthe / wi navt ne kvma . / 4. Skrven to Ljuwert . Ni / tland svnken is . thaet thria / -thsond -fjvwer hvndred aend / njugon aend fjvwertigoste jr . / thaet is nei kersten rknong / that tvelf-hvndred . sex aend fifti / -goste jr . 5. Hidde tobinomath / oera Linda .   Wk .

Hoofdstuk I. Okke mijn zoon. 1. Deze boeken moet gij met lijf en ziel bewaren, zij bevatten de geschiedenis van ons geheele volk, en ook van onze voorvaderen. 2. Verleden jaar heb ik die uit den vloed gered tegelijk met u en met uwe moeder. Doch zij waren nat geworden, daardoor gingen zij naderhand bederven. Om ze niet te verliezen, heb ik ze op overlandsch papier overgeschreven. 3. Bijaldien gij ze erft, moet gij ze ook overschrijven. Uwe kinderen desgelijks, opdat zij nimmer verloren gaan. 4. Geschreven te Liuwert, nadat Atland verzonken is, het drie duizend vier honderd negen en veertigste jaar, dat is naar de Christen-rekening het twaalf honderd zes en vijftigste jaar. 5. Hiddo bijgenaamd Over de Linden. Waak.

Chapter I: Okke, my son - 1. You must preserve these books with body and soul. They contain the history of all our people, as well as of our forefathers. 2. Last year I saved them in the flood, as well as you and your mother; but they got wet, and therefore began to perish. In order not to lose them, I copied them on foreign paper. 3. In case you inherit them, you must copy them likewise, and your children must do so too, so that they may never be lost. 4. Written at Liudwerd, in the year 3449 after Atland was submerged - that is, according to the Christian reckoning, the year 1256. 5. Hidde, surnamed Oera Linda - Watch!

Kapitel I. Okke mein Sohn ! 1. Diese Bcher sollst Du mit Leib und Seele bewahren. Sie enthalten die Geschichte unseres ganzen Volkes und auch die unserer Vorfahren. 2. Voriges Jahr habe ich sie aus der Flut gerettet, zugleich mit dir und deiner Mutter. Sie waren aber nass geworden, dadurch fingen sie an zu verfaulen. Um sie nicht zu verlieren, habe ich sie auf overlndischem Papier abgeschrieben. 3. Falls du sie erbst, muss du sie auch abschreiben, deine Kinder desgleichen, damit sie nicht verloren gehen. 4. Geschrieben zu Ljuwert (Leeuwarden), nachdem Atland versunken ist das dreitausend vierhundertneunundvierzigste Jahr, das is nach Christenrechnung das zwlfhundert sechsundfnfzigste Jahr. 5. Hiddo, zugenannt Ura Linda. Wache.

Capitolo I. Okke Figlio Mio. 1. Devi conservare questi libri con il corpo e con l'anima. Contengono la storia di tutto il nostro popolo, e dei nostri antenati. 2. L'anno scorso li ho salvati dall'inondazione, come pure tu e tua madre; ma si sono bagnati e hanno iniziato a deteriorarsi. Per non perderli, li ho copiati su carta diversa. 3. Qualora tu li erediti, li devi similmente copiare, ed i vostri figli devono fare altrettanto, in modo che non possono mai essere persi. 4. Scritto a Liudwert, nel tremilaquattrocento quarantanovesimo anno dopo che Atland stata sommersa e questo secondo il conto cristiano, l'anno 1256. 5. Hiddo, Over de Linda.

Capitulo I. Okke, hijo mio. 1. Debes preservar estos libros con alma y cuerpo. Contienen la historia de nuestro pueblo, asi como la de nuestros antepassados. 2. El ano pasado los salve de la inundacion, al igual quw a ti y a tu madre; pero se mojaron, y desde entonces empezaron a perecer. Con el fin de no perderlos, los copie en papel extranjero. 3. Cuando los heredes, debes copiarlos de este modo, y tus hijos tambien deberan hacerlo, para quw nunca se pierdan. 4. Escrito de Liuwert, en ei ano 3449 despues del hundimiento de Atlandia; es decir, en el ano 1256 de la era cristiana. 5. Hiddo, apellidado Over de Linda. 

Caput I. OKKE, MIN SNN, 1. disse bkene m du ta vare p med legeme [liv] og sjel. De inneholder historia til hele vrt folk, og til vre forfedre. 2. I fjor reddet jeg dem i oversvmmelsen, sammen med deg og din mor [sic!]. Men de ble vte, derfor ble de siden delagt. For ikke miste dem, skrev jeg dem over p utenlandsk papir. 3. Hvis du arver dem, m du ogs skrive dem over dine barn likes, slik at de aldri kommer vekk. 4. Skrevet i Ljwert [Leeuwarden]. Etter at tland [Atlantis] sank er det det tre tusen fire hundre og ni og frtiende ret. Det er etter den kristne beregninga det tolv hundre og seks og femtiende ret [1256 vt.]. 5. Hidde, gitt tilnavnet Oera Linda. Vk!

 

OPDRACHT LIKO

 

 

 

 

 

 

08 LJAWA ERVNʘMA - VMB VSA LJAWA

09 ЄLAS WILLE ND VMB VSA LJAWA FRYDOM

10 S WILLE - VSAND WRA S BIDD-IK TO JO -

11 OCH LJAWE NE LЄT A GON ЄNIS PAPE.

12 KAPPE ACH NIMMERE OVER ISSA

13 SKRIFTA NE WЄJA - HJA SPRЄKA SWЄTA

14 WIRDA - MEN HJA TORNA UNMRKSЄM

15 AN ALLES HWAT FON VS FRYAS TREF - VMBE

16 RIKA PREBENDNE TO WINNANDE S HЄLA

17 HJA MI A POPPA KENINGAR - ISSA

18 WЄTA AT WI HJARA GRTESTE FJANDA

19 SEND - RVCHDA WI HJARA LJUDA TO SPRЄKE

20 VRA , VR FRYDOM RJUCHT ND FORSTNE

21 PLICHT - ЄRVMBE LЄTA HJA ALLES

22 VRDILIGJA HWAT FON VSA ЄLUM KVM

23 ND HWAT ЄR JETA REST FON VSA ALDA

24 SЄDUM - OCH LJAWA IK HV BI AM

25 ET HOVE WЄST - WIL WR-ALDA -T JELDA

26 ND WILLA WI VS NAVT STERIK NE

27 MAKJA , HJA SKILUN VS ALGADUR

28 VRDILIGJA -

29 [BLANCO REGEL]

30 SKRЄVEN TO LJUD-WERD - ACHT-HONDRED

31 ND RJU JЄR NЄI KERSTEN BIGRIP .

32 LIKO TONʘMA OVIRA-LINDA  [p. 4]

 

       

[OPDRACHT VAN LIKO]

Caput I. Ljawa ervnma . 1. Vmb vsa ljawa / thlas wille aend vmb vsa ljawa fridom / s wille , thusand wra s bidd ik to jo . / Och ljawa ne lt tha gon nis ppe- / kappe tach nimmerthe over thissa / skrifta ne wja . 2. Hja sprkath swta / wirda : men hja tornath vnmaerksm / an alles hwat fon vs fryas trefth . 3. Vmbe / rika prebende to winnande s hlath / hja mith tha poppa kninggar . Thissa / wtath that wi hjara grteste fianda / send . thrvchda[m] wi hjara liuda to sprke / thvra vr frijdom , rjucht aend forstne / plicht . Thervmbe ltath hja alles / vrdiligja , hwat fon vsa thlum kvmt / aend hwat thr jeta rest fon vsa alda / sdum . 4. Och ljawa ik haev by tham / et hove wst . Wil Wralda t thjelda / aend willath wi vs navt sterik ne / mkja hja skilun vs algdur / vrdiligja . 5. / Skrven to Ljudwerd . Acht hondred / aend thrju jr nei kersten bigrip . / Liko tonmath ovira Linda .

Hoofdstuk II. Lieve erfgenamen, 1. om onze lieve voorouderen wille, en om onze lieve vrijheids wille, duizendmaal bid ik u. Och lieve, laat de oogen van een monnik toch nooit over deze schriften weiden. 2. Zij spreken zoete woorden, maar zij tornen ongemerkt, aan alles wat ons Fries betreft. 3. Om rijke prebenden te winnen, heulen zij met de vreemde koningen; deze weten dat wij hunne grootste vijanden zijn, omdat wij hunne lieden toespreken durven over vrijheid, recht en vorstenplicht. Daarom laten zij alles vernielen, wat van onze voorvaderen komt, en wat nog overig is van onze oude zeden. 4. Och lieve, ik ben bij hen aan het hof geweest; wil Wralda het gehengen, en wij ons niet sterk maken, dan zullen zij ons altegader verdelgen. 5. Geschreven te Liudwert, acht honderd en drie jaar na de Christen meening. Liko bijgenaamd Over de Linden.

Chapter II: Beloved successors - 1. For the sake of our dear forefathers, and of our dear liberty, I entreat you a thousand times never let the eye of a monk look on these writings. 2. The monks are very insinuating, but they destroy in an underhand manner all that relates to us Children of Frya. 3. In order to gain rich benefices, they conspire with foreign kings, who know that we are their greatest enemies, because we dare to speak to their people of liberty, rights, and the duties of princes. Therefore they seek to destroy all that we derive from our forefathers, and all that is left of our old customs. 4. Ah, my beloved ones! I have visited their courts! If Wr-alda permits it, and we do not show ourselves strong to resist, they will altogether exterminate us. 5. Written at Liudwerd, in the year 803 of the Christian era. Liko, surnamed Oera Linda.

Kapitel II. Liebe Erben, 1. um unserer lieben Voreltern willen und um unserer lieben Freiheit willen, tausendmal bitte ich euch, ach Lieben, lasst die Augen eines Mnchs doch niemals ber diese Schriften schweifen. 2. Sie sprechen ssse Worte, aber sie rtteln unbemerkt an allem was unser Friesisch betrifft. 3. Um reiche Pfrnden zu gewinnen, halten sie es mit den fremden Knigen; diese wissen, dass wir ihre grsten Feinde sind, da wir es wagen zu ihren Leuten von Freiheit, Recht und Frstenpflicht zu sprechen, Darum lassen sie alles zerstren, was von unseren Vorfahren kommt und was von unseren alten Sitten noch brig ist. 4. Ach Lieben, ich bin bei ihnen am Hof gewesen. Sollte Wralda es zulassen und wir uns nicht stark machen, so werden sie uns alle vertilgen. 5. Geschrieben zu Ljudwerd (Leeuwarden) achthundert und drei Jahre nach Christenbegriff. Liko, zugenannt Ovira Linda.

Capitolo II. Amati successori, 1. per il bene dei nostri cari antenati, e della nostra cara libert, io vi supplico mille volte di non lasciare mai che lo sguardo di un monaco cada su queste scritture. 2. Insinuano molto, ma distruggono in modo furtivo tutto ci che relativo a noi Frisoni. 3. Per guadagnare ricchi benefici ecclesiastici, cospirano con i re stranieri, che sanno che siamo i loro pi grandi nemici, perch osiamo parlare alle loro genti di libert, dei diritti e dei doveri dei principi. Quindi cercano di distruggere tutto quello che abbiamo ricevuto in retaggio dai nostri antenati, e tutto ciche rimasto delle nostre usanze. 4. Ah, miei amati! Ho visitato le loro corti! Se Wr-Alda lo permette, e se non ci mostriamo forti per resistere, ci stermineranno interamente.5. Liko, Over de Linda. Scritto a Liudwert, Anno Domini 803.

Capitulo II. Amados sucesores, 1. en el nombre de nuestros queridosantepasados y de nuestra querida libertad, os ruego mil veces que nunca permitais que un monje vea estas paginas. 2. Son muy insinuantes, pero destruyen de manera oculta todo lo que se relaciona con nosotros los frisones. 3. Para ganar ricos beneficis, conspiran con los reyes extranjeros, quienes saben que somos sus mayores enemigos, porque nos atrevemos a hablar a su pueblo de la libertad, derechos y deberes de los principes. Tratan ademas de destruir todo lo que deriva de nuestros antepasados y todo lo que queda de nuestras antiguas costumbres. 4. !Ay, mis amados! !He visitado sus tribunales! Si Wt-alda lo permite, y nosotros no somos lo bastante fuertes para resistir, nos exterminaran a todos. 5. Escrito en Liudwert, Anno Domini 803. Liko, apellidado Over de Linde.

Caput  II. KJRE ARVTAKERE, 1. for vre kjre forfedres skyld, og for vr kjre frihets skyld, ber jeg dere tusen ganger: Akk kjre, la n aldri ynene til en pavesympatisr streife over disse skriftene. 2. De taler ste ord, men de endrer ubemerket p alt som gjelder oss frisere. 3. For f rike prebender konspirerer de med marionettkongene. Disse vet at vi er deres strste fiender gjennom at vi tr tale til deres folk om frihet, rett og fyrsters plikter. Derfor lar de utrydde alt hva som kommer fra vre forfedre og hva som fortsatt er tilbake av vre gamle skikker. 4. Akk, mine kjre, jeg har vrt hos dem p hovet. Vil Wralda tillate det, og vil vi ikke gjre oss sterke, vil de utrydde oss alle sammen. 5. Skrevet i Ljudwerd [Leeuwarden]. tte hundre og tre r [803 vt.] etter kristne begreper. Liko, gitt tilnavnet Ovira Linda.   

MS 001 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 ET BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR -

02 RITTICH JЄR FTERE DЄI AT JU FOLK.

03 S MODER VMBROCHT WAS RVCH ENE V.

04 RESTE MAGY STAND - ET - ER RG VM TO - ALLE

05 STATA ЄR- ER LIDSA ANDA ʘRE SYDE ЄRE

06 WRSARA WЄRON FON VS OFKЄR ND VN

07 DER - ET WELD ES MAGY KЄMEN ND - ET ST.

08 - AND - TO FRЄSANE AT - ER WELDICH* SKOLDE

09 WERA VR - ET ЄLLE LAND - VMBE T VNLUK

10 TO WЄRANE HЄDE MN ЄNE MЄNA ACHT

11 BILIDSEN HWЄR GADURA WЄRON ALLERA

12 MNNELIK ER ANN-EN GODE HROP STANDE

13 BY A FAMNA - A NЄI AT - ER MAR VRLAPEN

14 WЄRON AS RJV ETMELDA WAS AL GORЄD

15 ANDA TYS* ND AL ЄN SA BY HJARA KVMSTE -

16 A TO A LESTA FRЄGE ADELA T WIRD - N.

17 DE* KЄ - J ALLE WЄT - ET AT IK RJV JЄR BURCH.

18 FAM WЄSEN SY - AK WЄT J AT IK KЄREN SY

19 TO MODER ND AK T IK NЄN MODER

20 NЄ SA NAVT NILDE RVCHDAM IK APOL

21 TO MIN ЄNGA JЄRDE - ACH HWAT J NAVT

22 NЄTE T IS T IK ALLE BЄRTNISA NEI.

23 GVNGEN HW ЄVIN AS IK EN WRENTLIKE

24 FOLK-SMODER WЄSEN WЄRE - IK HV AL

25 AN FON ND WIERFAREN TO SJANDE

26 HWT-ER BЄRDE - ЄRRVCH SEND MY FЄLO

27 SЄKA BAR WRDEN ЄR ʘRA NAVT NЄTA -

28 J HWE JESTER SЄI - T VSA SIBBA

29 AN A ʘRE SYD ЄRE WRSARA NJVT ND

30 LF WЄRE - A IK MЄI SEDSA TO JV - T -

31 ER MAGY SE NEN YNE GA OF WNNEN

32 HE RVCH T WELD SINRA WЄPNE

 

[BOEK VAN ADELA MS PAG. 1]

[4] Thet bok thra Adela folstar . / Caput I. / Thrittich jr aeftere di that thju folk / smoder wmbrocht was thrvch thne v / reste Mgy stand et er aerg vm to . 1. Alle / stta thr er lidsa anda re syde thre / Wrsara , wron fon vs ofkrth aend vn / der et weld thes Magy kmen , aend et st / and to frsane , that er weldig skolde / wertha vr et lle lnd . 2. Vmbe thaet vnluk / to wrane hde maen ne mna cht / bilidsen , hwr gdurath wron llera / maennelik , thr ann en gode hrop stande / by tha fmna . Tha ni tht er mr vrlpen / wron as thrjv etmelda , was al go rd / anda tys aend al n sa by hjara kvmste . / Th to tha lesta frge Adela thaet wird , aen / de kth . 3. J alle wt et that ik thrjv jr burch / fm wsen sy . Ak wt j that ik kren sy / to moder , aend k , that ik nn moder / nsa navt nilde , thrvchdam ik Apol / to min ng jrde . Thach hwat j navt / nte , thaet is , that ik alle brtnisa ni / gvngen haew , vin as ik en wrentlike / folksmoder wsen wre . Ik haev al / an fon aend witherfren to sjande / hwaet er brde . Thrthrvch send my flo / ska br wrden , thr ra navt nta . 4. / J haeweth jester sith , thaet vsa sibba / an tha ra syd thre Wrsara njvt aend / lf wre . Th ik mi sedsa to jv , thaet / er Mgy se nn yne g ofwnnen / heth thrvch thaet weld synra wpne ,

[5] Het boek van Adela's aanhangers. Hoofdstuk I. Dertig jaren na den dag, waarop de volksmoeder omgebracht was, door den overste Magy, stond het er erg aan toe. 1. Alle staten, die er liggen aan de andere zijde der Weser waren van ons afgescheurd en onder het geweld des Magy gekomen; en het stond te vreezen, dat hij geweldig zoude worden over het geheele land. 2. Om dat ongeluk te weeren, had men eene algemeene volks vergadering belegd, alwaar vergaderd waren alle manspersonen, die in een goeden roep stonden bij de maagden (priesteressen). Doch nadat er meer verloopen waren dan drie etmalen, was de geheele Go-raad in de war, en alles even als bij hunne komst. Toen ten laatste vroeg Adela het woord, en sprak: 3. Gij allen weet, dat ik drie jaren burgtmaagd geweest ben; ook weet gij, dat ik gekozen ben tot volksmoeder en dat ik niet volksmoeder wezen wilde, omdat ik Apol tot mijn echtgenoot begeerde. Doch wat gij niet weet, dat is, dat ik alle gebeurtenissen nagegaan heb, evenals of ik een wezenlijke volksmoeder was geweest. Ik heb gestadig heen en weder gereisd, toeziende wat er gebeurde. Daardoor zijn mij veele zaken openbaar geworden, die anderen niet weten. 4. Gij hebt gisteren gezegd, dat onze stamverwanten aan de andere zijde der Wezer tam en laf waren; doch ik mag tot u zeggen, dat de Magy hun niet n dorp afgewonnen heeft door het geweld zijner wapenen,

[5] Aus dem Buche der Folger Adelas. Kapitel I. Dreissig Jahre nach dem Tage , da die Volksmutter umgebracht war von dem obersten Magy, war es schlimm bestellt. Alle Staaten, welche liegen an der anderen Seite der Weser, waren von uns abgekehrt und unter die Gewalt des Magy geraten. Und es war zu befrchten, dass er gewaltig werden knnte ber das ganze Land. 2. Um dem Unglck zu wehren, hatte man eine gemeine Acht belegt, wo alle Mnner versammelt waren, die in einem guten Rufe bei den Maiden standen. Doch nachdem da mehr als drei Etmelda verstrichen waren, war der ganze Gaurat durcheinander und alles wie bei ihrem Kommen. Zuletzt erbat Adela das Wort und sagte : 3. Ihr alle wisst, dass ich zur Mutter gekoren wurde, und auch, dass ich keine Mutter sein wollte, weil ich Apol zu meinem Ehegatten begehrte. Doch was ihr nicht wisst, das ist, dass ich allen Ereignissen nachgegangen bin, gleich wenn ich eine wirkliche Volksmutter gewesen wre. Ich bin allemal hin und her gefahren, um zu sehen, was geschah. Dadurch sind mir viele Sachen offenbart worden, welche andere nicht wissen. 4. Ihr habt gestern gesagt, dass unsere Sippen an der anderen Seite der Weser unterwrfig und feige waren. Doch ich darf zu euch sagen, dass der Magy nicht einen Gau durch die Gewalt seiner Waffen

[5] The book of Adela's followers. Chapter I: Thirty years after the day on which the folk-mother was murdered by the commander Magy was a time of great distress - 1. All the states that lie on the other side of the Wrsara had been wrested from us, and had fallen under the power of Magy, and it looked as if his power was to become supreme over the whole land. 2. To avert this misfortune a general assembly of the people was summoned, which was attended by all the men who stood in good repute with the femmes. Then at the end of three days the whole council was in confusion, and in the same position as when they came together. Thereupon Adela demanded to be heard, and said: 3. "You all know that I was three years burgh-femme. You know also that I was chosen for folk-mother, and that I refused to be folk-mother because I wished to marry Apol; but what you do not know is, that I have watched everything that has happened, as if I had really been your folk-mother. I have constantly travelled about, observing what was going on. By that means I have become acquainted with many things that others do not know. 4. "You said yesterday that our relatives on the other side of the Wrsara were dull and cowardly; but I may tell you that the Magy has not won a single village from them by force of arms;

Capitolo 11 ADELA , LA MADRE NON ELETTA. Il Consiglio di Adela : Capitolo I. Trenta anni dopo il giorno in cui la Madre Terra era stata assassinata dal comandante Mago , era un tempo di grande preoccupazione . 1. Tutti gli stati situati sull'altro lato del Weser ci erano stati conquistati , ed erano caduti sotto il potere del Mago , che cercava di estendere il suo potere supremo sopra la terra intera . 2. Per scongiurare questa disgrazia era stata convocata unassemblea generale delle persone , composta da tutti gli uomini che avevano una buona reputazione con le Ancelle . Ma trascorsi tre giorni lintero consiglio era sempre nella confusione , e nella stessa posizione dellinizio . Alla fine Adela chiese di essere ascoltata , e disse : 3. "Voi tutti sapete che sono Madre del borgo da tre anni . Voi sapete anche che sono stata scelta per essere la Madre Terra , e che ho rifiutato di esserlaperch desideravo sposare Apollo ; ma ci che voi non sapete , che avevo visto ogni cosa che successo , come se fossi stata realmente la vostra Madre Terra . Ho viaggiato costantemente , osservando ci che stava accadendo . Da questo si evince che ho la conoscenza di molte cose che gli altri non sanno . 4. Voi avete detto ieri che i nostri parenti sull'altro lato del Weser erano noiosi e vigliacchi ; ma devo dirvi che il Mago non ha vinto e conquistato un solo villaggio con laforza delle armi ;                004

 

MS 002 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 MEN BLAT RVCH RGELESTIGE RENKA ND JETA

02 MAR RVCH T GYRICH SA ЄRA HYRTOGŮM ND

03 ЄRA ЄELINGA . FRYA HE SЄIT WI NE SKOLDON

04 NЄN UNFRYA LJVD BY VS TO LЄTA - A HWAT HV.

05 ON HJA DЄN - HJA HVON VSA FJAND NЄFOLGED*

06 HWAND AN STЄD FON HJARA FENSENUM TO DЄIAN.

07 DE JEFA FRY TO LЄTANE HVON HJA FRYA-S RЄD

08 MINACHT ND SE TO HJARA SLAFONUM MAK.

09 - AD - RVCHDAM HJA SOK DЄDON MACHT FRYA

10 NAVT LONGER WAKA OVIR HJAM - HJA HVON

11 YNES ʘERIS FRYDOM BINIMEN ND T IS

12 ЄRSЄKE T HJA HJARA JN VRLЄREN [p- 6] HWE -

13 ACH T ELLA IS JO SELVA A-KEN - MEN IK WIL

14 SEDSA TO JO - HO HJA NЄI - GRADUM SA LЄG VRSYL

15 SEND - ЄRA FINNUM HJARA WIVA KRЄJON BRN -

16 ISSA WAXTON VPPA MI VSA FRYA BRN - ALTOMET

17 TVILDON ND JOLDON HJA TO SAMNE VPPA HЄM

18 JEFA HJA WЄRON MI EKKORUM BI ЄRE HЄRD -

19 ЄR HЄRDON HJA MI LUSTUM NЄI A VRDWAL.

20 SKA FINNA SAGUM - RVCHDAM HJA JVD ND

21 ND* NЄI WЄRON - SA SEND HJA VNT-FRYAST VN.

22 ʘNKES ENE WALD HJARAR ALDRUM - AS A BRN

23 GRAT WRDON ND SAGON T A FINNA RA -

24 BRN NЄN / WЄPNE / HANTЄRA MACHTE - ND BLAT WRKA

25 MOSTE - A KRЄJON HJA ANN E* WRKA EN GRYNS

26 ND WRDON HRDE HACHFARANDE - A BASA ND

27 HJARA STORSTA SVNUM KRUPTON BY A LOD.

28 DARIGA FINNA MANGЄRTUM - ND HJARA JNE

29 TOGHATERA RUCH T WLE FARBILD FON - A

30 WЄI BROCHT LЄTON HJA / RA / SELVA BIGORDA RVCH

31 A SKЄNESTA FINNA KNAPA HJARA WLUM ALDRUM

32 TO SPOT - A ENE MAGY T ANDA NʘS KRYG

/ WЄPNE / r- 24.

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 2]

men blt thrvch aergelestige renka , / aend jeta mr thrvch thaet gyrich sa thra hyrtogum aend / thra thelinga . 5. Frya heth sit wi ne skoldon / nn vnfrya ljvd by vs tolta , th hwat haev- / on hja dn ? hja haevon vsa fjand ni folged : / hwand an std fon hjara fensenum to dian / de , jeftha fry to ltane , haevon hja Fryas rd / minacht aend se to hjara slfonum mk- / ad . 6. Thrvchdam hja sok ddon , macht Frya / navt longer wka ovir hjam : hja haevon / ynes theris frydom binimen , aend thaet is / rske , thaet hja hjara aejn vrlren [6] haewe . 7. / Thach thaet ella is jo selva .ken . Men ik wil / sedsa to jo , ho hja ni grdum s lg vrsylth / send . Thra finnum hjara wiva krjon baern . / Thissa waxton vppa mith vsa frya baern . Altomet / tvildon aend joldon hja to samne vppa hm , / jeftha hja wron mith ekkorum by thre hrd . 8. / Thr hrdon hja mith lustum ni tha vrdwl- / ska finna sgum , thrvchdam hja thjvd aend / ni wron . S send hja vntfryast vn- / thnkes thene wald hjarar aldrum . As tha baern / grt wrdon aend sagon thaet tha finna ra / baern nn [wpne] hantra machte , aend blt waerka / moste , th krjon hja anneth waerka en gryns / aend wrdon haerde hchfrande . 9. Tha bsa aend / hjara storsta svnum krupton by tha lod- / deriga finna mangrtum ; aend hjara aejne/ toghatera thrvch thaet vvle frbild fon a / wi brocht , lton hja[ra] selva bigorda thrvch / tha sknesta finna knpa , hjara vvle aldrum / to spot . 10. Tha thne Magy thaet anda ns kryg ,

maar bloot door arglistige ranken en nog meer door de hebzucht der Hertogen en Edelingen. 5. Frya leeft gezegd: wij moesten geene onvrije lieden bij ons toelaten; doch wat hebben zij gedaan? Zij hebben onze vijanden nagevolgd; want in plaats van hunne gevangenen te dooden of vrij te laten, hebben zij Fryas raad veracht en hen tot hunne slaven gemaakt. 6. Omdat zij zulks deden, had Frya geene lust meer langer over hen te waken; zij hebben eens anders vrijheid benomen, en dat is oorzaak, dat zij hunne. [7] eigene verloren hebben. 7. Doch dat alles is u zelven ook bekend; maar ik wil tot u zeggen, hoe zij allengs zoo laag verzeild zijn. De vrouwen der Finnen kregen kinderen, deze groeiden op met onze vrije kinderen. Somtijds dartelden en joelden zij te zamen op het hiem, of zij waren met elkander bij den haard. 8. Daar hoorden zij met welgevallen naar de losbandige sagen der Finnen, omdat die geestig en nieuw waren, Zoo zijn zij ontfriesd ondanks de macht hunner ouders. Toen de kinderen groot werden, en zagen, dat de kinderen der Finnen geene wapenen mochten hanteeren en slechts moesten werken, kregen zij van het werken een afkeer en werden zeer hoogmoedig. 9. De meesters en hunne kloekste zoonen kropen bij de wulpsche meisjes der Finnen; en hunne eigene dochteren, door het slechte voorbeeld van den weg gebracht, lieten zich door de schoonste knapen der Finnen begorden, ten spot van hare verdorvene ouders. 10. Toen de Magy dat in de neus kreeg,

but only by detestable deceit, and still more by the rapacity of their dukes and nobles. 5. "Frya has said we must not admit amongst us any but free people; but what have they done? They have imitated our enemies, and instead of killing their prisoners, or letting them go free, they have despised the counsel of Frya, and have made slaves of them. 6. "Because they have acted thus, Frya cared no longer to watch over them. They robbed others of their freedom, and therefore lost their own. 7. "This is well known to you, but I will tell you how they came to sink so low. The Finnar women had children. These grew up with our Children of Frya. They played and gamboled together in the fields, and were also together by the hearth. 8. "There they learned with pleasure the loose ways of the Finnar, because they were bad and new; and thus they became corrupted in spite of the efforts of their parents. When the children grew up, and saw that the children of the Finnar handled no weapons, and scarcely worked, they took a distaste for work, and became proud. 9. "The principal men and their cleverest sons made up to the wanton daughters of the Finnar; and their own daughters, led astray by this bad example, allowed themselves to be beguiled by the handsome young Finnar in derision of their depraved fathers. 10. "When the Magy found this out,

abgewonnen hat, sondern bloss durch arglistige Rnke und noch mehr durch die Gierigkeit der Herzge und Edelingen. 5. Frya hat gesagt, wir sollten keine unfreien Leute bei uns zulassen. Doch was haben sie getan? Sie sind unseren Feinden gefolgt : denn anstatt ihre Gefangenen zu tten oder frei zu lassen, haben sie Fryas Rat missgeachtet und sie zu ihren Sklaven gemacht. 6. Dieweil sie so taten, mochte Frya nicht lnger ber sie wachen : sie haben einem anderen die Freiheit genommen, und das ist die Ursache, dass sie ihre eigene verloren haben. 7. Doch dies hiesse euch Bekanntes vermehren. Ich will euch aber sagen, wie sie allmhlich so niedrig versegelt sind. Die Weiber der Finnen bekamen Kinder. Diese wuchsen mit unseren freien Kindern auf. Zuweilen tollten und spielten sie zusammen auf dem Hof, oder sie waren miteinander bei dem Herd. 8. Dort hrten sie mit Lust nach den irrefhrenden Sagen der Finnen, weil sie deutungsvoll und neu waren. So sind sie entartet , trotz der Gewalt ihrer Eltern. Als die Kinder gross wurden und sahen, dass die Kinder der Finnen keine Waffen fhren durften und nur arbeiten mussten, so gewannen sie eine Verachtung fr die Arbeit und wurden sehr hochfhrtig. 9. Die Fhrer und ihre kraftigsten Shne krochen zu den lockeren Finnenmdchen, und ihre eigenen Tchter, durch das unreine Beispiel irregefhrt, liessen sich selber schwangern von den schnsten Finnenknaben, ihren unreinen Eltern zum Spotte. 10. Als der Magy davon Witterung erhielt,

ma soltanto con il detestabile inganno , e pi ancora per larapacit dei loro duchi e dei loro nobili . " 5. Frya aveva detto che non dovevamo ammettere fra noi chiunque , ma soltanto genti libere ; ma che cosa hanno fatto ? Hanno imitato i nostri nemici , ed invece di uccidere i loro prigionieri , o di lasciarli andare liberi , hanno disprezzato il consiglio di Frya , e li hanno fatti schiavi . 6. "Perch hanno agito cos , Frya si preoccupava di non poter vegliare pi su di loro . Hanno derubato gli altri della loro libert , e hanno quindi perso la loro . 7. "Questo ben conosciuto da voi , ma vi dir come mai sono caduti cos in basso . Le donne dei Finlandesi avevano dei bambini . Questi sono cresciuti con i nostri bambini liberi . Hanno giocato e scherzato insieme nei campi , ed insieme erano anche al focolare . "L hanno imparato con piacere le maniere sciolte dei Finlandesi , perch erano nuovi e cattivi ; e cos hanno perso il senso della nazione malgrado gli sforzi dei loro genitori . Quando i bambini sono cresciuti , e hanno visto che i bambini dei Finlandesi non maneggiavano nessuna arma , e lavoravano scarsamente , hanno provato una ripugnanza per il lavoro , e sono diventati orgogliosi . "Gli uomini pi importanti ed loro figli pi intelligenti si sono accoppiati con le figlie prostitute dei Finlandesi ; e le proprie figlie si sono lasciate attrarre dal cattivo esempio ,ed hanno consentito che i bei giovani Finlandesi le ingannassero con la derisione dei loro padri depravati . 10. Quando il Mago ha capito questo fatto ,           006

MS 003 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 A NAM - ER A SKЄNSTA SYNAR FINNA ND MAG.

02 YARAVRLOVANDE - RA KY MI GOLDEN HORNA SA

03 HJA-RA RVCH VS FOLK FATA DЄDON - FTERDAM -

04 SINA LЄR VTBRЄDA - MEN SIN LJVDA DЄDON

05 MAR - BERN WRDON TO SOK MAKAD - NЄI VPSA

06 LANDUM WЄIBROCHT - ND SAHWERSA HJA VP.

07 BROCHT WЄRON AN SINA WLA LЄR - N WRDON

08 HJA TO BEK SENDON* - A A SKIN-SLAVONA VSA

09 TAL MCHTICH WЄRON A KLIVADON HJA A HERTOG.

10 A ND ЄELINGA AN BORD* ND KЄON HJA MOSTON

11ENE MAGY HЄROCH WERA SA KVNDON HJARA SVN.

12 UM* VPFOLGJA AM ʘNI* RVCH - E* FOLK KЄREN TO WR.

13 DANE - ЄRA ЄR VMBE GODA DЄDUM EN FAR-DЄL

14 TO RA HUS KRYEN HЄDE VRLʘVADON HJA FO / N / SIN.

15 ANT WЄGUM JETA - N FTER-DЄL BY - HOKA AM EN

16 FAR ND FTER-DЄL KRYEN HЄDE SЄIDON HJA EN

17 ROND-DЄL TO ND AM EN ROND-DЄL HЄDE EN

18 ЄLLE* STAT - WЄRON A ЄLA TO HRDE FRYA-S A

19 WENDON HJA A STЄWEN ND HILDON VPPAR

20 VRBASTERA SVNUM AN - JESTERDЄI WЄRON -ER

21 MONG JO AM ALLET FOLK TO HARE WOPA* WILDE [p. 8]

22 VMB A ASTLIKE STATA WIER TO HJARA PLYGA

23 TO TVANGANDE - ACH NЄI MIN YNFALDA MYNING

24 SKOLDE AT FALIKANT* UTKVMA - NK YNES

25 ЄR WAS HYR WЄSEN EN HRDE LVNG-SYAK.

26 TE AMONG E* FJA ND T-ER ER JETA RG

27 WDE - SKOLDE J -E* N WEL WAGJA VMBE

28 JVW HЄLENA FJA TO FARANDE AMONG HJARA

29 SYAKA FJA - MMER NA* - SAHWERSA ALLRA* -

30 MNNELIK NW BIAMA ND BIJECHTA MOT

31 T E* ЄRMIA STAPEL RG OFKVMA

32 SKOLDE [-] HWA SKOLDE N ALSA DRYST

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 3]

tha nam er tha sknesta sinar Finna aend Magy / ara vrlovende r ky mith golden horna , sa / hja ra thrvch vs folk fata ddon , aefterdam / sina lr vtbrda . Men sin ljuda ddon / mr : bern wrdon to sok makad , nei vpsa / lndum wibrocht , aend shwersa hja vp / brocht wron an sina vvla lr , thaen wrdon / hja to bek sendon . 11. Th tha skinslvona vsa / tl maechtich wron , th klivadon hja tha hrtog / a aend thelinga an bord , aend kthon , hja moston / thene Magy hroch wertha , sa kvndon hjara svn / um vpfolgja tham , oni thrvch et folk kron to wr / dane . 12. Thra thr vmbe goda ddum en frdl / to ra hus kryen hde vrlovadon hja fon sin / ant wgum jeta n aefter dl bij ; hoka tham en / fr aend aefter dl kryen hde sidon hja en / rond dl to , aend tham en rond dl hde en / lle stt . Wron tha thla to haerde fryas , th / wendon hja tha stwen aend hildon vppar / vrbastera svnum an . 13. Jesterdi wron er / mong jo tham allet folk to hpa hropa wilde [8] / vmb tha stlike stta wither to hjara plyga / to tvangande . Thach ni min ynfalda myning / skolde tht falikant utkvmma . 14. Thaenk ynes / thr was wsen en haerde lvngsyak / te among eth fja , aend thaet er thr jeta aerg / vvde , skolde j eth thaen wel wgja vmbe / jvw hlena fja to frande among hjara / syaka fja ? aemmer n . Shwersa allra / maennelik nw bima aend bijechta mot , / thaet eth thr mitha stapel aerg of kvma / skolde , hwa skolde thaen alsa dryst /

toen nam hij de schoonste zijner Finnen en Magyaren, hun belovende koeijen met gouden hoornen, zoo zij zich door ons volk lieten gevangen nemen, ten einde zijne leer te verbreiden. Maar zijne lieden deden meer; kinderen werden te zoek gemaakt, naar de Upsallanden weggevoerd, en nadat zij opgevoed waren in zijne verderfelijke leer, dan werden zij terug gezonden. 11. Toen de schijn-slaven onze taal machtig waren, klampten zij de Hertogen en Edelingen aan boord en zeiden, dat zij den Magy onderhoorig moesten worden, dan konden hunne zoonen hen opvolgen zonder door het volk gekozen te worden. 12. Diegenen, die om hunne goede daden een voordeel tot hun huis gekregen hadden, beloofden zij van zijnentwege ook nog een achterdeel er bij; zulken die een voor- en achterdeel gekregen hadden, zeiden zij een ronddeel toe; en die een ronddeel hadden eene geheele State. Waren de ouders te hard Fryasgezind, dan wenden zij den boeg en hielden aan op hunne verbasterde zoonen. 13. Gisteren waren er onder u, die al het volk te hoop roepen wilden [9] om de oostelijke Staten weder tot hare plicht te dwingen. Doch naar mijne eenvoudige meening zou dat verkeerd uitkomen. 14 Denk eens, daar was er eene hevige longziekte onder het vee, en dat die daar nog erg woedde. zoudt gij het dan wel wagen om uw gezonde vee te voeren onder hun ziek vee? Immers neen. Bijaldien nu iedereen beamen en toestemmen moet, dat het dan met de (vee)stapel erg afloopen zoude, wie zoude dan zoo onvoorzichtig

he took the handsomest of his Finnar and Magyarar, and promised them red cows with golden horns to let themselves be taken prisoners by our people in order to spread his doctrines. His people did even more. Children disappeared, were taken away to Upsaland, and after they had been brought up in his pernicious doctrines, were sent back. 11. "When these pretended prisoners had learned our language, they persuaded the dukes and nobles that they should become subject to the Magy - that then their sons would succeed to them without having to be elected. 12. "Those who by their good deeds had gained a piece of land in front of their house, they promised should receive in addition a piece behind; those who had got a piece before and behind, should have a complete circuit; and those who had a complete circuit should have a whole freehold. If the elders were true to Frya, then they changed their course, and turned to the degenerate sons. 13. "Yesterday there were among you those who would have called the whole people together, to compel the eastern states to return to their duty. According to my humble opinion, they would have made a great mistake. 14. "Suppose that there was a very serious epidemic among the cattle, would you run the risk of sending your healthy cattle among the sick ones? Certainly not. Every one must see that doing that would turn out very badly for the whole of the cattle. Who, then, would be so imprudent

da nahm er die schnsten seiner Finnen und Magjaren und versprach ihnen Khe mit goldenen Hrnern, so sie sich von unserem Volke fassen liessen, damit sie seine Lehre weiterverbreiteten. Aber seine Leute taten mehr : Kinder wurden beiseitegeschafft, nach den Upsalanden weggebracht, und sobald sie in seiner Lehre aufgezogen worden waren, wurden sie wieder zurckgesandt. 11. Als die Scheinsklaven unserer Sprache mchtig waren, da klammerten sie sich den Herzgen und Edelingen an Bord und kndeten, dass sie dem Magy hrig sein sollten, so knnten ihre Shne ihnen nachfolgen, ohne von dem Volke gekoren zu werden. 12. Denjenigen, die um guter Taten willen ein Vorderteil zu ihrem Hause er halten hatten, verhiessen sie von seinetwegen einen Afterteil dazu ; solchen, die einen Vorder- und Afterteil erhalten hatten, versprachen sie einen Rundteil dazu, und denen, die einen Rundteil hatten, eine ganze State . Waren die Eltern zu hartgesottene Fryas, so wendeten sie den Steven und hielten auf die verbasterten Shne an. 13. Gestern gab es welche unter euch, die wollten all das Volk zuhauf rufen, um die stlichen Staaten wieder zu ihrer Pflicht zu zwingen. Doch nach meiner einfltigen Meinung wrde das verkehrt ausgehen. 14. Denket einmal, es wre eine schwere Lungenseuche unter dem Vieh gewesen und htte arg gewtet, wrdet ihr dann wohl wagen, euer heiles Vieh inmitten des siechen Viehes zu fhren? So wenn ein jemand nun bejahen und besttigen muss, dass es seinem Viehstapel bel ergehen knnte, wie wrde er dann so dreist

 

ha portato il pi bello dei suoi Finlandesi ed i suoi Magiari , ed ha promesso loro , per lasciarsi prendere prigionieri dalla nostra gente e divulgare le sue dottrine le mucche rosse con le corna dorate . La sua gente ha fatto anche di pi . I bambini scomparsi , sono stati portati lontani sugli altopiani , e dopo che sono stati allevati nelle sue dottrine nocive , sono stati riportati indietro . 11. "Quando questi falsi prigionieri hanno imparato la nostra lingua , hanno persuaso i duchi edi nobili che si dovevano assoggettare al Mago , perch cos facendo i loro figli sarebbero succeduti a loro senza dover essere eletti . A quelli che dalle loro buone azioni avevano guadagnato un pezzo di terra davanti alla casa , hanno promesso per parte loro che avrebbero ricevuto in pi un pezzo di terra anche dietro ; 12. quelli che avevano preso un pezzo di terra davanti e dietro , avrebbero ricevuto tutto il terreno intorno , e quelli che avevano tutto il terreno intorno avrebbero ricevuto un terreno intero . Se gli anziani erano ancora devoti a Frya , poi cambiarono il loro indirizzo , e si adeguarono ai figli degenerati . 13. C'erano ieri fra di voi quelli che avrebbero riunito insieme le tutte persone , per obbligare gli stati orientali a far ritorno al proprio dovere . Secondo la mia umile opinione , avrebbero fatto un grande errore . Supponendo che ci fosse un'epidemia molto seria fra il bestiame , vorreste correre il rischio di mandare il vostro bestiame sano fra quello malato ? Certamente no . Ognuno sa che ci facendo ne risulterebbe un danno gravissimo per l'intero bestiame . Chi , poi , sarebbe cos imprudente              008

MS 004 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 WЄSA VMBE SINA BRN TO WAGANDE AMONG EN

02 FOLK T ЄLLE* ND AL VRDЄREN IS - MACHT IK JO RЄD

03 JЄVA IK SKOLDE SEDSA TO JO - J MOSTE BIFARA ALLE

04 DINGUM JO EN NЄJE FOLK-S-MODER KIASA - IK WЄT

05 WEL T J ЄRMIA ANDA BRVD SITTE VT HAWEDE

06 T-ER FON A REDTINE BVRCH-FAMNA AN WI

07 JETA OWER HVE WEL - ACHTE SEND ЄR NЄI ЄRE

08 ЄRA DINGE - MEN T SKOLD - IK NAVT NE MELDA - TŮN.

09 TJA ЄR FAM IS - ET  - ER BURCH MEDEA-S-BLIK HET - ER

10 NMMER NЄI TAL - ACH IS HJU FOL WITSKIP

11 ND KLAR-SIAN ND WEL SA HR / DE / VPPIR FOLK ND

12 VSA PLYGA STL AS ALL ʘERA ETSAMA - FOR

13 SKOLD-IK RЄDA J MOSTE NЄI A BURGUM GA - ND

14 ND [2x] ЄR VPSKRYWA ALLE ЄWA FRYA-S TEX BIJUN

15 - KA ALLE SKYDNISA - JA ELLA T-ER TO FINDA SY

16 VPPA WAGUM TIL JU ELLA NAVT VRLЄREN NI GA

17 ND MI-A BURGUM ALSA VRDЄN NAVT NE WER* -

18 ЄR STT ASKRI [I]VEM IU MODER ND JAHWELIK

19 BURCH-FAM SKIL HVA BUTA HELPAR ND SNDA.

20 BODON - YN AND TWINTICH FAMNA ND SJUGUN

21 LЄR-FAMKIS - MACHT IK ЄR HWAT TO DVANDE - A

22 SKOL IK SKRYWA ND ALSA FЄLO ЄRSЄMA TOGHA.

23 TERA VMBE TO LЄRANE - SA ЄR UPPA BVRGUM WЄSA

24 MŮGE - HWAND IK SEGS AN TROWE ND TID SKIL -

25 E* JECHTA - SAWERSA J FTA FRYA-S BRN WILLE

26 NMMER TO WINNADE HOR* RVCH LESA* NER R.

27 VCH WЄPNE SA HAGA J TO NVDANDE T JVWE TO.

28 GHATERA FTA FRYA WIVA WRDE - BRN MOT MN

29 LЄRA - HO GRAT VS LAND ЄR WЄSEN SY - HOKKE

30 GRATE MNNISKA VSA ЄLA WЄRON - HO GRAT

31 WI JETA SEND SA WI VS DL LEDSA BI ORA .

32 MN [p. 10] MOT TLA HJAM FON A WICHARDA ND

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 4]

wsa vmbe sina baern to wagande among en / folk thaet lle aend al vrdren is . 15. Macht ik jo rd / jva , ik skolde sedsa to jo , j moste bifara alle / dingum jo en nie folksmoder kyasa . Ik wt / wel thaet j thrmitha anda brvd sitte , vt hawede / thaet er fon tha thredtine burchfmna than wi / jeta ower haeve wel achte send thr ni thre / ra dinge , men thaet skold ik navt ne melda . 16. Tn / tja thr fm is et er burch Mdasblik het er / naemmer ni tlth ; tach is hja fol witskip / aend klarsyan , aend wel sa haerde vppir folk aend / usa plyga staelth as all thera etsamne . Forth / skold ik rda j moste ni tha burgum g , / aend [2x] aend thr vpskrywa alle wa fryas tex , bijvnka / alle skydnisa , j ella thaet er to finda sy / vppa wgum , til thju ella navt vrlren ni g , / aend mitha burgum alsa vrdn navt ne werth . 17. / Thr staet askriwen : thiu moder aend jahwelik / burchfm skil haeva buta helpar aend senda / bodon , yn and twintich fmna aend sjugon / lrfmkis . 18. Macht ik thr hwat to dvande , th / skol ik skrywa , aend alsa flo rsma togha / tera vmbe to lrane , sa thr vppa burgum wsa / mge ; hwand ik seg an trowe aend tid skil  / eth jechta , shwersa j aefta Fryas baern wille / naemmer to winnande , hor thrvch lesa* ner thr / vch wpne , sa hagath j to nvdande thaet jvwe to / ghatera aefta frya wiva wrde . 19. Baern mot maen / lre , ho grt vs lnd r wsen sy , hokke / grte maenniska vsa ethla wron , ho grt / wi jeta send , sa wi vs dael ledsath bij ra , / maen [10] mot tla hjam fon tha wicharda aend /

* Er staat lesa - lezen in plaats van lesta - listen.

wezen om zijne kinderen te wagen onder een volk, dat geheel en al verdorven is? 15. Mocht ik u een raad geven, ik zoude tot u zeggen, gij moest voor alle dingen eene nieuwe volksmoeder kiezen. Ik weet wel dat ge daarmede aan den grond zit, uithoofde dat er van de dertien burgtmaagden, die wij nog overig hebben, wel acht zijn, die naar die eere dingen, maar daar zoude ik geen acht op slaan. 16. Teuntia, die maagd is op de burgt Medeasblik, heeft er nooit naar getaald, en toch is zij iemand van wetenschap en helder inzicht en wel zoo sterk op haar volk en onze gewoonten gesteld, als alle andere te zamen. Voorts zoude ik aanraden, gij moest naar de burgten gaan en daar opschrijven alle wetten van Fryas tex, benevens alle geschiedenissen, ja alles wat er te vinden is op de wanden, opdat alles niet verloren ga, en met de burgten tevens niet worde vernield. 17. Daar staat geschreven: De moeder en elke burgtmaagd zal hebben buiten helpers en zendboden, eenentwintig maagden en zeven leermeisjes. 18. Mocht ik daar wat bijvoegen, dan zoude ik schrijven, en alzoo veele eerzame dochteren om te leeren, als daar op de burgten wezen mogen. Want ik zeg in trouwe en de tijd zal het bevestigen, bijaldien gij echte Fryas kinderen wilt blijven, nimmer te overwinnen noch door list noch door wapenen, zoo behoort gij er voor te waken, dat uwe dochters echte Fryas vrouwen worden. 19. Den kinderen moet men leeren, hoe groot ons land weleer geweest is, hoe groote mannen onze voorvaderen waren, hoe groot wij nog zijn, zoo wij ons neder leggen [11] (vergelijken) bij anderen: men moet hun vertellen van de zeehelden en

as to send their children among a people wholly depraved? 15. "If I were to give you any advice, it would be to choose a new folk-mother. I know that you are in a difficulty about it, because out of the thirteen burgh-femmes that we still have remaining, eight are candidates for the dignity; but I should pay no attention to that. 16. "Tuntia, the burgh-femme of Medeasblik, who is not a candidate, is a person of knowledge and sound sense, and quite as attached to our people and our customs as all the rest together. I should further recommend that you should visit all the burghs, and write down all the laws of Frya's Tex, as well as all the histories, and all that is written on the walls, in order that it may not be destroyed with the burghs. 17. "It stands written that every folk-mother and every burgh-femme shall have assistants and messengers - twenty-one femmes and seven apprentices. 18. "If I might add more, I would recommend that all the respectable girls in the burghs should be taught; for I say positively, and time will show it, that if you wish to remain true Children of Frya, never to be vanquished by fraud or arms, you must take care to bring up your daughters as true Frya's daughters. 19. "You must teach the children how great our nation has been, what great men our forefathers were, how great we still are, if we compare ourselves to others. 20. "You must tell them of the wizards,

sein, seine Kinder zu wagen inmitten eines Volkes, das ganz und gar verdorben ist? 15. Drfte ich euch einen Rat geben, ich wrde zu euch sagen : Ihr msstet vor allen Dingen eine neue Volksmutter kiesen. Ich weiss wohl, dass ihr damit in der Verlegenheit seid, aus dem Grunde, weil von den dreizehn Burgmaiden, die wir noch brig haben, wohl acht da sind, die nach dieser Ehre dingen. Aber dessen wrde ich keine Acht haben. 16. Tntja, die Maid ist auf der Burg Medeasblik, hat sich darob nie gekmmert : doch sie ist voller Wissen und Klarsehen und hlt so fest zu ihrem Volke und unseren Sitten als alle anderen zusammen. Frder wrde ich euch raten : Ihr solltet zu den Burgen gehen und dort aufschreiben alle Gesetze, Fryas Rat, nebst allen Geschichten, ja alles, was da auf den Wnden zu finden ist, damit nicht alles verloren gehe und mit den Burgen zerstrt werde. 17. Da steht geschrieben : Die Mutter und eine jegliche Burgmaid soll haben, ausser Helfern und Sendboten, einundzwanzig Maiden und sieben Lehrmdchen. 18. Drfte ich dem etwas hinzufgen, so wrde ich schreiben - und also viele ehrsame Tchter, um zu lehren, als da auf den Burgen sein knnen. Denn ich sage in Treue und die Zeit wird es besttigen : So wenn ihr echte Fryaskinder bleiben wollt, nimmer zu berwinden, weder durch List noch durch Waffen, so habt ihr dessen Obacht zu geben, dass eure Tchter echte Fryasweiber werden. 19. Die Kinder soll man lehren, wie gross unser Land ehemals gewesen ist, wie grosse Mnner unsere Ahnen waren, wie gross wir noch sind, so wir uns zu den anderen herablassen ; 20. man soll ihnen erzhlen von den Recken

da inviare i propri bambini fra della gente interamente depravata ? 15. "Se fossi a darvi un qualche consiglio , questo sarebbe di scegliere una Madre Terra nuova . So che siete in difficolt per questo , perch delle tredici Madri di citt che tuttora rimangono , otto sono candidate per la dignit ; ma a ci non presterei nessuna attenzione . 16. " Teuntia , la Madre di citt di Medesblik , che non candidata , persona di vasta conoscenza e buon senso , abbastanza attaccata alla nostra gente e alle nostre tradizioni come a tutto il resto . Inoltre vi raccomanderei di visitare tutte le cittadelle , e trascrivere tutte le leggi del Tex di Frya , come pure le storie , e tutto quello che scritto sui muri , affinch non possa essere distrutto con le cittadelle . 17. "Sta scritto che ogni Madre Terra ed ogni Madre del borgo abbiano degli assistenti e dei messaggeri , ventuno ancelle e sette apprendisti . 18. "Se potessi aggiungere di pi , raccomanderei che a tutte le ragazze rispettabili delle citt fosse insegnato ; assolutamente quello che dico , ed il tempo lo dimostrer , che se voi desiderate rimanere i liberi figli di Frya , non dovrete mai essere dominati dalla frode o dalle armi , e nel contempo dovrete prendervi la cura di allevare le vostre figlie come le vere figlie di Frya . 19. "Voi dovete insegnare ai bambini come stato grande il nostro paese , chegrandi uomini erano i nostri antenati , e come tuttavia siamo ancora grandi , se ci paragoniamo agli altri . 20. "Voi dovete dirgli degli eroi del mare ,            010

MS 005 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

 

De Friese gebieden worden 'met de zon om'' vermeld, te beginnen met Oostflyland, de grietenij of graafschap, waar Apol grietman of graaf was. Apol was de echtgenoot van Adela.

01 FON HJARA WICHANDLIKA DЄDUM - K WRA FARA SЄ .

02 TOCHTA - AL ISSA TLLINGA HAGA DЄN TO WЄRANDE

03 BY ЄRE HERD  - VPPA HЄM ND HWЄR ET WЄSA MЄI  .

04 SA BY BLYSKIP AS BY TARUM - MEM* SKIL-ET STAND -

05 FST KVMA AN DET BRYN ND ANDT HIRTA - N

06 MOTON ALLE LЄRINGA OVERA WЄRA JVWERA WIVA ND

07 TOGHATERA ЄR-IN ST / R / AMA - ADELAS RЄD IS VPFOL.

08 GA - IT SEN A NAMEN ЄRA GRЄVET-MANNA

09 VNDER HWAMMIS WALD IT BOK A-WROCHTEN IS -

10 APOL ADELA-S MAN - RIA IS -ER SЄ-KENING WЄSEN .

11 NW IS -ER GRЄVETMAN OVIR AST-FLY-LAND ND

12 OVIR-A LINDA-WRDA - A BVRGA LJVD-GARDA - LIN.

13 DA-HЄM ND STAVJA SEND VNDER SIN HOD - ER

14 SAXMAN - STORO SYTJA-S MAN - GRЄVETMAN

15 OVIR-A HAGA FЄNNA NDWALDA - NJVGUN WARA

16 IS -ER TO HERTOGA - T IS - TO HYR-MAN KЄREN - A

17 BURGA BVDA ND MANNA-GARDA-FORDA SEND

18 VNDER SIN HOD - ABЄLO JALTJA-S - MAN - GRЄVET-

19 MAN OVIR A SŮDAR FLYLANDA - FJVWERS IS -ER

20 HYR-MAN WЄSEN - A BURGA AKEN LJVD-BURCH ND

21 KATSBURCH SEND VNDER SIN HOD - E-NOCH DYWEK

22 HIS MAN GRЄVE/T/MAN OVIR WEST-FLY-LAND .

23 ND TEXLAND - NJVGUN MEL IS -ER TO SЄKENING

24 KЄREN - IU WARA-BURCH MЄDЄA-SBLIK FOR.

25 ANA ND ALD FRYASBURCH SEND VNDER SIN

26 HOD - FOPPO MAN FON DUN-ROS GRЄVETMAN OVIR .

27 A SJVGON Є-LANDA - FIF MEL IS -ER SЄKENING WЄSEN -

28 JU BURCH WALHALLA-GARA IS VNDER SIN HOD - .

29 [BLANCO REGEL]

30 IT STAND VPPA A WAGUM ET FRYA-S BURCH TO

31 TEXLAND A-SKRYWEN - T STЄT AK TO STAVIA ND

32 TO MЄDЄA-SBLIK -

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 5]

fon hjara wichandlika ddum , aek wra fra s / tochta . Al thissa taellinga hagath dn to werthande / bij thre hrd , vppa hm aend hwr et wsa mi , / s bij blyskip as bij trum . Men skil et stand / faest kvma an dat bryn aend andaet hirta , thaen / moton alle lringa overa wra jvwera wiva aend / toghatera thr in strma . 21. Adelas rd is vpfol / gath . 22. Thit send tha nma thra grvetmanna , / vnder hwam mis wald thit bok awrochten is . 23. / Apol , Adelas man , Thria iser skening wsen , / nw is er grvetman over Ast flylnd aend / ovir a Linda wrda . Tha bvrga Ljvdgrda , Lin / dahm , aend Stvja send vnder sin hod . 24. Ther / Saxman Storo , Sytjas man , grvetman / ovir a hga fenna aend walda . Njvgun wra / is er to hrtoga , thaet is to hyrman , kren . Tha / burga Bvda aend Manna grda forda send / vnder sin hod . 25. Ablo , Jaltjas man , grvet / man ovir tha Sdar Flylnda . Fjvwers is er / hyrman wsen . Tha burga Aken , Ljvdburch aend / Ktsburch send vnder sin hod . 26. Enoch Dywek / his man , grvetman ovir West flylnd / aend Texland . Njvgun mel is er to skening / kren . Thiu Wraburch , Mdasblik , For / na aend ald Fryasburch send vnder sin / hod . 27. Foppa , man fon Dunrs , grvetman ovir / tha sjvgon lnda . Fif mel is er skening wsen . / Thju burch Walhallagra is vnder sin hod . / Caput II. / Thit stand vppa tha wgum et Fryasburch to / Texland askrywen , thaet stt k to Stvia aend / to Mdasblik . /

van hunne heldhaftige daden, ook over de verre zeetochten. Alle deze verhalen behooren gedaan te worden bij den haard, op het hiem, en waar het wezen moge, zoo in blijdschap, als bij tranen. Maar zal het standhoudend komen in het brein en in het hart, dan moet alle leeringen over de lippen uwer vrouwen en dochteren daarin vloeijen. 21. Adelas raad is opgevolgd. 22. Deze zijn de grevetmannen onder wier bestuur dit boek is vervaardigd. 23. Apol, Adelas man. Driewerf is hij zeekoning geweest, nu is hij grevetman over Oostflyland en over de Lindeoorden; de burgten Liudgarda, Lindahem en Stavia zijn onder zijne hoede. 24. De Saxman Storo, Sytias man, grevetman over de Hoogefennen en Wouden. Negenwerf is hij tot hertog dat is tot heerman gekozen; de burgten Buda en Manna-gardaforda zijn onder zijne hoede. 25. Abelo, Jaltias man, grevetman over de Zuiderflylanden. Viermaal is hij heerman geweest, de burgten Aken, Liudburg en Katsburg zijn onder zijne hoede. 26. Enoch, Dywckes man, grevetman over Westflyland en Texland. Negenmaal is hij tot zeekoning gekozen, Waraburg, Medeasblik, Forana en Fryasburg zijn onder zijne hoede. 27. Foppe, de man van Dunroos, grevetman over de Zeven eilanden. Vijf maal is hij zeekoning geweest, de burgt Walhallagara is onder zijne hoede. Hoofdstuk II. Dit stond op de wanden der Fryasburg te Texland geschreven, dat staat ook te Stavia, ook te Medeasblik.

of their magical deeds and distant travels. All these stories must be told by the fireside and in the field, wherever it may be, in times of joy or sorrow; and if you wish to impress it on the brains and the hearts of your sons, you must let it flow through the lips of your wives and your daughters." 21. Adela's advice was followed. 22. These are the reeves under whose direction this book is composed: 23. Apol, Adela's husband; three times a sea-king; reeve over Astflyland and over Lindawrda. The burghs Liudgarda, Lindahem, and Stavia are under his care. 24. The Saxman Storo, Sytia's husband; reeve over Hagafenna and Walda. Nine times he was chosen as duke, that is, commander. The burghs Buda and Mannagardaforda are under his care. 25. Abelo, Jaltia's husband; reeve over the Sudar Flyland. He was three times commander. The burghs Aken, Liudburch, and Katsburch are under his care. 26. Enoch, Dywek's husband; reeve over Westflyland and Texland. He was chosen nine times for sea-king. Waraburch, Medeasblik, Forana, and Fryasburch are under his care. 27. Foppa, Dunro's husband; reeve over the Siugon Elanda. He was five times sea-king. The burgh Walhallagara is under his care. Chapter II: This was inscribed upon the walls of Fryasburch in Texland, as well as at Stavia and Medeasblik -

und ihren reckenhasten Taten, auch von den fernen Seezgen. Alle diese Erzhlungen sollen bei dem Herd geschehen, auf dem Hof und wo es sein mag, so mit Freude wie mit Trnen. Aber soll es standfest werden in den Kpfen und den Herzen, so mssen alle Lehren ber die Lippen eurer Weiber und Tchter darin strmen. 21. Adelas Rat ist befolgt. 22. Dies sind die Grevetmnner, unter deren Walten dies Buch verfasst wurde. 23. Apol, Adelas Mann. Dreimal it er Seeknig gewesen, nun ist er Grevetmann ber Ost-Flyland und ber die Lindaorte. Die Burgen Ljudgarda, Lindahem und Stavia sind unter seiner Hut. 24. Der Saxmann Storo, Sytjas Mann, Grevetmann ber die hohen Fennen und Walder. Neunmal ist er zum Herzog, das ist Heermann, gekoren. Die Burgen Buda und Mannagarda-forda sind unter seiner Hut. 25. Abelo, Jaltjas Mann, Grevetmann ber die Sder-Flylande und Texland. [26 ...] Neunmal ist er zum Seeknig gekoren. Die Waraburg, Medeasblik, Forana und Alt-Fryasburg sind unter seiner Hut. 27. Foppa, Mann von Dunros, Grevetmann ber die See-Inseln. Fnfmal ist Seeknig gewesen. Die Burg Walhallagara ist unter seiner Hut. Kapitel II. 15. Aus dem Buche der Folger Adelas. Dies stand auf den Wnden der Fryasburg zu Texland geschrieben ; dies steht auch zu Stavia und zu Medeasblik.

delle loro azioni potenti e dei loro viaggi distanti . Tutte queste storie devono essere raccontate dal focolare al campo , in ogni luogo , in tempo di gioia e di dolore ; e se desiderate imprimerlo nei cervelli e nei cuori dei vostri figli , lo dovete lasciare scorrere attraverso le labbra delle vostre mogli e delle vostre figlie ." 21. Il consiglio di Adela fu seguito . 22. Questi sono i Grevetmen sotto a cui indicazione questo libro composto : 23. Apollo , il marito di Adela ; tre volte re del mare ; Grevetman di Ostflyland e Lindaoord . Le citta di Liudgaard , Lindahelm , e Stavia sono sotto la sua giurisdizione . 24. Il Sassone Storo , marito di Sytia ; Grevetman diHoogefennen e Wouden . Nove volte fu scelto come duca o heerman . Le citt di Buda e Mannagardaforde sono sotto la sua giurisdizione . 25. Abelo , marito di Jaltia ; Grevetman dello Zuiderflylanden . E stato per tre volte heerman . Le citta di , Aken Liudburg , e Katsburg sono sotto la sua giurisdizione . 26. Enoch marito di Dywcke ; Grevetman su Westflyland e Texel . stato scelto nove volte come re del mare . Le citt di Waraburgt , Medesblik , Forana , e Fryasburgt sono sotto la sua giurisdizione .    

CAPUT II. 5 DETTE STR SKREVET P VEGGENE TIL FRYASBORG [DEN BURG] I TEXLAND [TEXEL], DET STR OGS I STAVJA [I STAVOREN] OG I MDASBLIK [MEDEMBLIK]:          

MS 006 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 T WAS FRYA HIS DЄI ND TO ЄRE STONDE WAS T VR -

02 LЄDEN SJVGUN WARA SJVGUN JЄR  - T FSTA WAS AN -

03 STLD AS FOLK-MODER NEI FRYA-S JЄRTA - JU BURCH

04 MЄDЄA-S-BLIK WAS RЄD ND EN FAM WAS KЄREN .

05 NW SKOLDE FSTA JU NЄJA FODDIK VPSTЄKA ND A

06 T DЄN WAS AN JNWARDA FON /T/  FOLK [p. 12] A HROP

07 FRYA FON HIRA WAKS/T/RE SA T ALLERA MNNALIK

08 T HЄRA MACHTE : FSTA NIM INRA STIFTE ND

09 WRYT A INGA ЄR IK ЄR NAVT SEDSA NE MACHTE .

10 FSTA DЄDE ALSA HJA BODEN WR . SA SEND WY

11 FRYA-S BRN A[N] VSA FORMA SKЄDNISE KЄMEN .

12 T IS VSA FORMA SKЄDNISE -

13 WR-ALDA AM ALLЄNA GOD ND ЄVG IS - MAKADE

14 T-ANFANG - DANA KЄM TID - TID WROCHTE ALLE INGA AK

15 JRA - JRA BA/R/DE ALLE GARSA KRŮDON ND BʘMA

16 ALLET DJARA KWIK ND ALLE-T RGE KWIK - ALHWAT

17 GOD ND DJAR IS - BROCHT HJU BY DЄGUM ND AL HWAT

18 KWAD ND RG IS BROCHT HJU ES NACHTIS FOR -

19 AFTER -ET TWILIFTE JOL- FЄRSTE BARDE HJU RJA MANGЄRTA -

20 LYDA

21 WR UT GLYANDE

22 FINDA

23 WR UT HЄTA - ND

24 FRYA

25 WR UT WARME STOF -

26 A HJA BLAT KЄMON SPISDE WR-ALDA HJAM

27 MI SINA ADAMA TIL JU A MNNESKA AN HIM

28 SKOLDE BVNDEN WЄSA - RING AS HJA RIP WЄRON KRЄJ

29 - ON HJA FRŮCHDA ND NOCHTA* ANDA DRMA - WR -

30 ALDA-S OD* TRAD TORA BINNA - ND NW BARDON

31 EK TWILIF SVNA ND TWILIF TOGAERA - EK JOL-TID

32 TWЄN - ЄROF SEND ALLE MNNESKA KЄMEN .

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 6]

1. Thaet was Frya his di aend to thre stonde was et vrlden sjvgun wra sjvgun jr , thaet Faesta was anstaeld as folksmoder ni Fryas jrta . Thju burch Mdasblik was rd aend en fm was kren . Nw skolde Faesta thju nja foddik vpstka , aend th thaet dn was an aejnwarda fon thaet folk , [12] th hrop Frya fon hira wkstaere , s thaet allera maennalik thaet hra machte : 2. Faesta nim thinra stifte aend writ tha thinga thr ik r navt sedsa ne machte . 3. Faesta dde alsa hja boden waerth . S send wy Fryas baern a[n] vsa forma skdnise kmen . 4. Thaet is vsa forma skdnise . 5. Wralda tham allna god aend vg is , mkade t . anfang , dana km tid , tid wrochte alle thinga k jrtha . Jrtha brde alle grsa , krdon aend boma , allet djara kwik aend allet aerge kwik . Alhwat god aend djar is , brocht hju by dgum aend alhwat kwd aend aerg is , brocht hju thes nachtis forth . 6. Afteret twilifte jolfrste brde hja thrja mangrta . 7. Lyda waerth ut glyande , 8. Finda waerth ut hta 9. aend Frya waerth ut warme stof . 10. Th hja blt kmon spisde Wralda hjam mith sina dama ; til thju tha maenneska an him skolde bvnden wsa . Ring as hja rip wron, krjon hja frchda aend nochta anda drma. 11. Wraldas od trd tora binna : 12. aend nw brdon ek twilif svna aend twilif togathera. Ek joltid twn . Throf send alle maenneska kmen .

1. Het was Fryasdag en te dier tijd was het zeven maal zeven jaren geleden, dat Festa was aangesteld als volksmoeder, naar Fryas begeerte. De burgt Medeasblik was gereed en eene maagd was gekozen. Nu zoude Festa hare nieuwe lamp opsteken, en toen dat gedaan was in tegenwoordigheid [13] van het volk, toen riep Frya van hare waakstar, zoodat iedereen het hooren konde: 2. Festa neem uwe stift en schrijf de dingen, die ik niet zeggen mocht. 3. Festa deed alzoo als haar geboden was. Zoo zijn wij Fryas kinderen aan onze vroegste geschiedenis gekomen. 4. Dit is onze vroegste geschiedenis. 5. Wralda, die alleen goed en eeuwig is, maakte den aanvang, alsdan kwam de tijd, de tijd wrochte alle dingen, en ook de aarde, de aarde baarde alle grassen, kruiden en boomen, al het liefelijk gedierte en al het booze gedierte. Alles wat goed en liefelijk is, bragt zij bij dag voort, en alles wat boos en kwaad is, bragt zij bij nacht voort. 6. Na het twaalfde Juulfeest bragt zij voort drie maagden: 7. Lyda uit gloeijende stof 8. Finda uit heete stof, 9. en Frya uit warme stof. 10. Toen deze te voorschijn kwamen, spijsde Wralda haar met zijnen adem, opdat de menschen aan hem zouden gebonden wezen. Zoodra zij volwassen waren, kregen zij vermaak en genoegen in de droomen van Wralda. 11. Haat* trad tot haar binnen. 12. En nu baarden zij elk twaalf zonen en twaalf dochteren, elke juultijd een paar. Daarvan zijn alle menschen gekomen.

*Wralda's od = hod - hoede (= Lat. cauda-penis), eigenlijk vlaggenstok.

1. It was Frya's Day, and seven times seven years had elapsed since Fasta was appointed folk-mother by the desire of Frya. The burgh of Medeasblik was ready, and a burgh-femme was chosen. Fasta was about to light her new lamp, and when she had done so in the presence of all the people, Frya called from her watch-star, so that every one could hear it: 2. "Fasta, take your style and write the things, that I may not speak." 3. Fasta did as she was bid, and thus we became Frya's Children, and our earliest history began. 4. This is our earliest history: 5. Wr-alda, who alone is eternal and good, made the beginning. Then commenced time. Time wrought all things, even Irtha. Irtha bore grass, herbs, and trees, all useful and all noxious animals. All that is good and useful she brought forth by day, and all that is bad and injurious by night. 6. After the twelfth yule-feast she brought forth three girls: 7. Lyda out of fierce heat. 8. Finda out of strong heat. 9. Frya out of moderate heat. 10. When the last came into existence, Wr-alda breathed his spirit upon her in order that men might be bound to him. As soon as they were full grown they took pleasure and delight in the visions of Wr-alda. 11. Hatred found its way among them. 12. They each bore twelve sons and twelve daughters - at every yuletide a couple. Thence came all mankind.

4. Telle est notre origine. 5. Wr'alda, uniquw, auguste et eternel, fut au commencement. Alors vint Temps. Temps fit toute chose, dont Terre. Terre procrea toute gramine, herbage et arbre, tout cheptel et toute vermine. Elle crea le jour tout ce qu'il y a de superbe et de cher; ele crea la nuit, tout ce qu'il y a de mal et de mauvais. 6. Apres la douzieme fete de Joel, elle enfanta trois filles: 7. Lyda naquit d' ardente, 8. Finda de brulante, 9. et Frya de chaude matiere. 10. En naisant, VVr'alda les nourrit de son esprit - Que le genre humain lui soit soumis - a peine adultes, elles furent enchantees par des songes, 11. le souffle de VVr'alda entra en elles, 12. et elles eurent alors douze fils et douze filles, deux a chaque fete de Joel: de la provient toute l' humanite.

1. Es war Fryastag, und zur Stund war es sieben mal sieben Jahre her, dass Festa als Volksmutter nach Fryas Begehren eingesetzt worden war. Die Burg Medeasblik war vollendet und eine Maid gekoren worden. Nun sollte Festa ihre neue Lampe anznden ; und als sie das getan hatte in Anwesenheit des Volkes, da rief Frya von ihrem Wachstern, so dass ein jeder es zu hren vermochte : 2. Festa, nimm deinen Stift und schreibe die Dinge, die ich nicht sagen konnte. 3. Festa tat, also ihr geboten war. So sind wir, Fryas Kinder, zu unserer alteren Geschichte gekommen. Dies ist unsere lteste Geschichte. Wralda, der allein gut und ewig ist, machte den Anfang, dann kam die Zeit ; die Zeit schuf alle Dinge, auch die Erde (Irtha). Irtha gebar alle Grser, Kruter, Bume, all das liebe und all das arge Getier. Alles, was gut und lieblich ist, brachte sie am Tage und alles, was bel und arg ist, brachte sie zur Nachtzeit hervor. Nach dem zwlften Julfest gebar sie drei Maide : Lyda ward aus glhendem, Finda ward aus heissem und Frya aus warmem Staube. Da sie bloss kamen, speiste Wralda sie mit seinem Odem. Od (Gottes Odem) trat zu ihnen ein und nun gebar jede zwlf Shne und zwlf Tchter, eine jegliche Julzeit zween. Davon sind alle Menschen gekommen.

4. Esta es nuestra primera historia. 5. Wr-alda, el unico que es eterno y bueno, hizo el principio. Luego comenzo el tiempo. El tiempo forjo todas las cosas, incluso la tierra. La tierra engendro la hierba y los arboles, todos los animales utiles y los nocivos. Todo lo que es bueno y util lo hizo por el dia, y todo lo que es malo y danino, por la noche. 6. Tras el doceavo Juulfeest pario tres doncellas: 7. Lyda salio de un calor furioso. 8. Finda salio de un calor fuerte. 9. Frya salio de un calor moderado. 10. Cuando la ultima comenzo a existir, Wr-alda exhalo su ultimo suspiro sobre ella para que los hombres pudieran estarle agradecidos. Tan pronto como estuvieron totalmente crecidas se complacieron en las visiones de Wr-alda. 11. El odio se abrio camino entre ellas. Cada una tuvo doce hijos y doce hijas; una pareja en cada Juul-time. Desde alli comenzo la humanidad.

*Od wordt door J.G. Ottema vertaald met Haat = Lat. Odio. De betekenis is echter duister.      012

6 1. Det var Fryasdag, og p den tida var det gtt sju ganger sju r siden Fsta ble tilsatt som folkemor etter Fryas vilje. Borgen Medeasblik var ferdig og ei borgjomfru ble valgt. N skulle Fsta tenne den nye lampa, og da det var gjort i nrvr av alt folket, da ropte/kalte Frya fra si vaktstjerne, slik at alle kunne hre det: Fsta, ta din stift og skriv de tingene som jeg tidligere ikke kunne si. Fsta gjorde slik som hun ble befalt. Slik ble vi Fryas barn og slik har vr frste historie kommet i stand. DETTE ER VR TIDLIGSTE HISTORIE: Wralda, som alene er god og evig, skapte begynnelsen, deretter kom tida. Tida befordret alle ting ogs Jra. Jra fdte alt gress, urter og trr, alle de snille dyrene og alle de slemme dyrene. Alt hva som er godt og tjenlig frambrakte hun om dagen, og alt som er skadelig og slemt frambrakte hun om natta. Etter den tolvte julefesten fdte hun tre jenter: Lyda ble til utav gldende, Finda ble til utav hett, og Frya ble til utav varmt stoff. Da de framkom, matet Wralda dem med sin nde, for at menneskene skulle vre bundet til ham. S snart de var modne fikk de glede og nytelse i Wraldas drmmer. Lykke trdte inn i dem, og n fdte de tolv snner og tolv dtre hver to [et par] hver juletid. Derfra har alle mennesker kommet.

MS 007 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 LYDA

02 WAS SWART-KROL-HЄRED ALSA A LʘMERA LIK -  

03 STRA BLONKON HJRA ʘGON -  JA* ES GYR-FŮGELS

04 BLIKKAR WЄRON VNMODICH BY HJRA-S -

05 SKRPE LYDA -

06 ANNEN SANAKA KVN HJU KRUPPA HЄRA - ND

07 HWERSA ЄR FISK/A/ INVR WЄTER WЄRE N - VNT

08 GONG T HJRA NOSTERA NAVT -

09 RD-BVWDE LYDA -

10 EN STORE BAM KVN HJU BŮGJA ND SAHWER

11 SA HJA RUN NE BRK NЄNE BLOM STAL VNDER

12 HJARA FYT - WELDIGE LYDA -

13 HRD WAS HJRA STEME ND KRЄT HJU UT GRIM.

14 - ME SA RUN EK FLUX* WЄI - [p. 14]

15 WONDERFVLLE LYDA -

16 FON ЄWA NILDE HJU NAVT NЄTA - HJRA DЄDA

17 WRDON RVCH HJRA TOCHTA STJVRAT - VMBE

18 A TЄDRA TO HELPANE  - DADE HJU A STORA .

19 ND HWERSA HJU -T DЄN HЄD GRAJDE HJU BY / -T / LIK -

20 ARME LYDA -

21 HJU WR GRIS FON -T VNWISSE BIJHELDA

22 ND VPPIT ENDE STURF HJU FON HIRTSЄR VMBE

23 A BRN RA KWAD -

24 VNWISA BRN -

25 HJA TICHTEGADON EKKORUM FON MM RA DD .

26 HJA GRJADON LIK WOLVA - FJVCHTADON ALSA

27 ND DAHWILE HJA AT DЄDON ЄTON A FŮGEL -

28 ON T LIK - HWA MЄI SIN TRA HWIER TO HALDA -

29 NE -

30 FINDA -*

31 WAS GЄL ND HJR HЄR SA A MNNA ЄNER HORS

32 ЄNE RЄ NE KV HJA NAVT NI BŮGJA - MЄN HWER LYDA

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 7]

13. Lyda was swart , krolhred alsa tha lmera : lik staera blonken hjra gon ; ja thes gyrfgels blikkar wron vnmodich by hjras . 14. Skaerpe Lyda . Annen sanka kvn hju kruppa hra , aend hwersa thr fiska invr wter wre n vntgong thaet hira nostera navt . 15. Raedbvwde Lyda . En store bm kvn hju bgja aend sahwersa hja run ne braek nne blomstl vnder hjara fyt . 16. Weldige Lyda . Haerd was hjra steme aend krt hju ut grimme s run ek flux wi . [14] 17. Wonderfvlle Lyda . Fon wa nilde hju navt nta : hjra dda wrdon thrvch hjra tochta stjvrat . Vmbe tha tdra to helpne , dde hju tha stra aend hwersa hju t dn hde grjde hju by t lik . 18. Arme Lyda . Hju waerth gris fon t vnwisse bihjelda aend vpp it ende sturf hja fon hirtsr vmbe tha baern ra kwd . 19. Vnwisa baern . Hja tichtegadon ekkorum , fen maem ra dd , hja graejadon lik wolva , fjvchtadon alsa aend dahwile hja that ddon ton tha fgelon thaet lik . Hw mi sin tra hwither to haldane . 20. Finda was gl aend hjr hr s tha mna ner hors : ne thr ne kv hja navt ni bgja ; men hwr Lyda

13. Lyda was zwart, met krullend haar als de lammeren, gelijk starren fonkelden hare oogen, ja de blikken des grijpvogels waren vreesachtig bij de hare. 14. Scherpe Lyda. Een slang kon ze kruipen hooren, en wanneer er visschen in het water waren, ontging dat hare neusgaten niet. 15. Snelgebouwde Lyda. Een sterken boom kon zij buigen, en wanneer zij liep brak geen bloemstengel onder hare voeten. 16. Geweldige Lyda. Hard was hare stem, en schreeuwde zij uit verbittering, dan liep ieder schielijk weg. [15] 17. Wondervolle Lyda. Van wetten wilde zij niet weten; hare daden werden door hare driften bestuurd; om de zwakken te helpen, doodde zij de sterken, en wanneer zij dat gedaan had, weende zij bij het lijk. 18. Arme Lyda. Zij werd grijs van het dwaze gedrag, en ten laatste stierf zij van hartzeer over de boosheid harer kinderen. 19. Onverstandige kinderen. Zij betichteden elkander van hunne moeders dood, zij huilden als wolven en vochten evenzoo, en terwijl zij zoo deden, vraten de vogels het lijk. Wie mag daarbij zijne tranen weerhouden. 20. Finda was geel en hare haren gelijk de manen van een paard; een boom kon zij niet buigen, maar waar Lyda

13. Lyda was black, with hair curled like a lamb's; her eyes shone like stars, and shot out glances like those of a bird of prey. 14. Lyda was acute. She could hear a snake glide, and could smell a fish in the water. 15. Lyda was strong and nimble. She could bend a large tree, yet when she walked she did not bruise a flower-stalk. 16. Lyda was violent. Her voice was loud, and when she screamed in anger every creature quailed. 17. Wonderful Lyda! She had no regard for laws; her actions were governed by her passions. To help the weak she would kill the strong, and when she had done it she would weep by their bodies. 18. Poor Lyda! She turned grey by her mad behaviour, and at last she died heart-broken by the wickedness of her children. 19. Foolish children! They accused each other of their mother's death. They howled and fought like wolves, and while they did this the birds devoured the corpse. Who can refrain from tears at such a recital? 20. Finda was yellow, and her hair was like the mane of a horse. She could not bend a tree, but where Lyda

13. Lyda war schwarz, kraushaarig als wie die Lmmer ; gleich Sternen blinkten ihre Augen, ja des Geiervogels Blicke waren machtlos neben den ihren. [...] 17. Von Gesetzen wollte sie nichts wissen : ihre Taten wurden von ihren Leidenschaften gelenkt. [...] 20. Finda war gelb und ihr Haar glich den Mhnen eines Rosses.

13. Lyda era negra, con los cabellos ensotijados corno un borrego; sus ojos brillaban como estalies, y lanzaba mirasas como las de las aves de rapina. 14. Lyda era aguda. Podia escuchar el deslizamiento de una serpiente, y oler un perez en el agua. 15. Lyda era fuerte y agil. Podia doblar un gran arbol, pero cuando andaba no estropeaba el tallo de una flor. 16. Lyda era violenta. Su voz era potente, y cuando gritaba de colera todas las criaturas se amedrentaban. 17. !Maravillosa Lyda! No tenia consideracion por las leyes; sus acciones estaban gobernades por la pasion. Mataba al fuerte para proteger al debil, y cuando lo habla hecho iloraba por sus cuerpos. 18. !Pobre Lyda1 Encanecio por su loca conducta, y al final murio con el corazon roto por la perversidad de sus hijos. 19. !Locos hijos! Se acusaron los unos a los otros por la muerte de la madre. Chillaron y lucharon como lobos, y mientras asi lo hacian los pajaros devoraron el cadaver. Quien puede detener las lagrimas ante tal narracion ? 20. Finda era amarilla, y su cabello era como la crin de un caballo.014

7 Lyda var svart-krllhret som lammene; hennes yne blinket lik stjerner, ja rovfuglens blikk ble motlst overfor hennes. Skarpe Lyda. Hun kunne hre en slange krype og nr det var fisk i vannet, unngikk ikke det hennes nesebor. Smidige Lyda. Et stort tre kunne hun bye, og hvis hun gikk brakk ingen blomsterstilk under hennes ftter. Mektige Lyda. Hennes stemme var kraftig, og skreik hun i sinne, da lp enhver fluksens vekk. Vidunderlige Lyda! Hun ville ikke vite av lover; hennes handlinger var styrt av hennes lidenskaper. For hjelpe de svake drepte hun de sterke, og da hun hadde gjort det, grt hun ved deres lik. Arme Lyda! Hun ble gr av det uforstandige lederskapet, og til sist dde hun av hjertesr over sine barns ondskap. Uforstandige barn! De beskyldte hverandre for morens dd, de skrek som ulver og slss likedan, og mens de gjorde det t fuglene liket. Hvem kan holde sine trer tilbake? Finda var gul, og hennes hr lik manen til en hest. Ei buske kunne hun ikke bye, men hvor Lyda

MS 008 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 ANNEN LAVWA MACHT TO DЄJANDE ЄR DADE HJA .

02 WEL TJN - VRLЄDALIKE FINDA -

03 SVET WAS HJRA STEMME ND NANNEN FŮGEL KVN

04 SJONGA LIK HJU - HJRA ʘGON LOKTON ND LORDON

05 MEN ER -ER ANSACH WR SLAF -

06 VNRЄDALIKA FINDA -

07 HJU SKRЄF ŮSANDE ЄWA - A HJU NE FOLGDE -

08 NЄN - ER FON VP - HJU VRFYADE A GODA VMBE

09 HJARA FRYMOD - A AN SLIK-MMKES JEF HJU

10 HJA SELVA HAST WЄI

11 AT WAS HJR* VNLUK -

12 HJRA HAVED WAS TO FVL - A HJR* HIRTE TO YDEL

13 HJU NE MINDE NIMMN SA HJA SELVA ND .

14 HJU WILDE T EK HJA LYAF HWA SKOLDE -

15 FALSKE FINDA -

16 HŮNING SWET WЄRON HJRA WIRDA - A HOK AM

17 HJA TRJVWADE WЄRE VNLUK NЄI - BY -

18 SЄLV-SJOCHTA FINDA -

19 OVIR ELLA WILDE HJU WELDA - ND HJRA SVNVM

20 WЄRON LIK HJU - FON HJARA SUS / T / ERUM LЄTON HJA

21 RA JANJA ND EKKORUM SLOGON HJA VMB -ET

22 MASTER-SKIP DD -

23 DUBBEL-HIRTE FINDA -

24 VMBE SKOTSE WIRDA WR HJU YRE - ND A

25 RGSTE DЄDA - NE RORDE HJA NAVT - SACH HJU

26 EN NYNDASK EN SPINNE VRSLYNNA N WR

27 HJU OMMET HIRTE SA YS - MEN SACH HJU HJR.

28 A BRN EN FRYA-S VRMORDE* SA SWOL HJRA

29 BOSM FON NOCHT - [p. 16]

30 VN-LUKE - FINDA -

31 HJU STURF ANDA BLOM-TID FON HJRA LЄVA -

32 ND -T IS JETA TJVEST/ ER /*  HO HJU FALLEN IS .

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 8]

annen lavwa macht to djande , thr dde hja wel tjaen . 21. Vrldalike Finda . Svet was hjra stemme aend nannen fgel kvn sjonga lik hju . Hjra gon lokton aend lordon , men threr ansach waerth slf . 22. Vnrdalika Finda . Hju skrf thsande wa , tha hju ne folgde nn er fon vp . Hja vrfyade tha goda vmbe hjara frymod , th an slikmaemkes jf hju hjr selva hast wi. 23. That was hir vnluk . Hjra hved was to fvl : tha hjr hirte to ydel ; hju ne minde nimmaen sa hja selva aend hju wilde thaet ek hja lyaf haewe skolde . 24. Falske Finda . Hning swet wron hjra wirda , th hok tham hja trjvwade wre vnluk ni by . 25. Selvsjochta Finda . Ovir ella wilde hju welda , aend hjra svnum wron lik hju ; fon hjara susterum lton hja ra thjanja aend ekkorum slogon hja vmb et msterskip dd . 26. Dubbelhirta Finda . Vmbe skotse wirda waerth hju yre , aend tha aergste dda ne rorde hja navt . Sach hju en nyndask en spinne vrslynna , thaen waerth hju omm et hirte sa ys ; men sach hju hjra baern en fryas vrmorde s swol hjra bosm fon nocht . [16] 27. Vnluke Finda . Hju sturf anda blomtid fon hjra lva , aend t is jeta tjvester ho hju fallen sy .

een leeuw doodde, doodde zij wel tien. 21. Verleidelijke Finda, zoet was haar stem en geen vogel kon zingen gelijk zij, hare oogen lokten en lonkten, maar die er inzag werd een slaaf. 22. Onredelijke Finda. Zij schreef duizende wetten, doch zij volgde er niet eene van op. Zij verfoeide de goeden wegens hunne vrijmoedigheid, maar aan flikflooisters gaf zij bijna haar zelve weg. 23. Dat was haar ongeluk. Haar hoofd was te vol, doch haar hart te ijdel. Zij beminde niemand dan haar zelve, en zij wilde dat elk haar lief zoude hebben. 24. Valsche Finda. Honingzoet waren hare woorden; doch wie haar vei trouwde, dien was ongeluk nabij. 25. Zelfzuchtige Finda. Over allen wilde zij heerschen, en hare zoonen waren gelijk zij. Zij lieten zich bedienen van hunne zusteren, en elkander sloegen zij om het meesterschap dood. 26. Dubbelhartige Finda. Om schuinsche woorden werd zij gram, en de ergste daden roerden haar niet. Zag zij een hagedis een spin verslinden, dan werd zij om het hart als ijs; maar zag zij hare kinderen een Fries vermoorden, dan zwol haar boezem van genoegen. [17] 27. Ongelukkige Finda. Zij stierf in den bloeitijd van haar leven, en het is nog duister hoe zij gevallen is.

killed one lion she killed ten. 21. Finda was seductive. Her voice was sweeter than any bird's. Her eyes were alluring and enticing, but whoever looked upon them became her slave. 22. Finda was unreasonable. She wrote thousands of laws, but she never obeyed one. She despised the frankness of the good, and gave herself up to flatterers. 23. That was her misfortune. Her head was too full, but her heart was too vain. She loved nobody but herself, and she wished that all should love her. 24. False Finda! Honey-sweet were her words, but those who trusted them found sorrow at hand. 25. Selfish Finda! She wished to rule everybody, and her sons were like her. They made their sisters serve them, and they slew each other for the mastery. 26. Treacherous Finda! One wrong word would irritate her, and the cruellest deeds did not affect her. If she saw a lizard swallow a spider, she shuddered; but if she saw her children kill a Child of Frya, her bosom swelled with pleasure. 27. Unfortunate Finda! She died in the bloom of her age, and the mode of her death is unknown.

22. Sie schrieb tausende Gesetze, doch sie befolgte nicht eines davon. Sie verabscheute die Guten um ihres Freimutes willen, doch den Schmeichlerinnen gab sie sich selber fast fort. [...] Honigsuss waren ihre Worte, doch dem, der ihnen traute, war Unglck nah. 25. ber alle wollte sie herrschen und ihre Shne waren ihr gleich ; deren Schwestern dienten ihnen und einander schlugen sie (die Shne) um die Herrschaft tot.

No podi torcer un arbol , pero donde Lyda mataba un leon, alla mataba diez.   016

8 maktet drepe ei lve, drepte hun kanskje ti. Forfreriske Finda, st var hennes stemme og ingen fugl kunne synge lik henne. Hennes yne lokket og fristet, men den som s inn i dem ble en slave. Urimelige Finda. Hun skrev tusener av lover, men hun fulgte ikke opp noen av dem. Hun avskydde det gode ved sin frimodighet, men til spyttslikkere ga hun seg selv hastig i vei. Det var hennes ulykke. Hennes hode var for fullt, men hennes hjerte for tomt. Hun elsket ingen (andre) enn seg selv, og hun nsket at hver og en skulle ha henne kjr. Falske Finda! Honningste var hennes ord, men for de som stolte p dem var ulykka nr. Egenkjrlige Finda! Hun ville herske over alle, og hennes snner var lik henne. De lot seg tjene av sine sstre, og de slo hverandre i hjel for herredmmet. Dobbelthjertede Finda! Over grove ord ble hun vred, og de avskyeligste gjerninger berrte henne ikke. S hun ei skilpadde sluke en edderkopp, da ble hun som is om hjertet; men s hun sine barn myrde en friser, da svulmet hennes bryst av nytelse. Ulykkelige Finda! Hun dde i sitt livs blomstringstid, og det er enn uklart hvordan hun dde.

MS 009 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 SKINHELIGA BRN -

02 VNDER KESTLIKE STЄNA LЄIDON HJA HJRA LIK DL .

03 MI KWABBJANA SKRIFTUM SMUKTON HJA AM

04 VPPA - TOGRAJANDE VMBE HЄRA TO WRANDE

05 MEN AN STILNISE NE WЄNADON HJA NЄNEN

06 ЄNGE TAR - VRFALIK FOLK .

07 I TEX ЄR FINDA NЄI - LЄT - WAS IN GOLDEN

08 BLЄDAR WRYT - ACH A BЄSTA HWЄRFAR I MAKAD

09 WAS - WЄR I NMMER TO NOT - A GODA ЄWA

10 WRDON UT-FAGAD ND SELFV -SJOCHT WRYTE

11 ЄR KWADA FAR IN .

12 O . FINDA .

13 A WR JRA FVL BLOD - ND A HAVEDA ЄR

14 MNNISKA MJADON IN BRN LIK GRS

15 - HLMA - OF - JA FINDA T SEND A FRŮCHDA

16 INERA YDLENISE - SJAN DL FON INRE WAK -

17 STR ND WЄN .

18 FRYA 

19 WAS WIT LIK SNЄI BY -T MʘRNE-RAD ND T

20 BLAW HJRAR ʘGNUM - WN -ET JETA ЄRE REIN -

21 BʘGE OF - SKЄNE FRYA .

22 LIK STRЄLON ЄRE MIDDЄI SVNNE BLIKADON

23 HJRA HЄRON ЄR SA FIN WЄRON AS RACH .

24 ABЄLE - FRYA .

25 VNTLVKTON HJRA WЄRA - N SWЄGON A FŮG

26 - ELON ND NE RORDON A BLЄDAR NAVT MAR .

27 WELDIGE FRYA .

28 RVCH ENE KRFT HJRAR BLIKKAR STRЄK ENE

29 LAWA TO FARA HJARA FYT DL ND HELD ENE

30 ADDUR SIN GIF TOBK - RЄNE FRYA .

31 HJRA YTA WAS HŮNING ND HJRA DRANK WAS

32 DWA GDŮRAD ANDA BʘSMA ЄRA BLOMMUN .

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 9]

28. Skinhliga baern . Vnder kestlike stna lidon hja hjra lik dl , mit kwabbjana skriftum smukton hja tham vppa , togrjande vmbe hrath to waerthande men an stilnise ne wnadon hja nnen nge tr . 29.Vrfyalik folk . Thi tex thr Finda ni lt was in golden bldar wryt : thach tha besta hwr far i mkad was , wr i naemmer to not . Tha goda wa wrdon utfgad aend selfv sjocht wryte thr kwda far in . 30. O Finda . Tha waerth jrtha fvl blod , aend tha hveda thr maenneska maejadon thin baern lik gaers haelma of . 31. Ja Finda thaet send tha frchda thinera ydlenise . Sjan dael fon thinre wkstaer aend wn . 32. Frya was wit lik sni bij t mrnerd aend thaet blw hjrar gnum wn et jeta thre rinbge of . 33. Skne Frya . Lik strlon thre middi svnne blikadon hjra hron , thr sa fin wron as rach . 34. Abela Frya . Vntlvkton hjra wra , thaen swgon tha fgelon aend ne rordon tha bldar navt mar . 35. Weldige Frya . Thrvch thne kraeft hjrar blikkar strk thene lwa to fara hjara fyt dael aend held thene addur sin gif tobaek . 36. Rne Frya . Hjra yta was hning aend hjra drank was dwa , gdvrad anda bsma thra blommur .

28. Schijnheilige kinderen. Onder een kostelijk gesteente legden zij haar lijk neder. Met hoogdravende opschriften smukten zij dat op, luid weenende om gehoord te worden, maar in stilte weenden zij niet een eenige traan. 29. Verfoeijelijk volk. De tex (wetgeving), die Finda naliet, was op gouden bladen geschreven, doch de besten, waarvoor zij gemaakt was, was zij nimmer tot nut; de goede wetten werden uitgewischt en zelfzucht schreef daar slechte voor in de plaats. 30. O Finda, toen werd de aarde vol bloed, en de hoofden der menschen maaiden uwe kinderen af gelijk grashalmen. 31. Ja Finda, dat zijn de vruchten van uwe ijdelheid, zie neer van uwe waakstar en ween. 32. Frya was wit gelijk de sneeuw bij het morgenrood, en het blaauw harer oogen won het de regenboog af. 33. Schoone Frya. Als stralen der middag zon schitterden hare haarlokken, die zoo fijn waren als spinrag. 34. Bekwame Frya. Ontsloten zich hare lippen, dan zwegen de vogelen en geen bladeren bewogen zich meer. 35. Geweldige Frya. Door de kracht harer blikken streek de leeuw voor hare voeten neder, en hield de adder zijn gift terug. 36. Reine Frya. Hare spijs was honing en haar drank dauw, vergaderd in de boesems der bloemen.

28. Hypocritical children! Her corpse was buried under a costly stone, pompous inscriptions were written on it, and loud lamentations were heard at it, but in private not a tear was shed. 29. Despicable people! The laws that Finda established were written on golden tablets, but the object for which they were made was never attained. The good laws were abolished, and selfishness instituted bad ones in their place. 30. O Finda! Then Irtha overflowed with blood, and your children were mown down like grass. 31. Yes, Finda! Those were the fruits of your vanity. Look down from your watch-star and weep. 32. Frya was white like the snow at sunrise, and the blue of her eyes vied with the rainbow. 33. Beautiful Frya! Like the rays of the sun shone the locks of her hair, which were as fine as spiders' webs. 34. Clever Frya! When she opened her lips the birds ceased to sing and the leaves to quiver. 35. Powerful Frya! At the glance of her eye the lion lay down at her feet and the adder withheld his poison. 36. Pure Frya! Her food was honey, and her beverage was dew gathered from the cups of the flowers.

32. Frya war weiss gleich Schnee im Morgenrot, und das Blau ihrer Augen berwand das des Regenbogens. Wie die Strahlen der Mittagsonne glnzten ihre Haare, die so fein waren wie Spinngewebe. 36. Ihre Speise war Honig und ihr Getrank war Tau, gesammelt aus den Blten der Blumen.

 

9 Skinnhellige barn! Under kostbare steiner la de hennes lik ned, med oppblste innskrifter smykket de dem ut, for bli hrt grtende til; men i det stille grt de ikke en eneste tre. Avskyelige folk! Teksten som Finda etterlot ble skrevet p gylne blader, men til det bestet den ble lagd var den til ingen nytte; de gode lovene ble visket ut og egoisme skrev onde der isteden. , Finda! S ble Jra full av blod, og dine barn meiet hodene til menneskene ned lik gresstr. Ja, Finda, det er fruktene av din tomhet, se ned fra di vaktstjerne og grt. Frya var hvit som snen ved morgenrden, og det bl i hennes yne vant enda over regnbua. Skjnne Frya! Som strler av middagssola glitret hennes hrlokker, som var s fine som spindelvev. Dyktige Frya! pnedes hennes lepper, tidde fuglene og bladene rrte seg ikke mer. Mektige Frya! Gjennom kraften av hennes blikk smyg lva seg ned foran hennes ftter og hoggormen holdt si gift tilbake. Reine Frya! Hennes mat var honning, og hennes drikk var var dugg samlet i blomstenes begre.

MS 010 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 LICHTE FRYA -

02 T FORMA HWAT HJU HJRA BRN LЄRDE WAS SELV

03 -TWANG - T ʘERA WAS LYAFTE TO DŮGED - ND

04 A HJA JЄROCH WRDON - A LЄRDE HJU HJAM JU

05 WЄRA FON A FRYDOM KNNA - HWAND SЄIDE

06 HJU - SVNDER FRYDOM SEND ALLE ʘERA DŮGED

07 - ON - ALLЄNA GOD VMBE JO TO SLVONA TO MA.

08 KJANDE - JVWE OFKVMSTE TO ЄVGE SKANA .

09 MILDE FRYA -

10 NMMER LYT HJU MET-AL UT JRA DLVA VMB

11 JN-BAT - MEN SAHWERSA HJU T DЄDE WЄR ET

12 TO JAHWELIKIS NOT - [p. 18]

13 LUKIGOSTE FRYA -

14 ALSA A STRA OM JRA OM-SWYRMJA SWIRM

15 DON HJARA BRN OM HJA -

16 WISE FRYA -

17 A HJU HJRA BRN VPBROCHT HЄDE ALTO ЄRE

18 SJUGONDE KNY A HROP HJU - RA ALLE A [?] FLYLAND

19 TO SMNE - ЄR JEF SE HJAM HJRA TEX - ND

20 SEIDE - LЄT AM JVWE WЄI-WISAR WЄSA A

21 NE SKIL T JO N NAVT KWALIK NI G -

22 UT-FOR-KЄRENA FRYA -

23 A HJU T SЄID HЄDE - BЄVADE JRA LIK WR-ALDA

24 S SЄ- FLYLANDIS BODEM SVNK AN GRDA

25 VNDER HJARA FYT DL - JU LʘFT WART SW.

26 ART ND NY LOF FON TRA TO STIRTANE ND

27 A HJA NЄI MODER OM-SAGON WAS HJU AL-

28 LANG VPPIRA WKSTR - A TO A LESTA SPRK

29 TʘNGAR UT-A WʘLKA ND BLIXEN SCHRЄF AN .

30 T LOFT-RVM - WAK -

31 FAR-SJANDA FRYA -

32 T LAND FON HWЄR HJU WAS VPFAREN

 

[BOEK VAN ADELA MS PAG. 10]

37. Lichte Frya . Thaet forma hwat hju hjra baern lrde was selv twang , thaet thera was lyafte to dged , aend th hja jroch wrdon , th lrde hju bjam thju wrtha fon tha frijdom kaenna : hwand side hju 38. svnder frijdom send alle thera dgedon allna god vmbe jo to slvona to mkjande , jvwe ofkvmste to vge skantha . 39. Milde Frya . Naemmer lyt hju mtal ut jrtha daelva vmb aejnbt , men shwersa hja t dde wr et to jahwelikis not . [18] Lukigoste Frya . Alsa tha staera om jrtha omswyrmia swirmadon hjara baern om hja . Wise Frya . Th hju hjra baern vpbrocht hde alto thre sjugonde kny , th hrop hju ra alle a Flylnd to saemne . Thr jf se hjam hjra tex , aend side , 42. lt tham jvwe wiwisar wsa , th ne skil thaet jo n navt kwalik ni g . 43. Utforkrena Frya . Th hju t sid hde , bvade jrtha lk Wraldas s , Flylndis bodem svnk an grda vnder hjara fyt dael . Thju loft wrt swart aend nylof fon tra to stirtane aend th hja ni moder omsgon , was hju al lang vppira wkstaer . Th to tha lesta spraek tongar ut a wolka aend blixen schrf an thaet loftrvm , wk . 44. Farsjanda Frya . Thaet lnd fon hwr hju was vpfaren

37. Verstandige Frya. Het eerste wat zij hare kinderen leerde was zelfbeheersching, het tweede was liefde tot de deugd, en toen zij volwassen waren, leerde zij hun de waarde van de vrijheid kennen. Want, zeide zij, 38. zonder vrijheid zijn alle andere deugden alleen goed om u tot slaven te maken, uwe afkomst tot eene eeuwige schande. 39. Milde Frya. Nimmer liet zij metaal uit de aarde delven om eigen voordeel, maar wanneer zij het deed, was het tot nut van iedereen. [19] Gelukkigste Frya. Gelijk de sterren de aarde omzwermen, zoo zwermden hare kinderen om haar. 41. Wijze Frya. Toen zij hare kinderen had opgevoed tot in het zevende lid, toen riep zij ze alle naar Flyland te zamen. Daar gaf zij hun hare tex, en zeide 42. laat die uw wegwijzer wezen, dan zal het u nimmer kwalijk gaan. 43. Uitverkoren Frya. Toen zij dit gezegd had, beefde de aarde, als Wraldas zee. Flylands bodem zonk allengs onder hare voeten neder, de lucht werd zwart en geelgroen van tranen te storten, en toen zij naar hunne moeder omzagen, was zij al lang opgerezen tot hare waakstar. Toen ten laatste sprak donder uit de wolken en bliksem schreef aan het luchtruim: waak ! 44. Verziende Frya. Het land waarvan zij was opgevaren,

37. Sensible Frya! The first lesson that she taught her children was self-control, and the second was the love of virtue; and when they were grown she taught them the value of liberty; for she said: 38. "Without liberty all other virtues serve to make you slaves, and to disgrace your origin." 39. Generous Frya! She never allowed metal to be dug from Irtha for her own benefit, but when she did it it was for the general use. 40. Most happy Frya! Like the starry host in the firmament, her children clustered around her. 41. Wise Frya! When she had seen her children reach the seventh generation, she summoned them all to Flyland, and there gave them her Tex, saying: 42. "Let this be your guide, and it can never go ill with you." 43. Exalted Frya! When she had thus spoken Irtha shook like Wr-alda's Sea. The ground of Flyland sunk beneath her feet, the air was dimmed by tears, and when they looked for their mother she was already risen to her watch-star; then at length thunder burst from the clouds, and the lightning wrote upon the firmament, "Watch!" 44. Far-seeing Frya! The land from which she had risen

37. Lichte Frya. Das erste, was sie ihre Kinder lehrte, war Selbstzucht ; das andere war Liebe zur Tugend ; und als sie jhrig geworden, da lehrte sie sie den Wert der Freiheit kennen. Denn, sagte sie, 38. ohne Freiheit sind alle anderen Tugenden allein gut, um euch zu Sklaven zu machen, eurer Herkunft zu ewiger Schande. 39. Milde Frya. Nimmer liess sie Erz aus der Erde schrfen um Eigennutz, sondern wenn sie es tat, war es zu jedermanns Nutze. 40. Glckliche Frya. [...] 41. Als sie ihre Kinder aufgezogen bis ins siebente Knie , da rief sie alle nach Flyland. Dort gab sie ihnen ihren Rat (Tex) und sagte : 42. Laftt diesen euren Wegweiser sein, so wird es euch niemals bel ergehen.   018

10 Opplyste Frya! Det frste som hun lrte sine barn var selvkontroll, det andre var kjrlighet til dyd; og nr de ble voksne lrte hun dem verdien av kjenne frihet; for, sa hun, uten frihet er alle andre dyder kun gode for gjre dere til slaver, og deres opphav til en evig skam. Sjenerse Frya! Aldri lot hun metall graves fra Jra [Jorda] til egennytte, men nr hun gjorde, var det til allmenn nytte. Lykkeligste Frya! Liksom stjernene omsvermer Jra, svermet hennes barn om henne. Vise Frya! Da hun hadde oppfostret sine barn helt til det sjuende ledd, da kalte hun dem alle sammen til Flland. Der ga hun dem sin Tekst og sa: La dette vre deres veiviser, da skal det aldri g dere ille. Utvalgte Frya! Da hun hadde sagt dette, bevde Jra som Wraldas hav. Fllands grunn sank etterhnden ned under hennes ftter, lufta ble svart og ikke trtt av se trer, og da de s seg om etter si mor var hun allerede oppe p si vaktstjerne. Da til sist talte torden ut fra skyene og lyn skrev i luftrommet: Vk! Framsynte Frya! Det landet hvor hun var fart opp fra

 

MS 011 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 WAS NW EN STRAM ND BUTA HIRA TEX WAS

02 ER-IN ELLA BIDVLWEN HWAT FON HJRA HʘNDUM

03 KЄMEN WAS -

04 HЄRIGA - BRN -

05 A HJA TO RA SELVA WЄRON A MAKADON HJA

06 IT HAGE ERP BVWADON AS BURCH ЄR VP.

07 PA ANDA WGRUM ESSA WRYTON HJA ENE

08 TEX ND VMBE AT ALLERA MANNALIK HJA SKOL

09 DE MŮGA FINDA HVA HJA T LAND ROND.

10 OMME TEX-LAND HЄTEN - ЄRVMBE SKIL T

11 BILYWA AL WENNE JRA - JRA SY .

12 [BLANCO REGEL]

13 TEX FRYAS -

14 HELD BЄID A FRYA TO A LESTA SKILUN HJA MY

15 HWITER SJA - ACH ЄRA ALLЄNA MЄI IK AS

16 FRY KNNA ЄR NEN SLAF IS FON EN ʘER NI

17 FON SINE TOCHTA - HYR IS MIN RЄD -

18 SAHWERSA JU NЄD RG SY - ND GODE RЄD

19 ND GODE DЄD NAWET MAR NE FO / R / MŮGE HROP

20 N I GAST WRALDAS AN - MEN J NE MOT -IM

21 NAVT ANHROPA BIFARA ALLE INGA PRVVA SEND -

22 A IK SEG JO MI RЄDENE ND TID SKIL -ET WARA

23 A MODELASA SKILUN MMAR SWIKA VNDER -

24 HJARA JN LЄD - [p. 20]

25 2 -

26 WR-ALDAS GAST MЄI MN ALLЄNA KNIBUW -

27 GJANDE ANK TO WYA JA* RJU WARA - FAR HWAT

28 JV FON HIM NOTEN HVE FAR HWAT JV NI ND

29 FARA HAPE ЄR HY JO BЄT AN NGA TIDA -

30 3 -

31 J HWED SJAN HO RING I HELPE LЄNDE - DVA AL ЄN

32 MI JO NЄSTON - MЄN NE TOF NAVT TIL MN

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 11]

was nw en strm aend buta hira tex was thr in ella bidvlwen hwat fon hjra hndum kmen was . 45. Hriga baern . Th hja to ra selva wron , th mkadon hja thit hge therp , bvwadon ths burch thrvppa , an da waegrum thessa wryton hja thene tex , aend vmbe that allera mannalik hja skolde mga finda , haevath hja thaet lnd rondomme Texlnd hten . Thrvmbe skil aet bilywa al wenne jrtha jrtha sy . Caput III. Tex Fryas . Held bid tha Frya , to tha lesta skilun hja my hwiter sja . Thach thra allna mi ik as fry kaenna thr nn slf is fon n ther ni fon sine tochta . 1. Hyr is min rd . Shwersa thju nd aerg sy aend gode rd aend gode dd nawet mr ne formge , hrop thaen thi gst Wraldas an , men j ne mot im navt anhropa bifra alle thinga prvvath send . Tha ik segs to jo mith rdene aend tid skil et wra , tha modelsa skilun aemmar swika vnder hjar aejn ld . [20] 2 . Wraldas gst mi maen allna knibuwgjande thnk to wya , j thrju wra far hwat jv fon him noten haeve , far hwat jv nith , aend fara hpe thr hy jo lt an aenga tida . 3 . J haewed sjan ho ring ik helpe lnde , dva al n mith jo nston , men ne tof navt til maen

was nu een stroom, en behalve hare tex was daarin alles bedolven, wat van hare handen gekomen was. 45. Gehoorzame kinderen. Toen zij tot hun zelven kwamen, toen maakten zij dit hooge terp, bouwden deze burgt daarop, aan diens wanden schreven zij de tex, en omdat iedereen die zoude mogen vinden, hebben zij het land daarom heen Texland geheeten. Daarom zal het blijven bestaan, zoo lang de aarde aarde is. Hoofdstuk III. Fryas Tex. Heil verbeidt de vrijen. Ten laatste zullen zij mij weder zien. Doch hem alleen mag ik als vrij erkennen, die geen slaaf is van een ander noch van zijne driften. Hier is mijn raad. 1. Zoo wanneer de nood erg is, en goede raad en goede daad niets meer vermogen, roep dan den geest van Wralda aan; maar gij moet hem niet aanroepen, bevorens alle dingen beproeid zijn. Doch ik zeg u met redenen, en de tijd zal het waar maken: De moedeloozen zullen immer bezwijken onder hun eigen leed. [21] 2. Wraldas geest mag men alleen kniebuigende dank toewijden, ja driewerf, voor hetgene gij van hem genoten hebt, voor hetgene gij geniet en voor de hoop, die hij u laat in angstige tijden. 3. Gij hebt gezien, hoe spoedig ik hulp verleende. Doe al eender met uwen naaste; maar toef niet tot dat men

was now a stream, and except her Tex all that was in it was overwhelmed. 45. Obedient children! When they came to themselves again, they made this high mound and built this burgh upon it, and on the walls they wrote the Tex, and that every one should be able to find it they called the land about it Texland. Therefore it shall remain as long as Irtha shall be Irtha. Chapter III: Frya's Tex - 1. Hail to the Children of Frya! At last you shall see me again. Though him only can I recognise as free who is neither a slave to another nor to himself. This is my counsel: when in dire distress, and when mental and physical energy avail nothing, then have recourse to the spirit of Wr-alda; but do not appeal to him before you have tried all other means, for I tell you beforehand, and time will prove its truth, that those who give way to discouragement sink under their burdens. 2. To Wr-alda's spirit always shall you bare and bend your knees in thricefold gratitude - for what you have received, for what you do receive, and for the hope of aid in time of need. 3. You have seen how speedily I have come to your assistance. Do likewise to your neighbour, but wait not for

1. Fryas Rat Heil harret der Freien. Zuletzt werden sie mich wiedersehen. Doch nur den allein mag ich als Freien anzuerkennen, der kein Sklave ist eines anderen, noch seiner eigenen Leidenschaften. Hier ist mein Rat. 1. So wenn die Not arg ist und guter Rat und gute Tat nichts mehr vermgen, rufe dann den Geist Wraldas an. Aber ihr sollt ihn nicht anrufen, bevor alle Dinge versucht sind. Doch ich sage euch mit Grund und die Zeit wird es wahr machen : Die Mutlosen werden immer erliegen unter ihrem eigenen Leide. 2. Wraldas Geist soll man nur kniebeugend Dank weihen, ja dreimal fr das, was ihr von Ihm genossen habt, fr das, was ihr geniesst, und fur die Hoffnung, die Er euch lsst in bangen Zeiten. 3. Ihr habt gesehen, wie bald ich Hilfe verlieh. Tut also desgleichen mit eurem Nchsten. Aber zaudert nicht, bis man     020

11 var n en strm, og foruten hennes Tekst var alt som var kommet fra hennes hender begravd i den. Lydige barn! Da de kom til seg selv, da lagde de denne hye jordvollen og bygde denne borgen opp den. P dens vegger skrev de Teksten; og for at alle mennesker skulle kunne finne den, har de kalt landet rundt om Texland. Derfor skal den forbli s lenge Jra er Jra. FRYAS TEKST Lykke ventes de frie! Til sist skal dere f se meg igjen. Bare den alene kan jeg erkjenne som fri som verken er slave under en annen eller sine lidenskaper. Her er mitt rd: 1. Hvis deres nd er stor og dere ikke lenger formr ha noen gode rd og gode dyder, rop da p Wraldas nd; men dere br ikke pkalle ham fr alle ting er prvd. Men jeg sier dere med god grunn og tida skal sanne det: De motlse skal alltid segne under sin egen lidelse. 2. Bare Wraldas nd skal man vie/tilkjenne knelende takk; ja, tre ganger for det som dere har nytt fra ham, for det dere nyter, og for hp som han lar dere f i angstfulle tider. 3. Dere har sett hvor hastig jeg ga hjelp. Gjr like ens med deres neste, men ikke tv til man har

MS 012 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 JO BЄDEN HE - A LYDANDE SKOLDE JO FLOKA

02 MIN FAMNA SKOLDON JVWA NAMA UTFAGA

03 UT-T BOK ND IK SKOLDE JO LIK VNBIKNNA.

04 DE OFWISA MOTA -

05 4 -

06 NIM NMMAR KNI-BUWGJANDE TANK FON - JV

07 NESTON AN - JUS AGA WRALDA-S GAST - NID

08 SKOLDE J BIKRJUPA - WISDOM SKOLDE J BILAKA

09 ND MIN FAMNA SKOLDON JO BITYGA FON FʘDER

10 - RAV - 

11- 5 -

12 FJUWER INGA SEND TO JVWE NOT JEVEN MI

13 NAMA - LʘFT - WЄTER - LAND ND FJUR - MEN

14 WRALDA WIL ЄR ALLENA BISITTAR OF WЄSA -

15 ЄRVMBE RЄD IK JO J SKILUN JO RJUCHTFER.

16 DIGA MANNA KYASA - AM JU ARBЄD ND

17 A FRŮCHDA NЄI RJUCHTA DELA - SA AT N.

18 MMAN FRY FON WARKA NI FON WЄRA SY -

19 6 -

20 SAHWERSA ER MMAN AMONG JO FVNDEN WR

21 ER SIN JN FRYDOM VRSELLA - AM N -IS NAVT

22 FO / N / JVW FOLK -HI IS EN HORNING MI BASTERD BLOD -

23 IK RЄDE JO AT J HIM ND SIN MM TO T LAND

24 UT-DRIVA SEGS [?] AT TO JVWA BRN - ES MORNES ES

25 MIDDЄIS ND ES ЄWENDES TILJU HJA ЄROF DR.

26 AME ES NACHTIS -

27 7 -

28 ALLERA MNNALIK ЄR EN OER FON SINE FRYDOM

29 BIRAW* AL WЄRE ЄNE ʘRE HIM SKELDECH MOT IK

30 ANDA BRN-TAM ЄNER SLAFINNE FARA LЄTA - ACH

31 IK RЄDE JO VMBE SIN LIK ND AT SINERA MM

32 VPP ЄNE KLE STЄD TO VRBARNANDE FTE / R / NЄI

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 12]

jo bden heth , tha lydande skolde jo floka , min fmna skoldon jvwa nma utfaga ut aet bok aend ik skolde jo lik vnbikaennade ofwisa mota . 4 . Nim naemmar knibuwgjande tnk fon jv nston an , thjus gath Wraldas gst . Nid skoldej bikrjupa , wisdom skolde j bilka aend min fmna skoldon jo bityga fon fderrv . 5 . Fjuwer thinga send to jvwe not jven , mith nma , loft , wter , lnd aend fjur . Men Wralda wil thr allna bisittar of wsa . Thrvmbe rd ik jo , j skilun jo rjuchtfrdiga manna kyasa , tham thju arbd aend tha frchda ni rjuchta dla , s that naemman fry fon wrka ni fon wra sy . 6 . Shwersa thr aemman among jo fvnden waerth , thr sin aejn frydom vrsellath , tham n is navt fon jvw folk : hi is en horning mith basterd blod . Ik rde jo that j him aend sin maem to thaet lnd utdriva , sgs that to jvwa baern , thes mornes , thes middis aend thes wendes , til thju hja throf drme thes nachtis . 7 . Allera maennalik thr en ther fon sine frydom birwath , al wre thne re him skeldech , mot ik anda baerntm ner slfinne fra lta . Thach ik rde jo vmbe sin lik aend that sinera maem vpp ne kaele std to vrbarnande , aefterni

u gebeden heeft; de lijdenden zouden u vloeken, mijne maagden zouden uwen naam uitwisschen uit het boek en ik zoude u als onbekenden moeten afwijzen. 4. Neem nimmer kniebuigende van uwen naaste dank aan, deze behoort aan Wraldas geest. De nijd zoude u bekruipen; de wijsheid zoude u belagchen; mijne maagden zouden u betigten van vaderroof. 5. Vier dingen zijn tot uw genot gegeven, met name lucht, water, land en vuur; maar Wralda wil alleen daarvan bezitter wezen. Daarom raad ik u, gij zult u rechtvaardige mannen kiezen, die den arbeid en de vruchten naar recht verdeelen, zoodat niemand vrij van werken noch van verdedigen zij. 6. Zoo wanneer daar iemand onder u gevonden wordt, die zijne eigene vrijheid verkoopt, die is niet van uw volk, hij is een bastaard met verbasterd bloed. Ik raad u, dat gij hem en zijne moeder uit het land drijft. Zeg dat tot uwe kinderen des morgens en des middags en des avonds, tot dat zij daar van droomen des nachts. 7. Een iegelijk die een ander van zijne vrijheid berooft, al ware de ander hem schuldig, dien moet ik aan den leiband eener slavin laten voeren. Doch ik raad u om zijn lijk en dat zijner moeder op eene kale plaats te verbranden en daarna  

his entreaties. The suffering would curse you, my femmes would erase your name from the book, and I would regard you as a stranger. 4. Let not your neighbour express his thanks to you with bare and bended knees, which are always reserved for Wr-alda's spirit alone. Envy would assail you, wisdom would ridicule you, and my femmes would accuse you of irreverence. 5. Four things are given for your enjoyment - air, water, land, and fire - but Wr-alda is the sole possessor of them. Therefore my counsel to you is, choose upright men who will fairly divide the labour and the fruits, so that no man shall be exempt from work or from the duty of defence. 6. If ever it should happen that one of your people should sell his freedom, he is not of you, he is a bastard. I counsel you to expel him and his mother from the land. Repeat this to your children morning, noon, and night, till they think of it in their dreams. 7. If any man shall deprive another, even his debtor, of his liberty, let him be to you as a vile slave; and I advise you to burn his body and that of his mother in an open place, and

euch gebeten hat. Die Leidenden wrden euch fluchen, meine Maiden wrden euren Namen auslschen aus dem Buch und ich wrde euch gleich Unbekannten abweisen mssen. 4. Nehmt nimmer kniebeugend Dank von eurem Nchsten an : solches gehrt dem Geiste Wraldas. Neid wrde euch bekriechen, Weisheit wrde euch verlachen und meine Maiden wrden euch des Vaterraubes bezichtigen. 5. Vier Dinge sind zu eurem Nutzen gegeben, mit Namen Luft, Wasser, Land und Feuer. Aber Wralda will deren alleiniger Besitzer sein. Darum rate ich euch, ihr sollet euch gerechte Mnner kiesen, die die Arbeit und die Frchte nach Recht teilen, so dass niemand frei von Werken noch von Wehren sei. 6. So wenn da unter euch einer gefunden wird, der seine eigene Freiheit verkauft, der ist nicht von eurem Volke : er ist ein Horning mit Mischblut. Ich rate euch, dass ihr ihn und seine Mutter aus dem Lande austreibt. Sagt das euren Kindern des Morgens, des Mittags und des Abends, bis sie davon trumen des Nachts. 7. Jedweder, der einen anderen seiner Freiheit beraubt - und wre der andere ihm schuldig - muss sich am Kindzaum einer Sklavin fhren lassen. Doch ich rate euch dazu, seine Leiche und die seiner Mutter an einer kahlen Sttte zu verbrennen, nachher  

12 bedt dere lidelsen kunne forbanne dere. Mine jomfruer ville utviske ditt navn fra boka og jeg mtte avvise deg som en ukjent. 4. Ta aldri imot knelende takk fra deres neste, det tilhrer Wraldas nd. Misunnelse kunne angripe dere, visdom kunne latterliggjre dere, mine jomfruer skulle beskylde dere for faderrov [respektlshet]. 5. Fire ting er gitt til deres nytte, med navn luft, vann, land og ild; men Wralda vil alene vre besitter av dem. Derfor rder jeg dere til: Dere skulle velge dere rettferdige menn, som deler arbeidet og fruktene etter rett, slik at ingen er fri for arbeid eller for forsvarstjeneste. 6. Hvis det blir funnet noen blant dere som selger sin egen frihet, han er ikke av deres folk, han er en horunge med uekte blod. Jeg rder dere til at dere driver ham og hans mor ut av landet. Si det til deres barn morgen, middag og kveld til de drmmer det om natta. 7. Enhver som berver en annen for hans frihet, selv om denne andre var ham skyldig, skulle jeg la fre (inn) i livmora til ei slavinne. Men jeg rder dere til ta hans lik og det til hans mor til et ubevokst sted for brennes. Grav etterp              

MS 013 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 HJARA ASKE FIFTICH FYT* ANDA GRVND TO DLVANE

02 TIL HJU ЄR NЄNEN GRSHLM VP WAXA NI MЄI  .

03 HWAND ALDULKERA GRS SKOLDE JVW DIAROSTA

04 KVIK DЄJA -

05 8 -

06 NE GRIP NA* T FOLK FON LYDA NER FON FINDA

07 AN - WRALDA SKOLDE HE / L / PA HJAM SA AT T* WELD

08 AT FON JO UTGONG VPPA JVWA JNE HVEDA SKOL

09 DE WIERKVMA - [p. 22]

10 9 -

11 SAHWERSA T MACHTE BЄRA AT HJA FON

12 JUWE RЄD JEFTA AWET OWERS WILDE ALSA A.

13 GHAT J TO HELPANE HJAM - MEN KVMA HJA

14 TO RAWANDE FAL AN VPPA AM NIER LIK

15 BLIKSENANDE FJVR -

16 10 -

17 SAHWERSA ANNEN FON HJAM ЄNER JVWER TOGHA.

18 TERUM TO WIF GЄR ND HJU AT WIL - N SKOL.

19 UN J HJA HJRA DVMHЄD BITJVA* ACH WIL HJU

20 TOCH HJRA FRЄJAR FOLGJA AT HJA AN MI FRЄ.

21 O GA -

22 11 -

23 WILLA JVW SVNA FON HJARA TOGHATERUM

24 SA MOT / J / ALSA DVA* AS MI JVWA TOGHATER.

25 UM - ACH HOR* A ENA NOR A OERA MЄI

26 WIERKVMA - HWAND HJA SKOLDUN UTHЄM

27 - EDA SЄDA ND PLЄGA* MI FARA ND DRЄI ES

28 SA BY JO HELDGAD WRDE MЄI IK NAVT LONGER OV.

29 IR JO WAKA -

30 12 -

31 VPPA MINRE FAM FSTA HV IK MIN HAP

32 FST / E / G* - ЄRVMBE MOST J HJA TO JO* ЄRE.

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 13]

hjara aske fiftich fyt anda grvnd to daelvane , til hju thr nnen gaershaelm vp waxa ni mi , hwand aldulkera gaers skolde jvw diaroste kvik dja . 8 . Ne grip n thaet folk fon Lyda ner fon Finda an . Wralda skolde helpa hjam , sa that aet weld that fon jo utgong vppa jvwa aejne hveda skolde witherkvma . [22] 9 . Shwersa thaet machte bra that hja fon juwe rd jefta awet owers wilde , alsa aghat j to helpane hjam . Men kvmath hja to rwande ; fal than vppa tham nither lik blixenande fjvr . 10 . Shwersa annen fon hjam ner jvwer toghaterum to wif grth aend hju that wil , thaen skolun j hja hjra dvmhd bitjvtha ; thach wil hju toch hjra frjar folgja , that hja than mith frtho g . 11 . Willath jvw svna fon hjara toghaterum , s mot j alsa dva as mith jvwa toghaterum . Thach hor tha na nor tha thera mi witherkvma ; hwand hja skoldvn uthmeda sda aend plga mith fara ; aend dri thessa by jo heldgad wrde , mi ik navt longer ovir jo wka . 12 . Vppa minre fm Faesta haev ik min hp faestegth , thrvmbe most j hja to re-

hunne asch vijftig voet onder den grond te begraven, opdat daar geen grashalm op groeijen moge, want zoodanig gras zoude uw kostelijkste vee dooden. 8. Tast nooit het volk van Lyda, noch van Finda aan. Wralda zoude hen helpen; zoodat het geweld, dat van u uitging op uw eigen hoofden zoude terugkeeren. [23] 9. Zoo wanneer het mocht gebeuren, dat zij van u raadgeving of iets anders begeerden, zoo behoort gij hen te helpen. Maar komen zij om te rooven, val dan op hen neder als het bliksemende vuur. 10. Zoo wanneer een van hun eene uwer dochteren tot vrouw begeert, en zij dat wil, dan zult gij haar hare dwaas- heid beduiden, doch wil zij toch haren vrijer volgen, dat zij dan met vrede ga. 11. Willen uw zonen van hunne dochteren, dan moet gij even zoo doen als met uwe dochteren. Maar noch de een, noch de ander mag terugkeeren, want zij zouden uitheemsche zeden en gewoonten medevoeren, en zoodra deze bij u gehuldigd worden, mag ik niet langer over u waken. 12. Op mijne dienares Fsta heb ik al mijne hoop gevestigd. Daarom moest gij haar tot uwe Eere-

 

 

bury them fifty feet below the ground, so that no grass shall grow upon them. It would poison your cattle. 8. Meddle not with the people of Lyda, nor of Finda, because Wr-alda would help them, and any injury that you inflicted on them would recoil upon your own heads. 9. If it should happen that they come to you for advice or assistance, then it behoves you to help them; but if they should rob you, then fall upon them with fire and sword. 10. If any of them should seek a daughter of yours to wife, and she is willing, explain to her her folly; but if she will follow her lover, let her go in peace. 11. If your son wishes for a daughter of theirs, do the same as to your daughter; but let not either one or the other ever return among you, for they would introduce foreign morals and customs, and if these were accepted by you, I could no longer watch over you. 12. Upon my femme Fasta I have placed all my hopes. Therefore you must choose her for folk-

ihre Asche fnfzig Fuss in die Erde [den Grund] einzugraben, damit kein Grashalm darauf wachsen mge : denn solches Gras wrde euch euer teuerstes Getier tten. 8. Greift nie das Volk Lydas noch Findas an. Wralda wrde ihnen helfen, sodass die Gewalt, die von euch ausginge, auf eure eigenen Hupter wieder kommen wrde. 9. So wenn das mchte geschehen, dass sie von euch Rat oder etwas anderes wollen, so habt ihr ihnen zu helfen. Aber kommen sie zu rauben, fallt dann auf sie nieder gleich wie das blitzende Feuer. 10. So wenn einer von ihnen eine eurer Tchter zum Weibe begehrt und sie das will, dann sollt ihr ihre Torheit ihr bedeuten ; doch will sie dennoch ihrem Freier folgen, dass sie dann mit Frieden gehe. 11. Wollen eure Shne eine von ihren Tchtern, dann msst ihr also tun wie mit euren Tchtern. Doch weder die einen noch die anderen drfen wieder kehren ; denn sie wrden ausheimische Sitten und Gepflogenheiten mitfhren, und sobald diesen bei euch gehuldigt wird, mag ich nicht lnger ber euch wachen. 12. Auf meine Maid Festa habe ich alle meine Hoffnung gebaut. Darum msset ihr sie zur Ehren022

13 deres aske ned femti fot under grunnen, for at det ikke skal vokse opp noe gresstr, for slikt gress ville drepe deres kjre kveg.

8. Ikke grip inn i folket til Lyda eller til Finda. Wralda vil hjelpe dem, slik at den volden som gikk ut fra dere skulle komme tilbake til deres egne hoder. 9. Hvis det skulle hende at de ville (ha) rd eller noe annet av dere, s tilhrer (det) dere hjelpe dem. Men kommer de for rve, fall da ned p dem som lynende ild. 10. Hvis noen av dem begjrer ei av deres dtre til kone, og hun vil det, da skal dere forklare hennes dumhet; men vil hun dog flge sin frier, (se til) at hun s gr med fred. 11. Vil deres snner ha deres dtre, da br dere gjre likedan som med deres dtre. Men verken den ene eller den andre m komme tilbake, for de kunne medbringe fremmedartede seder og skikker; og s snart disse blir velsignet av dere, kan jeg ikke lenger vke over dere. 12. Til mi jomfru Fsta har jeg festet alt mitt hp, derfor m dere ta henne til deres res

MS014 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

 

01 MODER NЄMA - FOLGA J MIN RЄD N SKIL HJU

02 NЄMELS MIN FAM BILYWA ND ALLA FRANA FAM.

03 NA ЄR HJA FOLGJA - N SKIL JU FODDIK NMER*

04 UTGA ЄR IK FAR JO VPSTOKEN HV - T LJUCHT

05 ЄRA - SKIL N EVG JVWE BRYN VPKL[?]ARJA - ND

06 J SKILUN N ЄVIN FRY BILYVA FON VNFRYA WELD

07 AS JVWA SWITE RIN-STRAMA FON T SALTE

08 WЄTER ЄR NDELASE SЄ -

09 ET HET FASTA SЄID -

10 ALLE SETMA ЄR EN ЄW - T IS HVNDRED JЄR

11 OMHLAPA MŮGE MI A KRODAR ND SIN

12 JOL ЄRA MŮGON VPPA RЄD ЄRE MODER

13 ND BY MЄNA WILLA VPPA WЄGAR ЄRA BUR

14 GUM WRIT HWERA SEND HJA UPPA WЄGAR

15 WRIT AN SEND HJA ЄWA ND T IS VSA

16 PLICHT VMBE ALAM AN ЄRA TO HALDANDE -

17 KVM NЄD ND TVANG VS SETMA TO JЄ-VANE

18 STRIDANDE WI VSA ЄWA ND PLЄGUM

19 SA MOT MNESKA DVA* ALSA HJA ASKJA ACH

20 SEND HJA WЄKEN N MOT MN MMER TO

21 T ALDA WIER-KЄRA - T IS FRYAS WILLA

22 ND T MOT WЄSA AM FO / N /  AL HJRA BRN - [p. 24]

23 FASTA SЄIDE -

24 ALLE INGA ЄR MN ANFNGJA* WIL - HOKA

25 T T* MŮGA WЄSA - VPPA A DЄI ЄR WY

26 FRYA HELDGAD HWA AM SKILUN EVG FALI [?]

27 YKANT UTKVMA - NЄIDAM TID NW BIWYSD [?]

28 HE T HJU RIUCHT HЄDE - SA IS T EN ЄWA

29 WRDEN - T MN SVNDER NЄD ND TVANG

30 A FRYA HJRA DЄI NAWET OWERS NI DVA* NE

31 MЄI A BLYDA FЄRSTA FYRJA -

32 [BLANCO REGEL]

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 14]

moder nma , Folgath j min rd , thaen skil hju nmels min fm bilywa aend alla frna fmna thr hja folgja ; thaen skil thju foddik naemer utg thr ik far jo vpstoken haev . Thaet ljucht thra skil thaen vg jvwe bryn vpklarja , aend j skilun thaen vin fry bilyva fon vnfrya weld as jvwa swite rinstrma fon thaet salte wter thr aendelse s . Caput IV. Thet het Fasta sid . 1. Alle setma thr en w , thaet is hvndred jr , omhlpa mge mith tha krodar aend sin jol , thra mgon vppa rd thre moder , aend by mna willa vppa wgar thra burgum writ hwertha ; send hja uppa wgar writ , thn send hja wa , aend thaet is vsa plicht vmbe altham an ra to haldande . 2. Kvmth nd aend tvang vs setma to jvane , stridande wither vsa wa aend plgum , s mot maenneska dva alsa hja askja ; thach send hja wken , thaen mot maen aemmer to thaet alda witherkra . Thaet is Fryas willa , aend thaet mot wsa tham fon al hjra baern . Caput V. [24] Fasta side . 1. Alle thinga , thr maen anfangja wil , hoka thaet aet mga wsa , vppa tha di , thr wy Frya heldgad haewa , tham skilun vg falykant utkvma : nidam tid nw biwysd heth thaet hju riucht hde , 2. s is thaet en wa wrdon , thaet maen svnder nd aend tvang a Frya hjra di nawet owers ni dva ne mi , tha blyda frsta fyrja .

moeder nemen. Volgt gij mijn raad, dan zal zij namaals mijne dienares blijven en alle vrome maagden die haar volgen. Dan zal de lamp nimmer uitgaan, die ik voor u opgestoken heb. Het licht daarvan zal dan eeuwig uw brein verlichten, en gij zult dan even vrij blijven van onvrij geweld, als uwe zoete rivierwateren van het zoute water der eindelooze zee. Hoofdstuk IV. Dit heeft Fsta gezegd. 1. Alle inzettingen die eene eeuw, dat is honderd jaren, mogen omloopen met den Kroder (kruijer) en zijn Juul, die mogen op raad der Eeremoeder en bij gemeene wil op de wanden der burgten gegrift worden; zijn zij op de wanden geschreven, dan zijn zij wetten (ewa), en het is onze plicht om die alle in eere te houden. 2. Komt nood en dwang ons inzettingen te geven, strijdende met onze wetten en gewoonten, zoo moet men doen gelijk zij eischen; doch zijn zij geweken, dan moet men immer tot het oude terugkeeren. Dat is Fryas wil en dat moet wezen die van alle hare kinderen. Hoofdstuk V. [25] Fsta zeide: 1. Alle dingen die men aanvangen wil, hoedanig zij mogen wezen, op den dag, dien wij aan Frya geheiligd hebben, zullen eeuwig falikant uitkomen. Nadat de tijd nu bewezen heeft, dat zij recht had, 2. zoo is dat eene wet geworden, dat men zonder nood en dwang op Frya haren dag niets anders doen mag dan blijde feesten vieren.

mother. Follow my advice, then she will hereafter remain my femme as well as all the sacred femmes who succeed her. Then shall the lamp which I have lighted for you never be extinguished. Its brightness shall always illuminate your intellect, and you shall always remain as free from foreign domination as your fresh river-water is distinct from the salt sea. Chapter IV: This has Fasta spoken - 1. All the regulations which have existed a century, that is, a hundred years as measured by the carrier and the yule, may by the advise of the folk-mother, with the consent of the community, be inscribed upon the walls of the burgh, and when inscribed on the walls they become laws, and it is our duty to respect them all. 2. If by force or necessity any regulations should be imposed upon us at variance with our laws and customs, we must always return to our own again. That is Frya's will, and must be that of all her children. Chapter V: Fasta said - 1. Anything that any man commences, whatever it may be, on the day appointed for Frya's worship shall eternally fail, for time has proved that she was right. 2. It is become a law that no man shall, except from absolute necessity, keep that day otherwise than as a joyful feast.

mutter nehmen. Folget ihr meinem Rat, dann wird sie frder meine Maid bleiben und desgleichen alle volkswaltenden Maiden, die ihr folgen ; dann wird die Lampe nimmer ausgehen, die ich fur euch angezndet habe. Deren Licht wird dann ewig euer Denken erhellen und ihr werdet ewig frei bleiben von unfreier Gewalt wie eure sssen Strme von dem salzigen Wasser der endelosen See. Kapitel IV. Dies hat Festa gesagt. Alle Satzungen, die eine Ewe (Jahrhundert) umlaufen mgen mit dem Kroder und seinem Jul, die mgen auf Rat der Mutter und bei gemeinem Willen auf die Wnde der Burg geschrieben werden ; sind sie auf die Wnde geschrieben, so sind sie Ewa (Gesetze), und es ist unsere Pflicht, sie allesamt in Ehren zu halten. 2. Kommt Not und Zwang, uns Satzungen zu geben, widerstreitend unseren Gesetzen und Gepflogenheiten, so soll mnniglich tun, wie sie heischen ; doch sind sie gewichen, so soll man immer zu den alten wiederkehren. Das ist Fryas Wille und das muss der ihrer Kinder sein. Festa sagte : Alle Dinge, die man anfangen will, welcher Art sie sein mgen, an dem Tage, da wir Frya gehuldigt haben, werden immer verkehrt ausgehen. Nachdem die Zeit nun bewiesen hat, dass sie recht hatte, so ist das ein Gesetz geworden, dass man sonder Not und Zwang am Fryastag nichts anderes tun soll als froh Feste feiern.      024

14 mor. Flger dere mitt rd, da skal hun heretter forbli min tjener og alle fromme jomfruer som flger henne. Da skal den lampa aldri mer utg som jeg har tent for dere. Dens lys skal da for evig opplyse deres hjerner, og da skal dere bli likes frie fra ufri vold som deres ferske elver fra det salte vannet i det endelse havet.

Dette har Fsta sagt:

Alle forordninger som har lpt rundt med krderen og dens hjul i et sekel det er hundre r, de kan etter rd fra mora og med allmenn vilje bli skrevet p veggen til deres borger; er de skrevet p veggene, da er de lover, og det er vr plikt holde dem alle i re. Kommer nd og tvang til gi oss forordninger som strider mot vre lover og skikker, s m mennesker gjre som de fordrer om. Men har dere veket fra, da m man alltid vende tilbake til det gamle det er Fryas vilje, og det m vre den til alle hennes barn. Fsta sa: Alle ting som man vil pbegynne hvilke det enn mtte vre p den dagen som vi har helliget til Frya, de skal for evig komme forkjrt ut. Ettersom tida n har bevist at hun hadde rett, har det blitt en lov at man uten ndvendighet og tvang ikke m gjre noe annet p Fryas dag enn feire hyggelige fester.

MS 015 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 AT SEND A ЄWA ER TO ЄRA BURGUM HЄRA -

02 1 -

03 SAHWERSA ЄR RNE* ЄNE BURCH BVWET IS - SA

04 MOT JU FODDIK ЄRA AN A FORMA FODDIK ET

06 TEXLAND VPSTЄKEN WRDA - ACH T NE MЄEI NM.

07 MER OWERS AS TRVCH A MODER SKЄN -

08 2 -

09 EK MODER SKIL HJRA JN FAMNA KJASA - ALSA

10 ЄRA ЄR VPPA ЄRA ʘERA BURGUM AS MODER

11 SEND - 3 -

12 JU MODER TO TEXLAND MЄI HJRA FOLGSTER KJASA

13 ACH SAHWERSA HJU FAL ЄR HJU - T DЄN HE SA

14 MOT AS KЄREN HWERA VPPA ЄNA MЄNA ACHT

15 BY RЄDUM FON ALLE STATA ET SЄMNE -

16 4 -

17 JU MODER TO TEX-LAND MЄI ЄN ND TVINTICH

18 FAMNA ND SJVGUN SPILLE MANGЄRTA HVA

19 TILJU ЄR MMER SJVGUN BY ЄRE FODDIK MU

20 GE WAKJA DЄILIKES ND ES NACHTES - BY A FAM

21 NA ЄR VPPA ORA BURGUM AS MODER JANJA AL

22 SA FЄLO -

23 5 -

24 SAHWERSA EN FAM ANNEN GADA WIL - SA MOT

25 HJU -T ЄRE MODER MELDA - ND BISTONDA TO A

26 MNNISKA KЄRA ЄR HJU MI HJRA TOCHTIGE

27 ADAMA T LJUCHT BIVVLA -

28 6 -

29 JU MODER ND ALREK BURCHFAM SKL* MN

30 TOFOGJANDE ЄN ND TVINTICH BURCH-HЄRA / N / *

31 SJVGUN ALDA WISA - SJVGUN ALDA KMPAR

32 ND SJVGUN ALDA SЄ-KMPER - [p. 26]

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 15]

Caput VI. That send tha wa thr to thra burgum hra . 1 . Shwersa thr aerne ne burch bvwet is , s mot thju foddik thra an tha forma foddik et Texlnd vpstken wrda . Thach thaet ne mi naemmer owers as troch tha moder skn . 2 . Ek moder skil hjra aejn fmna kjasa ; alsa thra thr vppa thra thera burgum as moder send . 3 . Thju moder to Texlnd mi hjra folgster kjasa , thach shwersa hju falth r hju t dn heth , sa mot thas kren hwertha vppa na mna acht , by rdum fon alle stata et smne . 4 . Thju moder to Texlnd mi n aend tvintich fmna aend sjvgun spille mangrta haeva , til thju thr aemmer sjvgun by thre foddik muge wkja dilikes aend thes nachtes . By tha fmna thr vppa ora burgum as moder thjanja alsa flo . 5 . Shwersa en fm annen gda wil , sa mot hju t thre moder melda , aend bistonda to tha maenniska kra , r hju mith hjra tochtige dama thaet ljucht bivvlath . 6 . Thju moder aend alrek burchfm skil maen tofogjande n aend tvintich burchhran , sjvgun alda wisa , sjvgun alda kaempar , aend sjvgun alda skaemper . [26] 7 .

Hoofdstuk VI. Dit zijn de wetten die tot de burgten behooren. 1. Zoo wanneer ergens eene burgt gebouwd is, dan moet de lamp aldaar aan de eerste lamp te Texland aangestoken worden, doch dat mag nimmer anders dan door de Moeder geschieden. 2. Elke Moeder zal hare eigene maagden kiezen. Eveneens die welke op andere burgen moeder zijn. 3. De Moeder te Texland mag hare opvolgster kiezen, doch bijaldien zij sterft voor dat zij het gedaan heeft, dan moet die gekozen worden op eene algemeene vergadering bij raad van alle staten te zamen. 4. De Moeder op Texland mag eenentwintig maagden hebben en zeven spinmeisjes, opdat er altijd zeven bij de lamp mogen waken des daags en des nachts. Bij de maagden die op de andere burgten als moeder dienen, even zoo vele. 5. Bijaldien eene maagd iemand huwen wil, zoo moet zij dat aan de Moeder berichten, en op staande voet tot de menschen terugkeeren, eer zij met haar tochtige adem het licht verontreinigt. 6. Aan de Moeder en aan iedere burgtmaagd zal men toevoegen eenentwintig burgtheeren, zeven bejaarde wijzen, zeven bejaarde krijgslieden en zeven oude zeestrijders. [27]

Chapter VI: These are the laws established for the government of the burghs - 1. Whenever a burgh is built, the lamp belonging to it must be lighted at the original lamp in Texland, and that can only be done by the folk-mother. 2. Each folk-mother shall appoint her own femmes. The other burgh-femmes shall do the same as the folk-mother. 3. The folk-mother of Texland may appoint her own successor, but should she die without having done so, the election shall take place at a general assembly of the whole nation. 4. The folk-mother of Texland may have twenty-one femmes and seven apprentices, so that there may always be seven to attend the lamp day and night. The other burgh-femmes may have the same number as the folk-mother. 5. If a femme wishes to renounce her vow of celibacy, she must obtain the permission of the folk-mother, and immediately resign her office, before her passion shall have polluted the light. 6. For the service of the folk-mother and of each of the burgh-femmes there shall be appointed twenty-one burghers - seven elder wizards, seven elder warriors, and seven elder seamen.

Kapitel VI. Dies sind die Gesetze, die zu den Burgen gehren 1 So wenn irgendeine Burg gebauet ist, soll die Lampe an der ersten Lampe auf Texland angezndet werden. Doch dies darf nimmer anders als durch die Mutter geschehen. 2 Jede Mutter darf ihre eigenen Maiden kiesen : ebenso diejenigen, die auf den anderen Burgen als Mutter sind. 3 Die Mutter auf Texland mag ihre Nachfolgerin kiesen, doch wenn sie stirbt, ehe sie es getan, so muss dieselbe gekoren werden auf einer gemeinen Acht , bei Rat von allen Staaten zusammen. 4 Die Mutter auf Texland mag einundzwanzig Maiden und sieben Spindelmdchen haben, auf dass da immer sieben bei der Lampe mgen wachen, am Tage und in der Nacht ; bei den Maiden, die auf den anderen Burgen als Mutter dienen, ebenso viele. 5 So wenn eine Maid sich mit einem gatten will, soll sie es der Mutter melden und stehenden Fusses zu den Menschen wiederkehren, ehe sie mit ihrem zugigen Atem das Licht verunreinigt. 6 Der Mutter und einer jeglichen Burgmaid soll man beigeben einundzwanzig Burgherren, sieben alte Weisen, sieben alte Heerkampen und sieben alte Seekampen.            026

Caput VI. 15 DETTE ER LOVENE SOM TILHRER BORGENE: 1. Hvis det er bygd en borg et sted, s m lampa dens bli tent p den frste lampa i Texland [Texel]; men det skal aldri skje annet enn gjennom mora. 2. Hver mor skal velge sine egne jomfruer. De som er ved de andre borgene (skal gjre) likedan som mora. 3. Mora i Texland kan velge sin etterflgerske, men hvis hun faller (bort) fr hun har gjort det, s m det bli valgt p ei allmenn samling, med rd fra alle stater til sammen. 4. Mora i Texland kan ha en og tjue jomfruer og sju lrejenter, slik at det alltid (er) sju (som) kan vke ved lampa deres daglig og om natta. Hos de jomfruene som tjener som mor p andre borger, like mange. 5. Hvis ei jomfru vil binde seg til noen, s m hun melde det til mora og umiddelbart vende tilbake til menneskene, fr hun med sin lidenskapelige nde forurenser lyset. 6. Til mora og enhver borgjomfru skal man fye en og tjue borgherrer, sju gamle vise, sju eldre krigere og sju eldre sjkrigere.

MS016 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

7 - [BLANCO REGEL BESTEED]

01 ЄR FON SKILUN ALLE JЄRON* TO HONK KЄRA RIM

02 FON ELIK SJVGUN - ACH HJA NE MŮGON NAVT

03 VPFOLGA NE WERA RVCH HJARA SIBTAL .

04 NЄJAR* SA A FJARDA KNY -

05 8 -

06 AIDER MЄI RЄ HVNDRED JONGA BURCHWЄRAR

07 HVA - 9 -

08 FAR ISSA JANESTA SKILUN HJA LЄRA FRYA-S TEX

09 ND A ЄWA FON A WISA MANNON* ENE

10 WISDOM - FON A ALDA HERMANON* ЄNE KUNST

11 FON A ORLOCH ND FOND A SЄ-KENINGAR ENE

12 KUNSTA ЄR BI T BUTE-FARA NЄLIK SEND -

13 10 -

14 FON ISSA WЄRAR SKILUN JЄRLIKES HVNDRED

15 TO BEK KЄRA - ACH SEND ЄR SVME VRLM

16 WRDEN - SA MŮGON / HJA / VPPER BURCH BILYWA HJARA

17 ЄLLE LЄVA LONG - 11 -

18 BY T KJASA FON A WЄRAR NE MЄI NIMMAN

19 FON ЄRE BURCH NЄN STEM NAVT NE HVA - NI

20 A GRЄVETMANNA JEFTA ʘERA HAVEDA MN

21 T BLTA FOLK ALLЄNA -

22 12 -

23 JU MODER ET TEX-LAND SKIL MN JЄVA - RJA

24 SJVGUN FLINKA BODON MI RJA TWILIF

25 RAPPA HORSA - VPPA ʘRA BURGUM EK BURCHFAM

26 RЄ BODON MI SJVGUN HORSA -

27 13 -

28 AK SKIL JDER BURCH HVA FIFTICH BVWARA

29 RVCH T FOLK AKЄREN - MEN ЄRTO MЄI

30 MN ALLЄNA JЄVA SOKKA ЄR NAVT ABEL

31 ND STORA FOR WЄRA NER TO BUTAFARAR

32 SEND .

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 16]

Ther fon skilun alle jron to honk kra thrim fon elik sjvgun , thach hja ne mgon navt vpfolgath ne wertha thrvch hjara sibtal njar sa tha fjarda kny . 8 . Aider mi thr hvndred jonga burchwrar haeva . 9 . Far thissa thjanesta skilun hja lra Fryas tex aend tha wa , fon tha wisa mannon thne wisdom , fon tha alda hrmannon thene kunst fon tha orloch aend fond tha skeningar thene kunsta thr bi thaet butafra nthlik send . 10 . Fon thissa wrar skilun jrlikes hvndred to bek kra . Thach send thr svme vrlaemth wrden , sa mgon hja vpper burch bilywa hjara lle lva long . 11 . By thaet kjasa fon tha wrar ne mi nimmen fon thra burch nn stem navt ne haeva , ni tha grvetmanna jefta thera hveda , maen thaet blaeta folk allna . 12 . Thju moder et Texlnd skil maen jva thrja sjvgun flinka bodon mith thrja twilif rappa horsa . Vppa ora burgum ek burchfm thr bodon mith sjvgun horsa . 13 . Ak skil aejder burchfm haeva fiftich bvwara thrvch thaet folk akren . Men thrto mi maen allna jva sokka , thr navt abel aend stora for wra ner to butafrar send .

7. Daarvan zullen alle jaren naar huis keeren drie van elk zevental, maar zij mogen niet opgevolgd worden door hunne nabestaanden, nader dan het vierde lid.8. Ieder mag drie honderd jonge burgtverdedigers hebben. 9. Voor deze diensten zullen zij Fryas tex leeren en de wetten, van de wijze mannen de wijsheid, van de oude heermannen de kunst van den oorlog, en van de zeekoningen de kundigheden die bij het buitenvaren noodig zijn. 10. Van deze verdedigers zullen jaarlijks honderd naar huis keeren; doch zijn er sommigen verlamd geworden, dan mogen zij op de burgten blijven hun geheele leven lang. 11. Bij het kiezen van de verdedigers mag niemand van de burgt eene stem hebben, noch de Grevetmannen, of andere opperhoofden, maar enkel het volk alleen. 12. De Moeder te Texland zal men geven driemaal zeven flinke boden, met driemaal twaalf rappe paarden. Op de andere burgten elke burgtmaagd drie boden met zeven paarden. 13. Ook zal iedere burgt hebben vijftig (land)bouwers, door het volk verkozen, maar daartoe mag men slechts zulken geven, die niet geschikt en sterk voor de krijgsdienst, noch voor buitenvaarders zijn.

7. Out of the seven three shall retire every year, and shall not be replaced by members of their own family nearer than the fourth degree. 8. Every burgh may have three hundred young warriors. 9. For this service they must study Frya's Tex and the laws. From the elder wizards they must learn wisdom, from the elder warriors the art of war, and from the elder seamen the skill required for distant voyages. 10. Every year one hundred of the warriors shall return to their homes, and those that may have been wounded shall remain in the burghs for the rest of their lives. 11. At the election of the warriors no burgher or reeve, or other person of distinction, shall vote, but only the people. 12. The folk-mother of Texland shall have three times seven active messengers, and three times twelve speedy horses. In the other burghs each burgh-femme shall have three messengers and seven horses. 13. Each and every burgh-femme shall have fifty farm-workers chosen by the people, but only those may be chosen who are not strong enough to go to war or to go to sea.

7. Davon sollen alle Jahre heimkehren dreie von jedweden sieben, doch es darf ihnen niemand nachfolgen, der ihrer Sippschaft nher ist als das vierte Knie. 8 Jedwede Burg darf dreihundert junge Burgwehrer haben. 9. Fur diese Dienste sollen sie Fryas Rat und die anderen Gesetze lernen, von den weisen Mnnern die Weisheit, von den alten Heermnnern die Kunst des Krieges und von den alten Seeknigen die Fertigkeiten, welche fur die Austenfahrt ntig sind. 10. Von diesen Wehrern sollen jhrlich hundert zurckkehren : doch sind da welche gelhmt worden, so mgen sie auf der Burg verbleiben ihr ganzes Leben lang. 11. Bei der Kre der Wehrer darf niemand derer von der Burg eine Stimme haben, noch die Grevetmnner, noch andere Huptlinge, sondern bloss das Volk allein. 12. Der Mutter auf Texland soll man geben dreimal sieben flinke Boten mit dreimal zwlf schnellen Rossen ; auf den anderen Burgen jeder Burgmaid drei Boten mit sieben Rossen. 13. Auch soll jede Burgmaid haben fnfzig Ackerbauer durch das Volk gekoren ; aber dazu darf man allein solche suchen, die nicht fhig und stark fur die Wehr noch fr die Austenfahrt sind.    

16 7. Derav skal hvert r tre av de enkelte sju vende hjem, men de kan ikke bli etterfulgt av sine slektninger nrmere enn det fjerde ledd. 8. Hver [borg] kan ha tre hundre unge borgforsvarere.

9. Fr disse tjenestene skal de lre Fryas Tekst og lovene, av de vise mennene visdommen, av de eldre hrmennene disses kunst om krig, og av de eldre sjkongene de kunstene som er nyttig ved utenlandsfarten. 10. Av disse forsvarerne skal rlig hundre vende tilbake. Men er det noen som har blitt ufre, s skal de forbli p borgen hele deres livslengde. 11. Ved valg av forsvarere kan ingen fra borgen ha noen stemme, verken magistratene eller andre overhoder, men det blotte folket alene. 12. Mora i Texland skal man gi tre ganger sju flinke bud med tre ganger tolv rappe hester. P andre borger hver borgjomfru tre bud med sju hester. 13. Og s skal hver borg ha femti forvaltere, valgt av folket. Men til det kan man bare sette slike som ikke er bekvemme eller sterke (nok) for forsvar eller som utenlandsfarere.  

MS017 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

     14 - [BLANCO REGEL BESTEED]

01 AJDER BURCH MOT HJRI SELVA BIDRUPPA ND GE.

02 NЄRA FON HJRA JN ROND-DЄL ND FON T

03 DЄL AT HJU FON T MRKJELD BŮR -

04 15 -

05 IS ER MMAN KЄREN VMBE VPPA BURGUM TO

06 JANJANDE ND NIL - ER NAVT N NE MЄI R* NA

07 NЄN BURCH-HЄR WERA ND DUS NЄN STEM

08 NAVT NI HVA - IS - ER AL BURCH-HЄR SA SKIL HI

09 JU ЄR VRLJASA -

10 16 -

11 SAHWERSA MMAN RЄD GЄRT FON ЄRE MO.

12 DER A FON ЄNE BURCHFAM - SA MOT HI HIM

13 SELVA MELDE BY A SKRIWER - ESSE BRNG -IM

14 BY A BURCH-MASTER - FOR MOT -I NЄI A LЄT.

15 SA - T IS ENE HЄLENER - ЄR MOT SJA* JEF

16 ER AK BISЄTEN IS FON KVADA TOCHTUM - IS  -ER

17 GOD SЄID [p. 28] A VNDVA HI HIM SELVA FON SIN

18 - UM WЄPNA - ND SJVGUN WЄRAR BRN.

19 - GA HIM BY ЄRE MODER -

20 17 -

21 IS JU SЄK VR ЄNE STATE SA NE MŮGON ЄR NAVT

22 MINER N RЄ BODON KVMA - IS  -T VR -T ELLA FRYA

23 S LAND N MOTON ЄR JETA RJA SJVGUN TJUG

24 - A BYWЄSA - ЄRUMBE T ER NЄN KVA FORM.

25 VDA NAVT RISA NE MЄI NOR SKALKHЄD DЄN

26 NE WRDE -

27 18 -

28 BY ALLE SЄKUM MOT A MODER WALDA ND

29 NJVDA T HJRA BRN - T IS FRYAS FOLK SA

30 MЄT -RIK [?] BILYWA AS T WЄSA MEI - T IS

31 I GRATESTA HJRAR PLICHTA

32 ND VS ALRA - VMB -ER ЄR AN TO HELPANDE -

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 17]

14 . Ajder burch mot hiri selva bidruppa aend genra fon hjra aejn ronddl aend fon thaet dl that hju fon thaet maerkjeld brth . 15 . Is thr aemman kren vmbe vppa burgum to thjanjande aend nil er navt , thaen ne mi er na nn burchhr wertha , aend dus nn stem navt ni haeva , is er al burchhr sa skil hi thju r vrljasa . 16 . Shwersa aemman rd grt fon thre moder , tha fon ne burchfm , sa mot hi him selva melde by tha skrivwer . Thesse braength im by tha burchmster . Forth mot i ni tha ltsa , thaet is thne hlener . Thr mot sja jef er k bisken is fon kvada tochtum . Is er god sid , [28] tha vndvath hi him selva fon sinum wpna , aend sjvgun wrar braengath him by thre moder . 17 . Is thju sk vr ne stte sa ne mgon thr navt miner thaen thr bodon kvma : is t vr t lla Fryaslnd , thaen moton thr jeta sjvgun tjuga bywsa . Thrumbe thaet er nn kva formvda navt risa ne mi nor skalkhd dn ne wrde . 18 . By alle skum mot tha moder walda aend njvda thaet hjra baern , thaet is Fryas folk , s mt rik bilywa as thaet wsa mi . Thaet is thi grtesta hjrar plichta , aend vs alra vmb er thr an to hlpande .

14. ledere burgt moet in haar eigen onderhoud voorzien en geneeren zich van haar eigen ronddeel en van het deel, dat zij van het marktgeld ontvangt. 15. Is er iemand gekozen om op de burgten te dienen en wil hij niet, dan mag hij naderhand geen burgtheer worden, en dus nooit een stem hebben. Is hij reeds burgtheer, dan zal hij die eer verliezen. 16. Bijaldien iemand raad begeert van de Moeder, of van eene burgtmaagd, dan moet hij zich melden bij den schrijver. Deze brengt hem bij den burgtmeester. Vervolgens moet hij naar den leetse, dat is naar den heelmeester, die moet zien of hij ook bezocht is van kwade tochten. Is hij goedgekeurd, [29] dan ontdoet hij zich van zijne wapenen en zeven krijgslieden brengen hem bij de moeder. 17. Is de zaak over ne state, dan mogen er niet minder dan drie boden komen. Betreft zij het geheele Friesland, dan moeten er nog driemaal zeven getuigen bij wezen, daarom, omdat er geen kwaad vermoeden oprijzen moge, noch bedrog gepleegd worde. 18. Bij alle zaken moet de Moeder zorgen en hoeden dat hare kinderen, dat is Fryas volk, zoo even rijk blijven, als het wezen kan, dat is de grootste van hare plichten, en ons aller (plicht is het) om haar daar in te helpen.

14. Every burgh must provide for its own sustenance, and must maintain its own defences, and look after its share of the general contributions. 15. If a man is chosen to fill any office and refuses to serve, he can never become a burgher, nor have any vote. And if he is already a burgher, he shall cease to be so. 16. If any man wishes to consult the folk-mother or a burgh-femme, he must apply to the scribe, who will take him to the burgomaster. He will then be examined by a healer to see if he is in good health. If he is passed, he shall lay aside his arms, and seven warriors shall present him to the folk-mother. 17. If the affair concerns only one state, he must bring forward not less than three witnesses; but if it affects the whole of Fryasland, he must have twenty-one additional witnesses, in order to guard against any deceptions. 18. Under all circumstances the folk-mother must take care that her children, that is, Frya's people, shall remain as peaceable as possible. This is her most important duty, and it is the duty of all of us to help her in performing it.

14. Eine jegliche Burg muft sich aushelfen und ernhren von ihrem eigenen Rundteil und von dem Teil, das sie von dem Marktgelde erhebt. 15. Ist da ein jemand gekoren um auf den Burgen zu dienen, und er will nicht, dann darf er nachher kein Burgherr werden und also nie eine Stimme haben. Ist er bereits Burgherr, so wird er die Ehre verlieren. 16. So wenn jemand Rat begehrt von der Mutter oder von einer Burgmaid, soll er sich melden bei dem Schreiber. Dieser bringt ihn zum Burgmeister, frder zum Leetse (Arzt), das ist der Heiler : der soll sehen, ob er auch heimgesucht ist von argen Seuchen. Ist er gesund gesagt, dann entledigt er sich seiner Waffen und sieben Wehrer bringen ihn zur Mutter. 17. Ist es eine Sache ber eine State, so drfen nicht minder als drei Boten kommen ; ist es ber ganz Fryasland, so mssten da noch dreimal sieben Zeugen bei sein, darum dass kein bles Vermuten sich erhebe noch Schalkheit getan werde. 18. Bei allen Sachen muss die Mutter obwalten und acht haben, dass ihre Kinder, das ist Fryas Volk, so massvoll bleiben wie nur mglich ist. Das ist die grstte ihrer Pflichten, und unser aller Pflicht ist es, ihr dabei zu helfen.                028

17 14. Hver borg m selv srge og besvre seg for sitt eget omkransende stykke og for den delen som den erverver av markedspengene. 15. Er det valgt noen til tjene p borgene og han ikke vil, da kan han ikke bli noen borgherre, og sledes ikke ha noen stemme. Er han allerede borgherre, s skal han miste den ren. 16. Hvis noen begjrer rd fra mora, eller av ei borgjomfru, s skal han selv melde fra til skriveren. Denne bringer ham overfor borgmesteren. Videre m han til den siste, som er legen, som skal se om han ogs er besatt av gale begjr. Er han godkjent, da kvitter han seg med vpnene sine, og sju bevpnete bringer ham framfor mora. 17. Gjelder saken hans n stat s br det ikke komme noe mindre enn tre bud. Gjelder det hele Fryasland, da skal det vre med enda tre ganger sju vitner, for at ingen skade formodentlig skal oppst, eller skjelmeri bli gjort. 18. Ved alle saker skal mora bevirke og besrge at hennes barn det er Fryas folk forblir s likt bemidlet som det kan bli. Det er den strste av hennes plikter; og oss alles hjelpe henne med det.

MS018 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 [BLANCO REGEL BESTEED]

02 19 -

03 HT MN HJA BY ЄNNE RJUCHTLIKA SЄKE AN.

04 HROPEN VMB ER UTSPRЄK TWISK ANNEN GRЄVET.

05 - MAN ND A MЄNTE ND FINDA HJU JU SЄKE

06 TVIVELIK SA MOT HJU TO BATE FON ЄR MЄNTE

07 SPRЄKA TIL JU ЄR FRЄO KVMA - ND RVCH

08 AM T BЄTRE SY AT ЄN MAN VNRJUCHT

09 DЄN WRDE N FЄLO -

10 20 -

11 KVM HWA VMB RЄD ND WЄT JU MODER RЄD

12 SA ACH HJU AM BYSTONDA TO JЄWANE - NЄT

13 HJU BYSTONDA NEN RED SA MEI HJU WACHTJA

14 LЄTA SJVGUN DЄGUM - NЄT HJU N NACH N.

15 ЄN RЄD - SA MŮGON HJA HINNE BRŮDA - ND HJA

16 NE MŮGON HJRA SELVA NAVT BIKLAGJA TIL HJU

17 NЄN RЄD BЄTRE IS N KVA RЄD -

18 21 -

19 HE EN MODER RGE RЄD JЄVEN UT KVADA WILLA

20 SA MOT MAN HJA DEJA JEFTA UT OF LANDUM

21 DRYVA STOKNAKEN ND BLAT -

22 22 -

23 SEND HJRA BURCH-HЄRA MЄDEPLICHTICH N DVA

24 MN ALSA MI AM -

25 23 -

26 IS HJRA SKILD TVIVELIK JEFTA BLAT FORMODA - SA

27 MOT MN ER VR INGJA ND SPRЄKA - IS -T

28 NЄDICH ЄN ND TWINTICH WYKA LONG - STEM

29 - A HALFDЄL SKILDICH SA HALDE MN HJA

30 VR VNSKILDICH - TWЄDE SA WACHT MN JETA

31 EN FVL JЄR - STEM MN N ALSA - SA MЄI

32 MN HJA SKILDICH HALDA - A NAVT NI DEJA - [p. 30]

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 18]

19 . Haet maen hja by ne rjuchtlika ske anhropen vmb er utsprk twisk annen grvetman aend tha mnte , aend findath hju thju ske tvivelik , s mot hju to bte fon thr mnte sprka til thju thr frtho kvma , aend thrvchtham thaet btre sy that n man vnrjucht dn wrde thaen flo . 20 . Kvmth hwa vmb rd aend wt thju moder rd , sa ch hju tham bystonda to jvane , wt hju bystonda nn rd , s mi hju wachtja lta sjvgun dgum . Wt hju thaen nach nn rd , sa mgon hja hinne brda , aend hja mgon hjra selva navt biklagja , til thju nn rd btre is thaen kva rd . 21 . Heth en moder aerge rd jven ut kvada willa , s mot mn hja dja jefta ut of lndum dryva stoknaken aend blt . 22 . Send hjra burchhra mdeplichtich , thaen dvath maen alsa mith tham . 23 . Is hjra skild tvivelik jefta blt formoda , s mot maen thr vr thingja aend sprka , is t ndich , n aend twintich wyka long . Stemth tha halfdl skildich , s halde maen hja vr vnskildich , twde s wacht maen jeta en fvl jr . Stemth maen thaen alsa , s mi maen hja skildich halda , tha navt ni dja .

19. Heeft men haar bij eene gerechtelijke zaak ingeroepen om uitspraak te doen tusschen een Grevetman en de gemeente, en vindt zij de zaak twijfelachtig, zoo moet zij ten bate der gemeente spreken, opdat er vrede kome, en omdat het beter is dat aan n man onrecht gedaan wordt dan aan velen. 20. Komt iemand om raad en weet de Moeder raad, zoo behoort zij terstond dien te geven. Weet zij terstond geen raad, dan mag zij zeven dagen laten wachten. Weet zij dan nog geen raad, dan mogen zij henen gaan en zij mogen zich niet beklagen, omdat geen raad beter is dan een verkeerde raad. 21. Heeft eene Moeder slechte raad gegeven uit kwaadwilligheid, dan moet men haar dooden, of uit het land drijven geheel naakt en bloot. 22. Zijn hare burgtheeren medeplichtig, dan doet men evenzoo met hen. 23. Is hare schuld twijfelachtig of bloot vermoeden, dan moet men hier over beraadslagen en spreken, zoo het noodig is, eenentwintig weken lang. Stemt het half deel schuldig, zoo houde men haar voor onschuldig. Twee derde, zoo wacht men nog een vol jaar. Stemt men dan ook nog zoo, dan mag men haar voor schuldig houden, maar niet dooden. [31]

19. If she is called upon to decide any judicial question between a reeve and the community, she must incline towards the side of the community in order to maintain peace, and because it is better that one man should suffer than many. 20. If any one comes to the folk-mother for advice, and she is prepared to give it, she must do it immediately. If she does not know what to advise, he must remain waiting seven days; and if she then is unable to advise, he must go away without complaining, for it is better to have no advice at all than bad advice. 21. If a folk-mother shall have given bad advice out of illwill, she must be killed or driven out of the land, deprived of everything. 22. If her burghers are accomplices, they are to be treated in a similar manner. 23. If her guilt is doubtful or only suspected, it must be considered and debated, if necessary, for twenty-one weeks. If half the votes are against her, she must be declared innocent. If two-thirds are against her, she must wait a whole year. If the votes are then the same, she must be considered guilty, but may not be put to death.

19. Hat man sie bei einer rechtlichen Sache angerufen, um einen Schiedsspruch zu tun zwischen einem Grevetmann und der Gemeinde, und findet sie die Sache zweifelhaft, so soll sie zum Besten der Gemeinde sprechen, auf dass da Friede komme, und dieweil es besser ist, dass einem Manne Unrecht getan werde als vielen. 20. Kommt einer um Rat und weist die Mutter Rat, so hat sie den sogleich zu geben ; weiss sie sogleich keinen Rat, so mag sie warten sieben Tage. 21. Hat eine Mutter argen Rat gegeben aus blem Willen, so soll man sie tten oder aus dem Lande treiben splitternackt und bloss. 22. Sind die Burgherren mitpflichtig, dann tue man desgleichen mit ihnen. 23. Ist ihre Schuld zweifelhaft oder blosses Vermuten, so muss man hierber dingen und sprechen, ist es ntig, einundzwanzig Wochen lang. Stimmt der Halbteil schuldig, so halte man sie fur unschuldig ; zwei Drittel, so warte man noch ein volles Jahr. Stimmt man dann noch dermassen, so mge man sie fr schuldig halten, doch nicht tten.

 

18 19. Har man ved en rettslig sak pkalt henne for en uttalelse mellom en grietmann og fellesskapet, og hun finner saken tvilsom, s skal hun tale til fordel for samfunnet til det kommer til fred; og p grunn av at det er bedre at det er gjort n mann urett enn mange. 20. Kommer noen for rd og vet mora rd, s br hun gi dem straks. Vet hun ingen rd straks, s kan hun la vente (i) sju dager. Vet hun da fortsatt ingen rd, s m de dra av sted; og de m ikke beklage seg, fordi ingen rd er bedre enn drlige rd.21. Har ei mor gitt drlige rd utav ond vilje, s skal man drepe henne eller drive henne ut av landet splitter naken og bar. 22. Er hennes borgherrer medansvarlige, da gjr man likedan med dem. 23. Er hennes skyld tvilsom eller blott formodning, s m man tinge og snakke om det er det ndvendig, i en og tjue uker. Stemmer halvdelen skyldig, s holder man henne for uskyldig, to tredeler s venter man enda et helt r. Stemmer man da likedan, s m man holde henne skyldig, men ikke drepe (henne).

MS019 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

    24 - [BLANCO REGEL BESTEED]

01 SAHWERSA SVME AMONG T RIMNA SEND

02 AM HJA ALSA SЄR VNSKILDICH MЄNE AT HJA

03 HJA FOLGJA WILLE SA MŮGON HJA T DVA* MI

04 AL HJARA DRIWANDE ND TILBARA HAVA - ND N.

05 MMAN ACHT HJAM ЄR OVIR MIN TO ACHTIANE .

06 TIL JU T MARA-DЄL ALSA BLYD* KN DWALA

07 SA T MINRA-DЄL -

08 MЄNA ЄWA - 1 -

09 ALLE FRYA BRN SEND A ЄLIKE WYSA BRN - ЄR

10 VMBE MOTON HJA AK ЄLIKA RJUCHTE HVA ALSA

11 BLYD VPPT* LAND AS VPPT* Є- T IS WЄTER ND

12 VP ELLA T WR-ALDA JEF -

13 2 -

14 ALLERA MANNALIK MEI  -T WIF SINRA KЄSA FRЄJA

15 ND EK TOGHATER MЄI EFTER HJRA HELD-DRVNK

16 BJADA ЄR HJU MIN -

17 3 -

18 HE HWA EN WIF NIM SA JEFT MN HJAM HUS

19 ND WRV - N -IS ЄR NЄN SA MOT T* BVWAT

20 WRDE -

21 4 -

22 IS -ER NЄI EN ʘER ORP GONGON VMB EN WIF ND

23 WIL HI ЄR BILYWA SA MOT MN HIM ЄR EN HUS

24 EN* WRF JEWA BIJONKA T NOT FON A HЄMRIK -

25 5 -

26 ALLERA MANNALIK MOT MN EN FTERDЄL AS WRF

27 BY SINA* HUS JЄVA - A NIMMAN NE MЄI EN FAR.

28 - DЄL BY SINA* HUS NVA FŮL MIN EN ROND-DЄL -

29 ALLЄNA - IEF HWA EN DAD DЄN HE TO MЄNA

30 NIA S MЄI HIM T JЄVEN WRDE - AK MЄI

31 SIN JONGSTE SVN AT ERVA - AFTER AM MOT

32 T ORP AT WIER NIMMA -

 

19 24. Hvis det er enkelte innenfor den tredelen som mener at hun er s veldig uskyldig at de vil flge henne, s kan de gjre det med alle sine kjrbare og lftbare eiendeler, og ingen br akte dem mindre for det, fordi flertallet likes godt kan vakle som mindretallet.

ALLMENNE LOVER

1. Alle frie barn er fdt p likt vis. Derfor m de ogs ha like rettigheter, likes vel p land som p sj det er vann, og i alt som Wralda gir. 2. Alle og enhver kan fri til sin utkrete kone, og hver datter kan deretter tilby sin helseskl til den hun elsker. 3. Har noen tatt seg ei kone, s gir man ham hus og jordvoll. Er der ingen, s m det bli bygd. 4. Er han dratt til en annen landsby for ei kone, og han vil forbli der, s m man der gi ham hus og jordvoll; foruten det, benyttelse av allmenningen. 5. Man m gi alle og enhver et bakstykke for jordvoll ved sitt hus, for ingen kan ha et forstykke ved sitt hus, enda mindre et stykke omkring. Bare nr noen har gjort en gjerning til allmenn nytte, da kan det bli gitt ham. Og s kan hans yngste snn arve det. Deretter skal det g tilbake til landsbyen.

MS020 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

    6 - [BLANCO REGEL BESTEED]

01 EK ORP SKIL EN HЄM-RIK HVA NЄI SINA BIHOF ND

02 ENE GRЄVA SKIL NJVDA AT ALRA EK SIN DЄL

03 BIDONG ND GODHALD TILJU A FTER-KVM

04 - MANDE NЄN SKDE NAVT NE LYDA NE MUGE -

05 7 -

06 EK ORP MЄI EN MARK HVA TO KAP ND TO VR

07 KAP IEFTA TO WANDELJA - ALLE -T ʘRA LAND SKIL

08 BVW ND WALD BILYVA - A A BAMA ЄRA NE

09 MЄI NIMMAN NAVT FLLA - BUTA MЄNA RЄDA

10 ND BUTA WЄTA ES WALD-GRЄVA - HWAND

11 A WALDA SEND TO MЄNA NIA - ЄRVMBE NE

12 MЄI NIMMAN ЄR MSTER OF SA - [p. 32]

13 8 -

14 AS MRK-JELD NE MЄI T ORP NAVT MAR NI

15 NIMMA SA A TILLIFTE* DEL FON A S / K / AT - HOR*

16 FON A INHЄMAR* NER FON A FER-HЄMANDE -

17 AK NE MЄI A MRK-SKAT NAVT ЄR VRSELLA

18 NE WERA AS T ʘRA GOD -

19 9 -

20 ALLE -T MRK-JELD MOT JЄRLIKES DЄLA WRDE .

21 RJA DЄGAN* FAR ЄRE JOL-DEI - AN HVNDRED

22 DЄLUN TO DЄLANDE -

23 10 -

24 I GRЄVETMAN MIT SINUM GRЄVUM SKIL

25 ER OF BŮRA TWINTICH DЄLA - ENE MRK RJUCH

26 - TER ND SINUM HELPAR FIF DЄLA - /MARK-IELD - TIAN DЄLA / JU FOLKES-*

27 MODER EN DЄL JU GA MODER FJVWER DЄ

28 - LA - T ORP TIAN DELA - A RMA - T IS

29 ЄRA AM NAVT WRKA NI KUNNA NI MŮGE

30 FIFTICH DЄLA -

31 11 -

32 ЄRA AM TO MRKA KVME NE MŮGON

/MARK-IELD - TIAN DELA /

 

20 6. Hver landsby skal ha en allmenning til sitt behov, og greven skal pse at hver enkelt holder sin del gjdslet og i god stand, slik at etterkommerne ikke skal lide noen skade. 7. Hver landsby skal ha et marked til kjp og salg eller til byttehandel. Alt vrig land skal vre til bebyggelse og skog. Og trrne de m ingen felle uten felles rdslaging og uten skoggrevens vitende, for skogene er for allmenn nytte. Derfor m ingen vre mester over det. 8. Som markedspenger kan ikke landsbyen ta mer enn ellevtedelen av omsetninga, verken av innbyggerne eller av de fremmede; og s skal ikke markedsskatten bli solgt fr enn den andre varen. 9. Alle markedspenger skal bli fordelt rlig tre dager fr juledag, fordelt i hundredeler. 10. Grietmannen med sine grever skal derav motta tjue deler; markedsdommeren ti deler, og hans hjelper fem deler;* folkemora n del; distriktsmora fire deler; landsbyen ti deler; de fattige det er de som ikke kan eller evner arbeide, femti deler. *Markedspenger ti deler. 11. De som kommer til markedet skal

MS 021 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 NAVT NI WOKERIA - KVMA ER SVM SA IS  -T

02 ЄRA FAMNA PLICHT HJAM KNBЄR TO MAK.

03 - JANA INVR T ЄLLE LAND TIL JU HJA NIM.

04 MERE KЄREN NAVT WRDE TO ENG AMPT

05 HWAND SOKA HVA EN GYRA-LIK - HIRTE - VMBE

06 SKT TO GARJA SKOLDE HJA ELLA VRRЄDA

07 T FOLK - JV MODER - HJARA SIBBEN ND TO

08 A LESTA HJARA SELVA -

09 12 -

10 IS ЄR NMAN* ALSA RG AT  -ER SJVCHT-SIAK

11 FJA JEFA VRDЄREN WЄR VRSELLA VR HЄL*

12 GOD - SA MOT ENE MRK-RJUCHTAR HIM

13 WЄRA ND A FAMNA HIM NOMA

14 INVR  -ET ЄLLE LAND -

15 IN ЄRA TYDA - HЄMADON FINDA-S FOLK MЄST AL.

16 GADUR INVR HJARA MODERS BRTA-LAND

17 MI NʘMA ALD-LAND AT NW VNDERNE

18 SЄ LEI - HJA WЄRON US FER - OF - ЄRVMBE

19 NЄDON WI AK NЄN ORLOCH - A HJA VRDRЄV.

20 EN SEND ND HE/I/NDA KEMON TO RAWANE A

21 KЄM-ER FON SELVA LAND-WЄR HЄR-MNNA KЄ

22 NINGGAR ND ORLOCH - VR ALAM KЄMON SETMA

23 ND UTA SETMA KЄMON ЄWA -

24 HYR FOLGA A EWA ЄR ЄRUT TAVLIKT SEND -

25 1 -

26 EK FRYA-S MOT -A LЄA JEFA FYANDA WЄRA

27 MI ALDULKERA WPNE AS -ER FORSINNA BI.

28 KVMA ND HANDTERA MЄI - [p. 34]

29 2 -

30 IS EN BOI* TWILIF JЄR - SA MOT I A SJVGUNDE

31 DЄI MISTE FON SIN LЄR-TID VMBE RЄD TO WER

32 AND/E/ MI -A WPNE -

21 ikke gre, kommer det noen, s er det jomfruenes plikt gjre dem kjennbare over hele landet slik at de ikke blir valgt til noe embete; for slike har et gjerrig hjerte, de ville forrde alle for samle rikdom folket, mora, deres slektninger, og til sist seg selv. 12. Er noen s ond at han selger sottesykt fe eller delagt vare for fullgod, s m markedsdommeren holde ham borte og jomfruene navngi ham over hele landet. I tidligere tider bodde de fleste av Findas folk sammen innenfor sin mors fdeland med navnet Aldland, som n ligger under sjen. De var sledes langt borte, derfor hadde vi heller ingen krig. Da de ble fordrevet og kom hitover for rve, da kom det av seg selv landevern, hrfrere, konger og krig. For alt sammen kom det forordninger, og utfra forordninger kom lover.

21 HER FLGER DE LOVENE SOM DERAV ER SAMMENSTILT: 1. Hver en friser m holde borte fornrmerne eller fiendene med slike vpen som han hitter p, erverver og kan handtere. 2. Er en gutt tolv r, s skal han unnvre den sjuende dagen av sin lretid for bli dyktig med vpnene.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MS 022 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 3 -

02 IS HI BIKVMEN SA JЄVE MN HIM WPN* .

03 ND HI WAR TO WЄRAR SLAGEN -*

04 4 -

05 IS HI RЄ JЄR WЄRAR SA WR -I BURCH-HЄR

06 ND MЄI HI HЄLPA SIN HAWED-MANNA TO

07 KJASANE - 5 -

08 IS HWA SJVGUN JЄR KJASAR SA MЄI HI HELPA

09 EN HЄR-MAN JEFA KЄNING TO KJASANE - ЄR TO*

10 AK KЄREN WRDE -

11 6 -

12 ALLE RЄ JЄR MOT  -ER OVIR KЄREN WERA -

13 7 -

15 BUTA A KЄNING MŮGON ALLE AMBTMAN

14 - NA WIER KЄREN WERA AM RJUCHT DVA

15 ND NEI FRYA-S RЄD -

16 8 -

17 ANNEN KЄNING NE MЄI NAVT NI LONGER AS

18 RЄ JЄR KЄNING BILYWA TIL JU HI NAVT BIKL

19 - YWA NE MЄI VSA FRYDOM TO SKADANE -

20 9 -

21 HE -I SJVGUN JЄR REST SA MЄI HI WIER

22 KЄREN WERA -

23 10 -

24 IS I KЄNING RUCH ЄNE FYAND FALLEN SA

25 MŮGON SINA SIBBA AK NЄI ЄRE ЄRE ING

26 - A - 11 -

27 IS -ER VPPA SIN TID OFGVNGEN JEFA BINNA

28 SIN TID STURVEN SA NE MЄI NЄN SIBBA HIM

29 VPFOLGJA ЄR -IM NЄIAR SY SA A

30 FJARDE KNY -

31 12 -

32 ЄRA AM STRIDA MIA WPNE AN HJARA

 

22 3. Er han bekvem, s gir man ham vpen og han blir sltt til kriger. 4. Er han kriger i tre r, s kan han bli borgherre og han kan hjelpe (til med) velge sine hvedsmenn. 5. Er noen velger i sju r, s kan han hjelpe (til med) velge en hrfrer eller konge ogs bli valgt til det. 6. Alle tre r [hvert av de tre r] m han velges p nytt. 7. Utenom kongen kan alle embetsmenn bli gjenvalgt som gjr rett og (gjr det) etter Fryas rd. 8. En konge kan ikke vre konge lenger enn tre r slik at han ikke skal forbli, vr frihet til skade. 9. Har han berodd i sju r, da kan han igjen bli valgt. 10. Er kongen blitt drept av fienden, s skal dessuten hans etterkommere tinge p denne ren. 11. Gr han av til si tid, eller dr innen si tid, s skal ingen etterkommere etterflge ham som er ham nrmere enn det fjerde ledd. 12. De som kjemper med vpen i sine

MS 023 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 HANDA NE KUNNA NAVT FORSINNA ND

02 WIS BILYWA - ЄRVMBE NE FOCHT E* NЄNE

03 KЄNING WPNE TO HANTERA AN A STRID -

04 SIN WISDOM MOT SIN WPEN WЄSA ND

05 JU LJAFTE SINRA KMPONA MOT SIN SKYLD

06 WЄSA -

07 HYR SEND A RJUCHTA ЄRE MODER AND ЄRA

08 KЄNINGGAR -

09 1 -

10 SAHWERSA ORLOCH KUM - SEND A MODER

11 HIRA BODON NЄI A KЄNING - I KЄNING SEND

12 BODON NЄI A GRЄVETMANNA VMBE LAND

13 - WЄR -

14 2 -

15 A GRЄVETMANNA HROPA ALLE BURCH-HЄ

16 - RA ET SЄMNE ND BIRЄDA HO FЄLO MAN

17 - NA HJA SKILUN STJURA - [p. 36]

18 3 -

19 ALLE BISLUTA ЄRA MOTON RING NЄI ЄRE

20 MODER SENDEN WERA MI BODON ND

21 TJUGUM -

22 4 -

23 JU MODER LЄ ALLE BISLUTA GADERJA ND

24 JEF ET GULDNETAL - T IS T MIDDEL-

25 TAL FON ALLE BISLUTA ET SЄMNE ЄRMI

26 - A MOT MN FAR T FORMA FRЄTO

27 HA ND ЄNE KЄNING ALSA -

28 5 -

29 IS JU WЄRA A KMP - N HOFT I KЄNING

30 ALLЄNA MI SINUM HAVEDMANNA TO

31 RЄDA - ACH ЄR MOTON MMERE RE

32 BURCH-HЄRA FON ERE* MODER FORANA

23 hender kan ikke forbli forstandig og vis, derfor smmer det seg ingen konge handtere vpen i strid. Hans visdom skal vre hans vpen og hans kjrlighet til sine krigere skal vre hans skjold. HER ER LOVENE TIL MORA OG KONGENE: 1. Hvis det kommer krig, sender mora sine budbrere til kongen, kongen sender budbrere til grietmennene for landevern. 2. Grietmennene kaller sammen alle borgherrene og drfter hvor mange menn de skal utkommandere. 3. Alle deres beslutninger m straks bli sendt til mora med bud og vitner. 4. Mora lar samle alle beslutninger og gir det gyldige tall det er middeltallet av alle beslutninger til sammen. Med det skal man for det frste holde fred, og kongen likes. 5. Er hren i kamp, da behver kongen bare rdsprre sine hvedsmenn, men det skal alltid sitte tre borgherrer fra mora fremst

MS 024 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 SITTA SVNDER STEM - ISSA BURCH-HЄRA MOT

02 - ON DЄJALIKIS* BODON NEI ЄRE MODER SENDA

03 TIL JU HJU WЄTA MŮGE JEF ЄR AWET DЄN

04 WAR - STRIDANDE WI -A ЄWA JEFA WI

05 FRYA-S RЄDJЄVINGA -

06 6 -

07 WIL I KЄNING DVA* ND SINA RЄDA NAVT -

08 SA NE MЄI HI T NAVT VNDERSTONDA -

09 7 -

10 KVM ENE FYAND VNWARLINGA N MOT

11 MN DVA* SA ENE KЄNING BI -

12 8 -

13 NIS ENE KЄNING NAVT VPPET PAT - SA MOT

14 MN SIN FO / L / GAR HЄRICH / WЄSA / OF AMIS FOLGA-R

15 ALONT A LESTA -

16 9 -

17 NIS ER NЄN HAVED-MAN SA KJASE MN

18 HWA -

19 10 -

20 NIS ЄR NЄN TID SA WRPA HI HIM TO

21 HAVEDMAN ЄR IM WELDICH FELE -

22 11 -

23 HE ENE KЄNING EN FRЄSALIK FOLK OF SLAG

24 - EN SA MŮGON SINA AFTER-KVMANDE SIN

25 NAMA FTER HJARA JNE FORA - WIL ENE

26 KЄNING SA MЄI ER VPPEN VNBIBVWADE STЄD

27 EN PLK UTKJASA TO HUS ND ERV - T ERV

28 MЄI EN ROND-DEL WЄSA SA GRAT T HI

29 FON ALLE SIDUM SJVGUN HVNDRED TRЄD.

30 - UN UT OF SINE HUS MЄI HLAPA ЄR HI AN

31 SINA RЄNA KVM -

32 12 .

 

24 uten stemme. Disse borgherrene skal daglig sende bud(brere) til mora, slik at hun kan vite om det har blitt gjort noe som strir mot lovene eller mot Fryas rdgivninger. 6. Vil kongen gjre (noe) og hans rdgivere ikke, s br han ikke risikere det. 7. Kommer fienden uventet, da m man gjre som kongen befaler. 8. Er ikke kongen p plass, s skal man vre lydig mot hans medhjelper, eller dennes medhjelper, inntil den siste. 9. Er det ingen hvedsmann, da velger man en. 10. Er det ingen tid, da verver han seg til hvedsmann som fler seg kompetent. 11. Har kongen nedkjempet et fryktinngytende folk, kan hans etterkommere fre hans navn etter sine egne. Vil kongen, s kan han p et ubebygd sted velge ut ei tomt for hus og parsell. Parsellen kan vre et omkransende stykke s stort at han kan g sju hundre skritt ut fra sitt hus p alle sider fr han kommer til sine (grense)markeringer.

MS 025 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 [BLANCO REGEL BEDOELD VOOR 12].

02 SIN JONGSTE SVN MЄI T GOD ERVA - FTE AM

03 AMIS JONGSTE N SKIL MN AT WIER

04 NIMMA -

05 HYR SEND A RJUCHTA ALLER FRYAS VMBE SЄK

06 - UR TO WЄSANDE -

07 1 -

08 SAHWERSA ЄR ЄWA VRWROCHT WRDE .

09 JEFA* NЄJA SETMA TA [p. 38] VLIKT - ALSA MOT  -ET

10 TO MЄNA NIA SKЄN - MEN NMMER TO

11 BATA FON ENKELDERA MNNISKA ER*

12 FON ENKELDERA SLACHTA NER FON EN

13 - KELDERA STATA NACH FON AWET - AT

14 ENKEL SY -

15 2 -

16 SAHWERSA ORLOCH KVM ND ЄR WRDE

17 HUSA HOMLJAT JEFA SKЄPA HOK AT ET SY

18 SY  -ET RVCH ENE FYAND A BY MЄNA

19 RЄDUM - SA ACH A MЄNA MЄNTA T

20 IS AL -ET FOLK TO SЄMNE AT WIER TO

21 HЄLENA - ЄR VMBE AT NMMAN A

22 MЄNA SЄKA SKIL HELPA VRLJASA VMBE

23 SIN JN GOD TO BIHALDANE -

24 3 -

25 IS ORLOCH VREJAN ND SEND ЄR SVM

26 ALSA VRDЄREN AT HJA NAVT LONGER WRKA NE

27 MŮGON SA MOT A MЄNA MЄNTE HJAM

28 VNDERHALDA - BY A FЄSTUM ACHON HJA FOR

29 ANA TO SITTANA TIL JU A JŮGED SKIL

30 ЄRA HJAM -

31 4 -

32 SEND ЄR WЄDVON ND WЄSON KEMON

25 12. Hans yngste snn kan arve godset; etter denne dennes yngste, deretter skal man ta det tilbake. HER ER REGLENE TIL ALLE FRISERE FOR VRE SIKRE: 1. Hvis det blir tilvirket lover eller sammenstilt nye forordninger, s m det skje til allmenn nytte men aldri til fordel for enkelte mennesker eller enkelte slekter eller enkelte stater eller noe som er enstaket. 2. Hvis det kommer krig og det blir delagt hus, eller skip hva det enn er, om det er av fienden eller ved felles rdslaginger, s br det allmenne fellesskapet det er hele folket til sammen lege det igjen, for at ingen skal forsmme hjelpe de allmenne sakene for beholde sitt eget gode. 3. Er krigen ddd hen og det er noen som er s skadet at de ikke lenger kan arbeide, s m det allmenne fellesskap underholde dem. Ved festene br de sitte foran, slik at ungdommen skal re dem. 4. Er det kommet enker og foreldrelse,

MS 026 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 SA MOT MN HJA AK VNDERHALDA ND

02 A SVNA MŮGON I NAMA HJARAR TATA

03 VPPIRA SKILDUM WRITA HJARA SLACHTHA TO

04 ERANE -

05 5 -

06 SEND ER SVM* RVCH ENE FYAND FAT ND

07 KVMA HJA TO BK SA MOT MN HJAM FЄR

08 FON T KMP OF FORA - HWAND HJA MACHT

09 - ON FRY LЄTEN WЄSA BY ARGE LOFTUM ND

10 AN NE MŮGON HJA HJARA LOFTA NAVT

11 NI HALDA ND ACH ЄRLIK BILYWA -

12 6 -

13 JEF WI SELWA FYANDA FATA SA BRNGE

14 MON AM DJAP ANDA LANDA WЄI - MN

15 LЄR HJA VSA FRYA SЄDE -

16 7 .

17 LЄT MN HJA FTERNЄI HLAPA - SA LЄT MN

18 T MI WELHЄD RVCH A FAMNA DVA

19 TIL JU WI AA ND FRJUNDA WINNA FORI

20 LЄA ND FYANDUN -

21 UT MINNO-S SKRIFTUN -

22 SAHWERSA ЄR ЄNMAN* IS ЄR-MЄTA RG

23 AT HI VSA SWETSAR BIRAWA MOR-DED

24 - UN DVAT HUSA BARN - MANGERA SKN

25 HOK T -ET SY T RG SY - ND VSA SWET

26 NATA WILLON T WROKEN HVA - SA IS

27 T RJUCHT T MN ENE DЄDER FAT

28 - A ND AN HJARA JN [p. 40] WARDA DEJA TIL JU ЄR

29 VR NЄN ORLOCH NE KVME WЄRRVCH A

30 VNSKЄLDIGA SKOLDE BOTA FORI A SKЄLD

31 - IGA - WILLA HJA HIM SIN LIF BIHALDA

32 LЄTA AND JU WRЄKA OFKAPJA LЄTA - SA MЄI

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 26]

Caput XI. Ut Minnos skriftun . Sahwersa thr nman is thrmta aerg that hi vsa swetsar birawath , morth dedun dvat , husa barnth , mangrtha skaenth , hok thaet et sy , thaet aerg sy , aend vsa swetnata willon thaet wroken haeva , s is thaet rjucht thaet maen thene dder ftath aend an hjara aejnwarda [40] djath , til thju thr vr nn orloch ne kvme , wrthrvch tha vnskldiga skolde bota fori tha skldiga . Willath hja him sin lif bihalda lta nd thju wrka ofkpja lta , s mi

Hoofdstuk XI. Uit Minno's schriften. Zoo wanneer daar een man is dermate boos, dat hij onze naburen berooft, doodslagen pleegt, huizen in brand steekt, maagden schendt, wat het ook zij dat boos is, en onze landgenooten willen dat gewroken hebben, dan is het recht, dat men den dader vatte en in hunne tegen- [41] woordigheid doode, opdat daarover geen oorlog kome, waardoor de onschuldige zoude boeten voor den schuldige. Willen zij hem zijn lijf laten behouden en de wraak laten af koopen, zoo mag

Chapter XI: From Minno's writings - 1. If any one should be so wicked as to commit robbery, murder, arson, rape, or any other crime, upon a neighbouring state, and our people wish to inflict punishment, the culprit shall be put to death in the presence of the offended, in order that no war may arise, and the innocent suffer for the guilty. 2. If the offended will spare his life and forego their revenge, it may

Kapitel XI. Aus Minnos Schriften. 1. So wenn da ein Mann ist, dermasten arg, dass er unsere Nachbarn beraubt, Mordtaten tut, Huser brennt, Jungfrauen schndet, was es auch sei, das arg ist, und unsere Blutsgenossen wollen das gercht haben, so ist es recht, dass man den Tter fasse und in ihrer Gegenwart tte, auf dass darber kein Krieg komme, wodurch Unschuldige bssen wrden fr den Schuldigen. 2. Wollen sie ihn den Leib behalten und die Rache abkaufen lassen, so mag       040 

26 s m man ogs underholde dem, og snnene kan skrive sine pappaers navn p sine skjold deres familier til re. 5. Er det noen (som er) fanget av fienden og de kommer tilbake, s skal man fre dem langt fra kampen, for de kan ha blitt satt fri under onde lfter, og da kan de la vre holde sine lfter og likevel forbli rlige. 6. Om vi selv fanger fiender, s bringer man dem avsted dypt inn i landet. Man lrer dem vre frie skikker. 7. Lar man dem etterp g, s lar man det gjres med vennlighet ved jomfruene, slik at vi vinner kamerater og venner framfor fornrmere og fiender. Caput XI. FRA MINNOS SKRIFTER Hvis det er noen som er s (til de grader) ond at han berver vre naboer, gjr mordgjerninger, brenner hus, skjender jenter hva det enn er som er ondt, og vre grensefeller vil ha det hevnet, s er det rett at man fanger ugjerningsmannen og (at han) i deres nrvr drepes, slik at det ikke kommer noen krig av det, hvorved de uskyldige skulle bte framfor de skyldige. Vil de la ham beholde sitt liv og la hevn bli avkjpt, s kan

MS 027 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 MN T DAJA - ACH - IS EN BONA EN KЄNING .

02 GRЄVET-MAN -GRЄVA HWA T -ET SY AM

03 OVIR-A SЄDA MOT WAKA - SA MOTON WI

04 T KWAD BЄTERJA - MEN TANE BONA MOT

05 SIN STRAF HA* -

06 FOR HI EN ЄRENAMA VPPA SINE SKELD FON

07 SINA ЄELUN - SA NE MŮGON SINA SIBBA

08 I NAMA NAVT LONGER NE FORA - ЄRVM

09 - BE T HI ЄNE SIBBA SVRG SKIL HVA OVIRA

10 SЄDA ЄRA ʘERA -

11 [BLANCO REGEL]

12 ЄWA FARA STJURkR - STJURAR IS I ЄRE NʘMA

13 ЄRA BUTTA FARAR -

14 ALLE FRYA-S SVNA HVA LIKKA RJUCHTA - ЄR

15 VMB* MŮGON ALLE FLINKA KNAPA HJARA SELF

16 AS BUTTAFARER MELDA BY A ʘLDERMʘN

17 ND ISSE NE MY* HIM NIT OFWISA WARA

18 T ER NЄN STEK IS

19 2 -

20 A STJURAR MŮGON HJARA JN MSTRUN

21 NOMA - 3 -

22 A KPLJVD MOTON KЄREN ND BINOMA

23 WERA RVCH A MЄNTE ЄR ET GOD HЄRE

24 ND A STJURAR NE MŮGON ЄR BY NЄN

25 STEM HVA - 4 -

26 JEF MN VPPE RЄIS BIFIN T ENE KЄNING

27 RG JEFTA VNBIKVMMEN IS - SA MŮGON HJA

28 EN ʘRA NIMMA KVMON HJA TO BK SA MY*

29 ENE KЄNING HIM SELF BIKLAGJA BY A ʘLDER

30 MʘN - 5 -

31 KVM ЄR FLATE TO HONK ND SIN ЄR

32 BATA - SA MOTON A STJURAR ЄR OF EN

 [BOEK VAN MINNO MS PAG. 27]

maen thaet dja . Thach is then bona en kning , grvetman , grva hwa thaet et sy , tham ovira sda mot wka , s moton wi thaet kwad bterja men ta bona mot sin straf h . Forth hi en renma vppa sine skeld fon sina thelun , s ne mgon sina sibba thi nma navt lnger ne fora . Thrvmbe thaet hi ne sibba svrg skil haeva ovira sda thra thera . wa fara stjurar . stjurar is thi renoma thra butafarar . Alle fryas svna haeva lika rjuchta , thrvmb mgon lle flinka knpa hjara self as butafrar melda by tha ldermn aend thisse ne mi him nit ofwisa , wara thaet er nn sted is 2 . Tha stjurar mgon hjara aejn maestrun noma . 3 . Tha kaepljvd moton kren aend binomath wertha thrvch tha mnte thr et god hreth aend tha stjurar ne mgon thr by nn stem haeva . 4 . Jef maen vppe ris bifinth thaet thene kning aerg jefta vnbikvmmen is , s mgon hja en ra nimma ; kvmon hja to baek , s mi thene kning him self biklagja by tha ldermn . 5 . Kvmth thr flte to honk aend sin thr bta , s moton tha stjurar thr of en

men dat gedoogen. Is de schuldige een koning, grevetman, greve, wie dat het zij, die over de zeden moet waken, zoo moeten wij het kwaad herstellen, maar hij moet zijne straf hebben. Voert hij een eernaam op zijn schild van zijne voorvaderen, dan mogen zijne nabestaanden dien naam niet langer voeren, daarom dat de eene bloedverwant zorgdragen zal over de zeden des anderen. Wetten voor de stuurlieden. Stuurman is een titel voor de buitenvaarders.1. Alle Fryas zonen hebben gelijke rechten, daarom mogen alle flinke knapen zich als buitenvaarders aanmelden bij den olderman, en deze mag hen niet afwijzen, ten ware dat er geen plaats is. 2. De stuurlieden mogen hun eigen meesters benoemen. 3. De kooplieden moeten gekozen en benoemd worden door de gemeente, aan wie het goed toebehoort, en de stuurlieden mogen daarbij geen stem hebben. 4. Als men op reis bevindt, dat de koning slecht of onbekwaam is, dan mogen zij een ander nemen. Komen zij weer thuis, dan mag de koning zich beklagen bij den olderman. 5. Komt de vloot weder thuis, en zijn er baten, dan moeten de zeelieden daarvan een

be permitted. If the culprit should be a king, reeve, or other state official, we must make good his fault, but he must be punished. 3. If he bears on his shield the honourable name of his forefathers, his kinsmen shall no longer wear it, in order that every man may look after the conduct of his relatives. Chapter XII: Laws for the navigators; navigator is the title of those who make foreign voyages - 1. All Frya's sons have equal rights, and every stalwart youth may offer himself as a navigator to the alderman, who may not refuse him as long as there is any vacancy. 2. The navigators may choose their own masters. 3. The traders must be chosen and named by the community to which they belong, and the navigators have no voice in their election. 4. If during a voyage it is found that the sea-king is bad or incompetent, another may be put in his place, and on the return home he may make his complaint to the alderman. 5. If the fleet returns with profits, the navigators may divide one-

man das gewhren. Doch ist der Morder ein Knig, Grevetmann, Graf oder was es sei, der ber die Sitten wachen soll, so mssen wir das bel bessern, aber er muss seine Strafe haben. 3. Fhrt er einen Ehrennamen auf seinem Schilde von seinen Ahnen, so drfen seine Sippen diesen Namen nicht lnger fhren, darum dass die eine Sippe Sorge haben soll ber die Gesittung der anderen. Kapitel XII. Gesetze fr Steurer. Steurer ist ein Ehrenname der Aussenfahrer. 1. Alle Fryasshne haben gleiche Rechte, darum mgen alle flinken Knaben sich selbst als Aussenfahrer melden bei dem Altmann, und dieser darf sie nicht abweisen, es ware denn, dass keine Stelle da ist. 2. Die Steurer drfen ihre eignen Meister ernennen. 3. Die Kaufleute mssen gekoren und benannt werden durch die Gemeinde, der das Gut gehrt, und die Steurer drfen dabei keine Stimme haben. 4. Falls man auf einer Reise befindet, dass der Knig arg oder unfhig ist, so drfen sie einen anderen nehmen. Kommen sie wieder zurck, so mag der Knig sich bei dem Altmann beklagen. 5. Kommt die Flotte wieder heim und sind Gewinne da, so mssen die Steurer davon einen

27 man tolerere det. Men er ugjerningsmannen en konge, magistrat, greve hva det mtte vre som m vke over seder, s m vi bedre forulempelsen, men ugjerningsmannen m ha sin straff. Frer han et resnavn p sitt skjold fra sine forfedre, s skal hans etterkommere ikke lenger fre navnet; for at den ene slektningen skal ha omsorg for de andres seder. Caput XII. LOVER FOR STYRMENNENE. 'STYRMENN' ER UTENLANDSFARERNES RESNAVN. 1. Alle Fryas snner har like rettigheter, derfor kan alle spreke gutter melde seg selv som utenlandsfarere hos oldermannen og denne skal ikke avvise ham, med mindre det ikke er noen plass (ledig). 2. Styrmennene kan utnevne sine egne overordnede. 3. Kjpmennene skal bli valgt og oppnevnt av det samfunnet som deres eiendom hrer under, og sjmennene skal ved dette ikke ha noen stemme. 4. Om man p reisa finner ut at kongen er drlig eller udugelig, s skal de ta en annen; kommer de tilbake s kan kongen selv klage til oldermannen. 5. Kommer flten hjem og det er utbytte, s skal styrmennene

 

MS 028 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 RIMENE HVA - ALUS TO DЄLANDE - I WIT

02 KЄNING TWILF MʘNIS DЄLA - I SKOLT BY

03 NACHT SJVGUN DЄLA - A BʘT-MʘNNA EK

04 TWA DЄLA - I SKIPRUN EK RЄ DELA - AT

05 ʘRA SKIP.IS-FOLK EK ЄN DЄL - A JONGSTE

06 PRENTAR EK EN RIMNA - A MIDLOSTA

07 EK EN HALF-DЄL ND A ʘLDESTA EK EN

08 TWЄDNA -

09 6 -

10 SIN* ER SVME VRLAME - SA MOTA

11 MЄNA MЄNTE NJVDA FAR HJARA LIF .

12 AK MOTON HJA FʘRANA SITTA BY A

13 MЄNA FЄRSTA - BY HUSLIKA FЄRSTA

14 JA* BY ALLE FЄRSTA - [p. 42]

15 7 -

16 SIN ЄR VPPA TOCHT VMKUME* SA MOTON

17 HJARA NЄSTUN HJARA DЄL ERVA -

18 8 -

19 SIN* ЄR WЄDVEN ND WЄSON FON KUMEN*

20 SA MOT JU MЄNTE HJA VNDERHALDA - SIN*

21 HJA AN ЄNRE KASE* FEL SA MŮGON A SVNA

22 I NʘMA HJARAR TATA VPPIRA SKYLDUN

23 FORA -

24 [DOORGESTREEPT SIN THЄR P] 9 -

25 SIN ЄR PRENTARA FORFAREN SA MOTON

26 SINA ERVA EN ЄL MANNIS DЄL HVA -

27 10 -

28 WAS HI FOR-SЄI SA MЄI SIN BRUD

29 SJVGUN MANNIS DЄLUN ASKA VMBE

30 HIRA FRYADULF EN STЄN TO TO WJANDE

31 MAR N MOT HJA FOR ЄREWEDVE

32 BILYVA HJARA LЄVA LʘNG .

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 28]

thrimene haeva , althus to dlande , thi witkning twilf mn is dla , thi skolt by nacht sjugun dla , tha btmnna ek twa dla , thi skiprun ek thr dla , that ra skip is folk ek n dl . Tha jongste prentar ek en thrimnath , tha midlosta ek en half dl aend tha ldesta ek en twdnath . 6 . Sin thr svme vrlameth , s mot a mna mnte njvda far hjara lif , k moton hja frana sitta by tha mna frsta , by huslika frsta , j by alle frsta . [42] 7 . Sin thr vppa tocht vmkume , s moton hjara nstun hjara dl erva . 8 . Sin thr wdven aend wson fon kvmen , s mot thju mnte hja vnderhalda ; sin hja an nre kase felth , sa mgon tha svna thi nma hjarar tta vppira skeldun fora . 9 . Sin thr prentara forfaren , sa moton sina erva en l mannis dl haeva . 10 . Was hi forsith , s mi sin brud sjugun mannis dlun aska vmbe hira fryadulf en stn to to wjande , mar thaen mot hja for tha re wdve bilyva lva lng .

derde deel hebben, aldus te deelen. De witkoning twaalf mansdeelen, de schout bij nacht zeven mansdeelen, de bootsmannen elk twee deelen, de schippers elk drie deelen, het overige scheepsvolk elk een deel, de jongste scheepsjongens elk een derde deel, de middelste jongens elk een halfdeel en de oudste jongens elk. een tweederde deel. 6. Zijn er sommigen verlamd, dan moet de gemeene gemeente zorgen voor hun onderhoud, ook moeten zij vooraan zitten bij de algemeene feesten, bij huiselijke feesten, ja bij alle feesten. [43] 7. Zijn er op de tocht omgekomen, dan moeten hunne naasten hun deel erven. 8. Zijn daar weduwen en weezen van gekomen, dan moet de gemeene gemeente die onderhouden; zijn zij in een zeestrijd gesneuveld, dan mogen hunne zonen de namen hunner vaderen op hunne schilden voeren. 9. Zijn er ligtmatrozen verongelukt, dan moeten zijne erven een geheel mansdeel hebben. 10. Was hij verloofd, dan mag zijne bruid zeven mansdeelen eischen om aan haaf bruidegom een steen te wijden, maar dan moet zij voor deze eer weduw blijven haar leven lang.

third among themselves in the following manner: The sea-king twelve portions, the admiral seven, the boatswains each two portions, the captains three, and the rest of the crew each one portion; the youngest apprentices each one-third of a portion, the middle apprentices half a portion each, and the eldest apprentices two-thirds of a portion each. 6. If any have been disabled, they must be maintained at the public expense, and honoured in the same way as the warriors. 7. If any have died on the voyage, their nearest relatives inherit their portion. 8. Their widows and orphans must be maintained at the public expense; and if they were killed in a sea fight, their sons may bear the names of their fathers on their shields. 9. If an apprentice is lost, his heirs shall receive a whole portion. 10. If he was betrothed, his bride may claim seven portions in order to erect a monument to her bridegroom, but then she must remain a widow all her life.

dritten Teil haben, folgendermasten zu teilen : der Weissknig zwlf Mannesteile, der Schult-bei-Nacht sieben Teile, die Bootsmnner jeder zwei Teile, die Schiffer jeder drei Teile, das andere Schiffsvolk einen Teil ; die jngsten Schiffsjungen jeder ein Drittel, die mittleren jeder einen Halbteil und die ltesten jeder einen Zweidrittelteil. 6. Sind welche da gelhmt worden, dann muss die gemeine Gemeinde sorgen fr ihren Leib ; auch mssen sie vorne sitzen bei den allgemeinen Festen, bei huslichen Festen, ja bei allen Festen. 7. Sind sie auf einem Zuge umgekommen, so mssen ihre Nchsten ihren Teil erben. 8. Sind davon Wittwen und Waisen gekommen, so muss die Gemeinde sie unterhalten ; sind sie in einem Kampfe gefallen, so drfen die Shne den Namen ihrer Vter auf ihren Schilden fhren. 9. Ist ein Jungsteurer dahingefahren, so mssen seine Erben einen ganzen Mannesteil haben. 10. War er versprochen, so darf seine Braut sieben Mannesteile heischen, um ihrem Friedel einen Stein zu weihen, aber dann muss sie fr diese Ehre Witwe bleiben lebenslang.        042

28 ha en tredel av det, til dele sledes: Vikingen tolv andeler, kontreadmiralen sju deler, btsmennene to deler hver, skipperne tre deler hver, og det vrige skipsfolket n del hver. De yngste lrlingene en tredel [av en porsjon] hver, de mellomste en halvdel [av en porsjon] hver og de eldste to tredeler [av en porsjon] hver. 6. Er det noen vanfre, da skal det allmenne fellesskap srge for deres liv; og de skal sitte foran ved allmenne fester, ved hjemlige fester, ja, ved alle fester. 7. Er det omkomne p toktet, da skal deres nrmeste arve deres del. 8. Er det derav kommet enker og foreldrelse, s skal samfunnet underholde dem. Ble de drept i en kamp, s kan snnene fre deres pappaers navn p sine skjold. 9. Er lrlinger omkommet, skal deres arvinger ha en hel andel. 10. Var han forlovet, s skal hans brud kreve sju andeler for tilegne sin tilkommende en (grav)stein; men da m hun deretter forbli resenke livet ut.

MS 029 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

11 - [BLANCO REGEL VERVALLEN]

01 SAHWERSA EN MЄNTE EN FLTE TO RЄ - MOTON

02 A RЄDAR NJVDA FARA BESTE LIF-TOCHTUN

03 ND FAR WIF ND BRN -

04 12 -

05 JEF EN STJURAR OF ND RM IS - ND HI HE

06 HUS NACH ERV SA MOT IM AT JON* WERA -

07 NIL HY NЄN HUS NACH ERV - SA MŮGON SIN

08 FRYANDUN / HIM / TUS NЄMA ND JU MЄNTE MOT

09 ET BЄTERA NЄI SINA STT - WARA T SIN

10 FRYANDA ENE BATA WЄIGERJA -

11 [BLANCO REGEL]

12 NETLIKA SЄKA UT-A NЄILETNE SKRIFTUM

13 MINNO-S - MINNO WAS EN ALDE SЄKЄNING [DOORGESTREEPT

14 - SJANER ND WIS-GYRICH - AN A KRЄTAR

15 HE-I ЄWA JЄVEN - HI IS BRN AN A LINDA

16 - WRDA ND NЄI AL SIN WIER-FARA HE

17 HI T LUK NOTEN VMBE TO LINDA-HЄM

18 TO STERVA -

19 1 -

20 SAHWERSA VSA SWENATA EN DЄL LAND

21 HVE JEFA WЄTIR* AT VS GOD TOLIK SA

22 FOCHT -ET VS VMBE AT A KAP TO FRЄJA NIL

23 - LA HJA T NAVT NE DVA* AN MOT MN

24 HJA AT BIHALDA LЄTA - AT IS NЄI FRYA HIS

25 TEX ND ET SKOLDE VNRJUCHT WЄSA TO

26 VNTHANDANA* AT - SAHWERSA ЄR

27 SWENATA ET SЄMNA KYVA ND SANA

28 VR ENGE SЄKA A VR LAND ND HJA VS

29 FREJA EN ORDЄL TO SPRЄKA SA ACH MAN

30 T RЄDER FTER-WЄJA TO LЄTANE [p. 44] TACH

31 SA MAN ЄR NAVT BUTA NE KAN - SA

32 MOT MAN T ЄRLIK ND RJUCHTFERDICH DVA* -

 [BOEK VAN MINNO MS PAG. 29]

11. Sahwersa en mnte en flaete torth, moton tha rdar njvda fra beste liftochtun aend fr wif aend baern. 12. Jef en stjurar of aend aerm is, aend hi heth hus nach erv, s mot im that jon wertha. Nil hy nn hus nach erv, sa mgon sin friundun hem tus nma aend thju mnte mot et btera ni sina staet, wara thaet sin friunda thene bta wigerja. Netlika ska ut-a niltne skriftum Minnos. 1. Minno was en alde skning, sjaner aend wisgyrich. An tha Krtar heth-i wa jven. Hi is baern an tha Lindawrda, aend ni al sin witherfra heth hi thaet luk noten umbe to Lindahm to sterva. 2. Sahwersa vsa swethnata en dl lnd haeve jeftha wtir, that vs god tolikt, sa focht-et vs vmbe that a kp to frja, nillath hja thaet navt ne dva, than mot maen hja that bihalda lta. That is ni Frya-his tex aend-et skolde vnrjucht wsa to vnthandana that. 3. Sahwersa thr swethnata et smna kyva aend sana vr enga ska, tha vr lnd, aend hja vs frja en ordl to sprka, sa ach man thaet rder aefterwja to ltane, [p. 44] tach sa man thr navt buta ne kan, sa mot man thaet rlik aend rjuchtfrdich dva.

11. Bijaldien eene gemeente eene vloot uitrust, moeten de reeders zorgen voor de beste leeftocht en voor vrouwen en kinderen. 12. Indien een zeeman afgeleefd en arm is, en heeft hij huis noch erf, dan moet hem dat gegeven worden. Wil hij geen huis en erf, zoo mogen zijne vrienden hem in huis nemen en de gemeente moet dat vergoeden naar zijn staat, tenzij dat zijne vrienden dit voordeel weigeren. Nuttige zaken uit de nagelaten schriften van Minno. 1. Minno was een oude zeekoning, een ziener en wijsgeer; hij heeft aan de Kretensen wetten gegeven. Hij is geboren aan de Lindeoord, en na al zijne omzwervingen heeft hij het geluk genoten om te Lindahem te sterven. 2. Zoo wanneer onze naburen een stuk land hebben of water, dat ons goed toeschijnt, zoo voegt het ons dat te koop te vragen; willen zij dat niet doen, zoo moet men hun dat laten behouden: dat is naar Fryas tex en het zoude onrecht wezen dat afhandig te maken. 3. Wanneer er naburen te zamen kijven en twisten over eenige zaak (anders) dan over land, en zij ons verzoeken een oordeel uit te spreken, zoo behoort men dat liever achterwege [45] te laten; doch als men daar niet buiten kan, zoo moet men dat eerlijk en rechtvaardig doen.

11. If the community is fitting out a fleet, the purveyors must provide the best provisions for the voyage, and for the women and children. 12. If a navigator is worn out and poor, and has no house or land, it must be given him. If he does not wish for a house, his friends may take him home; and the community must bear the expense, unless his friends decline to receive it. Chapter XIII: Useful extracts from the writings left by Minno - 1. Minno was an ancient sea-king. He was a seer and a wizard, and he gave laws to the Kretar. He was born at Lindawrda, and after all his wanderings he had the happiness to die at Lindahem. 2. If our neighbours have a piece of land or water which it would be advantageous for us to possess, it is proper that we should offer to buy it. If they refuse to sell it, we must let them keep it. This is Frya's Tex, and it would be unjust to act contrary to it. 3. If any of our neighbours quarrel and fight about any matter except land, and they request us to arbitrate, our best course will be to decline; but if they insist upon it, it must be done honourably and justly.

Kapitel XIII. Ntzliche Sachen aus den nachgelassenen Schriften Minnos. 1. Minno war ein alter Seeknig, Seher und Weisgieriger. Den Kretensern hat er Gesetze gegeben. Er ist geboren an den Linda-Orten, und nach all seinem Widerfahren hat er das Glck genossen, in Lindaheim zu sterben. 2. So wenn unsere Nachbarn ein Teil Land oder Wasser haben, das uns gut scheint, so fgt es sich fr uns, dass wir es zu Kauf fragen ; wollen sie das nicht tun, dann muss man sie das behalten lassen. Das ist nicht Fryas Rat, und es wrde Unrecht sein, es abzuhndigen. So wenn Nachbarn zusammen keifen und streiten ber andere Sachen als Land, und sie bitten uns, ein Urteil zu sprechen, so soll man das lieber unterbleiben lassen. Doch wenn man da nicht umhin kann, so soll man das ehrlich und rechtfertig tun.             044

29 11. Hvis et samfunn utruster en flte, skal rederne srge for de beste lifsforndenheter, og for kone og barn. 12. Om en styrmann er avfeldig og fattig, og han har (verken) hus eller eiendom, s skal det bli gitt ham. Vil han ikke ha noe hus eller eiendom, s kan hans venner ta ham hjem (til seg); og samfunnet m godtgjre det gjennom sin stat med mindre hans venner avslr fordelen. Caput XIII. NYTTIGE SAKER UTAV MINNOS ETTERLATTE SKRIFTER. Minno [Minos] var en gammel sjkonge, seer og vitebegjrer. Han har gitt lover til kreterne. Han er fdt i Lindawrda, og etter alle sine vederfarelser har han nytt den lykken d i Lindahm [Wolvega]. 1. Hvis vre grensefeller har et stykke land eller vann som forekommer oss bra, da passer det seg for oss sprre om kjpe det. Vil de ikke gjre det, da skal man la dem beholde det. Det er etter Fryas Tekst, og det ville vre urett avpresse (dem) det. Hvis (det er) grensefeller som kiver og tretter med hverandre over noen (andre) saker enn over land, og de spr oss om framsi en dom, s skal man heller la det utebli. Men hvis man ikke kan unng det, da m man gjre det rlig og rettferdig.

MS 030 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 KVM ЄR HWA ND SЄI IK HV ORLOCH NW

02 MOST V* MI HELPA - JEFA EN ʘRA KVM ND

03 SЄI MIN SVN IS VNJЄRICH ND VN-BIKVM

04 - EN IK BIN ALD NW WILD IK I TO WARANSTEW*

05 OVIR HINI* ND OVIR MIN LAND STLLA - TIL

06 HI JЄRICH SY - SA ACH MAN AT WЄIGARJA TIL

07 JU WI NAWT AN TWIST NE KVME NE MŮGE

08 VR SЄKA ST / R / IDANDE WI VSA FRYA SЄDUM -

09 SAHWERSA ЄR KVM EN VRLANDISK

10 KAPMAN VPPA TOLЄT MRK ET WYRING-GA*

11 A TO AL-MAN-LAND* ND HI BIDROGHT SA

12 WAR -ER BISTO / N / DA MRK BЄTEN ND KAN

13 BЄR MAKAD TRVCH A FAMNA INVR ET ЄLE

14 LAND - KVM -ER N TO BK SA NE SKIL

15 NIMMAN KAPJA FO / N / HIM - HY MЄI HINNE

16 BRŮDA SA -R KVMEN IS - US SAHWERSA -R

17 KAP.LJUD KЄREN WRDE VMBE WRA MERKA TO

18 GA - JEFA MI -E FLAT TO FARANE - SA ACH / MAN / AL

19 - LЄNA ALDULKERA TO KJASANE AM MN

20 TYGE BY TYGE* KN ND AN - EN GODA HROP

21 STANE BY A FAMNA - BER  -ET NAVT TO / MIN /

22 AT-ER EN RG MAN MONG SY - AM A LJUD

23 BITROGHA WIL SA AGON A ʘRA T

24 TO WЄRANE - HET -I T -AL DЄN SA MOT MN

25 T BETERJA - ND ENE MIS-DЄDAR UT

26 OF LANDUM BANNA TIL JU VSA NAMA

27 VR AL MI ЄRA NE SKIL WERA BINOMA -

28 MEN JEF WI / VS /  VPPEN VRLANDISKA

29 MRKT FINDA SY -ET HE / I / NDE JEFA FЄR

30 ND BЄR -ET T -ET FOLK VS LЄT DVA [DOORSTREPING]

31 A BISTELLE - SA AGON WY MI HASTE

32 HEI TO TO SLANA - HWAND AFSKЄN WI ЄL.

 [BOEK VAN MINNO MS PAG. 30]

Kvmth thr hwa aend sith, ik haev orloch, nw most-v mi helpa; 5. jeftha en ra kvmth aend sith, min svn is vnjrich aend vnbikvmmen, aend ik bin ald, nw wild-ik thi to wranstew ovir hini aend ovir min lnd staella, til hi jrich sy, 6. sa ach man that wigarja, til thju wi nawt an twist ne kvme ne mge vr ska stridande with vsa frya sdum. 7. Sahwersa thr kvmth en vrlandisk kapman vppa toltmaerk et Wyringga tha to Almanland aend hi bidroght, sa warth-er bistonda maerk-bten aend kanbr mkad trvch tha fmna invr et le land. 8. Kvmth-er thaen to baek, sa ne skil nimman kpja fon him, hy mi hinne brda sa-r kvmen is.9. Thus, sahwersa-r kpljud kren wrde vmbe wr-a merka to g, jeftha mith-e flt to frane, sa ach man allna aldulkera to kjasane tham maen tyge by tyge kaenth aend an en goda hrop stne by tha fmna. 10. Brth-et navt to min that-er en aerg man mng sy, tham tha ljud bitrogha wil, sa agon tha ora thaet to wrane. Het-i-t-al dn sa mot maen thaet bterja, aend thene misddar ut of lndum banna, til thju vsa nma vral mith rane skil wertha binomath. Men jef wir vs vppen vrlandiska maerkt finda, sy-et hinde jeftha fr, aend brth-et thaet-et folk vs lt dvath jeftha bistlleth, s agon wy mith haste hi to to slna, hwand afskn wy l-

Komt er iemand en zegt: ik heb oorlog en nu moet gij mij helpen. 5. Of een ander komt en zegt: mijn zoon is minderjarig en onbekwaam en ik ben oud, nu wilde ik u tot voogd over hem en over mijn land stellen, totdat hij meerderjarig is, 6. zoo behoort men dat te weigeren, opdat wij niet in twist mogen komen over zaken strijdende met onze vrije zeden. 7. Wanneer een buitenlandsch koopman komt op de toegelatene markt te Wyringen of te Almanland en hij bedriegt, zoo wordt hij terstond in de marktboete geslagen en door de maagden kenbaar gemaakt over het geheele land. 8. Komt hij dan terug, dan zal niemand van hem koopen, en hij mag vertrekken gelijk hij gekomen is. 9. Dus wanneer er kooplieden gekozen worden om ter markt te gaan, of met de vloot te varen, dan behoort men alleen dezulken te kiezen, die men door en door kent en in een goeden roep staan bij de maagden. 10. Gebeurt het desniettemin, dat er een slecht man onder is, die de menschen bedriegen wil, zoo behooren de anderen dat te weren. Heeft hij het reeds gedaan, dan moet men dat herstellen, en den misdadiger uit het land verbannen, opdat onze naam overal met eere genoemd mag worden. Maar zoo wij ons op eene buitenlandsche markt bevinden, hetzij nabij of ver af en het volk ons leed doet of besteelt, dan behooren wij met een haastigen aanval toe te slaan, want ofschoon wij al-

4. If any one comes and says, "I am at war, you must help me." 5. Or another comes and says, "My son is an infant and incompetent, and I am old, so I wish you to be his guardian, and take charge of my property until he is of age." 6. It is proper to refuse in order that we may not come into disputes about matters foreign to our free customs. 7. Whenever a foreign trader comes to the open markets at Wyringga and Almanland, if he cheats, he must immediately be fined, and it must be published by the femmes throughout the whole land. 8. If he should come back, no one must deal with him. He must return as he came. 9. Whenever traders are chosen to go to trading stations, or to sail with the fleets, they must be well known and of good reputation with the femmes. 10. If, however, a bad man should by chance be chosen and should try to cheat, the others are bound to remove him. If he should have committed a cheat, it must be made good, and the culprit must be banished from the land in order that our name may be everywhere held in honour. 11. If we should be ill-treated in a foreign market, whether distant or near, we must immediately attack them; for though we

Kommt da jemand und sagt : Ich habe Krieg, nun msst ihr mir Helfen, 5. oder ein anderer kommt und sagt : Mein Sohn ist unjhrig und unfhig, und ich bin alt ; nun will ich dich zum Vormund ber ihn und ber mein Land tellen, bis er jhrig sei, - 6. so hat man das zu verweigern, auf dass wir nicht in Zwist kommen mgen ber Sachen, widerstreitend unseren freien Sitten. 7. So wenn da kommt ein uslandischer Kaufmann auf den zugelassenen Markt zu Wyringen oder zu Almanland und er betrgt, so wird ihm sofort Marktbusse auferlegt und er durch die Maiden ber das ganze Land kennbar gemacht. 8. Kommt er dann zurck, so soll niemand von ihm kaufen : er soll sich davonmachen, so wie er gekommen ist. 9. Desgleichen, so wenn Kaufleute gekoren werden, um zu Markt zu gehen oder mit der Flotte zu fahren, so hat man allein solche zu kiesen, die man Zug um Zug kennt und die in einem guten Rufe stehen bei den Maiden. 10. Geschieht es trotz alledem, dass ein arger Mann sich darunter befindet, der die Leute betrgen will, so haben die anderen dem zu wehren. Hat er es schon getan, so muss man das bessern und den Missetter aus den Landen bannen, auf dass unser Name berall mit Ehren genannt werden soll. 11. Aber wenn wir uns auf einem auslndischen Markt befinden, sei es nah oder fern, und es geschieht, dass das Volk uns Leid tut oder bestiehlt, so haben wir mit hurtigem Sinne zuzuschlagen ; denn, obschon wir al-

30 Kommer det noen og sier: Jeg har feide, n m dere hjelpe meg, eller en annen kommer og sier: Min snn er umyndig og inhabil, jeg er gammel. N vil jeg stille deg som formynder over ham og over mitt land til han er myndig; s skal man avsl det, slik at vi ikke skal komme i tvist over saker som strider med vre frie skikker. Hvis det kommer en innenlandsk kjpmann til frimarkedet i Wringga [Wieringen] eller til Almanland [Ameland?], og han bedrar, da blir han straks bitt merke i og gjort kjennbar gjennom jomfruene over hele landet. Kommer han s tilbake, da skal ingen kjpe av ham han skal dra avsted slik han kom. Hvis sledes kjpmenn er valgt til dra til vre markeder, eller reise med en flte, da skal man kun velge slike som man kjenner tvers igjennom og som str i et godt ry hos jomfruene. Skjer det trass i alt at en ond mann er inniblant som vil bedra folket, da har de andre verne dem. Har han allerede gjort det, s m man bte p det og forvise misdederen ut av landet, slik at vrt navn overalt skal bli benevnt med re. Men om vi befinner oss p et innenlandsk marked, det vre seg nrt eller fjernt, og det skjer at folket gjr oss vondt eller bestjeler oss, da har vi sl til med hissig temperament; for skjnt vi

MS 031 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 LA AGON TO DVANDE VMBE FRЄO WILLA

02 VSA HALF-BROAR NE MŮGON VS NIMMER

03 MINACHTJA NACH WANA AT WI ANGE SEND -

04 IN MIN JŮGED HV IK WEL

05 ENIS MORT - OVERA BNDA ЄRA ЄWA FER*

06 HV-IK FRYA OFTEN TANKED VR HJRA TEX ND

07 VSA ЄLA VR A ЄWA ЄR ЄRNЄI TAVLIKT

08 SEND - WR-ALDA JEFA AL-FODER HE

09 MI FЄLO JЄREN JЄVEN - INVR FЄLO LANDA ND

10 SЄA HV IK OMME-FAREN - ND NЄI AL HWA -K

11 SJAN H - BIN -IK VRTJUGAD AT WI ALLЄNA [p. 46]

12 RVCH AL-FODER ŮTFORKЄREN SEND - ЄWA TO

13 HVANDE - LYDA-S FOLK NЄ MЄI NЄN ЄWA TO

14 MAKJANDE NI TO HALDANDE - HJA SIND* TO

15 DVM ND WILD ЄRTO - FЄLO SLACHTA FIN

16 DA-S SEND SNOD ENOCH - MEN HJA SEND

17 GYRICH HACH-FARANDE - FALSK - VNKUS ND

18 MORT-SJOCHTICH - POGA BLESA HJARA

19 SELVA VPPA ND HJA NE MŮGA NAWET AN

20 KRUPA - FORSKA HROPA WRK - WRK - ND

21 HJA NE DVA NAWET AS HIPPA ND KLUCHT

22 MAKJA - A ROKA HROPA SPAR - SPAR - MEN

23 HJA STЄLON ND VRSLYNA AL WAT VNDER

24 HJARA SNAVELA KVMA - LIK AL AM IS T

25 FINDAS FOLK - HJA BOGA IMMER OVIR

26 GODA ЄWA - EK WIL SETMA MAKJA VMB

27 - ET KWAD TO WЄRANE - MEN SELVA NIL

28 NIMMAN ЄR AN BONDEN WЄSA - ЄRA .

29 HWAM-HIS GAST T LESTIGOSTE SY - ND

30 ЄRRVCH STERIK AM -HIS HʘNE KRЄJA KЄNING *.

31 ND A ʘRA MOTON ALWENNA AN SIN WELD

32 VNDERWURPEN WЄSA TIL EN ʘER KVM ЄR -IM

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 31]

la agon to dvande vmbe frtho willa, vsa half-brothar ne mgon vs nimmer minachtja nach wna that wi ange send. 12. In min jged haev ik wel nis mort overa baenda thra wa, aefter haev ik Frya often tanked vr hjra tex, aend vsa thla vr tha wa thr thrni tavlikt send. Wr.alda jeftha Alfoder heth mi flo jren jven, invr flo landa aend sa haev ik omme fren aend ni al hwa ik sjan hae, bin ik vrtjgad that wi allna [p. 46] trvch Alfoder utforkren send, wa to haevande. 13. Lydas folk ne mi nn wa to mkjande ni to hldande, hja send to dvm aend wild thrto. Flo slachta Findas send snd enoch, men hja send gyrich, hchfrande, falsk, vnks aend mortsjochtich. 14. Poga blsath hjara selva vppa, aend hja ne mgath nawet than krupa. Forska hropath waerk, waerk, aend hja ne dvath nawet as hippa aend kluchtmkja. Tha roka hropath spr, spr, men hja stlon aend vrslynath al wat vnder hjara snavela kvmath. 15. Lik al tham is thaet Findas folk, hja bogath immer ovir goda wa; ek wil setma mkja vmb-et kwd to wrane, men selva nil nimman theran bonden wsa. Thra hwam-his gst that lestigoste sy aend thrtrvch sterik, tham-his hne krjath kning aend tha ra moton alwenna an sin weld vnderwurpen wsa, til en ther kvmth thr-im

les behooren te doen om des vredes wille, mogen onze halfbroeders ons nimmer minachten of wanen dat wij bang zijn. 12. In mijne jeugd heb ik wel eens gemord over de banden der wetten, achterna heb ik Frya dikwijls gedankt voor hare tex, en onze voorvaderen voor de wetten, die daaruit zamengesteld zijn. Wralda of Alvader heeft mij vele jaren gegeven, en over vele landen en zeen heb ik rondgevaren, en na alles wat ik gezien heb, ben ik overtuigd, dat wij alleen [47] door Alfader uitverkoren zijn, om wetten te hebben. 13. Lydas volk vermag geene wetten te maken, noch te houden, zij zijn te dom en onbeschaafd daartoe. Velen gelijken op Finda, zijn schrander genoeg, maar zij zijn hebzuchtig, hovaardig, valsch, onkuisch en moordzuchtig. 14. De padde blaast zich op en zij kan slechts kruipen. De kikvorsch roept werk, werk, en zij doet niets als huppelen en grappenmaken. De raven roepen spaar, spaar, maar zij stelen en verslinden al wat onder hun snavel komt. 15. Aan die allen gelijk is het Findas volk, zij spreken luide altijd over goede wetten, elk wil inzettingen maken om het kwaad te weren, maar zelf wil niemand daaraan gebonden wezen. Diegene wiens geest het listigste is en daardoor sterk, diens haan kraait koning en de andere moeten allerwege aan zijn wil onderworpen wezen, totdat een ander komt die hem

desire to be at peace, we must not let our neighbours underrate us or think that we are afraid. 12. In my youth I often grumbled at the strictness of the laws, but afterwards I learned to thank Frya for her Tex and our forefathers for the laws which they established upon it. Wr-alda or Alfeder has given me many years, and I have travelled over many lands and seas, and after all that I have seen, I am convinced that we alone are chosen by Alfeder to have laws. 13. Lyda's people can neither make laws nor obey them, they are too stupid and uncivilised. Many are like Finda. They are clever enough, but they are too rapacious, haughty, false, immoral, and bloodthirsty. 14. The toad blows himself out, but he can only crawl. The frog cries, "Work! Work!" but he can do nothing but hop and make himself ridiculous. The raven cries, "Spare! Spare!" but he steals and wastes everything that he gets into his beak. 15. Finda's people are just like these. They say a great deal about making good laws, and every one wishes to make regulations against misconduct, but does not wish to submit to them himself. Whoever is the most crafty crows over the others, and tries to make them submit to him, till another comes who drives him

les tun um des Friedens willen, unsere Halbbrder drfen uns niemals gering achten noch wahnen, dass wir angstlich sind. 12. In meiner Jugend habe ich wohl einmal gemurrt ber die Banden der Gesetze ; nachher habe ich Frya oftmals gedankt fr ihren Rat und unseren Ahnen fr die Gesetze, die darnach geschaffen sind, Wralda ober der Allernhrer hat mir viele Jahre gegeben, ber viele Lande und Seen bin ich umgefahren und nach allem, was ich gesehen habe, bin ich berzeugt, dass wir allein von dem Allernhrer auserkoren sind, Gesetze zu haben. 13. Lydas Volk vermag weder Gesetze zu machen noch zu halten : sie sind zu dumm und zu wild dazu. Viele Geschlechter Findas sind klug genug, aber sie sind gierig, hochfhrtig, falsch, unkeusch und mordschtig. 14. Poggen blhen sich selber auf, und sie knnen nichts als kriechen. Frsche rufen werk, werk, aber sie tun nichts als hpfen und Possen reisten. Die Raben rufen spar, spar aber sie stehlen und verschlingen alles, was unter ihren Schnabel kommt. 15. Allen denen gleich ist das Findavolk : sie ruhmen sich laut der guten Gesetze. Ein jeder will Satzungen machen, um dem bel zu wehren, aber selber will niemand dadurch gebunden sein. Derjenige, dessen Geist der listigste ist und dadurch der strkste, dessen Hahn krht Knig, und die anderen mssen alleweg seiner Gewalt unterworfen sein, bis ein anderer kommt, der ihn          046

 

31 m gjre alt for ville fred, m vre halvbrdre ikke ringeakte oss eller tro at vi er redde. I min ungdom har jeg vel en gang murret over lovenes band. Etterp har jeg ofte takket Frya for hennes Tekst, og vre forfedre for lovene som derav er sammenstilt. Wralda eller Alfoder [Allfostrer] har gitt meg mange r. Over mange land og hav har jeg reist omkring, og etter alt hva jeg har sett er jeg overbevist om at vi alene er utvalgt av Alfoder til ha lover. Lydas folk kan verken lage lover eller holde dem, de er for dumme og ville til det. Mange av Findas slekter er glgge nok, men de er griske, hovmodige, falske, lsaktige og mordlystne. Padder blser seg opp, og de kan ikke annet enn krype. Frosker roper virk, virk!, og de gjr ikke annet enn hoppe og lage moro. Krkene skriker spar, spar!, men de stjeler og sluker alt hva som kommer under deres nebb. Findas folk er lik alle dem, de skryter alltid av gode lover. Enhver vil lage forordninger for avverge fortred, men ingen vil selv vre bundet av dem. Han, hvis vidd er det listigste og derved sterk, hans hane galer konge og de andre m overalt vre underkastet hans makt, til en annen kommer som

MS 032 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 FON -A SЄTEL DRYWET - T WORD ЄWA IS TO FRAN

02 VMBE AN MЄNA SЄKA TO NOMANDE - ЄRVMBE HE

03 MN VS ЄVIN* SEGA LЄR - ЄWA T SЄI

04 SETMA ЄR BI ALLER MNNISKA ЄLIK AN HJARA

05 MOD PREN SEND TI / L / JU HJA MŮGE WЄTA HWAT

06 RJUCHT ND VNRJUCHT SY - ND HWЄRRVCH HJA

07 WELDICH SEND VMBE HJARA JNE DЄDA ND

08 AM FON ʘRUM TO BIRJUCHTANDE - T WIL

09 SEDSA ALSANAKA HJA GOD ND NAVT MIS.

10 DЄDECH VPBROCHT SEND - AK IS -ER JET -EN

11 ʘRA SIN AN FST - ЄWA SЄIT* AK ЄLIK WЄ.

12 - TER - LIK - RJUCHT ND SLJUCHT AS WЄTER AT

13 RVCH NЄN STORNE-WIND JEFA AWET OWERS

14 VRSTOREN IS - WAR WЄTER VRSTOREN SA

15 WAR-ET VNЄWA - VNRJUCHT - MEN -ET NYGT ЄVG

16 VMBE WIER ЄWA TO WERANDE - AT LЄI

17 AN SIN FONSELV-HЄD - ALSA A NYGUNG TO RJUCHT

18 ND FRYDOM IN FRYA-S BERN LЄI - ESSA NYG.

19 - UNG HVA WI TRVCH WR-ALDAS GAST - VSA FODERS

20 ЄR IN FRYAS BERN BOG ЄRVMBE SKIL HJU

21 VS AK ЄVG BIKLYWA - EWA - IS AK ET ʘRA

22 SINNA-BYLD FON WR-ALDAS GAST ER ЄVG

23 RJUCHT ND VNFORSTOREN - BILYWA AFSKЄN

24 - ET AN SIN LICHЄME RG TO GЄIT - ЄWA ND

25 VNFORSTOREN SEND A MRKA ЄRA WIS

26 - DOM ND RJUCHTFЄRDICHHЄD ЄR FON [p. 48] ALLE

27 FRЄMO MNNISKA SOCHT ND RVCH ALLA

28 RJUCHTERA BISЄTEN WRDEN MOT -

29 WILLA A MNNISKA US SETMA

30 ND DOMAR MAKJA ЄR ALAN GOD

31 BILIWA ND ALLERWYKES SA MOTON

32 HJA ЄLIK WЄSA TO FARA ALLE MNNISKA

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 32]

fon-a stel drywet. 16. Thaet word wa is to frn vmbe an mna ska to nomande. Thervmbe heth maen vs vin sega lrth. 17. wa thaet sit setma thr bi aller maenniska lik an hjara mod prenth send, til thju hja mge wta hwat rjucht aend vnrjucht sy aend hwrtrhvch hja weldich send vmbe hjara aejne dda aend tham fon rum to birjuchtande, thaet wil sedsa alsanka hja god aend navt misddich vpbrocht send. Ak is-er jet-en ra sin an faest. wa seit ak, lik wter-lik; rjucht aend sljucht as wter that thrvch nn stornewind jeftha awet owers vrstoren is. Warth wter vrstoren, sa warth-et vnwa, vnrjucht, men et nygt vg vmbe wither wa to werthande, 18. that lith an sin fonselvhd, alsa tha nygung to rjucht aend frydom in Fryas bern leith. Thessa nygung haevath wi trvch Wr.aldas gst, vsa foders, thr in Fryas bern bogth, thrvm be skil hju vs k vg biklywa. wa is k thet ra sinnebyld fon Wr.aldas gst, thr vg rjucht aend vnforstoren bilywath, afskn-et an lichme aerg to git. 19. wa aend vnforstoren send tha maerka thra wisdom aend rjuchtfrdichhd thr fon [p. 48] alla frmo maenniska socht aend trvch alla rjuchtera bisten wrden mot. Willath tha maenniska thus setma aend domar mkja, thr alan god bilywa aend allerwikes, sa moton hja lik wsa to fara alle maenniska;

van den zetel verdrijft. 16. Het woord ewa is te heilig om eene gemeene zaak te benoemen, daarom heeft men ons evin leeren zeggen. 17. Ewa beteekent inzettingen, die bij alle menschen gelijkelijk in hun gemoed geprent zijn, opdat zij weten mogen wat recht en onrecht is, en waardoor zij in staat zijn hunne eigene daden en die van anderen te beoordeelen, dat wil zeggen: alzoo verre zij goed en niet misdadig opgevoed zijn. Ook is er nog een andere zin aan vast: Ewa (effen) beteekent ook gelijk, vlak als water, recht en slecht gelijk water dat door geen hevige wind of iets anders verstoord is. Wordt het water verstoord, dan wordt het oneffen, onrecht, maar het neigt altijd om weder effen te worden. 18. Dat ligt in zijn wezen, even als de neiging tot recht en vrijheid in Fryas kinderen ligt. Deze neiging hebben wij door den geest van Wralda onzen vader, die luide spreekt in Fryas kinderen. Daarom zal die ook eeuwig beklijven. Ewa (eeuwig) is ook het andere zinnebeeld van Wralda, die eeuwig recht en onverstoord blijft, ofschoon het in zijn ligchaam erg toe gaat. 19. Eeuwig en onverstoord zijn de kenmerken der wijsheid en rechtvaardigheid die door [49] alle vrome menschen gezocht en door alle rechteren moeten bezeten worden. Willen dus de menschen inzettingen en bepalingen maken, die steeds goed blijven en aller wege, zoo moeten zij gelijk wezen voor alle menschen.

off his perch. 16. The word "Ewa" is too sacred for common use, therefore men have learned to say, "Evin". 17. "Ewa" means that sentiment which is implanted in the breast of every man in order that he may know what is right and what is wrong, and by which he is able to judge his own deeds and those of others; that is, if he has been well and properly brought up. "Ewa" has also another meaning; that is, tranquil, smooth, like water that is not stirred by a breath of wind. If the water is disturbed it becomes troubled, uneven, but it always has a tendency to return to its tranquil condition. 18. That is its nature, just as the inclination towards justice and freedom exists in Frya's Children. We derive this disposition from the spirit of Wr-alda, our provider, which speaks strongly in Frya's Children, and will eternally remain so. "Ewa" is another symbol of Wr-alda, who remains always just and unchangeable. 19. "Ewa", eternal and unalterable, the sign of wisdom and rectitude, must be sought after by all pious people, and must be possessed by all judges. If, therefore, it is desired to make laws and regulations which shall be permanent, they must be equal for all men.

von seinem Sessel vertreibt. 16. Das Wort Ewaist zu heilig, um eine gemeine Sache zu nennen. Darum hat man uns gelehrt, evin zu sagen. 17. Ewa bedeutet Setma (Satzungen), die bei allen Menschen gleicherweise in ihrem Gemt eingegraben sind, auf dass sie mgen wissen, was recht und unrecht ist, und wodurch sie Gewalt haben, ihre eigenen Taten und die anderer zu berechten, das will sagen, insofern sie gut und nicht missettig sind. Auch ist noch ein anderer Sinn damit verbunden. Ewa sagt auch Ee-gleich, wassergleich, recht und schlecht wie Wasser, das durch keinen Sturmwind oder etwas anderes verstrt ist. Wird das Wasser verstrt, so wird es unewa (uneben), unrecht (ungrade), aber es neigt ewig dazu wieder eben zu werden. 18. Das liegt an seiner Vonselbstigkeit, wie die Neigung zu Recht und Freiheit in allen Fryaskindern liegt. Diese Neigung haben wir durch Wraldas Geist, unseres Vaters, der in Fryas Kindern laut spricht : Darum wird sie in uns auch ewig bekleiben. Ewa (ewig) ist auch das andere Sinnbild des Geistes Wraldas, der ewig recht und unverstrt bleibt, obschon es in seinem Leib arg zugeht. 19 Ewig und unverstrt sind die Merkmale der Weisheit und Gerechtigkeit, die von allen frommen Menschen gesucht und von allen Richtern besessen werden mssen. Wollen die Menschen also Gesetz- und Rechtssatzungen machen, die allein gut bleiben und alleweg, so mssen sie gleich sein fr alle Menschen.        048

32 driver ham fra hans sete. Ordet wa er for hellig til betegne en alminnelig sak. Derfor har man lrt oss si vin. Ewa, det vil si forordninger som hos alle mennesker er likt innprentet i deres sinn, slik at de kan vite hva rett og urett er, og hvorved de er i stand til bedmme deres egne gjerninger og dem til andre, det vil si sfremt de er godt og ikke forbrytersk oppdratt. Og s er det enda ei anna betydning forbundet med det: Ewa er ogs lik, vannrett, rett og slett som vann som ikke er forstyrret av noen stormvind eller noe annet. Blir vann forstyrret, da blir det vnwa, urett. Men det tenderer vg [evig] mot igjen bli wa [rett] det ligger i dets egenart, liksom tendens til rett og frihet ligger i Fryas barn. Denne tilbyeligheten har vi gjennom Wraldas nd, vr fostrer som glitrer hyt i Fryas barn. Derfor skal den ogs vg [evig] best i oss. wa er g det andre symbolet p Wraldas nd, som evig forblir rett og uforstyrret, selv om det gr ille for seg i hans legeme. wa [jevnt] og uforstyrret er tegnene p den visdommen og rettferdigheten som m skes av alle fromme mennesker og besittes av alle dommere. Vil menneskene derfor lage forordninger og bestemmelser som alltid og allevegne forblir gode s m de vre lik [like] for alle mennesker.

MS 033 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 NЄI - ISSE ЄWA ACHA A RJUCHTERA HJAR

02 - A ORDЄL UT TO KЄANDE - IS ЄR ENG

03 KWAD DЄN HWЄRVR NЄN ЄWA TAVLIKT SEND

04 SA MOT MN ЄNE MЄNA ACHT BILIDSA ЄR

05 ORDЄL MN NЄI A SIN ЄR WR-ALDAS

06 GAST AN VS KЄ VMBE OVER ELLA RJUCHT

07 - FЄRDICH TO BIRJUCHTANDE - ALUS TO DVANDE

08 NE SKIL VS ORDЄL NMMER FALIKANT UT

09 NE KVMA - NE DVA MN NЄN RJUCHT MEN

10 VNRJUCH* - ALSA RIST ЄR TWIST ND TWI.

11 - SPALT EMONG A MNNISKA ND STATA .

12 ЄRUT SRUT* INLANDISKA ORLOCH - WЄR.

13 RVCH ELLA HOMLJA ND VRDREN

14 WR - MEN O* DVMHЄD - DAHWILA WI

15 TO DVANDE SEND EKKORUM TO SKADANE

16 KVM -ET NIDIGE FOLK FINDA-S MI

17 HJARA FALSKA PRESTERUM JVW HAVA

18 TO RAWANDE JVWA TOGHATERA TO SKNDA

19 NE - JVWA SЄDA TO VRDVA ND TO A LES

20 - TA KLPPA HJA SLAVONA-BANDA OM

21 JAHWELIKES FRYA HALS .

22 2 - UTA SKRIFTA MINNO-S - A NY.

23 -HEL-LЄNIA - AM FON HLRA JN NʘME

24 MIN-ERVA HЄTE - GOD SЄTEN WAS ND

25 A KRЄKALANDER HJA TO MET EVIN* HRDE

26 MINADE AS VS JN FOLK - A KЄMON ЄR

27 SVME FORSTA ND PRESTERA VPPERA

28 BURCH ND FRЄJON MIN-ERVA HWЄR

29 OF HJRA ERVA LЄJON - HELLENIA ANDERE

30 MINA ERVA DRЄG IK OM IN MINA

31 BOSM - HWT IK URVEN HV IS LJAFDE

32 VR WISDOM - RJUCHT ND FRYDOM - HV

 

 [BOEK VAN MINNO MS PAG. 33]

ni thisse wa achath tha rjuchtera hjara ordl ut to kthande. 20. Is thr eng kwd dn, hwrvr nn wa tavlikt send, sa mot maen ne mna acht bilidsa; thr ordlth maen ni tha sin thr Wr.aldas gst an vs kth vmbe over ella rjuchtfrdich to birjuchtande, althus to dvande ne skil vs ordl naemmer flikant ut ne kvma. 21. Ne dvath maen nn rjucht men vnrjucht, alsa rist thr twist aend twispalt emong tha maenniska aend stta, thrut sprt inlandiska orloch, hwrthrvch ella homljath aend vrdaeren waerth. Men, o dvmhd. Dhwila wi to dvande send ekkorum to skdane, kvmth-et nidige folk Findas mith hjara falska presterum jvw hva to rwande, jvwa toghatera to skaendane, jvwa sda to vrdva aend to tha lesta klaeppath hja slvona banda om jahwelikes frya hals. Caput XIV. Ut-a skrifta Minnos. 1. Tha Nyhellnia tham fon hira aejn nme Min-erva hte, god sten was aend tha Krkalander hja to met even haerde minade as vs aejn folk, th kmon thr svme forsta aend prestera vppe-ra burch aend frjon Min-erva hwr of hjra erva ljon. 2. Nyhellnia andere, mina erva drg ik om in mina bosm, hwaet ik urven haev is ljafde vr wisdom, rjucht aend frydom, haev

Naar deze wetten behooren de rechteren hun oordeel uit te spreken. 20. Is er eenig kwaad bedreven, waaromtrent geene wetten gemaakt zijn, zoo moet men eene algemeene vergadering beleggen, daar oordeelt men naar den zin, dien Wraldas geest in ons spreekt, om over alles rechtvaardig te oordeelen. Zoo doende zal ons oordeel nimmer falikant uitkomen. 21. Doet men geen recht, maar onrecht, dan rijst er twist en tweespalt onder de menschen en staten; daaruit ontspruit binnenlandsche oorlog, waardoor alles in de war gebragt en in t verderf gestort wordt. Maar o domheid. Terwijl wij bezig zijn elkander te schaden, komt het nijdige volk Findas met zijne valsche priesteren om uwe have te rooven, uwe dochteren te schenden, uwe zeden te verderven, en ten laatste sluiten zij slavenbanden om een ieders vrijen hals. Hoofdstuk XIV. Uit Minnos schriften. 1. Toen Nyhalennia, die van haar eigen naam Minerva heette, goed gezeten was, en de Krekalanders haar soms evenzeer lief hadden als ons eigen volk, toen kwamen daar eenige vorsten en priesteren op hare burgt en vraagden Minerva, waar hare erven gelegen waren. 2. Hellenia antwoorde mijne erven draag ik om in mijn boezem, t gene ik gerfd heb is liefde tot wijsheid, rechtvaardigheid en vrijheid. Heb

The judges must pronounce their decisions according to these laws. 20. If any crime is committed respecting which no law has been made, a general assembly of the people shall be called, where judgment shall be pronounced in accordance with the inspiration of Wr-alda's spirit. If we act thus, our judgment will never fail to be right. 21. If instead of doing right, men will commit wrong, there will arise quarrels and differences among people and states. Thence arise civil wars, and everything is thrown into confusion and destroyed; and O foolish people - while you are injuring each other the spiteful Finda's people with their false priests come and attack your ports, ravish your daughters, corrupt your morals, and at last throw the bonds of slavery over the neck of every Child of Frya. Chapter XIV: From Minno's writings - 1. When Nyhellenia, whose real name was Minerva, was well established, and the Krekalandar loved her as well as our own people did, there came some princes and priests to her burgh and asked Minerva where her possessions lay. 2. Nyhellenia answered, "I carry my possessions in my own bosom. What I have inherited is the love of wisdom, justice, and freedom.

Nach diesen Gesetzen gehort es den Richtern, ihr Urteil zu verknden. 20. Ist da einiges bel getan, derob keine Gesetze geschaffen sind, so muss man eine gemeine Acht belegen. Da urteile man nach dem Sinne, den Wraldas Geist in uns kndet, um ber alles gerecht zu berechten. Tun wir dermassen, so wird unser Urteil nimmer fehlschlagen. 21. Tut man nicht recht, aber unrecht, so erhebt sich Zwist und Zwiespalt unter den Menschen und Staaten ; daraus spriesst inlndischer Krieg, wodurch alles zerstrt und verdorben wird. Aber, o Dummheit, dieweil wir so tun und einander schaden, kommt das neidische Volk Findas mit seinen falschen Priestern, eure Habe zu rauben, eure Tchter zu schanden, eure Sitten zu verderben und zuletzt die Sklavenbande um jedwedens freien Hals zu schlingen. Kapitel XIV. Aus Minnos Schriften. 1. Als Nyhellenia, die mit ihrem eigenen Namen Min-erva hiess, sich richtig niedergelassen hatte und die Krekalnder sie beinah ebenso liebten als unser eigenes Volk, kamen da einige Frsten und Priester auf ihre Burg und fragten Min-erva, wo ihr Erbe lage. 2. Hellenia antwortete : Mein Erbe trage ich in meinem Busen. Was ich geerbt habe, ist Liebe zur Weisheit, Gerechtigkeit und Freiheit.

Capitolo XIV. Quando Nyhellenia , il cui vero nome era Minerva , si era ben stabilita , ed i Cretesi la amavano come aveva fatto il suo popolo , vennero alla sua cittadella dei principi ed dei sacerdoti che chiesero a Minerva dove si trovavano i suoi possessi . Hellenia rispose , "porto i miei possessi nel mio seno . Quello che ho ereditato l'amore della saggezza , giustizia e libert .

33 Etter disse wa [lover] br dommerne forkynne sin dom. Er det gjort noen skade som det ikke er sammenstilt noen lover for, da skal man fastsette ei allmenn samling. Der dmmer man etter det sinn som Wraldas nd taler i oss for dmme rettferdig over alt. Ved gjre slik skal vr dom aldri falle forkjrt ut. Gjr man ikke rett, men urett, s oppstr det tvist og splid blant menneskene og statene. Utfra det spirer innenlandske kriger, hvorigjennom alt blir delagt og fordervet. Men, dumhet! Mens vi driver og skader hverandre, kommer det hissige Findas folk med sine falske prester for rve vre eiendeler, for skjende vre dtre, for forderve vre seder; og til sist klapper de slavebnd om enhvers frie hals.

MS 034 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 IK AM VRLЄREN ALSA BEN IK ЄLIK AN A

02 MINNISTE JVVAR SLAVONENA - NW JЄV IK

03 RЄD VM NAWET - MEN AN SKOLD -IK VRKAP.

04 - JA AM - A HЄRA GVNGON WЄI ND HRIPON

05 AL LAKANDE JVWAR HЄROGA JANRA WISA

06 HEL-LЄNIA - ACH ЄRMIA MISTON HJA

07 HJARA DOL HWAND T FOLK T HJA

08 MINNADE ND HJA FOLGADE NAM IS

09 NOME TO -N ЄRE-NOME AN - A HJA SAGON

10 T HJARA SKOT MIST HЄDE [p. 50] - A GVNGON

11 HJA HJA BIHLVDA ND SЄIDON AT HJU -T

12 FOLK HEXNAD* HЄDE - MEN VS FOLK ND

13 A GODA KREKA-LANDAR WЄRDE ALLER -

14 WЄIKES AT -ET LASTER WЄRE - ЄNIS

15 KЄMON HJA ND FRЄGON - AS V N NЄN

16 JONSTER NE BISTE HWAT DЄIST AN MIA

17 HJAR AM V ALTI* BI I HESTE - MIN -ERVA

18 ANDERE - ISSE JAR SEND T SINE-BYLD

19 FON FRYA-S RЄDJEVINGA WЄRIN VSA TO

20 KVMSTE FORHЄLEN HLЄIT ND FON ЄL

21 T MNNESKALIK - SLACHTE - TID MOT

22 HJA UTBRODA ND WI MOTON WAKA

23 T-ER NEN LE AN NE KVM - A

24 PRESTERA - GOD SЄID MEN HWЄRTO

25 JANA ENE HŮND AN INA FЄRA HAND -

26 HEL-LЄNIA ANDERE HE ENE HRDER

27 NЄN SKЄPER VMBE SIN KIDDE AT

28 SЄMNE TO HALDANDE - HWAT ENE HVND

29 IS INNA J / A / NIST ES SKЄP-HRDER

30 BIN IK IN FRYA-S JANEST - IK MOT

31 OVIR FRYA-S KIDDE WAKA - AT LIKA VS

32 GOD TO SЄDON - A PRESTAR MEN SEG VS

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 34]

ik tham vrlren, alsa ben ik lik an tha minniste jvvar slvonena. Nw jv ik rd vm nawet, men than skold ik vrkpja tham. 3. Tha hra gvngon wi, aend hripon al lakande, jvwer hroga thjanra, wisa Hellnia. 4. Thach thrmitha miston hja hjara dol, hwand thaet folk thaet hja minnade aend hja folgade, nam this nme to-n re nme an. Tha hja sgon thaet hjara skot mist hde, [p. 50] th gvngon hja hja bihlvda aend sidon that hju-t folk hexnad hde, men vs folk aend tha goda Krkalandar wrde aller wikes that-et laster wre. 5. Enis kmon hja aend frgon, as thv thaen nn thjonster ne biste, hwat dist thn mitha aejar tham thv altid bi thi heste. 6. Min-erva andere, thisse aejar send that sinebyld fon Fryas rdjvinga, wrin vsa tokvmste forholen hlit aend fon l thaet maenneskalik slachte; tid mot hja utbroda aend wi moton wka thaet-er nn lth an ne kvmth. 7. Tha prestera, god sid; men hwrto thjanath thene hund an thina fra hand. 8. Hellnia andere, heth thene haerder nn skper vmbe sin kidde at smene to haldande? hwat thene hvnd is inna thjanest thes skphaerder, bin ik in Fryas tjanest, ik mot ovir Fryas kidde wka. 9. That likath vs god to, sdon tha prestera; men seg vs,

ik die verloren, dan ben ik gelijk aan den minste van uwe slaven. Nu geef ik raad om niet, maar dan zoude ik die verkoopen. 3. De heeren gingen heen en riepen al lachende, uwe gehoorzame dienaren, wijze Hellenia. 4. Doch daarmede misten zij hun doel, want het volk dat haar beminde en volgde nam dezen naam als een eernaam op. Toen zij zagen, dat [51]hun schot gemist had, toen gingen zij haar belasteren, en zeiden dat zij het volk behekst had; maar ons volk en de goede Krekalanders beweerden allerwege dat het laster was. 5. Eens kwamen zij en vroegen: als gij dan geen tioenster (heks) zijt, wat doet gij dan met de eijeren, die gij altijd bij u hebt. 6. Minerva antwoordde: Deze eijeren zijn het zinnebeeld van Fryas raadgevingen, waarin onze toekomst verholen ligt en die van het geheele menschelijk geslacht. De tijd moet ze uitbroeden, en wij moeten waken dat er geen leed aan komt. 7. De priesteren (zeiden): goed gezegd, maar waartoe dient de hond aan uwe rechter hand. 8. Hellenia antwoorde: Heeft de herder geen schaapshond om zijne kudde bijeen te houden? wat de hond is in de dienst des schaapsherders, dat ben ik in Fryas dienst. Ik moet over Fryas kudde waken. 9. Dat komt ons goed voor zeiden de priesters, maar zeg ons

If I lose these I shall become as the least of your slaves; now I give advice for nothing, but then I should sell it." 3. The gentlemen went away laughing, and saying, "Your humble servants, wise Hellenia." 4. But they missed their object, for the people took up this name as a name of honour. When they saw that their shot had missed they began to calumniate her, and to say that she had bewitched the people; but our people and the good Krekalandar understood at once that it was calumny. 5. She was once asked, "If you are not a witch, what is the use of the eggs that you always carry with you?" 6. Minerva answered, "These eggs are the symbols of Frya's counsels, in which our future and that of the whole human race lies concealed. Time will hatch them, and we must watch that no harm happens to them." 7. The priests said, "Well answered; but what is the use of the dog on your right hand?" 8. Hellenia replied, "Does not the shepherd have a sheep-dog to keep his flock together? What the dog is to the shepherd I am in Frya's service. I must watch over Frya's flocks." 9. The priests said, "We understand that very well; but tell us

Habe ich die verloren, so bin ich dem geringsten eurer Sklaven gleich. Nun gebe ich Rat ohne Entgelt, aber dann wrde ich ihn verkaufen. 3. Die Herren gingen fort und riefen lachend : Eure gehorsamen Diener, weise Hellenia. 4. Doch damit verfehlten sie ihr Ziel : denn das Volk, das sie lieb hatte und ihr folgte, nahm diesen Namen als einen Ehrennamen auf. Als sie sahen, dass ihr Schuss gefehlt hatte, da gingen sie hin, verleumdeten sie und sagten, dass sie das Volk behext htte. Aber unser Volk und die guten Krekalnder zeugten alleweg, dass dies Laster wre. 5. Einst kamen sie und fragten : Wenn du keine Hexe bist, was tust du dann mit den Eiern, die du immer bei dir hast? 6. Minerva antwortete : Diese Eier sind das Sinnbild der Ratgebungen Fryas, worin unsere Zukunft und die des ganzen Menschengeschlechts verhohlen liegt. Die Zeit muss sie ausbrten, und wir mssen wachen, dass denen kein Leid widerfhrt. Die 7. Priester erwiderten : Gut gesagt. Aber wozu dient der Hund an deiner rechten Hand? 8. Hellenia antwortete : Hat der Hirte keinen Schaferhund, um seine Herde zusammenzuhalten? Was der Hund ist im Dienst des Schafhirten, bin ich in Fryas Dienst. Ich muss ber Fryas herde wachen. 9.Das deucht uns gut, sagten die Priester, aber sag uns,

Se perdo questi diventer come il pi piccolo dei vostri schiavi ; adesso il mio consiglio gratuito , ma poi lo dovrei vendere ." 3. I gentiluomini andarono via ridendo e dicendo , " Vostri umili servitori , saggia Hellenia" . 4. Ma mancarono il loro obiettivo , e misero in risalto per le persone questo nome come un segno di onore . Quando videro che il loro scopo era stato mancato iniziarono a diffamarla , e a dire che aveva incantato le persone ; ma le nostre genti ed i Cretesi buoni capirono subito che era diffamazione . 5. Le fu chiesto una volta , "Se non sei strega , qual l'uso delle uova che porti sempre con te ?" 6. Minerva rispose , "Queste uova sono i simboli dei consigli di Frya nei quali si nasconde il nostro futuro e quello dell intera razza umana . Il tempo li cover , e dobbiamo stare attenti che nessuno danno gli succeda . 7. I sacerdoti dissero , "Bella risposta ; ma qual l'uso del cane sulla tua mano destra ?" 8. Hellenia rispose , "Chi fa il pastore non ha un cane per tenere insieme il suo gregge di pecore ? Come il cane serve al pastoreio sono al servizio di Frya . Devo guardare sopra i greggi di Frya . 9. "Questo lo capiamo molto bene ," dissero i sacerdoti ; "ma dicci

                050

MS 035 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 HWAT IS JU BITJVTENISE FON I NACHT-ULE ЄR

02 IMMER BOPPA IN HOLE SIT - IS AT LJUCHT-

03 SKVWANDE DJAR ALTOMET ET TЄKEN INRA

04 KLAR-SJANHЄD - NЄAN ANDERE HELLЄNIA - HI HELPT

05 MY HŮGJA AT -ER EN SLACH FON MNNISKA

06 OVIR HJRA OMME DWAL ЄR EVEN LIK HI

07 IN KRKA ND HOLA HЄMA - ЄR AN TJUSTER

08 FROTA - ACH NAVT AS HI - VMB VS FON MUSA

09 ND ʘRA PLGA TO HELPANE - MEN RENKA TO

10 FORSINA - A ʘRA MNNISKA HJARA WITSKIP

11 TO RAWANE TIL JU HJA AM TO BETRE MŮGE

12 FATA VMBER SLAVONA FON TO MAKJANDE ND

13 HJARA BLOD UT TO SŮGANE EVEN AS VAM.

14 PYRA DVA - ЄNIS KЄMON HJA MI -EN BENDA

15 FOLK - PEST WAS OVER -ET LAND KVMEN - HJA SЄID

16 - ON - WI ALLE SEND TO DVANDE - A GODA TO OFFERJA

17 TIL JU HJA PEST WЄRA MŮGE - NILST V EN

18 NAVT NE HELPA HJARA GRIMSKIP TO STILANE .

19 JEFA HESTE PEST SELVA OVIR -ET LAND BROCHT

20 MI INRA KUNSTA - NЄAN* SEIDE MIN -ERVA

21 MEN IK NE KN NЄNE GODA ЄR RG DVANDE

22 SEND - ЄRVMBE NE KAN IK NAVT FRЄJA JEF

23 HJA BETER WRDA WILLA - IK KN ЄN GODE .

24 T IS WRALDAS GAST - MEN RVCH AM

25 ER GOD IS - DVA -ER AK NEN KWAD -

26 HWANA KVM -ET KWAD N WЄI FRЄJA [p. 52]

27 A PRESTERA - ALLET KWAD KVM FON JOW

28 ND FON ERE DVMHЄD ЄRA MNNISKA

29 AM HJARA SELVA FON JOW FENSA LЄTA - JEF

30 IN DROCHTEN N SA BJUSTRE GOD IS WЄR.

31 VMB WЄR-ER -ET KWAD N NAVT FRЄJA

32 A - PRESTERA - HELLЄNIA ANDERE - FRYA HET VS

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 35]

hwat is thju bitjvtenise fon thi nachtule, ther immer boppa thin hole sit, is that ljuchtskvwande djar altomet thet tken thinra klrsjanhd. 10. Nan andere Hellnia, hi helpt my hgja that er en slach fon maenniska ovir hirtha omme dwlth, thr evin lik hi in kaerka aend hola hma; thr an tjuster frota, tach navt as hi, vmb vs fon msa aend ra plaega to helpane, men renka to forsinna, tha ra maenniska hjara witskip to rwane, til thju hja tham to btre mge fta vmber slavona fon to mkjande aend hjara blod ut to sgane, even as vampyra dva. 11. Enis kmon hja mith en benda folk. Pest was over-et land kvmen, hja sidon, wi alle send to dvande, tha Goda to offerja, til thju hja pest wra mge. Nilst thv then navt ne helpa hjara grimskip to stilane, jeftha hethste pest selva ovir-et lnd brocht mith thinra kunsta. 12. Nan, side Min-erva, men ik ne kaen nne goda, thr aerg dvande send; thrvmbe ne kan ik navt frja jef hja beter wrda willa. Ik kaen n gode, thaet is Wr.aldas gst; men thrvch tham er god is, dvath-er k nen kwd. 13. Hwanath kvmth-et kwd thaen wi, frjath [p. 52] tha prestera. Allet kwd kvmth fon jow aend fon thre dvmhd thra maenniska, tham hjara selva fon jow fensa lta. Jef thin drochten thaen s bjustre god is, wrvmb wrther-et kwd thaen navt, frjath tha prestera. 14. Hellenia andere, Frya het vs

wat is de beteekenis van de nachtuil, die altijd boven uw hoofd zit; is dat lichtschuwende dier soms het teeken van uw helder zien? 10. Neen, antwoorde Hellenia, hij helpt mij herinneren dat er een slag van menschen over de aarde omdwaalt, dat even gelijk hij in kerken en holen huist, die in duister omwroeten, doch niet als hij, om ons van muizen en andere plagen te bevrijden, maar om ranken te verzinnen, andere menschen hunne wetenschap te rooven, opdat zij hen des te beter mogen vatten om er slaven van te maken, en hun bloed uit te zuigen even als de bloedzuigers doen. 11. Eens kwamen zij met eene bende volks (de pest was over het land gekomen), zij zeiden: wij alle zijn bezig de goden te offeren, opdat zij de pest mogen weren, wilt gij dan niet helpen hunne gramschap te stillen, of hebt gij zelve de pest over het land gebracht met uwe kunsten. 12. Neen, zeide Minerva, maar ik ken geene goden die kwaaddoende zijn, daarom kan ik niet vragen of zij beter willen worden. Ik ken slechts een goede, dat is Wraldas geest, maar omdat hij goed is, doet hij ook geen kwaad. 13. Waar komt het kwaad dan weg, vroegen de [53] priesteren. Alle kwaad komt van u en van de domheid der menschen, die zich van u laten vangen. Indien uwe godheid dan zoo bijster goed is, waarom weert hij dan het kwaad niet, vroegen de priesters. 14. Hellenia antwoorde: Frya heeft ons

what means the owl that always sits upon your head, is that light-shunning animal a sign of your clear vision?" 10. Hellenia answered, "No; he reminds me that there are people on Irtha who, like him, have their homes in temples and holes, who go about in the twilight, not, like him, to deliver us from mice and other plagues, but to invent tricks to steal away the knowledge of other people, in order to take advantage of them, to make slaves of them, and to suck their blood in imitation of vampires." 11. Another time they came with a whole troop of people, when the plague was in the country, and said, "We are all making offerings to the gods that they may take away the plague. Will you not help to turn away their anger, or have you yourself brought the plague into the land with all your arts?" 12. Minerva said, "No; I know no gods that do evil, therefore I cannot ask them to do better. I only know of one good spirit, that is Wr-alda's; and as he is good he never does evil." 13. The priests asked, "Where, then, does evil come from? All the evil comes from you, and from the stupidity of the people who let themselves be deceived by you. If, then, your god is so exceedingly good, why does he not turn away the bad?" 14. Hellenia answered, "Frya has

was ist die Bedeutung der Nachteule, die immer ber deinem Haupte ist? Ist das lichtscheue Tier etwa das Zeichen deines Hellsehens? 10. Nein, antwortete Hellenia, es hilft mir erinnern, dass da ein Schlag Menschen auf der Erde umhergeht, dass wie sie in Tempeln und Hhlen haust, dort im Dunkeln whlt, doch nicht wie sie, um uns von Musen und anderen Plagen zu erlsen, doch um Rnke zu ersinnen, andere Menschen ihres Wissens zu berauben, damit sie sie besser fassen mgen, um sie zu Sklaven zu machen und ihr Blut auszusaugen, so wie es die Vampire tun. 11. Einst kamen sie mit einer Bande Volks. Pest war ber das Land gekommen. Sie sagten : Wir alle sind im Begriffe, den Gttern zu opfern, damit sie die Pest abwehren mgen. Willst du denn nicht mithelfen, ihren Grimm zu stillen, oder hast du selber mit deinen Knsten die Pest ber das Land gebracht? 12. Nein, sagte Minerva, aber ich kenne keine Gotter, die Arges tun : darum kann ich sie nicht bitten, ob sie besser werden wollen. Ich kenne nur einen Guten, das ist Wraldas Geist. Aber dadurch, dass er gut ist, tut er kein beles. 13. Woher kommt dann das bel? fragten die Priester. Alles Ubel kommt von euch und von der Dummheit der Menschen, die sich von euch fangen lassen.Wenn deine Gottheit dann so besonders gut ist, warum wehrt sie dann dem bel nicht? fragten die Priester. 14. Hellenia antwortete : Frya hat uns

che cosa significa il gufo che siede sempre sulla sua testa , questo animale che fugge con leggerezza un segno della tua chiara visione ? 10. Hellenia rispose "no" , ; " mi ricorda che ci sono delle persone sulla terra che , come lui , hanno le loro case in chiese e buchi , che vanno al crepuscolo , non , come lui , a liberarci dai topi e da altre piaghe , ma a inventare i trucchi per rubarela conoscenza di altre persone , per approfittare di loro , fare di loro schiavi , e succhiare il loro sangue come le sanguisughe ." 11. Una volta vennero con un gruppo intero di persone , quando il male era nel paese e dissero : "Noi tutti stiamo facendo offerte agli dei affinch possano portare lontano il male . Tu non aiuterai ad allontanare la loro collera ,tu stessa hai portato il male sulla terra con tutte letue arti ?" 12. Minerva disse "no" , ; "non conosco nessun dio che fa del male , quindi non gli posso chiedere di fare di meglio . Conosco soltanto uno spirito buono , cio Wr-Alda ; comeegli siabuono e come non abbia mai fatto del male ." 13. "Allora da dove , proviene il male ?" chiesero i sacerdoti . "Tutto il male viene da voi e dalla stupidit delle persone che si sono lasciati ingannare da voi ." "Se , allora , il tuo dio cos estremamente buono , perch non allontana il male ?" chiesero i sacerdoti . 14. Hellenia rispose : "Frya ci

                052

MS 036 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 VPPE WЄI BROCHT ND ENE KRODER - T IS

02 TID - AM MOT T OVRIGE DVA* - WI ALLE

03 RAMPUM IS RЄD ND HELP TO FINDANDE - A

04 WR-ALDA WIL T WI HJA SELVA SOKA SKILUN

05 TIL JU WI STERIK SKILE WERA ND WIS -

06 NILLA WI NAVT - N LЄT -ER VSA TRUL UT

07 TRULLA TIL JU WI SKILUN ERFARA - HWAT

08 NЄI WISA DЄDUM ND HWAT NЄI DVMA

09 DЄDUM FOLGA - A SЄIDE -NE FORST - IK SKOLDE

10 WANA - AT WЄRE BETRE - AT TO WЄRANDE -

11 HWEL MŮGLIK ANDERE HELLЄNIA - HWAND

12 AN SKOLDE A MNNISKA BILIWA LIK TMADE

13 SKЄPA - V ND A PRESTERA SKOLDE -R AN

14 HODA WILLA - MEN AK SKЄRA ND NЄI ЄRE

15 SLACHT-BENKE FORA - TACH ALSA NIL T VS

16 DROCHTEN NAVT - HI WIL AT WI EKKORUM

17 HELPA - MEN HI WIL - AK T JAHWEDER

18 FRY SY ND WIS WRDE - T IS AK VSA WILLE

19 ЄRVMBE KJAS VS FOLK SIN FORSTA - GREVA

20 - RЄDJЄVAR ND ALLE BASA ND MASTERA

21 UT -A WISESTA ЄRA GODA MNNISKA TIL .

22 JU ALLEMNNALIK SIN BEST SKIL DVA* VMBE

23 WIS ND GOD TO WERANDE - ALUS TO

24 DVANDE SKILUN WI ЄNIS WЄTA - ND ANDA

25 FOLKA LЄRA AT WIS WЄSA ND WIS DVA*

26 ALLENA LЄI TO SALICHHЄD - AT LIKT -EN

27 ORDEL SЄIDON A PRESTERA - MEN ASTE

28 NV MЄNSTE AT PEST RVCH VSA DVMHЄD

29 KVM - SKOLDE NY-HEL-LЄNIA N WEL SA

30 GOD WЄSA WILLA - VMBE VS EWAT FON

31 T NYA LJUCHT TO LЄNANDE HWЄR VPPA

32 HJU SA STOLTE IS - JES* SЄIDE HЄLLЄNIA

 

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 36]

vppe wi brocht aend thene kroder thaet is tid, tham mot thaet ovrige dva. With alle rampum is rd aend help to findande, tha W.ralda wil thaet wi hja selva soka skilon, til thju wi sterik skile wertha aend wis. Nillath wi navt, thaen lt-er vsa trul ut trulla, til thju wi skilon erfra, hwat ni wisa ddum aend hwat ni dvma ddum folgath. 15. Tha side-ne forst, ik skolde wna, that wre betre, that to wrande. 16. Hwel mglik, andere Hellnia, hwand than skolde tha maenniska bilywa lik taemade skpa; thv aend tha prestera skolde-r than hoda willa, men k skra aend ni thre slacht benke fora. Tach alsa nil-t vs drochten navt, hi wil that wi ekkorum helpa, men hi wil k thaet jahweder fry sy aend wis wrde. Thaet is k vsa wille, thrvmbe kjasth vs folk sin forsta, grva, rdjvar aend alle bsa aend mstera ut-a wisesta thra goda maenniska, til thju allemaennalik sin best skil dva vmbe wis aend god to werthande. Althus to dvande skilun wi nis wta aend anda folka lra, that wis wsa aend wis dva allna lith to salichhd. 17. That likt en ordl, sidon tha prestera, men aste nv mnste, that pest thrvch vsa dvmhd kvmth, skolde Nyhellnia thaen wel sa god wsa wille, vmbe vs ewat fon thaet nya ljucht to lnande, hwr vppa hju sa stolte is. 18. Jes side Hellnia;

op den weg gebracht, en de Kroder, dat is de Tijd, die moet het overige doen; voor alle rampen is raad en hulp te vinden, doch Wralda wil dat wij die zelve zullen zoeken, opdat wij sterk zullen worden en wijs. Willen wij niet, dan laat hij onze verbastering uitrazen, opdat wij zullen ervaren, wat na verstandige daden en wat na dwaze daden volgt. 15. Toen zeide een vorst: Ik zoude wanen, dat het beter ware, die te weeren. 16. Wel mogelijk, antwoordde Hellenia, want dan zouden de menschen blijven gelijk makke schapen, gij en de priesters zoudt hen willen hoeden, maar ook scheren en naar de slachtbank voeren. Doch zoo wil het onze godheid niet, hij wil, dat wij elkander helpen, maar hij wil ook dat iedereen vrij zij en wijs worde. En dat is ook onze wil, en daarom kiest ons volk zijne vorsten, graven, raadgevers en alle bazen en meesters uit de wijsten der goede menschen, opdat alle man even zeer zijn best zal doen, om wijs en goed te worden. Zoodoende zullen wij eens weten en aan het volk leeren, dat wijs zijn en wijs doen alleen leidt tot zaligheid. 17. Dat schijnt wel een oordeel, zeiden de priesters, maar als gij nu meent dat de pest door onze domheid ontstaat, zoude Nyhellenia dan wel zoo goed willen wezen, om ons wat van dat nieuwe licht te leenen, waarop zij zoo trotsch is. 18. Ja, zeide Hellenia,

placed us here, and the carrier, that is, time, must do the rest. For all calamities there is counsel and remedy to be found, but Wr-alda wills that we should search it out ourselves, in order that we may become strong and wise. If we will not do that, he leaves us to our own devices, in order that we may experience the results of wise or foolish conduct." 15. Then a prince said, "I should think it best to submit." 16. Hellenia answered, "Very possibly; for then men would be like sheep, and you and the priests would take care of them, shearing them and leading them to the shambles. That is what our god does not desire, he desires that we should help one another, but that all should be free and wise. That is also our desire, and therefore our people choose their princes, reeves, elders, leaders, and masters from among the wisest of the good men, in order that every man shall do his best to be wise and good. Thus doing, we learn ourselves and teach the people that being wise and acting wisely can alone lead to holiness." 17. The priests said, "That seems very good judgment; but if you mean that the plague is caused by our stupidity, then Nyhellenia will perhaps be so good as to bestow upon us a little of that new light of which she is so proud." 18. Hellenia said, "Yes,

 

auf den Weg gebracht, und der Kroder, das ist die Zeit, der muss das brige tun. Fr alle Misswende ist Rat und Hilfe zu finden. Doch Wralda will, dass wir diese selber suchen sollen, auf dass wir stark werden und weise. Wollen wir nicht, dann lasst er unsere Trollheit austrollen , auf dass wir erfahren sollen, was nach weisen Taten und was nach trichten Taten folget. 15. Da sagte ein Frst: 'Ich wrde whnen, dass es besser wre, diesen zu wehren. 16. Wohl mglich, antwortete Hellenia, dann wrden die Menschen bleiben gleich den zahmen Schafen; du und die Priester wrdet sie hten wollen, aber auch scheren und zur Schlachtbank fhren. Doch also will es unsere Gottheit nicht. Sie will, dass wir einander helfen, aber sie will auch, dass jedweder frei sei und weise werde. Und das ist auch unser Wille. Und darum krt unser Volk seine Frnehmsten, Grafen, Ratgeber und alle Herren und Meister aus den Weisesten der guten Menschen, auf dass allmahlich sein Bestes tun solle, um weise und gut zu werden. Indem wir also tun, werden wir einmal wissen und das Volk lehren, dass weise sein und weise tun allein fuhrt zur Seligkeit (Glck). 17. Das scheint ein Urteil, sagten die Priester, aber wenn du meinst, dass Pest durch unsere Dummheit kommt, wrde Nyhellenia dann wohl so gut sein wollen, uns etwas von dem neuen Licht zu verleihen, auf das sie so stolz ist? 18. Ja, sagte Hellenia,

ha collocati qui , e il Viaggiatore , cio il Tempo , deve fare il suo corso . Per tutte le calamit c il consiglio ed il rimedio da trovare , ma le volont di Wr-Alda le dobbiamo ricercare fuori di noi , per poter diventare forti e saggi . Se ci non faremo , ci lascer al nostro destino , per farci sperimentare i risultati di una condotta saggia o stupida ." 15. Allora un principe disse , "Io penso che questa siala cosa migliore da accogliere ." 16. "Molto probabilmente ," rispose Hellenia ; " gli uominidiventerebbero poi come pecore , e voi ed i sacerdoti vi occupereste di loro , dividendolie conducendoli alla confusione . Questo quello che il nostro dio non desidera , desidera che ci aiutiamo gli uni con gli altri , e che tutti siano liberi e saggi . Questo anche il nostro desiderio , e quindi le nostre persone scelgono i loro principi , i loro conti , i loro consiglieri , i loro capi , ed i loro padroni fra i pi saggi degli uomini buoni , in modo che ogni uomo faccia del suo meglio per essere saggio e buono . Cos facendo , impariamo ed insegniamo alle persone che essere saggio ed agendo saggiamente pu solo condurre alla sacralit ." 17. "Questo sembra un giudizio molto buono ," dissero i sacerdoti ; "ma se asserite che il male causato dalla nostra stupidit , allora Nyhellenia sar forse cos buona da concedere su di noi un poco di quella luce nuova di cui cos orgogliosa ." 18. "S" , disse Hellenia , "ma

MS 037 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 A ROKKA ND ʘRA FŮGLON KVMA ALLЄNA

02 FALLA VP WL AS - MEN PEST MIN NAVT AL .

03 LЄNA WL AS - MEN WLA SЄD -PLЄGUM ND

04 FANGNISA - WILSTV NV AT PEST FON I WIKA

05 ND NA WIER NE KVMA - N MOST V A

06 FANGNISA WЄI DVA* - ND AT I ALLA RЄN WRD

07 - E FON BINNA ND FON BŮTA - WI WILLA BI

08 LAWA T IN RЄD GOD SY - SЄIDON A PRES

09 - TERA - MEN SEG VS - HO SKILUN WI ЄR

10 ALLA [p. 54] MNNISKA TO KREJA ЄR VNDER VS

11 WELD SEND - A STAND HEL-LЄNIA VP FON

12 HIRA SЄTEL ND KЄ - A MUSKA FOL

13 GA ENE SЄJAR - A FOLKA HJARA GODA

14 FORSTA - ЄRVMBE ACHST V TO BIJINNANDE

15 MI IN SELVA ALSA RЄN TO MAKJANDE

16 AT-STV INNA BLIKKA IN ND UTWARD

17 MЄI RJUCHTA SVNDER SKAMRAD TO

18 WERANDE TO FARA IN JN MOD -

19 MEN IN STЄDE FON T FOLK RЄN TO MAK

20 - JANDE HESTE WLA FЄRSTA ŮTFONDEN

21 HWЄR VPPA T FOLK ALSANAKA SUP

22 AT HJA TO LESTA LIK A BARGA ANNA

23 SLIP FROTA - VMBE ATSTV IN WЄLA

24 LUSTA BOTA MЄI - T FOLK BIGOST TO JOL.

25 ANDE ND TO SPOTANDE - Є / R / RVCH NE URADON HJA

26 NЄN STRID WIER AN TO SPINNANDE - NV SKOL.

27 DE JDER WANA T HJA VRAL -ET FOLK TO HAPE

28 HWO /S / PEN* HЄDE VMBE VS ALGADUR TO -T - LAND

29 UT TO DRIWANDE - NE / A / N AN STЄDE FON HJA TO

30 BIHLŮDA - GVNGON HJA ALLERWЄIKES - AK TO A

31 HЄINDA-KRЄKA-LANDA TIL A ALPA - UT TO

32 KЄANE - T -ET ENE ALLERVRSTE DROCHTEN

 

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 37]

tha rokka aend ra fglon kvmath allna falla vp vl s, men pest minth navt allna vl s, men vla sd-plegum aend fangnisa. Wilstv nv that pest fon-i wika aend na wither ne kvma, thaen mostv tha fangnisa wi dva, aend that i alla rn wrde fon binna aend fon bta. 19. Wi willath bilwa thaet thin rd god sy, sidon tha prestera, men seg vs, ho skilum wi thr alla [p. 54] maenniska to krja, thr vnder vs weld send. 20. Tha stand Hellnia vp fon hira stel aend kth: Tha muska folgath thene sjar, tha folka hjara goda forsta, thrvmbe ach-stv to bijinnande mith thin selva aelsa rn to mkjande, that stv thinna blikka in aend utward mi rjuchta svnder skmrd to werthande to fara thin aejn mod. Men in stde fon thaet folk rn to mkjande heste vla frsta utfonden, hwr vppa thaet folk al sa nka spth, that hja to lesta lik tha barga annath slip frota, vmbe that stv thin vla lusta bota mi. 21. Thaet folk bigost to jolande aend to spotande. Thr thrvch ne thuradon hja nn strid wither an to spinnande. Nv skolde aejder wna, thaet hja vral-et folk to hpe hropen hde vmbe vs algadur to-t land ut to driwande. Nan an stde fon hja to bihluda gvngon hja allerwikes, k to tha hinde Krkalana til tha Alpa ut to kthane, thaet et thene allervrste drochten

de raven en andere vogelen komen alleen af op bedorven aas, maar de pest bemint niet alleen bedorven aas, maar ook bedorven zeden en gewoonten en booze lusten; wilt gij nu dat de pest van u zal wijken en niet terugkomen, dan moet gij de booze lusten wegdoen, opdat gij alle rein wordt van binnen en van buiten. 19. Wij willen gelooven, dat de raad goed is, zeiden de priesters, maar zeg ons, hoe zullen wij daar alle menschen [55] toe krijgen, die onder onze heerschappij zijn? 20. Toen stond Hellenia op van haren zetel en sprak: De musschen volgen den zaaijer, de volken hunne goede vorsten, daarom betaamt het u te beginnen met u zelven alzoo rein te maken, dat gij uwe blikken naar binnen en naar buiten moogt richten zonder schaamrood te worden voor uw eigen gemoed. Doch in plaats van het volk rein te maken, hebt gij vuile feesten uitgevonden, waarop het volk alzoo lang zuipt, dat zij ten laatsten, gelijk de zwijnen in het slik wroeten, omdat gij uwe lusten boeten moogt. 21. Het volk begon te joelen en te spotten, daardoor durfden zij geen strijd weder aan te spinnen. Nu zoude ieder wanen dat zij overal het volk te hoop geroepen hadden, om ons allen te zamen het land uit te drijven. Neen, in plaats van haar te beschimpen gingen zij allerwegen, ook naar het heinde Krekaland tot aan de Alpen uitroepen: dat het den Oppersten God

but ravens and other birds of prey feed only on dead carrion, whereas the plague feeds not only on carrion but on bad laws and customs and wicked passions. If you wish the plague to depart from you and not return, you must put away your bad passions and become pure within and without." 19. The priests said, "We admit that the advice is good, but how shall we induce all the people under our rule to agree to it?" 20. Then Hellenia stood up and said, "The sparrows follow the sower, and the people their good princes, therefore it becomes you to begin by rendering yourselves pure, so that you may look within and without, and not be ashamed of your own conduct. Now, instead of purifying the people, you have invented foul festivals, in which they have so long revelled that they wallow like swine in the mire to atone for your evil passions." 21. The people began to mock and to jeer, so that she did not dare to pursue the subject; and one would have thought that they would have called all the people together to drive us out of the land; but no, in place of abusing her they went all about from Heinde Krekaland to the Alpa, proclaiming that it had pleased the great god

die Raben und andere Vogel fallen auf faules Aas ein, aber die Pest liebt nicht allein faules Aas, sondern auch faulende Sitten und deren Bande. Willst du nun, dass die Pest von euch weichen und nicht wiederkommen soll, so musst du dich von diesen Banden frei machen, auf dass ihr alle rein werdet von innen und von aussen. 19. Wir wollen glauben, dass dein Rat gut ist, sagten die Priester, aber sage uns, wie sollen wir alle Menschen, die unter unserer Gewalt sind, dazu bringen?' 20. Da stand Hellenia auf von ihrem Sessel und sprach : Die Spatzen folgen dem Ser, die Vlker den guten Frsten. Darum geziemet es euch, damit zu beginnen, euch selber also rein zu machen, dass ihr eure Blicke nach innen und austen richten mget, ohne Schamrot vor eurem eigenen Gemt zu werden. Aber anstatt das Volk rein zu machen, habt ihr schmutzige Feste erfunden, auf denen das Volk also lange suft, dass es zuletzt wie die Barchen in dem Schlamm whlt, damit ihr euren schmutzigen Gelsten frohnen mget. 21. Das Volk begann zu johlen und zu spotten. Dadurch wagten sie nicht, den Streit weiterzuspinnen. Nun sollte jeder whnen, dass sie berall das Volk zu Hauf gerufen htten, um uns allesamt aus dem Lande auszutreiben. Nein, anstatt sie zu beschuldigen, gingen sie alle weg, auch zu den nahen Krekalanden bis zu den Alpen, um zu knden, dass der oberste Gott

i corvi e gli altri uccelli da preda si alimentano soltanto con la carogna morta , poich il male non si nutre solo sulla carogna ma anche sulle cattive leggi e sugli usi e le passioni malvagie . Se desiderate che il male vi si allontani e non faccia ritorno , voi dovete allontanare le vostre cattive passioni e diventare puri dentro e fuori ." "Ammettiamo che il consiglio buono ," dissero i sacerdoti , "ma come convinceremo tutte le persone che governiamo ad accettarlo ?" 20. Allora Hellenia si alz e disse : "I passeri seguono la seminatrice , e le persone i loro principi buoni , quindi iniziate rendendo voi stessi puri , in modo che vi possiate guardare dentro e fuori , senza vergognarvi della vostra condotta . Adesso , invece di purificare le persone , voi avete inventato delle cerimonie sporche , nelle quali hanno fatto baldoria cos a lungo che si crogiolano come il porco nella melma per espiarele vostre passioni malvagie ." Le persone iniziarono a deridere e schernire , tanto che non os continuare ancora nel discorso ; ed uno avrebbe pensato che avrebbero chiamato a riunione tutte le persone per scacciarci ; ma no ! , invece di dileggiarla andarono tutti dalla pagana Creta alle Alpi , proclamando che avevano compiaciuto il Dio Onnipotente

MS 038 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 HAG HЄDE SIN WISA TOGHATER MIN-ERVA - TO

02 NʘM NY-HEL-LЄNIA EMONG A MNNISKA TO

03 SENDANE IN OVERA SЄ MI EN ULK* - VMBE A

04 MANNISKA GODE-RЄD TO JЄVANE - ND AT AL .

05 - LERMANNALIK ЄR HJA HЄRA WILDE RIK

06 ND LUKICH SKOLDE WERA - ND ЄNIS BAS

07 SKOLDE WERA OVIR ALLE KЄNINGKRIK* IRA-S -

08 HJRA BYLDNESE STLDON HJA VPPE HJARA L.

09 TRUM JEFA HJA VRSELLADE -T ANDA DVMA

10 MNNISKA - HJA KЄON ALLERWЄIKES RЄD.

11 JЄVINGA - ЄR HJU NIMMER JЄVEN HЄDE ND

12 TLADON WONDERA - ЄR HJU N DЄN HЄDE -

13 RVCH LESTA WISTON HJA-RA SELVA MASTER TO

14 MAKJANDE FON VSA ЄWA ND SETMA ND

15 RVCH WANKЄINGA WISTON HJA ALLE TO WISA

16 ND TO VRBRŮDA - HJA STLDON AK FAMMA

17 VNDER HJARA HODE - A SKINBЄR VNDERE HODA

18 FON FSTA VSA FORMA ЄRE MODER - VMBE

19 OVER T FRANA LJUCHT TO WAKANE - MEN T

20 LJUCHT HЄDE HJA SELVA VPSTOKEN - ND IN STЄDE

21 FON A FAMKES WIS TO MAKJANDE - ND AFTER

22 NЄI ЄMONG T FOLK TO SENDA - A SJAKA TO

23 LЄVANDE - ND A BRN TO LЄRANDE - MAKADON

24 HJA-RA DVM ND DIMME BI -T LJUCHT ND NE

25 MACHTON HJA NA BUTA NE KVMA - AK WRD .

26 - ON [p. 56] HJA TO RЄDJЄVSTARE BRUKA TACH I RЄD

27 WAS BY SKIN UT HJARA MVLUN - HWAND

28 HJARA MVLA WЄRON NAVT OWERS AS A

29 HROPAR - HWЄRTRVCH A PRESTERA HJARA

30 GЄRTA UTKЄON - A NY-HEL

31 - LЄNIA FALLEN WAS WILDON WI EN ORE MOD .

32 - ER KJASA - SVME WILDON NЄI TEXLAND

 

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 38]

hgth hde sin wisa toghater Min-erva, to nmth Nyhellnia mong tha maenniska to sendane in overa s mith-en ulk, vmbe tha manniska gode rd to jvane aend that allermannalik, thr hja hra wilde, rik aend lukich skolde wertha, aend nis bs skolde wertha ovir alle kningkrik irtha.s. 22. Hira byldnese staeldon hja vppe hjara aeltaerum, jeftha hja vrsellade-t anda dvma maenniska. Hja kthon allerwikes rd-jvinga, thr hju nimmer jven hde, aend taeladon wondera, thr hju nae dn hde. Thrvch lesta wiston hja-ra selva master to mkjande fon vsa wa aend setma, aend thrvch wankthinga wiston hja alles to wisa aend to vrbruda. 23. Hja staeldon k fmma vnder hjara hode, tha skinber vndere hoda fon Faesta (16) vsa forma re moder, vmbe over thaet frna ljucht to wkane. Men thaet ljucht hde hja selva vpstoken, aend in stde fon tha fmkes wis to mkjande, aend afterni mong thaet folk to senda, ta sjaka to lvande aend tha baern to lrande, mkadon hja-ra dvm aend dimme bi-t ljucht aend ne machten hja n buta ne kvma. Ak wrdon [p. 56] hja to rdjvstare brukath, tach thi rd was by skin ut hjara mvlun; hwand hjara mvla wron navt owers as tha hropar, hwr trvch tha prestera hjara grta utkthon. Tha Nyhellnia fallen was, wilden wi en ore moder kjasa, svme wildon ni Texlnd

behaagd had zijne verstandige dochter Minerva, bijgenaamd Nyhellenia, onder de menschen te zenden van over zee met eene wolk, om de menschen goede raad te geven, en opdat alle menschen die haar hooren wilden rijk en gelukkig zouden worden, en eens meester zouden worden over alle koningrijken der aarde. 22. Zij stelden haar beeld op hunne altaren, zij verkondigden of verkochten aan de domme menschen allerwegen raadgevingen die zij nimmer gegeven had, en vertelden wonderen die zij nooit gedaan had. Door list wisten zij zich meester te maken van onze wetten en inzettingen en door listen en drogredenen wisten zij alles te bewijzen en te verbreiden. 23. Zij stelden ook priesteressen onder hunne hoede, die schijnbaar onder de hoede van Festa onze eerste eeremoeder (waren) om over het heilige licht te waken, maar dat licht hadden zij zelve ontstoken, en in plaats van de priesteressen wijs te maken en naderhand onder het volk te zenden om de zieken te verplegen en de jeugd te onderwijzen, maakten zij ze dom en duister, en zij mochten nimmer buiten komen. Ook werden [57] zij als raadgeefsters gebezigd, maar die raad was voor den schijn uit hare monden, want hare monden waren niet anders dan de roepers, waardoor de priesters hunne begeerten uitspraken. Toen Nyhellenia gestorven was, wilden wij eene andere moeder kiezen. Sommigen wilden naar Texland

to send his clever daughter Minerva, surnamed Nyhellenia, over the sea in a cloud to give people good counsel, and that all who listened to her should become rich and happy, and in the end governors of all the kingdoms of Irtha. 22. They erected statues to her on all their altars, they announced and sold to the simple people advice that she had never given, and related miracles that she had never performed. They cunningly made themselves masters of our laws and customs, and by craft and subtlety were able to explain and spread them around. 23. They appointed femmes under their own care, who were apparently under the protection of Fasta, our first folk-mother, to watch over the holy lamp; but that lamp they lit themselves, and instead of imbuing the femmes with wisdom, and then sending them to watch the sick and educate the young, they made them stupid and ignorant, and never allowed them to come out. They were employed as advisors, but the advice which seemed to come from them was but the repetition of the behests of the priests. 24. When Nyhellenia died, we wished to choose another burgh-femme, and some of us wished to go to Texland

geruht htte, seine weise Tochter Minerva, zugenannt Nyhellenia, unter die Menschen zu senden, ber das Meer mit einer Wolke, um den Menschen guten Rat zu geben und damit allmnniglich, der auf sie hren wolle, reich und glcklich und einst Herr ber alle Knigreiche der Erde werden solle. 22. Ihr Bildwerk stellten sie auf ihre Altare oder verkauften es den dummen Menschen; sie verkndeten alleweg Ratschlge, welche sie nimmer erteilt hatte, und erzhlten Wunder, die sie nimmer getan hatte. Durch List wuftten sie sich unserer Gesetze und unserer Satzungen zu bemchtigen, und durch falsche Auslegungen wustten sie alles zu weisen und umzudeuten. 23. Sie stellten auch Maiden unter ihre Hut, die scheinbar unter der Hut von Festa, unserer ersten Mutter waren, um ber das heilige Licht zu wachen. Aber das Licht hatten sie selber entzndet, und anstatt die Maiden weise zu machen und nachdem unter das Volk zu senden, um die Siechen zu pflegen und die Kinder zu lehren, machten sie sie dumm und im Lichte dunkel, und sie durften niemals herauskommen. Auch wurden sie als Ratgeberinnen verwendet. Aber dieser Rat war nur zum Schein aus ihrem Munde : denn ihr Mund war nichts anderes als der Rufer, durch den die Priester ihre Begehrnisse kundmachten. 24. Als Nyhellenia verschieden war, wollten wir eine andere Mutter kiesen. Einige wollten nach Texland,

per linvio della sua brava figlia , Minerva , soprannominata Nyhellenia , sopra il mare in una nuvola a dare consigli buoni alle persone , e che tutti quelli che la ascoltavano sarebbero diventati ricchi e felici , e alla fine governatori di tutti i regni della terra . Eressero su tutti gli altari delle statue dedicate a lei , annunciarono e divulgarono alle persone semplici consigli che non aveva mai dato , e raccontarono di miracoli che non aveva mai compiuto . Loro stessi astutamente si fecero padroni delle nostre leggi e costumi , e con arte e furbizia furono in grado di spiegare e diffonderle intorno . 23. Nominarono delle sacerdotesse per conto proprio , che erano apparentemente sotto la protezione di Fasta , la nostra prima Madre Terra , a vegliare sopra la santa lampada ; ma quella lampada che loro stessi avevano acceso , invece di impregnare le sacerdotesse con la saggezza , inviandole poi a guardare i malati e ad educare i giovani , le fecero stupide ed ignoranti , e nessuno mai consent loro di uscire . Esse furono impiegate come dei consiglieri , ma il consiglio che sembrava venire da loro era la ripetizione del fare un'offerta dei sacerdoti . Quando finirono la loro storia chiesero rispettosamente delle armi di ferro ; perch , dissero "I nostri nemici sono potenti , ma se avessimo delle buone armipotremmo resistergli ." Quando questo fu convenuto , le persone chiesero se lusanza di Frya sarebbe prosperata in Atene e nelle altre parti della Grecia . La Madre rispose , "Se i lontani greci appartengono ai discendenti diretti di Frya , allora prospereranno ; ma se non discendono da Frya , ci sar allora una lunga contesa per questo , perch Il Viaggiatore deve fare cinque mila rivoluzioni del suo Jule prima che le persone di Finda siano mature per la libert ."     056

MS 039 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 VMBE ЄR ЄNE TO FRЄJANDE - MEN A

02 PRESTERA AM BY HJRA JN FOLK T RIK

03 WIER IN HЄDE NILDON AT NI HENGJA

04 ND KЄON VS BY -RA FOLK AS VNFRANA

05 UT - 3 - UTA SKRIFTA MINNOS - A -K ALUS WЄI

06 FAREN WAS MI MINA LJVD FON AENJA

07 MON WI TO A LESTA AN EN ЄLAND RVCH

08 MIN LJVD KRЄTA HЄTON VM -A WILD / A /  KRЄTA

09 AM ET FOLK ANHYV BY VSA KVMSTE - A AS

10 HJA SAGON T WI NЄN ORLOCH AN  T - SKELD

11 FORON WRDON HJA MAK ALSA -K ET LEST FAR

12 EN BOTA MIT YSERARK EN HAVESMODE ND EN

13 STADA LAND WANDELDE - ACH A WI

14 EN STUT* SЄTEN HEDE ND HJA SPЄRDON AT

15 WI NЄN SLAVONA NЄDE A WЄRON HJA ЄR

16 WR VRSTLA - MEN A A K RA NW TALT

17 HЄDE AT WI ЄWA HЄDON ЄLIK TO BIRJUCH

18 TANDE VR ALLA THA* WILDE T FOLK AK FON

19 SOKKA HA - ACH SKЄRS HEDON HJA AM JEF

20 - TA T ЄLLE LAND KЄM ANDA TYS* - A FORSTA

21 ND PRESTERA KЄMON BARJA AT WI HJARA

22 TJV OVERHЄRICH MAKAD HЄDE ND T

23 FOLK KЄM TO VS VMBE HUL ND SKUL - ACH

24 A A FORSTA SAGON T HJA HJARA RIK VR

25 LJASA SKOLDE A JЄVON HJA T FOLK FRYDOM

26 ND KЄMON TO MY VMBE N Є-SEGSA* BOK -

27 ACH T FOLK WAS NЄN FRYDOM WEN ND

28 A HЄRA BILЄVON WELDA NЄI AT IR GOD OCH

29 TE - A I STORN WR WЄR - BIGOSTON HJA TWI

30 SPALT AMONG VS TO SЄJA - HJA SЄ / I / DON TO

31 MIN FOLK AT IK HJARA HELP ANHROPEN HЄDE

32 VMBE STANDFST KЄNING TO WERANDE -

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 39]

vmbe thr ne to frjande , men tha prestera tham by hira aejn folk thaet rik wither in hde , nildon that ni hengja aend kthon vs by ra folk as vn frna ut . CAPUT XV. III . * Ut a skrifta Minnos . 1. Tha k althus wi faren was mith mina ljvd fon Athenia , kmon wi to tha lesta an en land thrvch min ljvd Krta hten vm a wilda krta tham et folk anhyv by vsa kvmste . Tha as hja sagon thaet wi nn orloch an t skld foron , wrdon hja mak , alsa k et lest far en bota mit yserark en havesmode aend en stada land wandelde . 2. Thach tha wi en stut sten hde aend hja spradon that wi nn slavona nde , tha wron hja vrstaelath , men tha k ra nw talt hde that wi wa hdon lik to birjuchtande vr alla , tha wilde t folk k fon sokka h . Tach skrs hdon hja tham , jefta thaet lle land km anda tys . 3. Tha forsta aend prestera kmon brja , that wi hjara tjvth over hrich mkad hde aend thaet folk km to vs vmbe hul aend skul . Tach th tha forsta sagon thaet hja hjara rik vrljasa skolda , th jvon hja thaet folk frydom aend kmon to my vmb en sega bok . Thach thaet folk was nn frydom wenth aend tha hra bilvon welda ni that ir god thochte . 4. 4. Th thi storn wr wr , bigoston hja twispalt among vs to sja . Hja sidon to min folk that ik hjara help anhropen hde vmbe standfaest kning to werthande .

om aldaar eene te vragen; maar de priesters die bij hun eigen volk het rijk weder in hadden, wilden dat niet gedoogen, en kreten ons bij het volk als onheilig uit. Hoofdstuk XV. III. * Uit de schriften van Minno. 1. Toen ik aldus weggevaren was met mijne lieden van Athenia, kwamen wij ten laatsten aan een eiland, door mijne manschappen Kreta geheeten, wegens de woeste kreten die het volk aanhief bij onze komst. Toen zij echter .zagen, dat wij geen oorlog in het schild voerden, werden zij gedwee, zoodat ik ten laatsten voor een boot met ijzer gereedschap eene havenmond en een plek grond inruilde, 2. doch toen wij daar eene poos gezeten waren, en zij bespeurden dat wij geene slaven hadden, toen waren zij daarover versteld. Maar toen ik hun nu verteld had, dat wij wetten hadden om gelijk recht te doen over allen, toen wilde het volk ook zulke hebben, doch naauwlijks hadden zij die, of het geheele land kwam in de war. 3. De vorsten en priesters kwamen en gaven voor dat wij hunne onderdanen oproerig gemaakt hadden, en het volk kwam tot ons om heul en schut te vragen. Doch toen de vorsten zagen dat zij hun rijk zouden verliezen, toen gaven zij aan het volk vrijheid en kwamen bij mij om een Asegaboek. Doch het volk was aan geen vrijheid gewoon, en de heeren bleven heerschen, naardat hun goed dacht. 4. Nadat die storm over was, begonnen zij tweespalt tusschen ons te zaaijen. Zij zeiden aan mijn volk, dat ik hunne hulp had ingeroepen, om bestendig koning te worden.

*III. Ut a skrifta Minnos. Het Romeinse cijfer III in de tekst van het manuscript wijst er op, dat een eerder concept ingedeeld was met Romeinse cijfers. Die zijn overal vervangen door Arabische cijfers, behalve in dit geval. Het Romeinse cijfer III wijst er op, dat de geschriften van Minno aanvankelijk een afzonderlijk boek gevormd hebben.

to look for her; but the priests, who were all-powerful among their own people, would not permit it, and accused us before the people of being unholy. Chapter XV: From Minno's writings - 1. When I came away from Athenia with my followers, we arrived at an island named by my crew Kreta, because of the cries that the inhabitants raised on our arrival. When they really saw that we did not come to make war, they were quiet, so that at last I was able to buy a harbour in exchange for a boat and some silver implements, and a piece of land. 2. When we had been settled there a short time, and they discovered that we had no slaves, they were very much astonished; and when I explained to them that we had laws which made everybody equal, they wished to have the same; but they had hardly established them before the whole land was in confusion. 3. The priests and princes declared that we had excited their subjects to rebellion, and the people appealed to us for aid and protection. When the princes saw that they were about to lose their kingdom, they gave freedom to their people, and came to me to establish a code of laws. The people, however, got no freedom, and the princes remained masters, acting according to their own pleasure. 4. When this storm had passed, they began to sow divisions among us. They told my people that I had invoked their assistance to make myself permanent king.

um dort eine zu erbitten. Aber die Priester, die bei dem Volke die Gewalt wieder innehatten, wollten das nicht zugeben und machten uns bei dem Volke als unheilig kund. Kapitel XV. Aus den Schriften Minnos. 1. Als ich auf diese Weise mit meinen Leuten von Athenia weggefahren war, kamen wir schliesslich an eine Insel, die von meinen Leuten Kreta geheissen wurde, wegen der wilden Schreie , die das Volk bei unserem Kommen anhub. Als sie aber sahen, dass wir keinen Krieg im Schilde fhrten, wurden sie zahm, also dass ich zuletzt fr ein Boot mit Eisengerat einen Hafenmund und eine Landsttte eintauschen konnte. 2. Doch als wir dort eine Weile ansssig waren und sie bemerkten, dass wir keine Sklaven hatten, da waren sie entsetzt. Aber als ich ihnen erzhlt hatte, dass wir Gesetze htten, um ber alle gleich zu berechten, da wollte das Volk auch solche haben. Doch kaum hatten sie diese, so geriet das ganze Land in Verwirrung. 3. Die Frsten und Priester kamen und klagten, dass wir das Volk aufsssig gemacht hatten, und das Volk kam zu uns um Schutz und Schirm. Doch als die Frsten sahen, dass sie ihr Reich verlieren wrden, da gaben sie dem Volke Freiheit und kamen zu mir wegen eines Asegabuches. Das Volk aber war der Freiheit nicht gewhnt, und die Herren blieben walten nach ihrem Gutdnken. 4. Als dieser Sturm vorber war, begannen sie Zwiespalt zwischen uns zu shen. Sie sagten zu meinem Volke, dass ich ihre Hilfe angerufen htte, um bestndig Knig zu werden.

Quando Minerva ebbe esaminato il paese , che gli abitanti chiamavano Attica , vide che le persone erano tutti caprai , e che vivevano di carne , radici selvatiche , erbe e miele . Erano vestiti di pelli , e avevano le loro dimore sui declivi delle colline , dove erano chiamati Hellingers . Dapprima scapparono , ma quando scoprirono che non li avremmo attaccati , ritornarono e mostrarono grande amicizia . Minerva chiese se potevamo stabilirci l pacificamente . Questo fu convenuto alla condizione che dovevamo aiutarli a combattere contro i loro vicini , che venivano continuamente a portare via i loro bambini e a derubare le loro dimore . Poi costruimmo una cittadella ad un'ora di distanza dal porto . Per consiglio di Minerva , fu chiamata Atene (Citt dellamicizia) , perch , disse , "Chi veniva dopo di noi doveva sapere che non eravamo qui grazie allastuzia o alla violenza , ma che fummo ricevuti come degli amici ." Mentre costruivamo la cittadella i principali personaggi vennero a conoscerci , e quando videro che non avevamo schiavi non furono contenti , e glielo fecero capire , perch pensavano che fosse una principessa . Ma Minerva disse , "Come avete fatto a prendere i vostri schiavi ?" Essi risposero , "Ne abbiamo comparati alcuni e preso gli altri in guerra ." Minerva allora continu , "Se nessuno comprasse gli schiavi non ruberebbero i vostri bambini , e voi non avreste guerre per queste ragioni . Se voi desiderate rimanere nostri alleati , dovete liberare i vostri schiavi ." I capi questo comportamento non lo capivano , e intendevano allontanarci ; ma il pi saggio di quelle genti venne e ci aiut ad edificare la nostra cittadella , che fu costruita di pietra .

MS 040 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 ЄNIS FAND IK GIF IN MIN MET - A AS ER ЄNIS

02 EN SKIP [p. 58] FON -T FLY BY VS VRSЄILDE BEN IK ЄR

03 MI STOLKENS HINNE BRI - ACH MIN

04 AJN WIERFARA TO LЄTANDE - SA WIL -K MI

05 ESA SKЄDNESA ALLЄNA SEGSA - AT WI NAVT

06 MŮGE HЄMA MI ET FINDAS FOLK FON

07 WЄR T ET SY - HWAND T HJA FVL SEND

08 MI FALSKA RENKA - ЄWA TO FRЄSANE

09 AS HJARA SWЄTE WINA MI DЄJANDE

10 FENIN - ENDE WRA SKIFTA* MINNO-S -

 

11 HIR VNDER SEND RЄ WЄTA - ЄR AFTER SEND

12 HISSA* SETMA MAKAD -

13 1 -

14 ALLERA MANNALIK WЄT T I SIN BIHOF

15 MOT - MEN WR HT* MMAN SIN BIHOF VNT

16 HALDEN SA NЄT NЄN MAN HWAT ER SKIL

17 DVA VMBE SIN LIF TO BIHALDANDE -

18 2 -

19 ALLE ELTE MINNISKA WERAT DRONGEN A

20 BRN TO TEJANDE - WR AT WЄR

21 SA NЄT NIMMAN WA RGES ЄROF

22 KVME -

23 3 -

24 ALREK WЄT T -I FRY ND VNFORLЄ

25 WIL LЄVA ND AT ORE AT AK WILLE -

26 UMBE SЄKUR TO WЄSANDE SEND ESA

27 SETMA ND DOMAR MAKAD -

28 T FOLK FINDA-S HE AK SETMA ND

29 DOMAR - MEN ISSA NE SEND NAVT NЄI

30 A RJUCHT - MEN ALLЄNA TO BATA ЄRA

31 PRESTERA ND FORSTA - ANA SEND

32 HJARA STAT / A / IMMERE FVL TISPALT* ND MORD .

 

[BOEK VAN MINNO MS PAG. 40]

Enis fand ik gif in min met , th as er nis en skip [58] fon t Fly by vs vrsilde , ben ik thrmith stolkens hinne brith .   5. Tach min witherfara to ltande , sa wil k mith thesa skdnesa allna sga , that wi navt mge hma mith et Findas folk fon wr thaet et sy , hwand thaet hja fvl send mith falska renka , wa to frsane as hjara swte wina mith djande fenin . 6. Ende wra skrifta Minnos .

Eens vond ik vergif in mijne spijs. Doch als er eens een schip van [59] Flyland bij ons verzeilde, ben ik daarmede stilletjes weggetogen. 5. Doch mijn eigen wedervaren daarlatende, wil ik met deze geschiedenis alleen zeggen, dat wij ons niet moeten inlaten met Finda's volk, van waar het ook zij, omdat zij vol zijn van valsche ranken, even te vreezen als hunne zoete wijnen met dooden vergif. 6. Einde van Menno's schriften.

Once I found poison in my food. So when a ship from Flyland sailed past, I quietly took my departure. 5. Leaving alone, then, my own adventures, I will conclude this history by saying that we must not have anything to do with Finda's people, wherever it may be, because they are full of false tricks, fully as much to be feared as their sweet wine with deadly poison. 6. Here ends Minno's writings.

 

Einmal fand ich Gift in meiner Speise. Als nun ein Schiff aus Flyland sich zu uns versegelt hatte, bin ich damit im Stillen fortgezogen. 5. Indem ich mein eigenes Widerfahren jedoch hier lasse, will ich mit dieser Geschichte allein sagen, dass wir uns nicht mit dem Finda-Volk zusammentun mssen, wannen es auch sei, weil sie voller falscher Rnke sind, gleicherweise zu frchten als ihre sssen Weine mit totendem Gifte.

 

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 40]

CAPUT XVI. Hir vnder send thr wta* , thr after send thissa setma* makad . 1 . Allera mannalik wt , thaet i sin bihof mot , men waerth aemmon sin bihof vnthalden , sa nt nn man hwat er skil dva vmbe sin lif to bihaldande . 2 . Alle elte minniska werthat drongen a baern to tlande , waerth that wrth , sa nt nim man wath aerges throf kvme mei . 3 . Alrek wt thaet i fry aend vnforlth wil lva , aend that re that k wille . Caput XVII. Umbe sekur to wsande send thesa setma aend domar* makad . 1. Thaet folk Findas heth k setma aend domar : men thissa ne send navt ni tha rjucht , men allna to bta thra prestera aend forsta , thana send hjara stta immerthe fvl twispalt aend mord .

Hoofdstuk XVI. Hieronder zijn drie beginselen, daarnaar zijn deze inzettingen gemaakt. 1. Iedereen weet dat hij zijn nooddruft moet hebben, maar wordt aan iemand zijne nooddruft onthouden, dan weet niemand wat hjj doen zal, om zijn lijf te behouden. 2. Alle volwassen menschen worden gedrongen kinderen te verwekken, zoo dat geweerd wordt, weet niemand, wat kwaads daarvan kan komen. 3. Een ieder weet dat hij vrij en onverlet wil leven, en dat anderen dat ook willen. Hoofdstuk XVII. Om veilig te wezen zijn deze inzettingen en bepalingen gemaakt. 1. Het volk van Finda heeft ook inzettingen en bepalingen, maar deze zijn niet volgens het recht, maar alleen ten bate van de priesters en vorsten, dientengevolge zijn hunne staten immer vol tweespalt en moord.

Chapter XVI: These are the three principles on which the following laws are established - 1. Everybody knows that he requires the necessaries of life, and if he cannot obtain them he does not know how to preserve his life. 2. All men have a natural desire to marry, and if it is not satisfied they are not aware what evil may spring from it. 3. Every man knows that he wishes to live free and undisturbed, and that others wish the same thing. Chapter XVII: To secure this, these laws and regulations are made - 1. The people of Finda have also their rules and regulations, but these are not made according to what is just - only for the advantage of priests and princes - therefore their states are full of disputes and murder.

Kapitel XVI. Hierunter sind drei Wissen, darnach sind diese Satzungen gemacht. 1. Ein jeder weiss, dass er seinen Behuf haben muss ; aber wird einem seinen Behuf vorenthalten, so weiss niemand, was er tun soll, um seinen Leib zu behalten. 2. Alle gesunden Menschen werden gedrungen, Kinder zu zeugen : wird dem gewehrt, so weiss niemand, was Arges darob kommen kann. 3. Ein jeder weiss, dass er frei und ungeletzet will leben und dass andere das auch wollen. Um sicher zu sein, sind diese Satzungen und Rechtsbestimmungen gemacht. Das Volk Findas hat auch Satzungen und Rechtsbestimmungen, jedoch diese sind nicht nach dem Recht, sondern allein zum Nutzen der Priester und Frsten. Demzufolge sind ihre Staaten voller Zwiespalt und Mord.

40 HERUNDER ER TRE VITENDER - ETTER DEM ER DISSE FORORDNINGENE LAGD: 1. Alle og enhver vet at han m ha sitt behov, men blir noens behov holdt tilbake, s vet ingen hva han skal gjre for beholde sitt liv. 2. Alle friske mennesker blir drevet trang til avle barn; blir det hindret, da vet ingen hva ondt som kommer av det. 3. Enhver vet at han vil leve fri og uforstyrret, og at andre g vil det. FOR VRE SIKRE ER DISSE FORORDNINGENE OG BESTEMMELSENE LAGD: Findas folk har ogs forordninger og bestemmelser, men disse er ikke etter rett(ferdighet), men kun til fordel for deres prester og fyrster; derfor er deres stater alltid fulle av splid og mord.  

 

* ewa - algemene wet; wta - speciale wetten; setma - maatregelen van bestuur (inzettingen); domar - gedragsregels (domen).058

MS 041 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 1 -

02 SAHWERSA IMMAN NAD HE ND HI NE

03 KAN HIM SELVA NAVT NE HELPE SA MOTON

04 A FAMNA T KVNDICH DVA* AN A GRЄVA -

05 ЄRFAR T ET EN STOLTE FRYAS NAVT NE

06 FOCHT T SELVA TO DVA* -

07 2 -

08 SA HWA RM WR RVCH AM HI NAVT WR

09 - KA NIL - ER MOT TO T LAND UT DRЄVEN

10 WERA - HWAND A LFA ND LOMA SEND LES

11 - TICH ND RG TNKANDE - ERVMBE ACH

12 MN TO WЄRANA* AM -

13 3 -

14 JAHWEDER JONG KERDEL ACH EN BRUD TO SЄKA

15 ND IS ER FIF ND TWINTICH SA ACHT -ER

16 EN WIF TO HVA - [p. 60]

17 4 -

18 IS HWA FIF ND TWINTICH ND HE ER NЄN

19 ЄNGA SA ACH EK MAN HIM UT SIN HUS

20 TO WERANE - TA KNAPA ACHON HIN* TE FOR

21 MYDA - NIM ER N NACH NЄN ЄNGA SA

22 MOT MN HIN* DAD SEGSA TIL JU HI UT

23 OF LANDE BRŮDE ND HIR NЄN RGENESE

24 NЄVA NE MЄI -

25 5 -

26 IS HWA WRAK N MOT ER AVBЄR SEGSA

27 AT NIMMAN FON HIM TO FRESANE NACH

28 TO DUCHTANE HE - SA MЄI R KVMA HWER

29 ER WIL -

30 6 -

31 PLЄCHT ER FTENЄI* HORDOM - SA MЄI R FLUCH

32 TA - NE FLUCHTE / R /  NAVT SA IS ER AN A WRЄKE

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 41]

1 . Sahwersa imman nd heth aend hi ne kan him selva navt ne helpe , sa moton tha fmna thaet kvndich dva an tha grva . Thrfar thaet et en stolte Fryas navt ne focht thaet selva to dva . 2 . Sa hwa aerm waerth thrvch tham hi navt waerka nil , thr mot to thaet lnd ut drven wertha , hwand tha laefa aend loma send lestich aend aerg taenkande : thrvmbe ch maen to wrane tham . 3 . Jahwder jong kerdel ch en brud to ska aend is er fif aend twintich sa cht er en wif to haeva . [60] 4 . Is hwa fif aend twintich , aend heth er nn ng , sa ch ek man him ut sin hus to wrane . Ta knpa chon him te formyda . Nimth er thaen nach nn ng , s mot maen hin dd sga , til thju hi ut of lande brude aend hir nn aergenese nva ne mi . 5 . Is hwa wrak , thaen mot er avbr sga , that nimman fon him to frsane nach to duchtane heth . S mei er kvma hwr er wil . 6 . Plcht er aefterni hordom , s mi r fluchta , ne fluchter navt , s is er an tha wrke

1. Bijaldien iemand gebrek heeft en hij kan hem zelf niet helpen, zoo moeten de Maagden dat ter kennis brengen van den graaf, om reden dat het een hooghartigen Fries niet past dat zelf te doen. 2. Zoo iemand arm wordt, doordien hij niet werken wil, die moet uit den lande uitgedreven worden; want de laffen en tragen zijn lastig en ergdenkend, daarom behoort men hen te weren. 3. Ieder jong man behoort eene bruid te zoeken, en is hij vijf en twintig jaar oud, dan behoort hij eene vrouw te hebben. [61] 4. Is iemand vijf en twintig jaar, en heeft hij nog geen echtgenoot, dan behoort men hem uit zijn huis te weeren, de knapen behooren hem te vermijden. Neemt hij dan nog geene vrouw, dan moet men hem dood verklaren, opdat hij uit het land vertrekke, en hier geen ergernis mag geven. 5. Is iemand machteloos, dan moet hij openbaar zeggen dat niemand van hem te vreezen heeft, dan mag hij komen, waar hij wil. 6. Pleegt hij naderhand ontucht, dan mag hij vluchten; vlucht hij niet, dan wordt hij aan de wraak

If any Child of Frya falls into a state of destitution, his case must be brought before the reeve by the femmes, because a high-minded Child of Frya cannot bear to do that himself. 2. If any man becomes poor because he will not work, he must be sent out of the land, because the cowardly and lazy are troublesome and ill-disposed, therefore they ought to be got rid of. 3. Every young man ought to seek a bride and to be married at five-and-twenty. 4. If a young man is not married at five-and-twenty, he must be driven from his home, and the younger men must avoid him. If then he will not marry, he must be declared dead, and leave the country, so that he may not give offence. 5. If a man is impotent, he must openly declare that no one has anything to fear from him, then he may come or go where he likes. 6. If after that he commits any carnal act, then he must flee away; if he does not, he may be given over to the vengeance

1. So wenn jemand Not hat und er kann sich selbst nicht helfen, so mssen die Maiden dies zur Kenntnis des Grafen bringen, derhalben weil es sich fur einen stolzen Fryas (Friesen) nicht fugt, dies selber zu tun. 2. So wenn jemand arm wird, dadurch dass er nicht arbeiten will, so muss er aus dem Lande ausgetrieben werden. Denn die Feigen und Tragen sind lstig und Arges denkend, darum soll man ihnen wehren. 3. Jeglicher junger Mann soll eine Braut suchen, und ist er fnfundzwanzig Jahr, so soll er ein Weib haben. 4. Ist jemand fnfundzwanzig Jahr und hat er noch keinen Ehegatten, so soll man ihm sein Haus verwehren. Die Knaben sollen ihn meiden. Nimmt er dann noch keinen Ehegatten, so soll man ihn totsagen, auf dass er aus dem Lande fortziehe und hier kein rgernis geben mag. 5. Ist einer unvermgend, dann soll er es offenbar sagen, dass niemand vor ihm zu frchten noch sich vorzusehen hat. Alsdann mag er kommen, wo er will. 6. Verbt er nachdem Hurerei, so darf er fliehen ; flieht er nicht, so wird er der Rache     060

41 1. Hvis noen har nd og han ikke kan hjelpe seg selv, s m jomfruene gjre det kjent for greven, fordi det ikke passer en stolt friser gjre det selv. 2. Den som blir fattig ved at han ikke vil arbeide, den m bli drevet ut fra landet, for de feige og late tenker listig og ondt; derfor br man forby dem. 3. Enhver ung kar skal ske seg ei brud, og er han fem og tjue s br han ha ei kone. 4. Er noen fem og tjue og han ikke har make, s br man vise ham ut fra sitt hus. Guttene skal unng ham. Tar han deretter ingen make, s m man si ham dd, slik at han drar ut av landet og her ikke gir noen forargelse. 5. Er noen impotent, da m han penlyst si at ingen har noe frykte eller vre redd for fra ham. S kan han komme hvor han vil. 6. Begr han etterp hor, s m han flykte; flykter han ikke, s kan han bli overlatt til hevn

MS 042 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 ЄR BITROGNA VRLЄTEN ND NIMMAN NE MЄI

02 HELPA HIM - 7 -*

03 SAHWERSA MMAN ENG GOD HE ND EN

04 OER LIK AT - ERMЄTE AT I HIM ЄRAN

05 VRFATE - SA MOT I T RJA VRJELDA - STЄL

06 I JETA RЄIS - N MOT HI NЄI A TIN-LANUM* -

07 WIL ENE BISTЄLNE HIM FRY JЄVA SA MЄI R

08 T DVA* - A BЄR ET WIER SA NE MЄI NIM

09 - MAN HIM FRYDOM JЄVA -

10 ISSA DOMAR SEND MAKAD FARA NYDIGA MAN

11 NISKA - 1 -

12 SA HWA IN HASTE MODE A UT NID ANNEN

13 OERIS LЄJA BRЄK AGNA UT STAT JEFA OR [?]

14 - HOK T ET SY - SA MOT I LЄA BITALLJA

15 HWAT ENE LЄDAR ASK - NE KAN HI T NI

16 DVA* - SA MOT ER AVBЄR AN IM DЄN WERA

17 SA HI AN ENE ʘRE DЄ - NIL HI T NAVT

18 UT NE STONDA - SA MOT I HIM TO SINA BURCH

19 FAM WENDA JEF I INNA YSER JEFA TIN-

20 LANA* MЄI WERKA TIL SIN SKELD AN SY NЄI

21 ЄR MЄNE DOM - 2 - *

22 JEF ER IMMAN FVNDEN WR ALSA RG

23 T I EN FRYAS FEL - HI MOT ET MIT SINA LIF

24 BITALJA - KAN SINA BURCHFAM HIN FAR ALTID

25 NЄI A TIN-LANA* HELPA ЄR ER FAT WRDE SY

26 MЄI T DVA* - 3 - *

27 SAHWERSA I BONA MЄI BIWISA MI VR.

28 KNDA TJU [p. 62] GUM AT ET BY VNLUK SKЄN IS

29 SA - SKIL HI FRY WЄSA - MEN BЄR ET JETA RЄIS

30 SA MOT I ACH NЄI A TINLANUM* TIL JU

31 MAN ЄRRVCH FORMIA - ALL VNERIMDE

32 WRЄKA ND FЄIA .

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 42]

thr bitrogna vrlten , aend nimman ne mi helpa him . 7 . Sahwersa aemmon eng god heth , aend en ther likt that thermte that i him thran vrfate , sa mot i thaet thrja vrjelda . Stlth i jeta ris , thaen mot hi ni tha tinlnum . Wil thene bistlne him fry jva , s mi r thaet dva . Tha brth et wither sa ne mi nimman him frydom jva . Caput XVIII. Thissa domar send makad fara nydiga manniska . 1 . Sa hwa in hste mode tha ut nid an nen otheris lja brekth , gna ut stt , jeftha thoth , hok thaet et sy , sa mot thi ltha bitallja hwat thene ldar askth . Ne kan hi haet ni dva , s mot er avbr an im dn wertha , sa hi an thene re dth . Nil hi thaet navt ut ne stonda , sa mot i him to sina burch fm wenda , jef i inna yser jeftha tin lna mi werka til sin skeld an sy , ni thr mne dom . 2 . Jef ther imman fvnden waerth alsa aerg that i en Fryas felth , hi mot et mit sina lif bitallja . Kan sina burch fm hin far altid nei tha tinlna helpa r er fat wrde , sy mi thaet dva . 3 . Sahwersa thi bona mi biwisa mith vrkaenda tjugum [62] that et by vnluk skn is , sa skil hi fry wsa , men brth et jetta ris , sa mot i tach ni tha tinlnum , til thju mn thr thrvch formitha all vnerimde wrka aend fitha .

der bedrogene overgelaten en niemand mag hem helpen. 7. Bijaldien iemand eenig goed heelt, en een ander begeert dat dermate, dat hij zich daaraan vergrijpt, dan moet hij dat drievoudig vergelden. Steelt hij dan nog eens weer, dan moet hij naar de tinlanden; wil de bestolene hem vrij laten, dan mag hij dat doen, maar gebeurt het voor de derde reis, dan mag niemand hem de vrijheid schenken. Hoofdstuk XVIII. Deze bepalingen zijn gemaakt voor toornige menschen. 1. Zoo iemand in drift of uit boosheid een anders leden breekt, een oog uitstoot, ofte tand, wat het ook zij, zoo moet de beleediger betalen, wat de beleedigde eischt. Kan hij dat niet doen, zoo moet er openbaar aan hem gedaan worden, wat hij aan den ander deed. Wil hij dat niet uitstaan, dan moet hij zich tot zijne burgtmaagd wenden, of hij in de ijzer- of tinlanden mag werken, tot dat zijne schuld voldaan is volgens de algemeene bepaling. 2. Wanneer iemand gevonden wordt zoo boos, dat hij een Fries dood slaat, dan moet hij dat met zijn lijf betalen. Doch kan zijne burgtmaagd hem voor altijd naar de tinlanden helpen, voor dat hij gevat wordt, dan mag zij dat doen. 3. Bijaldien de doodslager kan bewijzen met erkende ge- [63] tuigen, dat het bij ongeluk geschied is, zoo zal hij vrij wezen. Maar gebeurt het nog eenmaal, dan moet hij toch naar de tinlanden, opdat men daardoor vermijde alle onbehoorlijke wraak en veete.

of those whom he has offended, and no one may aid him. 7. Any one who commits a theft shall restore it three-fold. For a second offence he shall be sent to the tin mines. The person robbed may forgive him if he pleases, but for a third offence no one shall protect him. Chapter XVIII: These rules are made for angry people - 1. If a man in a passion or out of illwill breaks another's limb or puts out an eye or a tooth, he must pay whatever the injured man demands. If he cannot pay, he must suffer the same injury as he has done to the other. If he refuses this, he must appeal to the burgh-femme in order to be sent to work in the silver or tin mines until he has expiated his crime under the general law. 2. If a man is so wicked as to kill a Child of Frya, he must forfeit his own life; but if the burgh-femme can send him to the tin mines for his life before he is taken, she may do so. 3. If the prisoner can prove by proper witnesses that the death was accidental, he may go free; but if it happens a second time, he must go to the tin mines, in order to avoid any unseemly hatred or vengeance.

der Betrogenen berlassen und niemand darf ihm helfen. 7. So wenn jemand einiges Gut hat und einem anderen gefallt es dergestalt, dass er sich daran vergreift, so muss er das dreifach vergelten ; stiehlt er dann noch einmal, so muss er nach den Zinnlanden . Will der Bestohlene ihn freigeben, so mag er das tun. Aber geschieht es wieder, so darf niemand ihm Freiheit geben. Kapitel XVIII. Diese Bestimmungen sind gemacht fr neidigliche Menschen. 1. So wenn jemand in hastigem Mute oder aus Neid (Zorn) eines anderen Glieder bricht, ein Auge ausstsst oder einen Zahn, wie es sei, so muss ein Leidiger zahlen, was der Geleidigte heischt. Kann er das nicht tun, so muss an ihm offenkndig getan werden, was er dem anderen tat. Will er das nicht ausstehen, so soll er sich zu seiner Burgmaid wenden, ob er in den Eisen- oder Zinnlanden arbeiten darf, bis seine Schuld getilgt ist nach der gemeinen Rechtssatzung. 2. So wenn jemand so arg befunden wird, dass er einen Fryas fllt, so muss er es mit seinem Leib bssen. Kann seine Burgmaid ihm fr allezeit nach den Zinnlanden helfen, so darf sie es tun. 3. So wenn der Mrder beweisen kann mit erkannten Zeugnissen, dass es durch Unglck geschehen ist, so wird er frei sein ; aber geschieht es noch einmal, so muss er doch nach den Zinnlanden, auf dass man dadurch vermeide unehrenhafte Rache und Fehde.

42 av de bedratte, og ingen skal hjelpe ham. 7. Hvis noen har et gode og en annen liker det i den grad at han forgriper seg p det, s skal han tilbakebetale det tre ganger. Stjeler han enda en gang, da m han til Tinnlandene. Vil den bestjlne frigi ham, s kan de gjre det. Men skjer det igjen s skal ingen gi ham frihet. DISSE BESTEMMELSENE ER LAGD FOR HEFTIGE MENNESKER: 1. Hvis noen i affekt eller utav nid brekker andres lemmer, stter ut yne eller tenner, hva det enn er, s skal fornrmeren betale hva den mishandlede krever. Kan han ikke gjre det, da m det penlyst gjres p ham som han har gjort p denne andre. Vil han ikke utst det, da m han vende seg til si borgjomfru, om han kan arbeide i Jern- eller Tinnlandene [Cornwall og Wales] til hans skyld er oppgjort etter den allmenne bestemmelsen. 2. Om noen er funnet s ond at han dreper en friser, og som m betale det med sitt liv, kan hans borgjomfru hjelpe ham til tinnlandene for alltid fr han er fanget, kan hun gjre det. 3. Hvis ugjerningsmannen kan bevise med anerkjente vitner at det skjedde ved uhell, da skal han vre fri, men skjer det enda en gang, da m han dog til Tinnlandene, slik at man derigjennom unngr all urimelig hevn og feide.

 

               

MS 043 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 IS SEND DOMAR FARA HORNINGA -

02 1 -

03 HWA EN ʘERIS HVS - UT NID ENE RADA

04 HʘN ANSTEKT* NIS NЄN FRYAS - HI IS EN

05 HORNING MI BASTERDE BLOD - MЄI MN

06 HIN BI ЄR DЄD BIFARA - SA MOT MN HIN*

07 VPPET FJVR WERPA - HY MЄI FLJA SA R KN

08 ACH NRNE SKIL SЄKUR WЄSA FARA WRЄ

09 KANDE HAND - 2 -*

10 NЄN FTA FRYA-S SKIL OVIRA MISSLЄGA

11 SINRA NЄSTE MALJA NACH KALTA - IS HWA

12 MISDЄDOCH FAR IM SELVA A NAVT FRЄSE

13 LIK FAR EN ʘRA - SA MЄI HI HIM SELVA RIUCH

14 TA - WR I ALSA RG AT ER FRЄSLIK WR

15 SA MOT MN T ANDA GRЄVA BARA - MEN

16 IS ЄR HWA ЄR EN ʘER FTERBKIS

17 BITIGHA IN STЄDE FON T TO DVANDE BY

18 A GRЄVA AM IS EN HORNING - VPPER

19 MRK MOT I ANDA PЄLE* BVNDEN WRDE

20 SA AT ET JONG FOLK IM ANSPЄJA MЄI

21 FTER LADA MN HIM OVERA MRKA - MEN

22 NAVT NEI A TIN-LANA RVCH AT

23 EN ЄRERAWER AK ЄR IS TO FRЄSANE -

24 3 -

25 SAHWERSA ЄR ЄNIS IMMAN WЄRE SA RG

26 T I VS GVNG VRRЄDE BY A FYAND - PADA ND

27 TO PADA WЄS - VMBE VSA FLYBURGA TO

28 NAKA JEFA ES NACHTIS ERIN TO GLUPA

29 AM WЄRE ALLЄNA WROCHT UT FINDA-S

30 BLOD - HIM SKOLDE MN MOTA BARNA -

31 A STJURAR SKOLDON SIN MM ND

32 AL SINA SIBBA NЄI EN FЄR ЄLAND MOTA

                                                   / BRNGA /

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 43]

This send domar fara horninga . 1 . Hwa en theris hvs ut nid thene rde hn anstekt nis nn Fryas , hi is en horning mith basterde blod . Mi maen hin bi thr dd bifra , sa mot maen hin vppet fjvr werpa . Hy mi flya sa r kaen tach naerne skil i skur wsa fara wrkande hand . 2 . Nn aefta Fryas skil ovira misslga sinra nste malja nach kalta . Is hwa misddoch far im selva , tha navt frselik far en ra , s mi hi him selva riuchta . Waerth i alsa aerg that er frslik waerth , sa mot maen t anda grva bara ; men is thr hwa thr en ther aefterbaekis bitighat in stde fon t to dvande by tha grva , tham is en horning . Vpper maerk mot i anda ple bvnden wrde , sa that et jong folk im anspja mi ; aefter ldath maen him overa maerka , men navt ni tha tinlna , thrvch that en rerwer k is to frsane . 3 . Sahwersa thr nis imman wre sa aerg that i vs gvng vrrde by tha fyand , pda aend to pda wes , vmbe vsa flyburga to nka , jeftha thes nachtis thrin to glupa , tham wre allna wrocht ut Findas blod . Him skolde maen mota barna . Tha stjurar skoldon sin maem aend al sina sibba ni en fr land mota braenga

Hoofdstuk XIX. Dit zijn bepalingen voor de hoerenkinderen. 1. Wie eens anders huis uit boosheid den rooden haan opzet, is geen Fries, hij is een hoerenkind, met basterd bloed. Kan men hem op heeter daad vatten, dan moet men hem in het vuur werpen. Hij mag vlieden zoo hij kan, nergens zal hij veilig wezen voor de wrekende hand. 2. Geen echte Fries zal over de misslagen zijns naaste mallen of kwaadspreken. Is iemand misdadig jegens hem zelven, maar niet te vreezen voor anderen, dan mag hij zijn eigen rechter wezen. Wordt hij zoo slecht, dat hij gevaarlijk wordt, dan moet men het aan den graaf openbaren. Maar is er iemand die een ander achter zijn rug aantijgt, in plaats van het bij den graaf te doen, die is een hoerenkind, op de markt moet hij aan den paal gebonden worden, zoodat het jong volk hem mag aanspuwen; daarna leidt men hem over de grenzen, maar niet naar de tinlandan, want een eerrover is ook daar te vreezen. 3. Bijaldien er eens iemand zoo slecht was, dat hij ons ging verraden, aan den vijand de paden en bijpaden wees om onze vliedburgten te genaken, of des nachts daar in te sluipen, die zoude alleen gesproten zijn uit Finda's bloed, men zoude hem moeten verbranden, de zeelieden zouden zijne moeder en al zijne bloedverwanten naar een afgelegen eiland moeten brengen,

Chapter XIX: These are the rules concerning bastards - 1. If any man sets fire to another's house, he is no Child of Frya, he is a bastard. If he is caught in the act, he must be thrown into the fire; and wherever he may flee, he shall never be secure from the avenging justice. 2. No true Child of Frya shall speak ill of the faults of his neighbours. If any man injures himself, but does no harm to others, he must be his own judge; but if he becomes so bad that he is dangerous to others, they must bring it before the reeve. But if instead of going to the reeve a man accuses another behind his back, he must be put on the pillory in the market-place, and then sent out of the land, but not to the tin mines, because even there a backbiter is to be feared. 3. If any man should prove a traitor and show our enemies the paths leading to our places of refuge, or creep into them by night, he must be the offspring of Finda; he must be burnt. The navigators must take his mother and all his relations to a desolate island,

Kapitel XIX. Dies sind die Rechtssatzungen fur Horningen. 1. Wer auf das Haus eines anderen aus Neid den roten Hahn setzt, ist kein Fryas ; er ist ein Horning mit verbastertem Blute. Kann man ihn auf frischer Tat ertappen, so muss man ihn ins Feuer werfen. Er darf fliehen, so er kann, doch nirgends soll er sicher sein vor der rchenden Hand. 2. Kein rechter Fryas soll ber die Fehlschlge seines Nchsten schwatzen noch reden. Ist einer missettig wider sich selber, aber nicht gefhrlich fr einen anderen, so mag er sich selbst richten. Wird er so arg, dass er gefhrlich wird, so muss man es dem Grafen klagen. Aber ist da einer, der einen anderen hinterrcks zeihet, anstatt es bei dem Grafen zu tun, so ist er ein Horning. Auf dem Markt soll er an einen Pfahl gebunden werden, so dass das junge Volk ihn anspeien kann. Darauf leite man ihn ber die Grenzen, aber nicht nach den Zinnlanden, dieweil ein Ehrenruber auch da zu furchten ist. 3. So wenn da irgendeiner so arg wre, dass er dem Feinde verriete, Pfade und Nebenpfade wiese, um zu unseren Fluchtburgen zu gelangen, oder sich zur Nacht hineinzuschleichen, derselbe wre gezeugt aus Findas Blut. Ihn wrde man verbrennen mssen. Die Seeleute sollten seine Mutter und seine Sippen nach einer fernen Insel bringen

43 DETTE ER DOMMENE FOR HORUNGER: 1. Noen som utav nid har stukket den rde hane i en annens hus, er ingen friser, han er en horunge med bastardblod. Kan man gripe ham i udden, s skal man kaste ham i ilden. Han kan flykte hvis han kan, men ingensteds skal han vre sikker for hevnende hand. 2. Ingen ekte friser skal hne eller prate om feilgrepene til sin neste. Er noen skadelig for seg selv, men ikke farlig for en annen, s skal han passe seg selv. Er han s ond at han er farlig, da m man meddele det til greven; men er det noen som beskylder en annen (for noe) bak ryggen istedenfor gjre det hos greven, er han en horunge. P torget m han bli bundet til plen, slik at ungfolket kan spytte p ham. Etterp frer man ham over merkene, men ikke til Tinnlandene, fordi en resrver ogs der er for farlig. 3. Hvis det er noen som en gang er s ond at han gr og forrder oss til fienden, viser stiene og sidestiene for komme til vre tilfluktsborger, eller luske der inn om natta; denne er bare avlet av Findas blod. Ham skulle man mtte brenne. Styrmennene skulle mtte bringe hans mor og alle hans etterlatte til ei fjern y

               

MS 044 UT MINNO-S SKRIFTUN

 

01 ND ЄR SIN ASK FORSTUVA TIL JU R HYR

02 NЄN FENINIGE KRŮDON FON - WAXA NE MŮGE -

03 A FAMNA MOTON N SIN NAM UTSPЄJA IN

04 VR AL VSA / STATA / TIL JU NЄN BRN SIN NAM

05 NE KRЄJE ND A ALDA HIN* MŮGE VRWER

06 PA - [p. 64]

07 ORLOCH WAS VRTIGEN - MEN NЄD WAS KVM

08 EN AN SIN STЄD - NW WЄRON HYR RЄ M.

09 NNISKA ЄR EK EN BUDA KЄREN STЄLON

10 FO / N / ASVNDERGANE ЄJNHERA - A HJA WRDON

11 ALLE FAT - NW GVNG ENE ЄROSTA TO ND

12 BROCHT ENE JAF BY A SKELTE - A FAMNA

13 ЄRVR KLETANDE SЄIDON ALLERWЄIS

14 AT I DЄN HEDE NЄI RJUCHT - I ʘRA NAM

15 ENE JAF T KЄREN OF ND LЄ IM FOR

16 MI FRЄTO - A FMNA SЄIDON HI HE WEL

17 DЄN - MEN I REDDE ЄJNHЄR GVNG NЄI A

18 JAF SIN HUS A - ASSER NVV SACH HO NЄD

19 ЄR SIN SЄTEL VPSTL HЄDE A GVNG HI

20 TO-BK ND KЄRDE WIER MI EN WЄIN FOL

21 NЄDREFTUM ЄR HI NЄD MI FON ЄRE HЄRD

22 OF DRIWE - FRYAS FAMNA HЄDON BY HIM OM

23 - ME WARA ND SIN DЄD AN DAT ЄVGE BOK

24 SKRЄVEN DAHWILE HJA AL SINA LЄKA UT

25 FACH HЄDE - JU ЄREMODER WAS ET SЄID

26 ND HJU LЄT ET KVNDICH DVA RVCH* T ЄLE

27 LAND -

28 DOORGESTREEPT

29 GEDEELTELIJK DOORGESTREEPT

30 BLANCO REGEL

31 BLANCO REGEL

32 BLANCO REGEL

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 44]

aend thr sin ask forstuva , til thju r hyr nn feninige krdon fon waxa ne mge . Tha fmna moton thaen sin nm utspja in vr al vsa stta , til thju nn baern sin nm ne krje aend tha alda him mge vrwerpa . [64] 4. Orloch was vrtigen , men nd was kvmen an sin std . Nw wron hyr thr maenniska thr ek en buda kren stlon fon asvndergane jnhra . Tha hja wrdon alle fat . 5. Nw gong thene rosta to aend brocht thene thjaf by tha skelte . Tha fmna thr vr kthande sidon allerwis , that i dn hde ni rjucht . 6. Thi ra nom thene thjaf thaet kren of aend lth im forth mith frto . Tha faemna sidon , hi heth wel dn . 7. Men thi thredde jnhr gvng ni tha thjaf sin hus th . Asser nw sach ho nd thr sin stel vpstaelth hde , th gvng hi to baek aend krde wither mith en win fol ndthreftum , thr hi nd mith fon thre hrd of driwe . Fryas fmna hdon by him omme wrath aend sin dd an dat vge bok skrven , dahwile hja al sina lka ut fchth hde . Thju remoder was et sid aend hju lt het kvndich dva thrvch thaet le lnd .

en daar zijn asch verstuiven, opdat er geen vergiftige kruiden van mochten groeijen. De maagden moeten zijn naam vervloeken over alle onze staten, opdat geen kind zijn naam moge krijgen, en de ouden dien mogen verwerpen. [65] 4. Oorlog was voorbij gegaan, maar nood was in zijne plaats gekomen; nu waren er drie menschen die elk een zak koorn stalen van afzonderlijke eigenaren. Doch zij werden alle gevangen. 5. Nu ging de eerste (eigenaar) heen en bracht den dief bij den schout, de maagden zeiden daarvan allerwege, dat hij gehandeld had naar het recht. 6. De andere nam den dief het koorn af, en liet hem voorts met vrede; de maagden zeiden, hij heeft wel gedaan. 7. Maar de derde eigenaar ging naar den dief in zijn huis. Toen hij nu zag, hoe de nood daar zijn zetel had opgesteld, ging hij terug en keerde weder met een wagen vol nooddruftigheden, waarmede hij den nood van den haard verdreef. Frya's maagden hadden bij hem rondgewaard en zijne daad in het eeuwige boek geschreven, terwijl zij zijne zonden hadden uitgewischt. Het werd gezegd aan de eeremoeder, en deze liet het verkondigen over het geheele land.

and there scatter his ashes, in order that no poisonous herbs may spring from them. The femmes must curse his name in all the states, in order that no child may be called by his name, and that his ancestors may repudiate him. 4. War had come to an end, but famine came in its place. There were three men who each stole a sack of corn from different owners, but they were all caught. 5. The first owner brought his thief to the judge, and the femmes said everywhere that he had done right. 6. The second owner took the corn away from his thief and let him go in peace. The femmes said he had done well. 7. The third owner went to the thief's house, and when he saw what misery was there, he went and brought a waggon-load of necessaries to relieve their distress. Frya's femmes came around him and wrote his deed in the eternal book, and wiped out all his guilt. This was reported to the folk-mother, and she had it made known over the whole land.

und daselbst seine Asche stuben, auf dass daraus keine giftigen Kruter wachsen knnen. Die Maiden sollen seinen Namen verwnschen ber alle Staaten, auf dass kein Kind seinen Namen er halte und die Alten ihn verwerfen mgen. 4. Krieg war verzogen, aber Not war an seiner Statt gekommen. Nun gab es drei Menschen, deren jeder einen Sack Korns stahl von absonderlichen Eignern. Doch sie wurden alle gefasst. 5. Nun ging der erste hin und brachte den Dieb zum Schulten. Die Maiden darob sprechend sagten allewege, dass er nach dem Rechte getan hatte. 6. Der andere nahm dem Dieb das Korn weg und liess ihn frder mit Frieden. Die Maiden sagten, er htte wohl getan. 7. Aber der Dritte Eigner ging hin zu dem Hause des Diebes. Als er nun sah, wie Not ihren Sessel aufgestellt hatte, da ging er zurck und kehrte wieder mit einem Wagen voller Notdurft, damit er die Not von dem Herd vertriebe. Fryas Maiden waren bei ihm einhergegangen und hatten seine Tat in das ewige Buch geschrieben, derweilen sie alle seine Mngel ausgewischt hatten. Der Ehrenmutter ward es gesagt, und sie lieft es kundmachen durch das ganze Land.      064

44 og der spre deres aske, slik at det her ikke skal vokse noen giftige urter fra det. Borgjomfruene m da utspy hans navn over alle vre stater, slik at intet barn tar hans navn, og de gamle skal forkaste ham. To eksempler til forbilde En krig var ferdig, men nd var kommet i dens sted. N var her tre mennesker som hver stjal en sekk korn fra forskjellige egenherrer. Men de ble alle tatt. N gikk den frste (egenherren) hen og brakte tjuven til fogden. Jomfruene pratet om det alle steder og sa at han hadde gjort etter retten. Den andre tok kornet fra tjuven og forlot ham deretter i fred. Jomfruene sa han hadde gjort vel.Men den tredje egenherren gikk til tjuvens hus. Da han n s hvordan nden der hadde satt opp sitt sete, da gikk han tilbake og kom igjen med ei vogn full av ndvendigheter, som han (kunne) drive nden fra grua med. Fryas jomfruer hadde svevd omkring hos ham og skrevet hans dd i den evige bok, mens de hadde visket ut alle hans synder. Det ble sagt til resmora, og hun lot det bli gjort kjent over hele landet.

 

MS 045 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 AT HYR VNDE[R] STAT IS IN UT A WAGAR ЄRE

02 WARABURCH WRITEN -

03 JUULSCHRIFT WRALDA

04 JUULSCHRIFT

05 JUULSCHRIFT T - ANFANG

06 JUULSCHRIFT

07 JUULSCHRIFT T - BIJIN

08 JUULSCHRIFT

09 HWAT HYR BOPPA STT SEND I TЄKNA FON

10 T JOL - T IS T FORMA SINNEBILD WRAL

11 DA-S- AK FON T - ANFANG JEFA  T - BIJIN WЄRUT

12 TID KЄM - T IS ENE KRODER ЄR ЄVG MI

13 T JOL MOT OMMEHLAPE - ANA HE FRYA

14 T STANDSKRIFT /MAKAD/ T HJA BRUKTE TO HJRA

15 TEX - A FSTA ЄREMODER WЄRE HE HJU

16 - R T RUN IEFA H/L/APANDE SKRIFT FON MAK

17 - AD - ER WITKЄNING - T IS SЄKЄNING - GOD.

18 FRЄIA ENE ALDA HE ЄR ASVNDERGANA

19 TELNOMAR FON MAKAD FAR STAND ND

20 RUNSKRIFT BЄDE - T - IS ЄRVMBE NAVT TO DROK

21 AT WI R JЄRLIKS ЄNIS FЄST VR FYRJA - WY MŮG

22 - ON WRALDA ЄVG ANK TO WYA T HI SIN

23 GAST SA HERDE - IN VR VSA ЄLA HE FARA

24 LЄTN - VNDER HIR/A/ TID HE FINDA AK EN SKR

25 - IFT [p. 66] UTFVNDEN - MEN T WЄRE SA HAGFAR

26 -ANDE ND FVL MI FRYSLA ND KROLUM

27 T A AFTERKVMANDA ЄROF JU BITJUD

28 - NESE RING VRLЄREN HAVE - AFTERNЄI HVON

29 HJA VS SKRIFT LЄRED BINOMA A FINNA -

30 A YRJAR ND A KRЄKA-LANDAR - MEN HJA

31 NISTON NAVT GOD T ET FON ET JOL MAKAD

32 WAS ND AT E / T /  ЄRUMBE ALTID SKRЄVEN

/ MAKAD /

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 45]

Caput XX. That hyr vnder stat is in ut tha wagar thre Waraburch writen . 1. Hwat hyr boppa staet send thi tkna fon thaet jol . Thaet is thaet forma sinnebild Wraldas , k fon t anfang jeftha t hijin , wrut tid km , thaet is thene Kroder thr vg mith thaet jol mot ommehlpa . Thana heth Frya thaet standskrift mkad , thaet hja brukte to hira tex . Th Faesta remoder wre , heth hju r thaet run ieftha hlpande skrift fon mkad . 2. Ther Witkning thaet is Skning , Godfriath thene alda heth thr asvndergana telnomar fon mkad fr stand aend rvnskrift bde . T is thrvmbe navt to drok that wi r jrliks nis fst vr fyrja . Wy mgon Wralda vg thank to wya thaet hi sin gst sa herde in vr vsa thla heth fra ltn . 3. Vnder hira tid heth Finda k en skrift [66] utfvnden , men thaet wre sa hgfrende aend fvl mith frisla aend krolum , thaet tha afterkvmanda throf thju bitjudnese ring vrlren hve . 4. Afterni haevon hja vs skrift lred binoma tha Finna , tha Thyrjar aend tha Krekalander . Men hja niston navt god , thaet et fon et jol mkad was aend that et thrumbe altid skrven

Hoofdstuk XX. Hetgene hieronder staat is aan de wanden van de waraburgt gegrift. (Zie plaat I.) 1. Wat hier boven staat, dat zijn de teekens van het Juul, dat is het eerste zinnebeeld van Wralda, ook van den aanvang of het begin, waaruit de Tijd is voortgekomen; deze is de Kroder, die eeuwig met het Juul moet rondloopen. Hiernaar heeft Frya het staand schrift gevormd, 't welk zij gebruikte voor hare tex. Toen Fsta eeremoeder was, heeft zij er het run of loopend schrift van gemaakt. 2. De Witkoning d.i. Zeekoning Godfried, de oude, heeft er afzonderlijke getalteekens van gemaakt voor het staand en loopend schrift beide. Het is daarom niet te veel dat wij er jaarlijks eenmaal feest voor vieren. Wij mogen Wralda eeuwig dank wijden, dat hij zijn geest zoo krachtig over onze voorvaderen heeft laten varen. 3. In haren tijd heeft Finda ook een schrift [67] uitgevonden; maar dat was zoo hoogdravend en vol met franjes en krullen, dat de nakomelingen de beteekenis daarvan spoedig verloren hebben. 4. Naderhand hebben zij ons schrift geleerd, met name de Finnen, de Thyriers en de Krekalander. Maar zij wisten niet goed, dat het van het Juul gemaakt was, en dat het daarom altijd moest geschreven

Chapter XX: What is written hereunder is inscribed on the walls of Waraburch - 1. What appears at the top is the signs of the yule - that is, the first symbol of Wr-alda: the Origin and the Beginning; from which time is derived. This is the carrier, which must always go round with the yule. According to this model Frya formed the set hand which she used to write her Tex. When Fasta was folk-mother she made a running hand out of it. 2. The wit-king, that is, sea-king Godfreiath the Elder, made separate numbers for the set hand and for the running hand. It is therefore not too much that we celebrate it once a year. We may be eternally thankful to Wr-alda that he allowed his spirit to exercise such an influence over our forefathers. 3. In her time Finda also invented a mode of writing, but that was so high-flown and full of flourishes that her descendants have soon lost the meaning of it. 4. Afterwards they learned our writing - that is, the Finnar, the Thyriar, and the Krekalandar - but they did not know that it was taken from the yule, and must therefore always be written

Kapitel XX. Aus dem Buche der Folger Adelas. Was hierunten steht, ist in die Wnde der Waraburg geritzt 1. Was hieroben steht, sind die Zeichen des Juls. Das ist; das lteste Sinnbild Wraldas, auch von dem Anfang oder dem Beginne, woraus die Zeit kam : dieser ist; der Kroder, der ewig mit dem Jul umlaufen muss. Darnach hat Frya die Standschrift gemacht, die sie gebrauchte zu ihrem Tex (Rat). Als Festa Ehrenmutter war, hat sie die Runschrift oder laufende Schrift davon gemacht. 2. Der Weissknig, das ist Seeknig, Godfried der Alte, hat davon die absonderlichen Zahlnenner (Zahlzeichen) gemacht fr Stand- und Runschrift beide. Darum ist es nicht zuviel, dass wir jhrlich einmal derenthalben Fest feiern. Wir drfen Wralda ewig Dank weihen, dass er seinen Geist so stark ber unsere Ahnen hat fahren lassen. 3. In ihrer Zeit hat Finda auch eine Schrift erfunden, aber das war so hochfahrend und voll Kruseln und Kringeln, dass die Nachkommen deren Bedeutung bald verloren haben. 4. Nachdem haben sie unsere Schrift gelernt, mit namen die Finnen, die Thyrier und die Krekalnder. Aber sie wussten es nicht gut, dass es von dem Jul gemacht war und dass es darum allzeit geschrieben             066

45 DET SOM STR UNDER HER ER INNSKREVET P WARABURCHS [I HOORN] VEGGER: Wralda Tanfang Tbijin Hva som str over her er tegnene til hjulet. Det er det opprinnelige symbolet til Wralda, og ogs til starten [t.anfang] eller begynnelsen [t.bijin], hvorfra tid kom; det er krderen, som evig m g rundt med hjulet. Av den har Frya lagd standskrifta [de store bokstavene] som hun brukte til sin Tekst. Da Fsta var resmor hadde hun fra den lagd renne- [rune-] eller lpende skrift [kursivskrift]. Vikingen det vil si sjkonge, Godfrja den gamle, har derav lagd forskjellige telletegn for bde stand- og renneskrift. Det er derfor ikke for mye at vi en gang rlig feirer en fest for det. Vi m tilkjenne Wralda evig takk for at han har latt sin nd fare s kraftig inn i vre forfedre. I si tid hadde Finda ogs oppfunnet ei skrift; men den var s hyttravende og full av frynser og krller at etterkommerne snart hadde mistet betydninga av den. Etterp hadde de lrt vr skrift, navnlig finnene, tyrerne og krekalenderne. Men de visste ikke s godt at den var lagd etter hjulet og at den derfor alltid skulle skrives

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

MS 046 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 WRDEN MOSTE - MI SON OM - ЄRBY WIL

02 DON HJA T HJARA SKRIFT VNLЄSBЄR SKOL

03 WЄSA FAR ORA FOLKUM - HWAND HJA HVA

04 ALTID HЄMNESA - US TO DVANDA SEND HJA

05 HERDE FON A WIS RAKA* ER-MЄA AT A

06 BRN A SKRIFTUN* HJARAR ALDRUM AM.

07 PER LЄSA EN MŮGA - DAHWILE WY VSA

08 ALDER ALDESTA SKRIFTUN ЄVIN RЄD LЄSA

09 MŮGE AS ЄRA ЄR JESTER SKRЄVEN SIND* -

10 HIR IS T STANDSKRIFT - ЄRVNDER T RUN

11 - SKRIFT - FOR A TL-NOMAR A BYDER WESA* .

12 JUULSCHRIFT

13 JUULSCHRIFT STAND .

14 JUULSCHRIFT RUN .

15 JUULSCHRIFT

16 JUULSCHRIFT

17 JUULSCHRIFT

18 JUULSCHRIFT

19 JUULSCHRIFT

20 JUULSCHRIFT

21 JUULSCHRIFT

22 JUULSCHRIFT

23 JUULSCHRIFT

24 JUULSCHRIFT

25 JUULSCHRIFT

26 JUULSCHRIFT

27 JUULSCHRIFT

28 JUULSCHRIFT

29 JUULSCHRIFT

30 JUULSCHRIFT

31 JUULSCHRIFT WRALDA

32 JUULSCHRIFT

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 46]

wrde moste mith son om . 5. Thrby wildon hja thaet hjara skrift vnlsbr skolde wsa far ora folkum , hwand hja haevath altid hmnesa . Thus to dvanda send hja herde fon a wis rkath , thrmtha , that ta baern tha skriftun hjarar aldrum amper lsa en mga ; dahwile wy vsa alderaldesta skriftun vin rd lsa mga as thra thr jester skrven send . 6. Hir is thaet stand skrift , thrvnder thaet run skrift , forth tha taelnomar a byder wisa .

worden met de zon om. 5. Bovendien wilden zij dat hun schrift voor andere volken onleesbaar zoude wezen, omdat zij altijd geheimnissen hebben. Zoodoende zijn zij zeer van de wijs geraakt, dermate, dat de kinderen de schriften hunner ouderen bezwaarlijk kunnen lezen; terwijl wij onze alleroudste schriften even gemakkelijk kunnen lezen als die, die gisteren geschreven zijn. 6. Hieronder is het staand schrift, daaronder het loopend schrift, vervolgens de getalteekens op beide wijzen. (Zie plaat II.)

round like the sun. 5. Furthermore, they wished that their writing should be illegible by other people, because they always had matters to conceal. In doing this they acted very unwisely, because their children could only with great difficulty read the writings of their predecessors, whereas our most ancient writings are as easy to read as those that were written yesterday. 6. Here is a specimen of the set hand and of the running hand, as well as of the figures, in both:

werden musste mit der Sonne herum. 5. Dabei wollten sie, dass ihre Schrift unlesbar sein sollte fr das andere Volk, denn sie haben immer Geheimnisse. Indem sie also taten, sind sie sehr aus der Weise geraten, dermassen, dass die Kinder die Schriften ihrer Eltern schwerlich lesen konnten, whrend wir unsere allerltesten Schriften ebenso leicht lesen knnen als diejenigen, welche gestern geschrieben sind. 6. Hierunter isl: die Standschrift, darunter die Runschrift, frder die Zahlnenner auf beide Weisen.    

46 rundt med Sola. Derfor ville de at deres skrift skulle vre ulesbar for andre folk, for de har alltid hemmeligheter. Ved gjre slik er den raket kraftig for det vise, slik at barna dermed knapt kan lese skriftene til sine foreldre; mens vi kan lese vre aller eldste skrifter like lett som de som ble skrevet i gr. Her er standskrifta, derunder renneskrifta, videre talltegnene p begge vis:            

MS 047 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 JUULSCHRIFT STAND .

02 JUULSCHRIFT RUN -*

03 JUULSCHRIFT

04 JUULSCHRIFT

05 [BLANCO REGEL]

06 T STЄT VP ALLE BURGUM ESKRЄVEN -

07 ЄR ЄRE RGE TID KЄM - WAS VS LAND T SKЄN

08 NESTE IN WRALDA - SVNNE RЄS HAGER ND ЄR

09 WAS SJELDEN FROST - ANDA BMA ND TRЄJON*

10 WAXTON FRŮGDA AND NOCHTA ЄR NW VR.

11 LЄREN SEND - AMONG A GRS-SЄDUM HЄDON

12 WI NAVT ALENA - KЄREN- LJAVER ND BLYDE

13 MEN AK SWETE ЄR LIK GOLD BLIKTE ND

14 T MN VNDERA SVNNA-STRЄLA BAKJA

15 KVSTE - JЄRON* NE WRDE NAVT NE TELA

16 HWAND T ЄNE JЄR WAS ALSA BLYD AS - ET

17 ʘERA - AN A ЄNE SIDE WRDON WI RVCH

18 WR-ALDAS SE BISLOTEN - HWЄRVP NЄN FOLK

19 BUTA VS NAVT FARA NE MOCHTE NACH KVNDE -

20 ANDA ʘRE SIDE WRDEN WI RVCH T BRЄ.

21 - DE TWIS / K / LAND VMTUNAD HWЄRRVCH T

22 FINDAS FOLK NAVT KVMA NE VRADON - FON

23 OVIRA TICHTA WALDA ND OVIR IT* WILDE

24 KWIK - BY MORNE PALDON WI OVIR ET UTER-

25 ENDE ES ASTER-SЄ BY ЄVIND AN ENE [p. 68] MIDDEL

26 - SЄ - ALSA WI - BUTA A LITTIGA WEL TWELIF

27 GRATA SWETE RIN-STRAMA HЄDON - VS

28 RVCH WRALDA JЄVEN VMB - VS LAND ELTE

29 TO HALDANE ND VMB - VS WIGANDLIK FOLK

30 A WЄI TO WISANA* NЄI SINA SЄ -

31 A OWERA ISSAR RIN-STRAMA WRDON

32 TOMET ALGADUR RVCH VS FOLK BISЄTON*

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 47]

Caput XXI. That stt vp alle burgum eskrven . 1. r thre aerge tid km was vs lnd thaet sknnste in Wralda . Svnne rs hager aend thr was sjelden frost . Anda bma aend trjon waxton frgda nd nochta , thr nw vrlren send . Among tha gaers sdum hedon wi navt alena kren , ljaver aend blyde , men k swete thr lik gold blikte aend thaet maen vndera svnnastrla bakja kvste . Jron ne wrde navt ne telath , hwand thaet ne jr was alsa blyd as et thera . 2. An tha ne side wrdon wi thrvch Wraldas s hisloten , hwrvp nn folk buta vs navt fara ne mochte nach kvnde . Anda re side wrden wi thrvch thaet brde Twisklnd vmtunad , hwr thrvch thaet Findas folk navt kvma ne thvradon , fon ovira tichta walda aend ovir it wilde kwik . 3. By morne paldon wi ovir it uter ende thes aster s , by vind an thene [68] middels , alsa wi buta tha littiga wel twelif grta swete rinstrama hdon , vs thrvch Wralda jven vmb vs lnd elte to haldane aend vmb us wigandlik folk tha wi to wisana ni sina s . 4. Tha owira thissar rin strama wrdon tomet algadur thrvch vs folk biston ,

Hoofdstuk XXI. Dit staat op alle burgten geschreven. 1. Eer de booze tijd kwam, was ons land het schoonste in de wereld. De zon rees hooger en er was zelden vorst. Aan de boomen en heesters groeiden vruchten en ooft, die nu vertoren zijn. Onder de grasplanten hadden wij niet alleen gerst, haver en rogge, maar ook tarwe, die als goud blonk en die men onder de zonnestralen kon bakken. De jaren werden niet geteld, want het eene jaar was even vrolijk als het andere. 2. Aan de eene zijde werden wij door Wraldas zee besloten, waarop geen volk behalve wij mocht varen, noch konde. Aan de andere zijde werden wij door het breede Twiskland omtuind, waardoor het volk van Finda niet durfde komen, wegens de dichte wouden en het wild gedierte. 3. Ten oosten paalden wij tot het uiteinde der Oostzee, en ten westen aan de Middellandsche [69] zee, zoodat wij buiten de kleine rivieren wel twaalf groote zoetwater stroomen hadden, ons door Wralda gegeven om ons land vochtig te houden en om onze zeevaarders den weg naar zijne zee te wijzen. 4. De oevers van deze stroomen werden bijna alle door ons volk bezeten,

Chapter XXI: This stands inscribed upon all burghs - 1. Before the bad time came our land was the most beautiful in the World. The sun rose higher, and there was seldom frost. The trees and shrubs produced various fruits, which are now lost. In the fields we had not only barley, oats, and rye, but wheat which shone like gold, and which could be baked in the sun's rays. The years were not counted, for one was as happy as another. 2. On one side we were bounded by Wr-alda's Sea, on which no one but us might or could sail; on the other side we were hedged in by the broad Twiskland, through which Finda's people dared not come on account of the thick forests and the wild beasts. 3. Eastward our boundary went to the extremity of the Aster Sea, and westwards to the Middel Sea; so that besides the small rivers we had twelve large rivers given us by Wr-alda to keep our land moist, and to show our seafaring men the way to his sea. 4. The banks of these rivers were at one time entirely inhabited by our people,

Kapitel XXI. Dies steht auf allen 'Burgen geschrieben. 1. Ehe die arge Zeit kam, war unser Land das schnste in der Welt. Die Sonne stieg hher und es gab selten Frost. An den Bumen und Struchern wuchsen Frchte und anderes Genge, die nun verloren sind. Unter den Grassaaten hatten wir nicht allein Korn, Haver und Blyde , sondern auch Swete , die gleich Gold blinkten und die man unter den Sonnenstrahlen drren konnte. Die Jahre wurden nicht gezhlt, denn das eine Jahr war so freudig wie das andere. 2. Auf der einen Seite wurden wir von Wraldas See eingeschlossen, auf dem kein Volk ausser uns fahren mochte noch konnte. An der anderen Seite wurden wir von dem breiten Twiskland umzunt, wodurch das Finda-Volk nicht zu kommen wagte, wegen der dichten Wlder und des wilden Getieres. 3. Gegen Morgen grenzten wir an das Aussenende der Astersee (Ostsee), gegen Abend an die Mittelsee, so dass wir ausser den kleinen wohl zwlf grosse Ssswasserstrme hatten, uns durch Wralda gegeben, um unser Land krftig zu erhalten und um unserem tapferen Volke den Weg nach seiner See zu weisen. 4. Die Ufer dieser Strome wurden fast allesamt von unserem Volke besessen,                 068

47 Naturkatastrofen i r 2193 fvt. DETTE STR INNSKREVET P ALLE BORGER: Fr den vonde tida kom [2193 fvt.] var vrt land det skjnneste i Wralda [Verden]. Sola steig hyere og det var sjelden frost. P trrne og buskene vokste gleder og nytelser som n er tapt. Blant gressvekstene hadde vi ikke bare bygg, havre og rug, men ogs hvete som skinte lik gull og som man kunne bake under solstrlene. r ble ikke telt, for det ene ret var like godt som det andre. P den ene sida var vi avgrenset av Wraldas hav [Verdenshavet], hvorp intet folk utenom oss torde eller kunne fare; p den andre sida var vi omgjerdet av det brede Twiskland [Tyskland], hvorigjennom Findas folk ikke torde komme p grunn av tette skoger og ville dyr. Ved morgen grenset vi til ytterenden av Aster-s [stersjen], ved aften til Middel-s [Middelhavet], slik at vi utenom de sm hadde dryt tolv store ferske elver, gitt oss av Wralda for holde vrt land sunt og for vise vre tapre folk veien til havet sitt. Breddene av disse vannveiene var nesten alle sammen bebodd av vrt folk

 

MS 048 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 AK A FJELDA AN JU RЄNE FON T ЄNA ENDE

02 ALONT ET ʘRE ENDE A -

03 TO JENST-VR A DЄNAMARKA ND AT JUTTAR

04 LAND HЄDON WI FOLK-PLANTINGA MI EN BURCH

05 FAM - DANA WONON WI KAPER ND YSER - BI.

06 JVNKA TAR - PK ND SVMA ʘR BIHOF - TO JENST

07 VR VS FORMЄLICH WESTLAND ЄR HЄDON WI

08 B / R / ITTANJA MI SINA TIN-LANA* - BRITTANJA

09 T WAS T LAND ЄRA BANNALINGA - ЄR

10 MI HULPE HJARAR BURCHFAM WЄI BRI WЄR

11 - ON VMBE HIRA LIF TO BIHALDANA - ACH FOR

12 AT HJA NAVT TO BK KVMA NE SKOLDE - WAR ER

13 ЄROST EN B TO FARA HJARA STR PRIKED .

14 A BANA MI RADE BLOD-FARVE ND A ʘRA

15 MISDЄDAR MI BLAWE FARVE - BUTA ND

16 BIHALVA HЄDON VSA STJURAR ND KAP .

17 LJVD MENI LOGE ANDA HEIND*  KRЄKALAN

18 - DA ND TO LYDIA - IN VR LYDIA ЄR SEND

19 A SWARTA MINNISKA -

20 A VS LAND SA RUM ND GRT WЄRE HЄDON

21 WI FЄLO ASONDERGANA NAMON* - ЄRA AM

22 SATON BISTEN A DЄNE-MARKA WRDON

23 JUTTAR HЄTEN UTHAVEDE HJA TOMET NAVT

24 OWERS NE DEDON AS BARN-STEN JUTA - HJA

25 AM ЄR SATON VPPA ЄLANDA WRDON LЄT.

26 - NE HЄTEN RVCHDAM HJA MЄST AL VRLЄTEN

27 LЄVADON - ALLE STRAND ND SKOR-HЄMAR

28 FON - A DЄNE-MARKA ALONT ERE SND-FAL .

29 NW SKELDA - WRDON STJURAR - SEKMPAR

30 ND ANGELARA HЄTON* - ANGELARA SA HЄTON*

31 MAN TO FORA A BUTE-FISKAR VMBE AT

32 HJA ALAN MI ANGEL JEFTA KOL FISKTON

 

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 48]

k tha fjelda an thju Rne fon t na enda alon et re ende th . 5. To jenst vr tha Dnamarka aend that Juttarlnd hdon wi folkplantinga mith en burchfm , dna wonon wi kper aend yser , bijvnka tr , paek aend svma r bihof . 6. Tojenst vr vs formlich Westland thr hdon wi Brittanja mith sina tinlna . 7. Brittanja thaet was thaet lnd thra bannalinga , thr mith hulpe hjarar burchfm wi brith wron vmbe hira lif to bihldana . Thach for that hja navt to baek kvma ne skolde , warth er rost en B to fra hjara staer priked , tha bana mith rde blod farve aend tha ra misddar mith blwe farve . 8. Buta aend bihalva hdon vsa stjurar aend kpljvd mni loge anda hinde Krkalanda aend to Lydia . In vr Lydia thr send tha swarta minniska . 9. Th vs lnd s rum aend grt wre , hdon wi flo asondergana nmon . Thra tham saton bisten tha Dnemarka wrdon Juttar hton , uthvede hja tomet navt owers ne ddon as barn stn juta . Hja tham thr saton vppa landa wrdon Ltne hten , thrvchdam hja mst al vrlten lvadon . 10. Alle strnd aend skor hmar fon a Dnemarka alont thre Saendfal nw Skelda wrdon Stjurar , Skaempar aend Angelara hton . Angelara s hton mn to fora tha butafiskar vmbe that hja alan mith angel jefta kol fiskton

ook de velden aan den Rijn, van 't eene einde tot het andere toe. 5. Tegenover de Denemarken en het Juttenland hadden wij volkplantingen met eene burgtmaagd. Van daar wonnen wij koper en ijzer, benevens teer, pik en sommige andere benoodigheden. 6. Tegenover ons voormalig Westland hadden wij Brittannie met zijne tinlanden. 7. Brittannie was het land der ballingen, die met behulp hunner burgtmaagd weggetrokken waren, om hun lijf te behouden. Maar opdat zij niet terug zouden komen, werd eerst een B. voor hun voorhoofd geprikt, de gebannenen met roode bloedverf, de andere misdadigers met blaauwe verf. 8. Bovendien hadden onze zeelieden en kooplieden menige loods (factorij) in de heinde Krekalanden (Itali) en in Lydia. In Lydia (Lybia) zijn de zwarte menschen. 9. Daar ons land zoo ruim en groot was, hadden wij vele afzonderlijke namen. Die welke gezeten waren ten oosten van de Denemarken, werden Jutten genoemd, uithoofde zij bijna anders niet deden dan barnsteen jutten(aan het strand zoeken). Die welke woonden op de eilanden werden Letten geheeten, om dat zij meestal verlaten leefden. 10. Alle strand en kustbewoners van de Denemarken af tot aan de Sandval, nu Schelde, werden Stuurlieden, Zeekampers en Angelaren geheeten. Angelaren zoo noemde men te voren de buitenvisschers, omdat zij alleen met angel of hoekwant vischten,

as well as the banks of the Rene from one end to the other. 5. Opposite Denamark and Juttarland we had colonies and a burgh-femme. Thence we obtained copper and silver, as well as tar and pitch, and some other necessaries. 6. Opposite to us we had Brittania, formerly Westland, with her tin mines. 7. Brittania was the land of the exiles, who with the help of their burgh-femme had gone away to save their lives; but in order that they might not come back they were tattooed with a "B" on the forehead, the banished with a red dye, the other criminals with blue. 8. Moreover, our navigators and merchants had many factories among the Heinde Krekalandar and in Lydia. In Lydia the people are black. 9. As our country was so great and extensive, we had many different names. Those who were settled to the east of Denamark were called Juttar, because often they did nothing else than look for amber on the shore. Those who lived in the islands were called Letne, because they lived an isolated life. 10. All those who lived between Denamark and the Sandfal, now the Skelda, were called Stiurar, Sekampar, and Angelarar. The Angelarar were men who fished in the sea, and were so named because they used lines and hooks

auch die Felder an dem Rhein, von dem einen Ende bis zum anderen. 5. Gegenber den Dnemarken und Juttenland hatten wir Volkspflanzungen mit einer Burgmaid. Von dort gewannen wir Kupfer, nebst Teer, Pech und einigem anderen Behuf. 6. Gegenber unserem vormaligen Westland hatten wir Britannien mit seinen Zinnlanden. 7. Britannien war das Land der Bannlingen (Gechteten), die mit Hilfe ihrer Burgmaid weggezogen waren, um ihren Leib zu behalten. Doch damit sie nicht zurckkommen sollten, wurde erst ein B vorn auf ihre Stirn geprickelt, den Bannlinge mit roter Blutfarbe und den anderen Missettern mit blauer Farbe. 8. Ausserdem hatten unsere Seeleute manche Stapelpltze in den nahen Krekalanden und in Lydia . In Lydia sind die schwarzen Menschen. 9. Da unser Land so gerumig und gross war, hatten wir viele absonderliche Namen. Diejenigen, welche sassen stlich von den niederen Marken(Dnenmarken), wurden Jutten geheissen ; die, welche sassen auf den Inseln, wurden Stjurar (Steurer), Seekmpen und Angelaren geheissen . [...]

 

48 ogs markene, og Rne [Rhinen] fra den ene enden til den andre enden. Ovenfor Dnamarka [Danmark] og Juttarlnd [st-Tyskland og Polen] hadde vi bosetninger med ei borgjomfru. Derfra utvant vi kobber og jern, foruten tjre, bek og enkelte andre forndenheter. Like ovenfor vrt tidligere Westland [Belgia/Frankrike], der hadde vi Brittanja med sine Tinnland [Cornwall og Wales]. Britannia var landet til de bannlyste, som ved hjelp av sine borgjomfruer var trukket bort for beholde sine liv. Men for at de ikke skulle komme tilbake, ble det frst tatovert en B foran? p deres panne de bannlyste med blodrd farge og de andre misdederne med bl farge. Dessuten hadde vre styrmenn og kjpmenn allmenne samlinger i Det nre Krekaland [Italia] og i Lydja [Libya]. I Lydja der er det svarte mennesker. Da vrt land var s omfangsrikt og stort, hadde vi flere forskjellige navn. De som var bosatt stenfor Dnemarka [Danmark] ble kalt jutter, ettersom de nesten ikke gjorde annet enn sanke rav. De som bodde p yene der ble kalt ltne [lettlendere] fordi de for det meste levde forlatt. Alle strand- og grunneboere fra Dnemarka inntil Sandfal [Sincfal], n Skelda [Schelde], ble kalt styrmenn, sjkrigere [sicambri] og anglere [anglii]. Anglere, det kalte man tidligere havfiskere for at de bare fisket med angel eller line,

MS 049 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

01 ND NIMMER NЄN NETUM - ЄRA ЄR ANA

02 TIL A HЄINDE KRЄKA-LANDA SATON WRDON

03 BLAT KAD-HЄMAR HЄTON* RVCH AM HJA NIN.

04 MERE* BUTA FORON - ЄRA ЄR IN DA* HAGE

05 MARKA SATON ЄR ANNA TWI / S / K-LANDA

06 PALON* WRDON SAXMANNA HЄTON* UT

07 HAWEDE HJA INMER* WЄPNED WЄRON VR

08 T WILDE KWIK ND VRWILDARDA BRITNE -

09 ЄR TO [p. 70] BOPPA HЄDON WI A NʘMA LAND

10 SATON* MAR-SATA (20) ND HOLT JEFTA WOD.

11 - SATA - HO ARGE TID KЄM -

12 HЄL* ENE SŮMER WAS SVNNE FTERE

13 WOLKUM SKOLEN AS WILDE HJA JRA

14 NAVT NE SJA* - WIND RESTON* IN SINA

15 BŮDAR WЄRRVCH RЄK ND STOM LIK SЄLA

16 BOPPA HUS ND POLON* STAND - LOFT WR

17 ALUS DROV ND DIMME - ND INNA A

18 HIRTA ЄRA MNNISKA WAS BLYDSKIP

19 NACH FRŮCHD - TO MIDDEN ISRE STILNISE

20 FNG JRA AN TO BЄVANDE LIK AS HJU STR

21 - VANDE WЄRE - BERGA SPLYTON FON EKKORUM

22 TO SPЄJANDE FJVR ND LOGHA - ʘRA SVNK-

23 - ON IN HJRA SKAT DEL-  ND ЄR HJU ЄROST

24 FJELDA HЄDE - HЄJADE HJU BERGA VPPA -

25 A / L / DLAND - RVCH A STJURAR ATLAND HЄTEN

26 SVNK NYER ND T WILD / E /  HEF STAPTON*

27 ALSA NAKA WR BERG ND DЄLON* T

28 ELLA VNDERE SЄ BIDVLWEN WERE - FЄLO

29 MNNISKA WRDON IN JRA BIDOBBEN

30 ND FЄLO ЄR ET FJVR VNKЄMEN WЄRON

31 KЄMON ЄRNЄI INNET WЄTER VM - NAVT

32 ALLЄNA IN DA* LANDA FINDA-S SPЄIDON

 

[BOEK VAN ADELA MS PAG. 49]

aend nimmer nn netum . 11. Thra thr thna til tha hinde Krkalnda ston , wrdon blt Kd hmar hten , thrvch tham hja ninmerthe buta foron . 12. Thra thr in da hge marka ston , thr anna Twisklanda plon , wrdon Saxmanna hton , uthwede hja immer wpned wron vr thaet wilde kwik aend vrwildarda Britne . 13. Thr to [70] boppa hdon wi tha nma Landston , Mrsata aend Holtjefta Wodsta . CAPUT XXII. Ho arge tid km . 1. Hl thene smer was svnne aeftere wolkum skolen , as wilde hja irtha navt ne sja . Wind reston in sina bdar , werthrvch rk aend stom lik sla boppa hus aend polon stand . Loft waerth althus drov aend dimme , aend inna tha hirta thra maenniska was blydskip nach frchda . 2. To midden thisre stilnise faeng irtha an to bvande lik as hju staervande wre . Berga splyton fon ekkorum to spjande fjvr aend logha , ra svnkon in hira skt del , aend thr hju rost fjelda hde ; hjade hju berga vppa . Aldland trvch tha stjurar Atland hten svnk nyther aend thaet wilde hef stpton alsa nka wr berg aend dlon , that ella vndere s bidvlwen wre . Flo maenniska wrdon in irtha bidobben , aend flo thr et fjvr vnkmen wron , kmon thrni innet wter vm . Navt allna inda landa Findas spidon

en nooit geen netten (gebruikten). 11. Die welke van daar tot aan het naaste Krekaland woonden, werden eenvoudig Kadhemers genoemd, omdat zij nimmer buiten voeren (maar aan de kade bleven). 12. Die in de Hooge marken gezeten waren, welke aan de Twisklanden paalden, werden Saxmannen geheeten, uithoofde zij altijd gewapend waren tegen het wild gedierte en de verwilderde Britten. 13. Daar,- [71] enboven hadden wij de namen Landzaten, Marzaten en Hout- of Woudzaten. Hoofdstuk XXII. Hoe de bange tijd kwam. 1. Geheel den zomer had de zon achter de wolken gescholen, als wilde zij de aarde niet zien. De wind rustte in zijn holen, waardoor rook en damp als zuilen boven huis en poelen stonden. De lucht werd aldus droef en dof, en in de harten der menschen was blijdschap noch vreugde. 2. Te midden van deze stilte begon de aarde te beven, alsof zij stervende was. De bergen spleten van een om vuur en vlam te spuwen; andere zonken in haren schoot neder, en waar zij eerst velden had, hief zij nu bergen omhoog. Aldland, door de zeelieden Atland geheeten, zonk neder, en de woeste golven traden zoo verre over bergen en dalen, dat alles onder de zee bedolven was. Vele menschen werden in de aarde begraven, en velen die aan het vuur ontkomen waren, kwamen daarna in het water om. Niet alleen in het land van Finda spuwden

instead of nets. 11. From there to Heinde Krekaland the inhabitants were called Kadhemar, because they never went to sea but remained ashore. 12. Those who were settled in the higher marches bounded by Twiskland were called Saxmannar, because they were always armed against the wild beasts and the savage Britne. 13. Besides these we had the names Landsaton, Marsatar, and Holt- or Wodsatar. Chapter XXII: How the bad time came - 1. During the whole summer the sun had been hidden behind the clouds, as if unwilling to look upon Irtha. There was perpetual calm, and the damp mist hung like a wet sail over the houses and marshes. The air was heavy and oppressive, and in men's hearts was neither joy nor cheerfulness. 2. In the midst of this stillness Irtha began to tremble as if she was dying. The mountains opened to vomit forth fire and flames. Some sank into the bosom of Irtha, and in other places mountains rose out of the plain. Aldland, called Atland by the navigators, disappeared, and the wild waves rose so high over hill and dale that everything was buried in the sea. Many people were swallowed up by Irtha, and others who had escaped the fire perished in the water. 3. It was also in Finda's land that Irtha vomited

11. Die, welche von dort bis zu dem nachsten Krekaland sassen, wurden bloss Kadheimer genannt, weil sie nie hinausfuhren. 12. Die, welche in den Hohen Marken sassen, welche an die Twisklande grenzten, wurden Sachsmnner geheissen, aus dem Grunde, weil sie immer gewappnet waren wider das wilde Getier und die verwilderten Britnen (Britten). 13. berdies hatten wir die Namen Landsassen, Meersassen und Holz- oder Waldsassen. Kapitel XXII. Wie die arge Zeit kam. 1. Den ganzen Sommer war die Sonne hinter den Wolken verborgen, als wollte sie die Erde nicht sehen. Der Wind ruhte in seiner Hhle, wodurch Rauch und Dampf gleich Sulen ber Haus und Pfuhlen standen. Die Luft ward also trb und dmmerig und in den Herzen der Menschen war weder Frohsinn noch Freude. 2. Inmitten dieser Stille begann die Erde zu beben, gleich wenn sie sterbend wre : Berge splissen voneinander, Feuer speiende und Lohe; andere sanken in ihren Schoss nieder, und wo sie erst Felder hatte, hob sie Berge empor. Aldland, von den Seeleuten Atland geheissen, sank nieder, und das wilde Haff trat so lange ber Berge und Tler, bis alles in der See versenkt war. Viele Menschen wurden in der Erde verschttet, und viele, die dem Feuer entkommen waren, kamen danach in dem Wasser um. 3. Nicht allein in den Landen Findas spien die     070

49 og aldri noe nett. De som bodde derfra og til De nre Krekalandene [Italia], ble bare kalt kystboere, fordi de aldri fr utenlands. De som bodde i hylandene som grenser til Twiskland, ble kalt saksere, ettersom de alltid var vpnet for de ville dyrene og de forvillede fortrukne. Dertil hadde vi navnene landboere, sjboere og tre- eller skogboere. HVORDAN DEN VONDE TIDA KOM Hele sommeren var Sola skjult bak skyene, som om den ikke ville se Jra. Vinden hvilte i sine belger, hvorved ryk og damp sto som syler over hus og pler. Lufta var sledes dyster og matt, og i hjertene til menneskene var (det verken) lykke eller glede. Midt i stillheten begynte Jra beve liksom hun var dende. Bergene splittedes fra hverandre og spydde ild og flammer, andre sank ned i hennes skjd, og der hun fr hadde marker, hevet hun opp berg. ldland, av sjmennene kalt Atland [Atlantis], sank ned, og det ville havet stampet s hyt over berg og daler at alt ble skjult under sjen. Mange mennesker ble begravd i Jra, og mange som unnslapp ilden, omkom etterp i vannet. Ikke bare i Findas land spydde

 

MS 050 BOK ЄRA ADELA-FOLSTAR

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

************************************************

 

01BERGA FJVR MEN AK IN T TWISK-LAND -

02 WALDA BRNADON ЄRRVCH FTER EKKOR.

03 - UM ND A WIND DANA WЄI KЄM A WAJ.

04 - ADON VSA LANDA FVL ASK - RINS[T]RAMA

05 WRDON VRLЄID ND BY HJARA MVDA KЄM.

06 - ON NЄJA ЄLANDA FON SAND ND DRIVANDE

07 KWIK - RJU JЄR WAS IRA ALSA TO LYDANDE

08 MEN A HJU BЄTER WЄRE MACH / T / MN

09 HIRA VVNDA SJA - FЄLO LANDA WЄRON VR.

10 SVNKEN ʘRA UTA SЄ RЄSEN ND T

11 TWISK-LAND TOFARA -N - HALFDЄL VNT.

12 - WALT - BNDA FINDA-S -FOLK KЄMON

13 A LЄTOGHA RUMTNE BIFARA - VSA

14 WЄI-BRITNE WRDON VRDELGEN JEFTA

15 HJA WRDON HJARA HARLINGA - A

16 WAR WAKANDOM VS DVBBELD

17 BODEN - ND TID LЄRD - VS AT ЄNDRACHT

18 VSA STRIKSTE BURCH IS -

19 IT STЄT INNA WARA-BURCH BY ЄRE ALDE-GA

20 - MVDA WRYT - JU WARA-BURCH NIS NЄN

21 FAMNA- BURCH MEN ЄR IN WRDON [p. 72] ALLA

22 ŮT-HEMEDE ND VR-LANDESSKA INGA

23 WARA - ER MIT-BROCHT BINNE RVCH

24 A STJŮRAR - HJU IS RI PЄLA* T IS

25 EN HALF TY* SŮDWAR FON MEDEA-S.

26 BLIK LЄGEN -

 

ALSA IS T FʘR-WORD .

 

27 BERGA NYGA INNA KRUNNA - WOLKA

28 ND STRAMA WЄN - JES - SKЄN-LAND

29 BLʘST - SLAVONA FOLKA STAPPA VPPA

30 IN KLAT O FRYA -

 

ALSA IS

31 JU SKEDNESSE - 100 ND 1 JЄR NЄIAT

32 ALD-LAND SVNKEN IS - KЄM ER UT -ET

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*************************************************

                                                                            

    

 [BOEK VAN ADELA MS PAG. 50]

berga fjvr , men k in t Twisk land . Walda baernadon thrthrvch aefter ekkorum aend th wind dna wi km , th wjadon vsa landa fvl ask . Rinstrma wrdon vrlid aend by hjara mvda kmon nja landa fon sand aend drivande kwik . 4. Thrju jr was irtha alsa to lydande ; men tha hju bter wre macht maen hira vvnda sja . Flo landa wron vrsvnken , ra uta s rsen aend thaet Twisk land to fra n halfdl vntwalt . Baenda Findas folk kmon tha ltogha rumtne bifra . Vsa wibritne vrdon vrdelgen jefta hja wrdon hjara harlinga . Th warth wkandom vs dvbbeld boden aend tid lrd vs that ndracht vsa staerikste burch is . CAPUT XXIII. Thit stt inna Waraburch by thre aldega mvda wryt . 1. Thju wraburch nis nn fmnaburch , men thr in wrdon [72] alla uthmeda aend vrlandeska thinga wrath , thr mitbrocht binne thrvch tha stjurar . Hju is thri pla , thaet is en half ty sdwarth fon Mda sblik lgen . 2. Alsa is thaet frword : 3. berga nygath thinna krunna , wolka aend strma wn . Jes . Sknland blst , slvona folka stppath vppat thin klt , O Frya . 4. Alsa is thju skdnesse . 5. 100 aend 1 jr ni that ldland svnken is , km thr ut et

de bergen vuur, maar ook in het Twiskland. Wouden brandden daardoor achter elkander weg, en toen de wind daar van daan kwam, waaiden onze landen vol asch. Stroomen werden verlegd en bij hunne monden kwamen nieuwe eilanden van zand en drijvend vee. 4. Drie jaren was de aarde zoo lijdende, maar toen zij herstelde, kon men hare wonden zien. Vele landen waren verzonken, en andere uit de zee opgerezen en het Twiskland voor de helft ontwoud. Benden Findas volk kwamen de ledige ruimten bezetten. Onze weggetrokkenen werden verdelgd, of zij werden hunne bondgenooten. Toen werd waakzaamheid ons dubbel geboden, en de tijd leerde ons, dat eendracht onze sterkste burgt is. Hoofdstuk XXIII. Dit staat aan de Waraburgt bij de Aldegamude gegrift. 1. De Waraburgt is geen Maagdeburgt, maar daarin werden [73] alle uitheemsche en buitenlandsche dingen bewaard, die mede gebracht zijn door de zeelieden. Zij is drie palen, dat is een halftij (3 uren) zuidwaarts van Medeasblik gelegen. 2. Aldus is de voorafspraak: 3. Bergen neigt uwe kruinen, wolken en stroomen weent. Ja, Schoenland bloost, slavenvolken stappen op uw kleed, o Frya. 4. Zoo is de geschiedenis. 5. 100 en 1 jaar nadat Aldland gezonken is, kwam er uit het

fire, and in Twiskland. Whole forests were burned one after the other, and when the wind blew from that quarter our land was covered with ashes. Rivers changed their course, and at their mouths new islands were formed of sand and drift. 4. During three years this continued, but at length it ceased, and forests became visible. Many countries were submerged, and in other places land rose above the sea, and the wood was destroyed through the half of Twiskland. Troops of Finda's people came and settled in the empty places. Our dispersed people were exterminated or made slaves. Then watchfulness was doubly impressed upon us, and time taught us that union is force. Chapter XXIII: This was inscribed on the Waraburch by the Aldergamude - 1. The Waraburch is not a femme's burgh, but the place where all the foreign articles brought by navigators were stored. It lies three hours south from Medeasblik. 2. Thus is the preface: 3. Hills, bow your heads; weep, ye streams and clouds. Yes. Skenland blushes, an enslaved people tramples on your short kilt, O Frya. 4. This is the history: 5. In the year 101 after the submersion of Aldland a people came out of the

Berge Feuer, sondern auch in Twiskland. Wlder brannten dadurch hintereinander weg, und der Wind, der von dannen kam, wehte unser Land voll Asche. Flsse wurden verlegt, und an ihren Mndungen kamen neue Inseln von Sand und treibendem Getier. 4. Drei Jahre war die Erde also leidend : aber als sie besser wurde, konnte man ihre Wunden sehen. Viele Lnder waren versunken, andere aus der See aufgestiegen, und das Twiskland halbteils entwaldet. Banden des Finda-Volkes berzogen die ledigen Gegenden. Unsere Weggezogenen wurden vertilgt oder sie wurden ihre Horigen. Da wurde Wachsamkeit uns doppelt geboten, und die Zeit lehrte uns, dass Eintracht unsere starkste Burg ist. Kapitel XXIII. Dies steht an der Waraburg bei der Aldergamunde geritzt. 1. Die Waraburg ist keine Maidenburg, sondern darin werden alle ausheimischen und auslndischen Dinge verwahrt, die mitgebracht sind von den Seeleuten. Sie ist drei Pfhle, das ist eine Halbzeit, sdwarts von Medeasblik gelegen. 2. Also ist das Vorwort : Berge, neiget euren Gipfel, Wolken und Strme, weinet. Ja, Schonland, errote : Sklavenvlker treten auf dein Kleid, o Frya. 4. Also ist die Geschichte. 5. Hundertundein Jahr nachdem Aldland versunken ist, kam da aus dem

50 bergene ild, men ogs i Twiskland. Derved brant skoger etter hverandre, og da det kom vind av det, da blste landet vrt fullt av aske. Elver ble forledet, og ved deres munninger kom nye yer av sand og drivende dyr. Tre r led Jra slik; men da hun ble bedre [2190 fvt.] kunne man se hennes sr. Flere land var sunket, andre hevet utav sjen, og Twiskland ble halvveis avskoget. Bander av Findas folk kom og fr over de ledige plassene. Vre borttrukne (folk) ble utryddet, eller ble deres forbundsfeller. S ble vaktsomhet budt oss dobbelt, og tida lrte oss at enhet er vr sterkeste borg. Fryasland invaderes av Findafolk DETTE STR SKREVET I WARABURCH VED ALDERGMVDE [I HOORN]: Waraburch er ingen jomfruborg, men i den blir alle utenlandske og innenlandske ting oppbevart som blir brakt med av styrmennene. Den er beliggende tre pler, det er et halvt tidevann, sydover fra Mdasblik [Medemblik]. Slik er forordet: Berg, by deres kroner, skyer og strmmer, grt! Ja, Sknland [Skandinavia] rdmer, slavefolk stamper p din kledning, Frya! Slik er historia: 100 og 1 r [2092 fvt.] etter at Aldland sank, kom det

************************************************

 

 

 

 

 

 

 

  

Rodinbook