Manuscript 001-050    Manuscript 051 -100    Manuscript 101 - 150   Manuscript 151 - 210

 

 

MS 101

 

01 ASKJA - MEN I WAN-WISA FALXA MANNA

02 AM HJARA / SELVA / GODIS SKALKA* JEFA PRESTE

03 RA NOMA LЄTA BŮRA ND SAMNA ND

04 GETA ALDAM TO FARA DROCHTNE ЄR ER

05 NAVT NE SEND VMBE T SELVA TO BIHALDAN

06 - DE - ALDAM BIDRYWA HJA MI EN RUM

07 EMOD - RVCHDAM HJA HJARA SELVA DROCHT

08 - NE WANE ЄR AN NINMAN* ANDERT* SKEL

09 DICH NE SEND - SEND ЄR SVME AM HJAR

10 - A RENKA FRODA ND ET BAR MAKJA ALSA

11 WRDON HJA RVCH HJARA RAKKERA FT

12 ND VMBIRA LASTER VRBARNAD ELLA

13 MI FЄLO STATSKA PL / E / GUM HJARA FALXA

14 DROCHNE* TO N ЄRE - MEN IN TRV [p. 140] - ALLЄN

15 - A ЄRVMBE T HJA - RA NAVT SKADA NE

16 SKOLDE TIL JU VSA BERN NW WЄP

17 NED MŮGE WЄSA TOJENST HJARA DROCHT

18 ENLIKA LЄRE ALSA HAGON A FANNA*

19 HJAM FON BUTA TO LЄRANDE* HWAT HYR

20 SKIL FOLGJA -

21 WR-ALDA WAS ЄR ALLE INGA - ND NЄI

22 ALLE INGA SKIL ER WЄSA WR-ALDA IS

23 ALSA ЄVG ND HI IS VNE / N / DLIK ЄRVMB

24 NIS* ЄR NAWET BUTA HIM - RVCH UT WR-AL

25 DA-S LЄVA WAR TID ND ALLE INGA BERN -

26 ND SIN LЄVA NIM TID ND ALLE INGA WЄI -

27 ISSA SЄKA MOTON KLAR ND BAR

28 MAKAD WRDA BY ALLE WISA - SA T HJA T  

29 AN ʘERA BIJUTA ND BIWISA MŮGE -

30 IST SA FAR WNNEN - SA SEI MN FORER

31 HWAT US VSA OMME-FANG TREFT ALSA

32 SEND WY EN DЄL FON WR-ALDA-S VN -

 

 

 

  

[BOEK VAN BRUNO PAG. 101]

askja . Men thi wanwisa falxa manna , tham hjara selva godis skalka jeftha prestera nma lta , brath aend smnath aend gethath aldam to fra drochtne thr er navt ne send , vmbet selva to bihaldande . 5. Aldam bidrywath hja mith en rum emod , thrvchdam hja hjara selva drochtne wne , thr an ninman andert skeldich ne send . Send thr svme tham hjara renka froda aend br mkja , alsa wrdon hja thrvch hjara rakkera faet aend vmbira laster vrbarnad , ella mith flo sttska plgum , hjara falxa drochtne to n re . Men in trvth , [140] allna vmbe thaet hja ra navt skda ne skolde . 6. Til thju vsa bern nw wpned mge wsa tojenst hjara drochtenlika lre , alsa hgon tha fmna hjam fon buta to lrande hwat hyr skil folgja . 7. Wralda was r alle thinga , aend ni alle thinga skil er wsa . Wralda is alsa vg aend hi is vnendlik , thervmb nis thr nawet buta him . Thrvch ut Wraldas lva warth tid aend alle thinga bern , aend sin lva nimth tid aend alle thinga wi . 8. Thissa ska moton klr aend br mkad wrda by alle wisa , s thaet hja t an thera bithjuta aend biwisa mge . Is t s fr wnnen , sa sith maen forther : 9. Hwat thus vsa ommefang treft , alsa send wy en dl fon Wraldas vn-

eischen. Maar die wanwijze valsche mannen, die zich zelf gods dienaren of priesteren laten noemen, beuren en zamelen en vergaderen dat alles voor afgoden, die niet bestaan, om het zelf te behouden. 5. Dat alles bedrijven zij met een ruim gemoed, naardien zij zich zelven goden wanen, die aan niemand antwoord schuldig zijn. Zijn er sommigen die hunne ranken bevroeden en openbaar maken, zoo worden zij door hunne rakkers gevat en om hunnen laster verbrand, alles met vele statelijke plegtigheden ter eere der valsche goden. Maar in waarheid, [141] alleen opdat zij hun niet schaden zouden. 6. Opdat onze kinderen gewapend mogen wezen tegen hunne afgodische leer, zoo behooren de maagden hen te doen van buiten leeren, wat hier zal volgen. 7. Wralda was eerder dan alle dingen, en na alle dingen zal hij wezen. Wralda is alzoo eeuwig en hij is oneindig, daarom is er niets buiten hem. Door en uit Wraldas leven ontstond de tijd en werden alle dingen geboren; en zijn leven neemt den tijd en alle dingen weg. 8. Deze zaken moeten klaar en openbaar gemaakt worden op alle wijzen, zoodat zij het aan anderen mogen beduiden en bewijzen. Is het zoo verre gewonnen, dan zegt men verder: 9. Wat dus onzen omvang betreft, zoo zijn wij een deel van Wraldas on-

but these presumptuous and false men, who call themselves servants of the gods and priests, receive and collect everything in the name of the idols that have no real existence, for their own benefit. 5. They do all this with an easy conscience, as they think themselves gods not answerable to any one. If there are some who discover their tricks and expose them, they hand them over to the executioners to be burnt for their calumnies, with solemn ceremonies in honour of the false gods; but really in order to save themselves. 6. In order that our children may be protected against their idolatrous doctrine, the duty of the femmes is to make them learn by heart the following: 7. "Wr-alda existed before all things, and will endure after all things. Wr-alda is also eternal and everlasting, therefore nothing exists without him. From Wr-aldas life sprang time and all living things, and his life takes away time and every other thing." 8. These things must be made clear and manifest in every way, so that they can be made clear and comprehensible to all. When we have learned thus much, then we say further: 9. "In what regards our existence, we are a part of Wr-aldas

heischen. Aber diese wahnweisen falschen Mnner, die sich selber Gottesschalke oder Priester nennen lassen, erheben, sammeln und raffen alles fr die Gtter, die nicht da sind, um es selber zu behalten. 5. Alles das betreiben sie mit weitem Gewissen : weil sie sich selber Gtter whnen, die niemandem Verantwortung schuldig sind. Sind da welche, die ihre Rnke ahnen und offenkundig machen, so werden sie von ihren Rackern gefasst und um ihrer Lsterung verbrannt, alles mit vielen feierlichen Gepflogenheiten, ihren falschen Gttern zu Ehren. Aber in Wahrheit, damit sie ihnen nicht schaden sollen . 6. Damit unsere Kinder gewappnet sein mgen gegen ihre abgottische Lehre, sollen die Maiden sie auswendig lernen lassen, was hier folgen wird : 7. Wralda war eher als alle Dinge, und nach allen Dingen wird Er sein. Wralda ist also ewig, und Er ist unendlich, darum ist nichts ausser Ihm. Durch und aus Wraldas Leben wurde Zeit und alle Dinge geboren, und Sein Leben nimmt die Zeit und alle Dinge weg. 8. Diese Sachen mssen klar und offenkundig gemacht werden auf alle Weise, so dass sie es auch anderen bedeuten und beweisen knnen. Ist es nun soweit gewonnen, dann sage man frder : Was also unseren Umfang betrifft, sind wir ein Teil von Wraldas             140

MS 102

 

01 ENDELIK WЄSA - ALSA A OMMEFANG FON

02 AL ET ESKЄPNE - ACH HWAT ANGA VSA

03 DANTE VSA AINSKIPA VSA GAST ND AL

04 VSA BINKINGA ISSA NE HЄRA NAVT

05 TO ET* WЄSA - IT ELLA SEND FLJUCHTIG

06 - A INGA AM RVCH WR-ALDA-S LЄVA

07 FORSKINA - ACH ЄR RVCH SIN WIS

08 - HЄD SADANE ND NAVT OWERS NAVT

09 NE FORSKINA - MEN RVCHDAM SIN

10 LЄVA STЄDES* FOR-GA ALSA NE MЄI

11 ЄR MAWET* VPPA SIN STЄD - NAVT BI

12 LYWA* - ЄRVMBE FORWIXLA ALLE E

13 - SKEPNE INGA FON STЄD FON DANTE*

14 ND AK FON NKWISA - ЄRVMBE NE

15 MЄI JRA SELVA NER ENG SKEPSLE NI

16 SEDSA IK BEN MEN WEL IK WAS -

17 AK NE MEI NЄN MNNISKA NAVT NE

18 SEDSA IK NK* MEN BLAT IK OCHTE -

19 I KNAP IS GRATER ND OWERS AS

20 A R BERN WЄRE - HY HE ORA GЄRTNE

21 TOCHTA ND NKWISA - I MAN EN

22 TAT IS ND NK OWERS AS A R

23 KNAP WЄRE - ЄVIN A ALDA FO / N /  DЄGUM* -

24 T WЄT ALLERA MANNELIK - SAHWER

25 SA ALLERA MANNALIK NW WЄT ND

26 JECHTA MOT T HY ALON WIXLA

27 SA MOT HY AK BIJECHTA T ER JAHWEDER

28 AGEBLIK WIXLA AK AHWILA - R SЄID

29 IK BEN ND T SINA NK-BYLDA*

30 WIXLE AHWILE R SЄID IK NK -

31 INSTEDE T WY A RGA FINDA

32 S - ALUS VNWЄRLIK AFTERNЄI

[BOEK VAN BRUNO PAG. 102]

endelik wsa , alsa tha ommefang fon al et eskpne , thach hwat ang vsa dnte , vsa ainskipa , vsa gst aend al vsa bithaenkinga , thissa ne hra navt to thet wsa . Thit ella send fljuchtiga thinga tham thrvch Wraldas lva forskina , thach thr thrvch sin wishd sdne aend navt owers navt ne forskina . Men thrvchdam sin lva stdes forthga , alsa ne mi thr nawet vppa sin std navt bilywa . Thrvmbe forwixlath alle eskpne thinga fon std , fon dnte aend k fon thaenkwisa . Thervmbe ne mi irtha selva , ner eng skepsle ni sedsa : ik ben , men wel ik was . Ak ne mi nn maenniska navt ne sedsa ik thaenk , men blt , ik thochte . Thi knp is grter aend owers as tha r bern wre . Hy heth ora grtne , tochta aend thaenkwisa . Thi man en tt is aend thaenkth owers as th r knp wre . vin tha alda fon dgum . Tht wt allera mannelik . Shwersa allera mannalik nw wt aend jechta mot , thaet hy alon wixlath , s mot hy k bijechta , that er jahweder geblik wixlath , k thahwila r sid : ik ben , aend thaet sina thaenk bylda wixle , tha hwile r sid : ik thaenk . Instde thaet wy tha aerga Findas althus vnwerthlik afterni

eindig wezen als de omvang van al het geschapene. Doch wat onze gedaante aangaat, onze eigenschappen, onzen geest en al onze bedenkingen, deze behooren niet tot het wezen. Dit alles zijn vluchtige dingen, die door Wraldas leven verschijnen; doch door zijne wijsheid zoodanig en niet anders verschijnen. Maar doordien zijn leven steeds voortgaat, zoo kan er ook niets op zijne plaats blijven. Daarom verwisselen alle geschapene dingen van plaats, van gedaante en ook van denkwijze. Daarom mag de aarde zelve, noch eenig schepsel zeggen: ik ben, maar wel: ik was. Ook mag geen mensch zeggen: ik denk, maar bloot: ik dacht. De knaap is grooter en anders als toen hij een kind was. Hij heeft andere begeerten, neigingen en denkwijze. De man en vader is en denkt anders als toen hij knaap was. Even zoo de ouden van dagen. Dat weet iedereen. Bijaldien nu iedereen weet, en moet erkennen, dat hij steeds wisselt, zoo moet hij ook bekennen, dat hij ieder oogenblik wisselt; ook terwijl hij zegt: ik ben; en dat zijne denkbeelden veranderen, terwijl hij zegt: ik denk. In plaats dus van dat wij de boose Finda's op eene onwaardige wijze na-

everlasting being, like the existence of all created beings; but as regards our form, our qualities, our spirit, and all our thoughts, these do not belong to the being." 10. All these are passing things which appear through Wr-aldas life, and which appear through his wisdom, and not otherwise; but whereas his life is continually progressing, nothing can remain stationary, therefore all created things change their locality, their form, and their thoughts. 11. So neither Irtha nor any other created object can say, "I am" but rather, "I was". So no man can say, "I think" but rather, "I thought". 12. The boy is greater and different from the child; he has different desires, inclinations, and thoughts. The man and father feels and thinks differently from the boy, the old man just the same. Everybody knows that. 13. Besides, everybody knows and must acknowledge that he is now changing, that he changes every minute even while he says, "I am", and that his thoughts change even while he says, "I think". 14. Instead, then, of imitating Findas wicked people, and

unendlichem Wesen, wie der Umfang alles Geschaffenen ; doch was unsere Gestalt angeht, unsere Eigenschaften, unseren Geist und alle unsere Bedenkungen, diese gehren nicht zu dem Wesen. 10. Dies alles sind flchtige Dinge, die durch Wraldas Leben erscheinen, doch durch Seine Weisheit dergestalt und nicht anders erscheinen. Aber weil Sein Leben stetig weitergeht, kann nichts an seiner Sttte bleiben. Darum verwechseln alle geschaffenen Dinge ihre Sttte, Gestalt und auch ihre Denkweise. 11. Darum darf Irtha (Erde) selbst noch irgendein Geschpf sagen : 'ich bin', aber wohl : ich war. Auch soll kein Mensch sagen : ich denke, sondern bloss : ich dacht. 12. Der Knabe ist grsser und anders, als da er ein Kind war. Er hat anderes Begehren, andere Sucht und Denkweise. Der Mann und Vater ist und denkt anders, als da er ein Knabe war. Desgleichen die Altbetagten. Das weiss ein jeder. So wenn ein jeder nun weiss und gestehen muss, dass er allein wechselt, so muss er auch dazu gestehen, dass er jeden Augenblick wechselt, auch dieweil er sagt : ich bin, und dass seine Gedankenbilder wechseln, dieweil er sagt : ich denke. 14. Anstatt dass wir den argen Findas dermasten unwrdig

MS 103 VP SKRIVFILT SKRЄVEN

 

01 SNAKKA ND KLTA IK BEN - JEFA WEL* -

02 IK BEN ET* BESTE DЄL WR-ALDIS* - JA* RVCH

03 VS ALLЄNA MЄI - R NKJA [p. 142] SA WILLA

04 - WY KЄA WRAL ND ALLERWЄIKES WЄR

05 - ET NЄDLIK SY - WY FRYA-S BERN SEND

06 FORSKINSLA RVCH WR-ALDA-S LЄVA

07 BY T ANFANG MIN ND BLAT ACH IM

08 - MER WRANDE ND NAKANDE TO FVL

09 - KVMENLIKHЄD SVNDER A SA GOD TO

10 WRDA AS WR-ALDA SELVA -

11 VSA GAST NIS* NAVT WR-ALDA-S GAST -

12 HI IS ЄRFON ALLЄNA EN AFSK / I / NSLE -

13 A WRALDA VS SKOP HE ER VS IN

14 RVCH SINE WISHЄD BRYN - SIN.

15 TŮGA-HŮGIA ND FЄLO GODA AINSKIP

16 - A LENAD - HYRMЄI MUGON / WY / SINA SKEP

17 SELA ND SIN ЄWA BITRACHTA - ЄROF

18 MŮGON WY LЄRA ND ЄRVR MŮGON

19 WY RЄDA - ELLA ND ALLЄNA TO VS AIN

20 HELD - HЄDE WR-ALDA VS NЄNE SINNA

21 JЄVEN SA NE SKOLDE WY NARNE OF

22 NЄTA* ND WY SKOLDE JETA REDDALASSER

23 AS EN SЄ-KWALE WЄSA - ЄR FOR

24 DRYVEN WR - RVCH EBBE ND RVCH

25 FLOD -

26 IT STAT VP SKRIVFILT SKRЄVEN -

27 TAL AND ANDWORDE ORA FAMNA TO - N FARBYLD -

28 - EN VNSELS GYRICH MN KЄM TO BAR

29 - ANDE BY TRAST ЄR FAM WЄRE TO STAVIA -

30 HY SЄIDE VN-WЄDER HЄDE SIN HUS WЄI

31 BROCHT - HY HЄDE TO WR-ALDA BЄDEN - MEN

32 WR-ALDA NЄD* IM NENE HELPE LЄNAD

[BOEK VAN BRUNO PAG. 103]

snakka aend kaelta , ik ben , jeftha wel , ik ben thet beste dl Wraldas , ja thrvch vs allna mi r thaenkja , [142] s willath wy ktha wral aend allerwikes wr et ndlik sy : wy Fryas bern send forskinsla thrvch Wraldas lva ; by t anfang min aend blt , thach immer waerthande aend nkande to fvlkvmenlikhd , svnder sa god to wrda as Wralda selva . Vsa gst nis navt Wraldas gst , hi is thrfon allna en afskinsle . Tha Wralda vs skop , heth er vs in thrvch sine wishd bryn sintga , hgia aend flo goda ainskipa lnad . Hyrmi mugon wy sina wa bitrachta . Throf mgon wy lra aend thrvr mgon wy rda , ella aend allna to vs ain held . Hde Wralda vs nne sinna jven , sa ne skolde wy narne of nta aend wy skolde jeta reddalasser as en skwale wsa , thr forthdryven waerth thrvch ebbe aend thrvch flod . Thit stat vp skrivfilt skrven . tal and andworde ora famna to n forbyld . En vnsels gyrich maen km to brande by Trst thr fm wre to Stavia . Hy side vnwder hde sin hus wi brocht . Hy hde to Wralda bden , men Wralda ndim nne helpe lnad .

praten en snappen, ik ben, of wel ik ben het beste deel Wraldas, ja door ons alleen mag hij denken, [143] zoo willen wij verkondigen overal en allerwege, waar het noodig is: wij Fryas kinderen zijn verschijnselen door Wraldas leven; bij den aanvang gering en bloot: doch altijd wordende en naderende tot volkomenheid, zonder ooit zoo goed te worden als Wralda zelf. Onze geest is niet Wralda's geest, hij is daarvan slechts een afschijnsel. Toen Wralda ons schiep, heeft hij ons in zijne wijsheid, brein, zintuigen, geheugen en vele goede eigenschappen geleend. Hiermede kunnen wij zijne schepselen en zijne wetten beschouwen. Daarvan kunnen wij leeren en daarover kunnen wij spreken, alles en alleen tot ons eigen heil. Had Wralda ons geene zintuigen gegeven, zoo zouden wij nergens van weten, en wij zouden nog redde lozer zijn, dan een zeekwal die voortgedreven wordt door ebbe en door vloed. Dit staat op schrijffilt geschreven. Taal en antwoord aan andere Maagden tot een voorbeeld. Een ongezellig gierig man kwam klagende bij Troost, die Maagd was te Stavia. Hij zeide onweder had zijn huis vernield. Hij had tot Wralda gebeden, maar Wralda had hem geene hulp verleend.

saying, "I am the best part of Wr-alda, and through us alone he can think." 15. We proclaim everywhere where it is necessary, "We, Fryas Children, exist through Wr-aldas life - in the beginning mean and base, but always advancing towards perfection without ever attaining the excellence of Wr-alda himself." 16. Our spirit is not Wr-aldas spirit, it is merely a shadow of it. 17. When Wr-alda created us, he lent us his wisdom, brains, organs, memory, and many other good qualities. By this means we are able to contemplate his creatures and his laws; by this means we can learn and can speak of them always, and only for our own benefit. If Wr-alda had given us no organs, we should have known nothing, and been more irrational than a piece of sea-weed driven up and down by the ebb and flood. Chapter VI: This is written on parchment; speech and answer to other femmes as an example - 1. An unsociable, avaricious man came to complain to Trast, who was the femme of Stavia. He said a thunderstorm had destroyed his house. He had prayed to Wr-alda, but Wr-alda had given him no help.

nachschwatzen und reden ich bin oder gar ich bin der beste Teil Wraldas, ja durch uns allein vermag Er zu denken, 15. so wollen wir knden berall und allewege, wo es ntig sei : Wir, Fryas Kinder, sind Erscheinungen durch Wraldas Leben, beim Anfang gering und bloss, doch immer werdend und nherend der Vollkommenheit, sonder je so gut zu werden als Wralda selber. 16. Unser Geist ist nicht Wraldas Geist; er ist hiervon allein ein Abschein. 17. Da Wralda uns schuf, hat Er uns in Seiner Weisheit Hirn, Sinne, Gedchtnis und viele gute Eigenschasten verliehen. Hiermit knnen wir Seine Geschpfe und Seine Gesetze betrachten. Davon knnen wir lernen und darber knnen wir reden, alles und allein zu unserem eigenen Heil. Htte Wralda uns keine Sinne gegeben, so wrden wir von nichts wissen, und wir wrden noch hilfloser sein als eine Seequalle, die fortgetrieben wird durch Ebbe und durch Flut. Kapitel VI. Dies steht auf Schreibfilz geschrieben : Rede und Antwort den anderen Maiden zu einem Vorbilde. 1. Ein ungeselliger geiziger Mann kam zu Trost, die Maid war zu Stavia, um sich zu beklagen. Er sagte, Unwetter htte sein Haus weggefhrt. Er hatte zu Wralda gebetet, aber Wralda hatte ihm keine Hilfe verliehen.    142

MS 104

 

01 BIST EN FTE FRYA-S FREJE TRAST - FO / N / ELDER

02 T ELDER ANDERE ENE MN - N SЄIDE HJU

03 WIL IK WET IN IN MOD SЄJA IN BITROUWA

04 T ET KYMA GROJA ND FRŮCHDA JЄVA MЄI -

05 FOR SPREK HJU NDE KЄ - A FRYA BERN

06 WAS - STAND VS MODER NAKED ND BLAT

07 VNBIHOD TOJENST A STRELUM ЄRE SVNNE -

08 NINMAN* MACHT HJU FRЄJA ND ЄR

09 WЄRE NIMMAN ЄR HJA HELP MACHT

10 LЄNA - A GVNG WRALDA TO ND WROCHTE

11 IN HJRA MOD NIGUNG ND LIAVDE* ANG

12 - GOST ND SKRIK - HJU SACH RONDOMME*

13 HJRA NIGUNG KAS ET* BESTE ND HJU

14 SOCHTE SKUL VNDERA WARANDE LIN

15 - DA - MEN RЄIN* KЄM ND T ONHLEST

16 WЄRE T HJU WET WRDE - ACH HJU

17 HЄDE SJAN [p. 144] HO ET* WЄTER TO A HEL

18 - LANDA BLDAR OF DRUPTE - NW MAKA

19 - DE HJU EN HROF MI HELLANDA SIDUM

20 - VP STʘKA MAKADE HJU AM - MEN

21 STORNEWIND KЄM ND BLOS RЄIN*

22 ЄR VNDER - NW HЄDE HJA SJAN T

23 A STAM HLY JEF - FTER GONG HJA TO ND

24 MAKADE EN WACH* FON PLAGA AND SADUM*

25 ET* FORMA AN ЄNE SYDA ND FOR AN

26 ALLE SYDA - STORNEWIND KЄM TOBEK

27 JETA WODANDER AS TO FORA ND BLOS

28 HJU HROF EWЄI - MEN HJU NE BARADE

29 NAVT OVER WRALDA NER TOJENST WR

30 ALDA - MEN HJA MAKADE EN RЄITNE

31 HROF ND LЄIDE STЄNA ЄR VPPA -

32 BIFVNDEN HVANDE HO SЄR ET* DVA

 

 

[BOEK VAN BRUNO PAG. 104]

Bist en aefte Fryas , frje Trst . Fon elder t elder , andere thene maen . Thaen side hju wil ik aewet in thin mod sja in bitrouwa , thaet et kyma groja aend frchda jva mi . Forth sprk hju aende kth . Th Frya bern was , stand vs moder naked aend blt , vnbihod to jenst tha strlum thre svnne . Ninman macht hju frja aend thr wre ninman thr hja help macht lna . Th gvng Wralda to aend wrochte in hjra mod nigung aend liavde anggost aend skrik . Hju sach rondomme , hjra nigung ks thet beste aend hju sochte skul vndera wrande linda . Men rin km aend t onhlest wre tht hju wet wrde . Thach hju hde sjan [144] ho thet wter to tha hellanda blaedar of drupte . Nw mkade hju en hrof mith hellanda sidum , vp stka mkade hju tham . Men stornewind km aend blos rin thr vnder . Nw hde hja sjan thaet tha stam hly jef , aefter gong hja to aend mkade en wch fon plga nd sdum , thet forma an ne syda aend forth an alle syda . Storne wind km to bek jeta wodander as to fora aend blos thju hrof ewi . Men hju ne brade navt over Wralda ner to jenst Wralda . Men hja mkade en reitne hrof aend leide stne thr vppa . Bifvnden haevande ho sr thet dvath

Zijt ge een echte Fries, vroeg Troost. Van ouder tot voorouder, antwoordde de man. Dan, zeide zij, wil ik iets in uw gemoed zaaijen in vertrouwen, dat het kiemen en groeijen en vruchten geven mag. Verder sprak zij en zeide: toen Frya geboren was, stond onze moeder naakt en bloot, onbehoed tegen de stralen der zon. Niemand kon zij vragen, en er was niemand, die haar hulp verleenen konde. Toen ging Wralda heen en wrocht in haar gemoed neiging en liefde, angst en schrik. Zij zag rondom zich; hare neiging koos het beste, en zij zocht eene schuilplaats onder de beschuttende lindeboom. Maar de regen kwam en het gevolg was, dat zij nat werd. Doch zij had gezien, [145] hoe het water bij de hellende bladeren neerdrupte. Nu maakte zij een afdak met hellende zijden, op staken maakte zij dat. Maar de stormwind kwam en blies de regen daaronder. Nu had zij gezien, dat de stam luwte gaf. Daarop ging zij heen en maakte eene wand van plaggen en zooden; eerst aan de eene zijde en vervolgens aan alle zijden. De stormwind kwam terug, woedender als te voren, en blies het dak weg. Maar zij klaagde niet over Wralda, noch tegen Wralda. Maar zij maakte een rieten dak en legde steenen daarop. Bevonden hebbende hoe zeer het doet,

2. Trast asked, "Are you a true Child of Frya?" 3. The man replied, "From father and forefathers." 4. Then she said, "I will sow something in your conscience, in confidence that it will take root, grow, and bear fruit. 5. "When Frya was born, our mother stood naked and bare, unprotected from the rays of the sun. She could ask no one, and there was no one who could give her any help. 6. "Then Wr-alda wrought in her conscience inclination and love, anxiety and fright. She looked round her, and her inclination chose the best. She sought a hiding-place under the sheltering lime-trees, but the rain came, and the difficulty was that she got wet. She had seen how the water ran down the pendent leaves; so she made a roof of leaves fastened with sticks, but the wind blew the rain under it. 7. "She observed that the stem would afford protection. She then built a wall of sods, first on one side, and then all round. The wind grew stronger and blew away the roof, but she made no complaint of Wr-alda. She made a roof of rushes, and put stones upon it. Having found how hard it is

2. Bist du ein echter Fryas, fragte Trost. 3. Von Eltern auf Eltern, antwortete der Mann. 4. Dann, sagte sie, will ich etwas in dein Gemt sen, im Vertrauen, dass es keimen, wachsen und Frchte tragen mag. Frder sprach sie und sagte : 5. Als Frya geboren ward, stand unsere Mutter da, nackt und bloss, ungeschtzt gegen die Strahlen der Sonne. 6. Da erwirkte Wralda in ihrem Gemte Neigung und Liebe, Angst und Schrecken. Sie sah um sich : ihre Neigung whlte das Beste und sie suchte Schutz unter der schirmenden Linde. Aber Regen kam, und sie wurde nass. Jedoch hatte sie gesehen, wie das Wasser an den Blttern herabtrufelte. Nun machte sie ein Dach mit abhngenden Seiten, auf Staken machte sie das. Aber Sturmwind kam und blies den Regen darunter. 7. Nun hatte sie gesehen, dass der Stamm Schutz gab. Demnach ging sie hin und machte eine Wand von Schollen und Soden, erst an einer Seite und frder an allen Seiten. Sturmwind kam zurck, wtender als bevor, und blies das Dach weg. Doch sie klagte nicht ber Wralda noch wider Wralda, sondern sie machte ein Rhrichtdach und legte Steine darauf. Als sie befand, wie hart es ist,   144

MS 105

 

01 VMB ALLENA TO TOBBANDE ALSA BIJUDE HJU

02 HIRA* BERN HO ND HWЄRVMBE HJU ALSA

03 HЄDE DЄN - ISSA WROCHTON ND TOCHT

04 - ON TOSЄMINE - A SADENERA WISE SEND

05 WY AN HUSA KЄMEN MI STOPPENBNK

06 - UM EN SLECHT ND WARANDE LINDA

07 WI A SVNNE-STRELUM - TO A LESTA

08 HVON HJA EN BURCH MAKAD ND FOR

09 ALLE ʘERA NIS* IN HUS US NAVT

10 STERK NOCH WЄST ALSA MOT I TRACHD

11 - A VMBET ʘRE BЄTER TO MAKJANDE -

12 MIN HUS WЄRE STERK ENOCH SЄID ER -

13 MEN ET* HAGE WЄTER HE ET VP BЄRAD

14 ND STORNEWIND HE -ET ORE DЄN -

15 HWЄR STAND IN HUS N - FRЄJE TRAST -

16 ALINGEN ЄRE RENE ANDERE ENE

17 MAN - NE STAND ET N NAVT VPP-EN

18 NOL - JEFA ERP - FREJE TRAST -

19 NEAN* SЄID ER - MIN HUS STAND

20 ЄNSUM* BY A OVERE* - ALLЄNA HV IK

21 - ET BUWAD MEN IK NE MACHT ЄR

22 ALLЄNA NЄN ERP TO MAKANE -

23 IK WIST WEL SЄIDE TRAST - A FAMNA

24 HV - ET MY MELD - V HEST AL IN

25 LЄVA EN GRŮWEL HAD AN A MNNISKA

26 UT FRЄSE TSTE AWET JЄVA JEFA

27 DVA* MOSTЄ* TO FARA HJAM - ACH ЄR

28 MIA NE MЄI MN NAVT FЄR NE

29 KVMA - HWAND WR-ALDA ЄR MILD

30 IS KЄRA HIM FONA GYRIGA -

31 FSTA HET VS RЄDEN ND BOPPA

32 A DURA* FON ALLE BURGUM IS - T

[BOEK VAN BRUNO PAG. 105]

vmb allna to tobbande , alsa bithjude hju hira bern ho aend hwrvmbe hju alsa hde dn . Thissa wrochton aend tochton to smine . A sadenera wise send wy an hsa kmen mith stoppenbaenkum , en slecht aend warande linda with tha svnnestrlum . To tha lesta haevon hja en burch mkad aend forth alle thera . Nis thin hus thus navt sterk noch wst , alsa mot i trachda vmbet re bter to mkjande . Min hus wre sterk enoch , sider , men thet hge wter heth et vp brad aend stornewind heth et ore dn . Hwr stand thin hus thaen , frje Trst . Alingen thre Rne , andere thene man . Ne stand et thaen navt vppen nol jeftha therp , frje Trst . Nean sider , min hus stand nsum by tha overe , allna haev ik et buwad , men ik ne macht thr allna nn therp to makane . Ik wist wel , side Trst , tha fmna haev et my meld . Thv hest al thin lva en grwel had an tha maenniska , ut frse thaetste awet jva jeftha dva moste to fara hjam . Thach thr mitha ne mi maen navt fr ne kvma . Hwand Wralda thr mild is , krath him fona gyriga . Faesta het vs rden aend buppa tha dura fon alle burgum is t

om alleen te tobben, zoo beduidde zij hare kinderen, hoe en waarom zij zoo gedaan had. Deze handelden en overlegden te zamen. Op zoodanige wijze zijn wij aan huizen gekomen met stoepbanken, eene straat, en eene beschuttende linde tegen de zonnestralen. Ten laatste hebben zij eene burgt gemaakt en vervolgens al de andere. Is uw huis dus niet sterk genoeg geweest, dan moet gij trachten het andere beter te maken. Mijn huis was sterk genoeg, zeide hij, maar het hooge water heeft het opgebeurd en de stormwind heeft het andere gedaan. Waar stond uw huis dan, vroeg Troost. Aan den oever van den Rijn, antwoordde de man. Stond het dan niet op eene nol (ronde hoogte) of terp, vroeg Troost. Neen, zeide de man, mijn huis stond eenzaam bij den oever; alleen heb ik het gebouwd, maar ik kon daar alleen geen terp voor maken. Ik wist het wel, antwoordde Troost, de maagden hebben het mij gemeld. Gij hebt al uw leven een afkeer gehad van de menschen, uit vrees, dat gij iets geven of doen moest voor hun. Doch daarmede kan men niet verre komen. Want Wralda die mild is, keert hem af van de gierigen. Fasta heeft ons geraden en boven de deuren van alle onze burgten is 't

to toil alone, she showed her children how and why she had done it. They acted and thought as she did. 8. "This is the way in which we became possessed of houses and porches, a street, and lime-trees to protect us from the rays of the sun. At last we have built a burgh, and all the rest. If your house is not strong enough, then you must try and make another." 9. He said, "My house was strong enough, but the flood and the wind destroyed it." 10. Trast asked, "Where did your house stand?" 11. He answered, "On the bank of the Rene." 12. Trast asked, "Did it stand on a knoll or in a village?" 13. The man said, "No; my house stood alone on the bank. I built it alone, but I could not alone make a hillock." 14. Trast answered, "I knew it; the femmes told me. All your life you have avoided your neighbours, fearing that you might have to give or do something for them; but one cannot get on in Wr-alda that way, for Wr-alda, who is kind, turns away from the niggardly. 15. "Fasta has advised us, and it is engraved .

sich allein plagen zu mssen, bedeutete sie ihren Kindern, wie und weshalb sie es getan htte. Die wirkten und dachten zusammen. 8. Auf solche Weise sind wir zu einem Hause mit Stufenbnken und einer schtzenden Linde wider die Sonnenstrahlen gekommen. Zuletzt haben sie eine Burg gemacht und frder alles andere. Ist dein Haus nicht stark genug gewesen, so musst du versuchen, es besser zu machen. 9. Mein Haus war stark genug, sagte er, aber das hohe Wasser hat es aufgehoben und Sturmwind hat das andere getan. 10. Wo stand dein Haus dann, fragte Trost. 11. Langs des Rheines, sagte der Mann. 12. Stand es dann nicht auf einem Nol oder einer Terp, fragte Trost. 13. Nein, sagte er, mein Haus stand einsam am Ufer ; allein habe ich es gebaut, aber ich konnte allein dort keine Terp machen. 14. Ich wusste es wohl, sagte Trost, die Maiden haben es mir berichtet. Du hast all dein Leben einen Widerwillen gegen die Menschen gehabt, aus Frcht, dass du etwas geben oder fr sie tun msstest. Doch damit kann man nicht weit kommen. Denn Wralda, der mild ist, kehret sich von den Geizigen ab. 15. Festa hat es uns geraten und ber den Toren aller Burgen  

MS 106 -MIN BURCH

 

01 IN STЄN UT WRYTEN

02 BIST RG BAT-SJOCHTIG SЄIDE FSTA

03 BIHOD N JVWE NESTA

04 BIJOD N JVWE NESTA

05 HELP N JUWE NESTA

06 SA SKILUN HJA - T I WIER-DVA* -

07 IS I INA RЄD NAVT GOD NOCH* IK NЄT*

08 FAR I NЄN BЄTERA - SKAMRAD WR

09 EN MN N* HI DRUPTE STOLKES HINNE - [p. 146]

10 - NW WIL IK SELVA SKIWA* ЄROST FON

11 OVER MIN BURCH AND AN OVER HWAT

12 IK HAV MŮGE SJAN -

13 MIN BURCH LЄID AN  -T NOR-ENDE ЄRE

14 LJUD-GARDA - JU TORE HE SEX SYDA -

15 RYA RITTICH FЄT* IS HJU HACH - FLT

16 FON BOPPA - EN LY HUSKE ЄR VPPA -

17 HWANA MN A STRA BISJA -

18 AN AIDER SYD ЄRE TORE STT EN HUS -

19 LONG RYJA HONDRED BRЄD RYJA SJUGUN

20 FЄT* Є-LIKA HACH BIHALVA JU HROF ЄR

21 ROND-LIK IS - ALAM FON HYR-BAKKEN

22 STЄN  ND FON BUTA NE SEND NЄNEN

23 ʘERA - OM A BURCH IS EN HRINGDIK

24 ЄROM EN GRFT* DIAP RYJA SJUGUN

25 FЄT WYD RYJA TWILIF FЄT* - SIA HWA

26 FONERE TORE DЄL SA SIA HI JU DAN

27 TE* FON -ET JOL - VPPA GRVND TWISK

28 A SŮDLIKA HŮSA ЄRA SEN* ALLERLЄJA

29 KRŮDA FON HЄINDE ND FЄR - ЄROF

30 MOTON A FAMNA A KREFTA LЄRA -

31 TWISK A NOR-LIKA HUSA IS ALLЄNA

32 FJELD - A RJU NOR-LIKA HUSA SEND

 

[BOEK VAN BRUNO PAG. 106]

in stn utwryten : 16. bist aerg btsjochtig side Faesta , bihod thaen jvwe nsta , bithjod thaen jvwe nsta , help thaen juwe nesta , s skilun hja t thi witherdva . Is i thina rd navt god noch , ik nt fr thi nn btera . 17. Skmrd waerth then maen aend hi drupte stolkes hinne .

gegrift in steen: 16. zijt ge erg baatzuchtig, zeide Fasta, behoed van uwe naasten, onderricht dan uwe naasten, help dan uwe naasten, zoo zullen zij het u wederom doen. Is u deze raad niet goed genoeg, ik weet geene betere voor u. 17. De man werd schaamrood en droop stil af. [147]

in stone over all our doors: 16. "If you are selfish, distrustful towards your neighbours, teach your neighbours, help your neighbours, and they will return the same to you. If this advice is not good enough for you, I can give you no better." 17. The man blushed for shame, and slunk away.

steht es geschrieben : '16. Bist du arg nutzbedacht', sagte Festa behte dann deine Nchsten, hilf dann deinen Nchsten, so werden sie es wieder tun.' - ist dieser Rat nicht genug, ich weiss fr dich keinen besseren. 17. Schamrot ward der Mann und er zog still von dannen.

 

 [BOEK VAN APOLLONIA PAG. 106]

Caput VII. [146] Nw wil ik selva skriwa rost fon over min burch and than over hwat ik hav muge sjan . 1. Min burch lid an t north ende thre Liudgrda . Thju tore heth sex syda . Thrya thrittich ft is hju hch . Flaet fon boppa . En lyth huske thr vppa , hwna maen tha staera bisjath . An aider syd thre tore staet en hus , long thrya hondred , brd thrya sjugun ft , lika hch bihalva thju hrof , thr rondlik is . Altham fon hyrbakken stn , aend fon buta ne send nnen thera . Om tha burch is en hringdik , throm en graeft diap thrya sjugun ft , wyd thrya twilif ft . 2. Siath hwa fonre tore del , sa siath hi thju dnte fon et Jol . Vppa grvnd twisk tha sdlika hsa thre , send allerlja krda fon hinde aend fr , throf moton tha fmna tha krefta lra . Twisk tha nortlika hsa is allna fjeld . Tha thrju nortlika hsa send

Hoofdstuk VII. Nu wil ik zelf schrijven, eerst over mijne burgt en dan over hetgene ik heb mogen zien. 1. Mijne burgt ligt aan 't noordeinde van de Liudgaarde. De toren heeft zes zijden. Driemaal dertig voet is hij hoog. Plat van boven. Een klein huisje daarop, waaruit men naar de sterren ziet. Aan iedere zijde van den toren staat een huis, lang drie honderd en breed driemaal zeven voet, en evenzoo hoog, behalve het dak, dat rondachtig is. Al deze van hard gebakken steen, en van buiten zijn er geene andere. Om de burgt is een ringdijk, en daarom heen eene gracht diep drie maal zeven en breed driemaal twaalf voet. 2. Ziet iemand boven van den toren naar beneden, dan ziet hij de gedaante van het Juul. Op den grond tusschen de zuidelijke huizen, daar zijn allerlei kruiden van heinde en verre, daarvan moeten de maagden de krachten leeren kennen. Tusschen de noordelijke huizen is alleen veld. De drie noordelijke huizen zijn

Chapter VII: Now I will write myself, first about my burgh, and then about what I have been able to see - 1. My burgh lies near the north end of the Liudgarda. The tower has six sides, and is ninety feet high, flat-roofed, with a small house upon it out of which they look at the stars. On each side of the tower is a house three hundred feet long, and twenty-one feet broad, and twenty-one feet high, besides the roof, which is round. All this is built of hard-baked bricks, and outside there is nothing else. The burgh is surrounded by a dyke, with a moat thirty-six feet broad and twenty-one feet deep. 2. If one looks down from the tower, he sees the form of the yule. In the ground among the houses on the south side all kinds of native and foreign herbs grow, of which the femmes must study the qualities. Among the houses on the north side there are only fields. The three houses on the north

Kapitel VII. Nun will ich selber schreiben, erst ber meine Burg und dann ber dasjenige, was ich habe sehen drfen. 1. Meine Burg liegt an dem Nordende des Ljudgartens. Der Turm hat sechs Seiten. Dreimal dreissig Fuss ist er hoch, flach von oben ; ein kleines Huschen darauf, von wo man die Sterne betrachten kann. An jeder Seite des Turms steht ein Haus, lang dreihundert und breit dreimal sieben Fuss, gleich hoch, ausser dem Dach, das rundlich ist : alle diese von hartgebakkenem Stein, und von aussen sind keine anderen. Um die Burg ist ein Ringdeich und darum ein Graben, tief dreimal sieben und breit dreimal zwlf Fuss. 2. Sieht jemand von dem Turm herab, so sieht er die Gestalt des Juls. Auf dem Grund zwischen den sdlichen Husern sind allerlei Kruter von nah und fern : deren Krafte mssen die Maiden lernen. Zwischen den nrdlichen Husern ist allein Feld. Die drei nrdlichen Huser sind         146

 

MS 107 - MIN BURCH

 

/FOL KЄREN /

01 ND ʘER BIHOF - TWA SŮDAR SEND TO FARA

02 A FAMKES VMBE TO SKOLA ND TO HЄMA

03 ET* SŮDLIKOSTE HUS IS ЄRE BURCH-FAM

04 HIS HЄM - INNA TORE HANGT JU FODDIK -

05 A WAGAR* ЄRE TORE SEND MI KESTLIK

06 - A STЄNA SMUKAD - IN VPPA ЄRE SŮDER

07 WACH IS ENE TEX WRYTEN - AN A FЄRE

08 SYDE ЄRA FIN MN JU FORMLЄRE

09 ANNA WINSTERE SYDE A ЄWA - A ORA

10 SЄKA FIN MN VPPA ʘRA RJA - TOJENST

11 A DIK BY -T HUS ЄR FAM STЄT JU OWNE

12 ND ND MOL-MAK RVCH FJUWER BUFLA

13 KRODEN - BUTA VSA BURCH-WAL IS T HЄM

14 HWER VPPA A BURCH-HЄRA NDA WЄRAR

15 HЄME - JU RING-DIK ЄRA IS EN STONDE

16 GRAT NЄN STJŮRAR MEN SVNNA STONDA

17 HWЄRFON TWYJA TWILIF VPPEN ETMELDE

189 KVMA - IN VPPER BINNA SYDE FONA DIK IS

19 EN FLT FIF FЄT VNDERA KRUN - ЄRVPPA

20 SEND RYJA HVNDRED KRAN- / B / OGA TODEK

21 MI WOD ND LЄER - BIHALVA A HŮSA

22 ЄRA INHЄMAR* SEND ЄR BINNA ALINGNE

23 KA [p. 148] DIK JETA RYJA TWILIF NED-HŮSA TO FARA

24 A OMHЄMAR - ET FJELD JANA TO

25 KMP ND TO WЄDE - ANNA SUDSYDE

26 FON A BUTENSTE HRING-DIK IS JU LJUD

27 GARDE - OMTUNAD RVCH ET* GRATE

28 LINDA-WALD - HJRA DANTE* IS RJU HE / R / NICH

29 ET* BRЄDE BUTA TIL JU SVNNE ЄR IN

30 SIA* MЄI - HWAND ЄR SEND FЄLO FER-LAND

31 ESKA REJA ND BLOMMEN RVCH A

32 -STJURAR MI BROCHT - ALSA JU DANTE*

 [BOEK VAN APOLLONIA PAG. 107]

fol kren aend ther bihof . Twa sdar send to fra tha fmkes vmbe to skola aend to hma Thet sdlikoste hus is thre Burchfm his hm . 3. Inna tore hangt thju foddik . Tha wagar thre tore send mith kestlika stna smukad . In vppa thre sderwach is thne Tex wrytten . An tha fre syde thra finth maen thju formlre ; anna winstere syde tha wa . Tha ora ska finth maen vppa ra thrja . 4. Tojenst tha dik by t hus thr fm stt thju owne aend thju molmk thrvch fjuwer bufla kroden . Buta vsa burchwal is t hm , thr vppa tha burchhra aenda wrar hme . Thju ringdik thra is en stonde grt , nn stjurar , men svnna stonde , hwrfon twya twilif vppen etmelde kvma . In vpper binnasyde fona dik is en flaet , fif ft vndera krn . Thr vppa send thrya hondred krnboga , todekt mith wod aend lther . 5. Bihalva tha hsa thra inhmar send thr binna alingne tha [148] dik jeta thrya twilif ndhsa to fra tha omhmar . Thet fjeld thjanath to kaemp aend to wde . Anna sdsyde fon tha btenste hringdik is thju Liudgrde omtnad thrvch thet grte Lindawald . Hjra dnte is thrju hernich , thet brde buta , til thju svnne thr in sia mi . Hwand thr send flo frlandeska thrja aend blommen thrvch tha stjurar mith brocht . 6. Alsa thju dnte

vol koorn en andere benoodigdheden. Twee zuidelijke huizen zijn voor de maagden, om school te houden en te wonen. Het zuidelijkste huis is de woning der Burgtmaagd. 3. In den toren hangt de lamp. De wanden van den toren zijn gesmukt met kostbare steenen. Op de zuiderwand is de Tex gegrift. Aan de rechterzijde van deze vindt men de formleer; aan de linkerzijde de wetten. De andere zaken vindt men op de drie andere zijden. 4. Tegen den dijk aan, bij het huis der Burgtmaagd, staat de oven en de meelmolen door vier buffels gekruid. Buiten onze burgtwal is de plaats, waarop de burgtheeren en de krijgers wonen. De ringdijk daaromheen is een uur groot, niet een zeemans, maar een zonne uur, waarvan tweemaal twaalf in een etmaal gaan. Aan de binnenzijde van den dijk is een plat, vijf voet beneden de kruin. Daarop zijn drie honderd kraanbogen, gedekt met hout en leder. 5. Behalve de huizen der inwoners zijn daarbinnen langs den [149] dijk nog driemaal twaalf noodhuizen voor de omwoners. Het veld dient tot kamp en tot weide. Aan de zuidzijde van de buitenste ringdijk is de Liudgaarde omtuind door het groote Lindenwoud. Hare gedaante is driehoekig, met de breede zijde naar buiten, opdat de zon daarin mag zien. Want daar zijn vele buitenlandsche boomen en bloemen, door de zeevaarders medegebracht. 6. Gelijk de gedaante

are full of corn and other necessaries; the two houses on the south are for the femmes to live in and keep school. The most southern house is the dwelling of the burgh-femme. 3. In the tower hangs the lamp. The walls of the tower are decorated with precious stones. On the south wall the Tex is inscribed. On the right side of this are the formulas, and on the other side the laws; the other things are found upon the three other sides. 4. Against the dyke, near the house of the burgh-femme, stand the oven and the mill, worked by four oxen. Outside the burgh wall is the place where the burghers and the warriors live. The fortification outside is an hour long - not a navigators hour, but an hour of the sun, of which twenty-four go to a day. Inside it is a plain five feet below the top. On it are three hundred crossbows covered with wood and leather. 5. Besides the houses of the inhabitants, there are along the inside of the dyke thirty-six refuge-houses for the people who live in the neighbourhood. The field serves for a camp and for a meadow. On the south side of the outer fortification is the Liudgarda, enclosed by the great Linda Wald. Its shape is three-cornered, with the widest part outside, so that the sun may shine in it, for there are a great number of foreign trees and flowers brought by the navigators. 6. All the other burghs are the same shape

voll Korn und anderem Behuf. Zwei sdliche sind fr die Maiden, um Schule zu halten und zu hausen. Das sdlichste Haus ist das Heim der Burgmaid. 3. In dem Turm hngt die Lampe. Die Wande des Turms sind geschmckt mit kostbaren Steinen . Auf der Sdwand ist der Rat (Fryas) geschrieben, an der rechten Seite findet man die Altlehre, an der linken Seite die Gesetze. Die anderen Sachen findet man auf den drei anderen Seiten. 4. Gegen den Deich, bei dem Haus der Burgmaid, steht der Ofen und die Mhle, von vier Ochsen gedreht. Ausserhalb unseres Burgwalles ist das Hiem , auf dem die Burgherren und die Wehrer wohnen. Der Ringdeich darum ist eine Stunde gross, nicht eine Seemanns-, sondern eine Sonnenstunde, wovon zweimal zwlf auf eine Etmelde entfallen. An der Innenseite des Deiches ist eine Platte, fnf Fuss unterhalb des Randes. Darauf sind dreihundert Kranbogen, zugedeckt mit Holz und Leder. 5. Ausser den Hausern der Einwohnenden sind darinnen, den Deich entlang, noch dreimal zwlf Nothauser fr die Umwohnenden. Das Feld dient als Lager und Weide. An der Sdseite des aussersten Ringdeiches ist die Ljudgarde umzunt von dem grossen Lindawalde. Seine Gestalt ist dreihornig, der breite Teil auswarts, damit die Sonne darin scheinen mge. Denn darin sind viele fremdlndische, von unseren Seefahrern mitgebrachte Bume und Blumen. 6. So wie die Gestalt       148

 

MS 108 -MIN BURCH

 

01 VSAR BURCH IS SEND ALLE ʘERA - ACH

02 VS -IS IS JU GRATESTE - MEN I FON

03 TEXLAND IS A ALDERGRATESTE - JU

04 TORE FON FRYA-S BURCH IS ALSA HACH

05 T HJU A WOLKA TORENT - NЄI ЄRE

06 TORE IS AL ET OERA -

07 BY VS VPPER BURCH IST ALSA DЄLAD -

08 SJUGUN JONGE FAMNA WAKA BY ЄRE

09 FODDIK - AIDER WAK RJA STUNDA - IN

10 A ʘRE TID MOTON HJA HUSWRK

11 DVA* LЄRA ND SLЄPA - SEND HJA

12 SJVGUN JЄR WAKANDE WЄSEN - ALSA

13 SEND HJA FRY - AN MŮGON HJA Є-

14 MONG A MNNISKA GA VP RA SЄD TO

15 LETANE ND RЄD TO JЄVANE - IS HWA

16 RJU JЄR FAM WЄST SA MЄI HJU

17 ALTOMET MI A ALDA FAMNA MI

18 GA - I SKRYWER MOT A FAMKES

19 LЄRA - LЄSA - SKRYVA ND RЄKENJA -

20 A GRYSA JEFA GRЄVA MOTON LЄRA

21 HJAM - RJUCHT ND PLICHT - SЄDKUNDA

22 KRŮDKUNDA HЄLKUNDA - SKЄDNESA

23 TELLINGA ND SANGA BIJUNKA ALLER.

24 LЄJA INGA ЄR HJAM NЄDLIK SEND

25 VMBE RЄD TO JЄVANE - JU BURCH-

26 FAM MOT LЄRA HJAM HO HJA ЄRMI

27 TO WRK GA MOTA BY MNNISKA -

28 ЄR EN BURCH-FAM HJRA STЄD INNIMT

29 MOT HJU RVCH ET* LAND FARA - EN

30 FVL JЄR - RЄ GRЄVA BURCH-HЄRA

31 ND RJA ALDA FAMNA GAN MI

32 HJRI MIA - ALSA IS T AK MY GVNGON .

 [BOEK VAN APOLLONIA PAG. 108]

vsar burch is , send alle thera ; thach vs is is thju grteste ; men thi fon Texland is tha aldergrteste . Thju tore fon Fryasburch is alsa hch thaet hju tha wolka torent , ni thre tore is al et thera . 7. By vs vppa burch ist alsa dlad . 8. Sjugun jonge fmna wkath by thre foddik . Aider wk thrja stonda . In ha re tid moton hja huswaerk dva , lra aend slpa . Send hja sjugun jr wkande wsen , alsa send hja fry . Thn mgon hja emong tha maenniska g , vp ra sd to letane aend rd to jvane . Is hwa thrju jr fm wst , s mi hju alto met mith tha alda fmna mith g . 9. Thi skrywer mot tha fmkes lra lsa , skrywa aend rkenja . Tha grysa jeftha grva moton lra hjam rjucht aend plicht , sdkunda , krdkunda , hlkunda , skdnesa , tellinga aend sanga , bijunka allerlja thinga thr hjam ndlik send vmbe rd to jva . Thju Burchfm mot lra hjam ho hja thrmith to waerk g mota by thae maenniska . 10. r en Burchfm hjra std innimt , mot hju thrvch thet lnd fra en fvl jr . Thr grva burchhra aend thrja alda fmna gan mith hiri mitha . Alsa is t k my gvngon .

van onze burgt is, zoo zijn alle andere; doch onze burgt is de grootste; maar de allergrootste is die van Texland. De toren van Fryaburgt is zoo hoog, dat hij de wolken tornt, en in evenredigheid van den toren is al het overige. 7. Bij ons op de burgt is het zoo verdeeld. 8. Zeven jonge maagden waken bij de lamp. Iedere waak is drie uren. In den overigen tijd moeten zij huiswerk doen, leeren en slapen. Zijn zij zeven jaar wakende geweest, dan zijn zij vrij. Dan mogen zij onder de menschen gaan, om op hunne zeden te letten en raad te geven. Is eene drie jaren maagd geweest, dan mag zij somtijds met de oude maagden mede gaan. 9. De schrijver moet de meisjes leeren lezen, schrijven en rekenen. De grijaards of greva moeten haar leeren recht en plicht, zedekunde, kruidkunde en heelkunde, geschiedenissen, vertellingen en zangen, benevens allerhande dingen die haar noodig zijn om raad te geven. De Burgtmaagd moet haar leeren, hoe zij daarmede te werk moeten gaan bij de menschen. 10. Voor dat eene Burgtmaagd hare plaats inneemt, moet zij door het land reizen een vol jaar. Drie grijze burgt heeren en drie oude maagden gaan met haar mede. Zoo is het ook mij gegaan.

as ours, only not so large; but the largest of all is that of Texland. The tower of the Fryasburch is so high that it rends the sky, and all the rest is in proportion to the tower. 7. In our burgh this is the arrangement: 8. Seven young femmes attend to the lamp, giving thricefold thanks to Wr-aldas spirit; each watch is three hours, in which they must bend their knees six hundred times. In the rest of their time they do housework, learn, and sleep. When they have watched for seven years they are discharged; then they may go among the people as elder-femmes, to look after their morals and to give advice. The elder-femmes must give thricefold thanks to Wr-aldas spirit for six hours each day. When the femmes have served three years, they may sometimes accompany the elder-femmes. 9. The scribe must teach the femmes to read, to write, and to reckon. The elders, or burghers, must teach them justice and duty, morals, botany, and medicine, history, traditions, and singing, besides all that may be necessary for them to give advice. The burgh-femme must teach them how to set to work when they go among the people. 10. Before a burgh-femme can take office, she must travel through the land a whole year. Three grey-headed burghers and three elder-femmes must go with her. 11. This was the way that I did.

unserer Burg ist, sind alle anderen; jedoch unsere ist die Grsste. Aber die von Texland ist die allergrsste : der Turm von Fryasburg ist so hoch, dass er die Wolken reisst. Dem Turm entprechend ist alles andere. 7. Bei uns auf der Burg ist alles so verteilt : 8. sieben junge Maiden wachen bei der Lampe ; eine jede Wache dauert drei Stunden. In der anderen Zeit mssen sie Hausarbeit verrichten, lernen und schlafen. Haben sie sieben Jahre gewacht, so sind sie frei. Sie drfen dann unter die Menschen gehen, um auf ihre Sitten zu achten und Rat zu geben. Ist eine drei Jahre Maid gewesen, so mag sie zeitweise mit den alteren Maiden mitgehen. 9. Der Schreiber muss die Mdchen lesen, schreiben und rechnen lehren. Die Greise oder Greva mssen sie lehren Recht und Pflicht, Sittenkunde, Kruterkunde, Heilkunde, Geschichte, Erzhlungen und Gesange, nebst allerhand Dingen, die ihnen ntzlich sind, um Rat zu erteilen. Die Burgmaid muss sie lehren, wie sie es bei den Menschen verwenden wollen. 10. Ehe eine Burgmaid ihre Stelle antritt, soll sie durch das Land reisen ein volles Jahr. Drei Greva- Burgherren und drei Altmaiden gehen mit ihr mit. 11. Also ist es auch mir gegangen.

MS 109 FART ALINGEN ЄRE RЄNE

 

01 MIN FART IS ALINGEN ЄRE RЄNE WЄST

02 JUS KAD VPWARD ALINGEN ЄRE ORE

03 SYDE OFWARD - HO HAGER IK UP KЄM TO

04 RMER LIKTE MI A MNNISKA - WR

05 -AL INNA RЄNE HЄDE MN UTSTEKKA

06 MAKAD - ET SʘN T ЄR AIN KЄM

07 WRDE MI WЄTER WR SKЄP-FACHTA - GA

08 - TEN VMBE GOLD TO WINNANDE - MEN

09 A MNGЄRTA NE DROGON ЄR NЄNE

10 GOLDEN KRONA FON - ЄR WЄRON ЄR [p. 150]

11 MAR WЄST - MEN SONT WI SKЄNLAND

12 MISTE - SEND HJA NЄI A BERGA GVNG

13 - ON - ЄR DELVA HJA YSER JRA ЄR

14 HJA YSER OF MAKJA - BOPPA ЄRE

15 RЄNA TWISK ET BERCHTA ЄR HV

16 IK MARSATA SJAN - A MARSATA T

17 SEND MNNISKA ЄR INVPPA MARA

18 HЄMA - HJARA HUSA SEND VP PLUM

19 BUWAD - T IS VRET WILDE KWIK* ND

20 BOSE MNNISKA - ЄR SEND WOLVA

21 BARA ND SWARTE GRISLIK/A/  LAWA -

22 AND HJA SEND A SWETSAR JEFA

23 PALINGAR FONDA HЄINDE KRЄKALANDER

24 ЄRA KLTA FOLGAR ND A VRWILDE

25 - RE TWISKAR ALLE GYRICH NЄI RAV ND

26 BUT-A  A MARSATA HELPA HJARA

27 SELVA MI FISKA ND JAGA - A HUDA

28 WRDA RVCH A WIVA TOMAKAD ND

29 BIRHET MI SKORS FON BERKUM - A

30 LIA HUDA SAFT LIK FAMNAFILT -

31 JU BURCH-FAM ET NY- FRYA-S-BURCH

32 SЄIDE VS T HJA GODE ЄNFALDE

[BOEK VAN APOLLONIA PAG. 109]

Min frt is alingen thre Rne wst , thjus kd opward , alingen thre re syde ofward . Ho hger ik upkm , to aermer likte mi tha maenniska . Wral inna Rne hde maen utstekka makad . Thet sn thaet thr ain km , wrde mith wter wr skpfachta gten vmbe gold to winnande . Men tha maengrta ne drogon thr nne golden krone fon . r wron thr [150] mr wst , men sont wi Sknland miste , send hja ni tha berga gvngon . Thr delvath hja yserirtha , thr hja yser of mkja . 12. Boppa thre Rne twisk thet berchta , thr haev ik Mrsaeta sjan . Tha Mrsta thaet send maenniska thr invppa mra hma . Hjara husa send vp paelum buwad . Thaet is vret wilde kwik aenda bose maenniska . Thr send wolva , bra aend swrte grislika lwa . And hja send tha swetsar jeftha paelingar fonda hinde Krkalandar , thra Kaelta folgar aend tha vrwildere Twiskar , alle gyrich ni rv aend but . 13. Tha Mrsta helpath hjara selva mith fiska aend jga . Tha huda wrdat thrvch tha wiva tomkad aend birhet mith skors fon berkum . Tha litha huda saft lik fmnafilt . Thju burchfm et Fryasburch side vs thaet hja gode nfalde

Mijne reis is langs den Rijn geweest, dezen oever opwaarts en langs den anderen oever benedenwaarts. Hoe hooger ik opkwam, des te armer schenen mij de menschen. Overal in den Rijn had men kribben gemaakt. Het zand dat daartegen kwam, werd met water over schapenvachten gegoten om goud te winnen. Maar de meisjes droegen daar geene gouden kroonen van. Voorheen waren [151] er meer geweest, maar sedert wij Schoenland misten, zijn zij naar de bergen gegaan. Daar delven zij ijzererts, waar zij ijzer van maken. 12. Boven den Rijn tusschen het gebergte, daar heb ik Marsaten gezien. De Marsaten, dat zijn menschen, die op de meeren wonen. Hunne huizen zijn op palen gebouwd. Dat is wegens het wild gedierte en de boozemen schen. Daar zijn wolven, beeren en zwarte afgrijselijke leeuwen. En zij zijn de naburen of aangrenzenden van de heinde Krekalanden, der Kalta volgers en der verwilderde Twiskar, alle begeerig naar roof en buit. 13. De Marsaten generen zich met visschen en jagen. De huiden worden door de vrouwen toegemaakt en bereid met schors van berken. De kleine huiden zacht als vrouwenfilt. De Burgtmaagd te Fryasburgt zeide ons, dat zij goede, eenvoudige

My journey was along the Rene - on this side up, and on the other side down. The higher I went, the poorer the people seemed to be. Everywhere about the Rene the people dug holes, and the sand that was got out was poured with water over fleeces to get the gold, but the girls did not wear golden crowns of it. Formerly they were more numerous, but since we lost Skenland they have gone up to the mountains. There they dig ore and make silver [sic]. 12. Above the Rene among the mountains I have seen Marsatar. The Marsatar are people who live on the lakes. Their houses are built upon piles, for protection from the wild beasts and wicked people. There are wolves, bears, and horrible lions. Then come the Swetsar, the nearest to the frontiers of the Heinde Krekalandar, the followers of Kalta and the savage Twisklandar, all greedy for robbery and booty. 13. The Marsatar gain their livelihood by fishing and hunting. The skins are sewn together by the women, and prepared with birch bark. The small skins are as soft as a womans skin. The burgh-femme at Fryasburch told us that they were good, simple

Meine Fahrt ist den Rhein entlang gewesen, dieses Ufer aufwrts, die andere Seite entlang abwrts. Je hher ich hinaufkam, um so rmlicher erschienen mir die Menschen. berall in dem Rhein hatte man Ausleger gemacht. Der Sand, der sich darin sammelte, wurde mit Wasser ber Schafsfelle gegossen, um Gold zu gewinnen. Aber die Mdchen trugen davon keine goldenen Kronen. Es waren ehemals deren mehr gewesen, aber seit wir Schonland verloren hatten, sind sie nach den Bergen gegangen. Dort schrfen sie Eisenerde, wovon sie Eisen machen. 12. Oberhalb des Rheines, zwischen dem Gebirge, da habe ich Marsaten gesehen. Die Marsaten sind Menschen, die in den Maren wohnen. Ihre Huser sind auf Pfhlen gebaut. Das ist wegen des wilden Getieres und der bsen Menschen. Da gibt es Wlfe, Bren und schwarze greuliche Lwen. Und sie sind die Stammnachbarn oder Angrenzenden der nahen Krekalnder , der Kelta-Anhnger und der verwilderten Twisker, alle gierig nach Raub und Beute. 13. Die Marsaten erhalten sich mit Fischen und Jagen. Die Hute werden von den Frauen verarbeitet und zubereitet mit Rinde von Birken. Die kleinen Hute sind sehr weich, wie Frauenfilz. Die Burgmaid von Fryasburg sagte uns, dass sie gute, einfltige Menschen waren.150

 

MS 110 FART ALINGEN ЄRE RЄNE

 

01 MNNISKA WЄRON - ACH HЄD IK HJA ЄR

02 NAVT SPRЄKEN HERED - IK SKOLDE MЄNA

03 HVE T HJA NЄN FRYAS WЄRE - MEN

04 WILDA SA DRYST SAGON HJA UT -

05 HJRA FACHTA ND KRUDA WRDON RVCH A

06 RЄN-HЄMAR* VRWANDELA ND

07 RVCH A STJURAR BUTA BROCHT - ALIN

08 - GEN ЄRE RЄNE WЄR ET ALЄN TIL LYDA

09 S-BURCH - ЄR WAS EN GRATE FLYT IN-

10 VPPA ISRA FLYT WЄRON AK MNNISKA

11 ЄR HUSA VP PLA HЄDE - MEN T NЄR*

12 NЄN FRYA-S FOLK MEN T WЄRON SWARTE

13 ND BRUNA MNNISKA ЄR JANA HЄDE

14 TO ROJAR VMBE A BUTA-FARAR TO HONK

15 TO HELPANE - HJA MOSTON ЄR BILYWA

16 TIL JU JU FLATE WIER WЄI BRŮDA -

17 TO A LERSTA KЄMON WI TO -T - ALDERGA -

18 BY -T SUDER HAVA-HAVED STЄT JU WARA

19 - BURCH - EN STЄN- HUS ЄRIN SEND ALLER

20 LЄJA SKULPA - HULKA - WЄPNE ND KLAAR

21 WARAD FON FЄRE LANDUM - RVCH A

22 STJURAR MI BROCHT - EN FJARDЄL DANA

23 IS -T - ALDERGA - EN GRATE - FLYT OMBORAD

24 MI HLOUM - HUSA ND GARDUM -

25 ELLA RIKLIK SJARAD - INVPPER FLYT LЄI

26 - N GRATE FLATE RЄD - MI FʘNON FON

27 ALLERLЄJA FARWA - ET FRYA-S DЄI HONGON

28 A SKILDA OMMA A BORDA TO - SVME

29 BLIKTON [p. 152]  LIK SVNNA - A SKILDA ЄR

30 WITKING ND ЄRA SKOLTA BI A NACHTUM

31 WЄRON MI GOLD OMBORAD - ABEFTA

32 ЄRE FLYT WAS EN GRFT GRVEN -

 [BOEK VAN APOLLONIA PAG. 110]

maenniska weron . Thach hd ik hja r navt sprken hred , ik skolde mnath haeve thaet hja nn Fryas wre , men wilda , s ryst sgon hja ut . 14. Hjra fachta aend kruda wrdon thrvch tha Rnhmar vrwandelath aend thrvch tha stjurar buta brocht . Alingen thre Rne wr et aln , til Lydasburch . Thr was en grte flyt . Invppa thisra flyt wron k maenniska , thr husa vp paela hde . Men thaet nr nn Fryas folk , men thaet wron swarte aend bruna maenniska , thr thjanath hde to rojar vmbe tha butafrar to honk to helpane . Hja moston thr bilywa til thju thju flte wither wi brda . 15. To tha lersta kmon wi to t Alderga . By t suderhvahved stt thju Wraburch , en stnhus , thrin send allerlja skulpa , hulka , wpne aend klathar wrad , fon fre landum , thrvch tha stjurar mith brocht . En fjardl dna is t Alderga . En grte flyt omborad mith lothum , husa aend grdum , ella riklik sjarad . Invpper flyt li en grte flte rd , mith fnon fon allerlja farwa . 16. Et Fryas di hongon tha skilda omma tha borda to . Svme blikton [152] lik svnna . Tha skilda thr witking aend thra skolta bi tha nachtum wron mith gold vmborad . Abefta thre flyt was en graeft graeven ,

menschen waren. Doch had ik haar niet vooraf hooren spreken, ik zoude gemeend hebben, dat zij geen Fryas volk waren, maar wilden, zoo onbeschaamd zagen zij er uit. 14. Hunne vachten en kruiden werden door de Rijnbewoners verhandeld en door de schippers buiten gebracht. Langs de (andere zijde van) den Rijn was het eveneens tot aan Lydasburgt. Daar was een groote vliet of mare. Op deze vliet waren ook menschen, die huizen op palen hadden. Doch dat was geen Fryas volk: maar dat waren zwarte en bruine menschen, die gediend hadden als roeijers om de buitenvaarders naar huis te helpen. Zij moesten daar blijven, tot dat de vloot weder vertrok. 15. Ten laatste kwamen wij te Alderga. Bij het zuiderhavenhoofd staat de Waraburgt, een steenhuis, daarin zijn allerlei schulpen, hoorns, wapenen en kleederen bewaard van verre landen, door de zeelieden medegebracht. Een kwartier daarvan daan is het Alderga. Een groote vliet omzoomd met schuren, huizen en tuinen, alles rijk versierd. In die vliet lag eene groote vloot gereed, met banieren van allerlei verf. 16. Op Fryasdag hingen de schilden om de boorden toe. Sommige blonken [153] gelijk de zon. De schilden van den zeekoning en de schouten bij nacht waren met goud omboord. Achter die vliet was eene gracht gegraven

people; but if I had not heard her speak of them first, I should have thought that they were not Fryas people, they looked so impudent. 14. Their wool and herbs are bought by the Rene people, and taken to foreign countries by the ship captains. Along the other side of the Rene it was just the same as at Lydasburch. There was a great river or lake, and upon this lake also there were people living upon piles. But they were not Fryas people; they were black and brown men who had been employed as rowers to bring home the men who had been making foreign voyages, and they had to stay there till the fleet went back. 15. At last we came to Alderga. At the head of the south harbour lies the Waraburch, built of stone, in which all kinds of clothes, weapons, shells, and horns are kept, which were brought by the navigators from distant lands. A quarter of an hours distance from there is Alderga, a great river surrounded by houses, sheds, and gardens, all richly decorated. In the river lay a great fleet ready, with banners of all sorts of colours. 16. On Fryas Day the shields were hung on board likewise. Some shone like the sun. The shields of the sea-king and the admiral were bordered with gold. From the river a canal was dug

Doch htte ich sie dies nicht vorher sagen hren, so wrde ich meinen, dass dieselben keine Fryas, sondern Wilde wren : so dreist sahen sie aus. 14. Ihre Felle und Kruter werden von den Rheinbewohnern eingehandelt und durch die Schiffe ausgefhrt. Die andere Seite entlang war es desgleichen bis zur Lydasburg. Da war eine grosse Flete. Auf dieser Flete waren auch Menschen, die Huser auf Pfhlen hatten. Aber das war kein Fryas-Volk, sondern schwarze und braune Menschen, die als Ruderer gedient hatten, um den Austenfahrern nach Hause zu helfen. Sie mussten dort bleiben, bis die Flotte wieder wegzog. 15. Zuletzt kamen wir nach dem Alderga. Am Sdhafenkopf steht die Waraburg, ein Steinhaus ; darin werden allerhand Muscheln, jedwegliche Waffen und Kleider verwahrt, aus fernen Landen von den Seefahrern mitgebracht. Ein Viertel von dort ist das Alderga, eine grosse Flete, umrandet von Scheunen, Husern und Garten, alles reichlich geschmckt. Auf der Flete lag eine grosse Flotte bereit, mit Fahnen von allerhand Farben. 16. Auf Fryastag hingen die Schilde um die Schiffsborde herum, welche blinkten wie die Sonne. Die Schilder des Weissknigs und des Schultes-bei-Nacht waren mit Gold umbortet. Hinter der Flete war eine Gracht gegraben, 152

MS 111 FART ALINGEN ЄRE RЄNE

 

01 TO HLAPANDE DANA ALINGEN ЄRE BURCH

02 FOR-ANA ND FOR MI EN ЄNGA-MUDA IN

03 SЄ - TO FARA ЄRE FLATE WЄRE IT A UT

04 - GVNG ND ET FLY A INGVNG - A BЄDE SYDA

05 ЄRE GRFT SEND SKЄNE HUSA MI

06 HEL BLIKANDA FARWA MALAD - A GARD-

07 - NE SEND MI ALTID GRЄNE HAGVM OM-

08 TUNAD* - IK HV ЄR WIVA SIAN ЄR

09 FILTNE TOHNEKNA DROGON AS T SKRIF

10 - FILT WЄRE - LIK TO STAVEREN WЄRON

11 A MNGERTNE MI GOLDEN KRONUM

12 VPPIR HOLUM ND MI HRINGUM (67) OM

13 RMA ND FЄT SJARAD - SŮDWARD

14 FON FOR-ANA ЄR LЄID ALK-MARUM -

15 ALK-MARUM IS EN MARE JEFTA FLYT

16 ЄRIN LЄID EN ЄLAND VPPA T Є-

17 LAND MOTON A SWARTE ND BRUN

18 - A MNNISKA HWILA ЄVIN AS TO

19 LYDA-HIS-BURCH - JU BURCH-FAM FON

20 FOR-ANA SЄIDE MY - T A BURCH-HЄRA

21 DЄISTIK* TO-RA GVNGON - VMB RA TO LЄR

22 - ANDE - HWAT FTE FRYDOM SY - ND HO

23 A MNNISKA AN ЄRE MINNE AGON

24 TO LЄVANE VMBE SЄJEN TO WINNAN

25 - DE FON WR-ALDA-S GAST - WAS ЄR

26 HWA ЄR HЄRA WILDE ND BIGRIPPA

27 MACHTE SA WR ER HALDEN ALONT

28 ER FVL-LЄRAD* WЄRE - T WRDE DЄN

29 VMBE A FЄRHЄMANDA FOLKA WIS

30 TO MAKANE ND VMBE VRAL AA

31 TO WINNANDE - ЄR HЄD IK ANDA SAX

32 ANAMARKA - TO ЄRE BURCH  -

[BOEK VAN APOLLONIA PAG. 111]

to hlpande dna alingen thre burch Forna aend forth mith en nga muda in s . To fra thre flte wre thit tha utgvng aend et Fly tha ingvng . A bde syda thre graeft send skne husa mith hel blikanda farwa mlad . Tha grdne send mit altid grne hgvm omtunad . 17. Ik haev thr wiva sian , thr filtne tohnekna drogon as t skriffilt wre . Lik to Stavere wron tha maengrtne mith golden kronum vppira holum aend mith hringum om aerma aend ft sjarad . 18. Sudward fon Forna lid Alkmrum . Alkmrum is en mre jefta flyt , thrin lid en land , vppa thaet land moton tha swarte aend bruna maenniska hwila vin as to Lydahisburch . 19. Thju Burchfm fon Forna side my , thaet tha burchhra distik to r gvngon vmb ra to lrande , hwat aefte frydom sy , aend ho tha maenniska an thre minne agon to lvane vmbe sjen to winnande fon Wraldas gst . Was thr hwa thr hra wilde aend bigripa machte , sa waerth er halden , alont er fvl lrad wre . Thaet wrde dn vmbe tha frhmande folka wis to mkane , aend vmbe vral tha to winnande . 20. r hd ik anda Sxanamarka to thr burch

van daar voortloopende langs de burgt Forana en voorts met eene enge mond in zee. Voor de vloot was dit de uitgang en het Fly de ingang. Aan beiden zijden der gracht zijn schoone huizen met helder blinkende verwen geschilderd. De tuinen zijn met altijd groene hagen omheind. 17. Ik heb daar vrouwen gezien die viltene tunikas droegen, als of het schrijffilt was. Even als te Staveren waren de meisjes met gouden kroonen op hare hoofden en met ringen om de armen en voeten gesierd. 18. Zuidwaarts van Forana ligt Alkmarum. Alkmarum is eene mare of vliet, daarin ligt een eiland, op dat eiland moeten de zwarte en bruine menschen verwijlen, even als te Lydasburgt. 19. De Burgtmaagd van Forana zeide mij, dat de burgtheeren dagelijks tot hen gingen om hun te leeren, wat echte vrijheid is, en hoe de menschen in der minne behooren te leven om zegen te erlangen van Wraldas geest. Was er iemand die hooren wilde en begrijpen kon, zoo werd hij daar gehouden, tot dat hij volleerd was. Dat werd gedaan om de veraf wonende volken wijs te maken, en om overal vrienden te winnen. 20. Weleer was ik in de Saxenmarken op de burgt

going past the burgh Forana, with a narrow outlet to the sea. This was the egress of the fleet; the Fly was the ingress. On both sides of the river are fine houses built, painted in bright colours. The gardens are all surrounded by green hedges. 17. I saw there women wearing felt tunics, as if it were writing felt. Just as at Staveren, the girls wore golden crowns on their heads, and rings on their arms and ankles. 18. To the south of Forana lies Alkmarum. Alkmarum is a lake or river in which there is an island. On this island the black and brown people must remain, the same as at Lydasburch. 19. The burgh-femme of Forana told me that the burghers go every day to teach them what real freedom is, and how it behoves men to live in order to obtain the blessing of Wr-aldas spirit. If there was any one who was willing to listen and could comprehend, he was kept there till he was fully taught. That was done in order to instruct the distant people, and to make friends everywhere. 20. I had been before in the Saxanamark, at the burgh

welche von dort lngs der Burg Forana und weiter mit einem engen Mund in die See auslief. Fr die Flotte war dies der Ausgang und das Fly der Eingang. An beiden Seiten der Gracht sind schne Huser, mit hellblinkenden Farben bemalt. Die Grten sind mit immergrnen Hagen umzunt. 17. Ich habe dort Frauen gesehen, die Filzgewnder trugen, als ob es Schreibfilz wre. Wie zu Staveren, waren die Mdchen mit goldenen Kronen auf ihrem Haupte und mit Ringen an den Armen und Fussen geschmuckt. 18. Sdlich von Forana liegt Alkmarum . Alkmarum ist eine Mare oder Flete, darinnen eine Insel liegt : auf der Insel mssen die schwarzen und braunen Menschen verweilen, gleich wie zu Lydasburg. 19. Die Burgmaid von Forana sagte mir, dass die Burgherren tglich zu ihnen gingen, um sie zu lehren, was echte Freiheit sei, und wie die Menschen in Minne leben sollten, um Segen von Wraldas Geist zu gewinnen. War einer dabei, der hren wollte und begreifen knnte, so wurde er dabehalten, bis er ausgelernt hatte. Das wurde getan, um die fernwohnenden Vlker weise zu machen und um berall Freunde zu gewinnen. 20. Ehedem war ich in den Sachsenmarken auf der Burg       

MS 112 MNNA-GARDA-FORDA

 

01 MNNA-GARDA-FORDA WEST- ACH ЄR

02 HЄD IK MAR SKAMELHЄD SJAN AS -K HYR

03 RIKDOM SPЄRDE - HJU ANDERE - SA

04 HWERSA ЄR AN DA SAXANAMARKA

05 EN FRЄJAR KVMA* EN MANGЄRTE TO

06 BIFRЄJANDE - ALSA FRЄJA A MN

07 GЄRTNE ЄR - KANST IN HUS FRY

08 WЄRA* TOJENST A BANNANE TWISK

09 - LANDAR - HST NACH NЄNE FLAD*

10 HO FЄLO BUFLE HST AL FNSEN

11 ND HO FЄLO BARA ND WOLVA HUDA

12 HST AL VPPA ЄRE MRK BROCHT -

13 DANA IS T KVMEN T A SAXMAN*

14 - A - JU BUW ANDA WIVA VRLЄTEN

15 HVE - T FON HVNDRED TO SЄMINE

16 NЄN ЄNE LЄSA MЄI NER SKRIWA

17 NE KN - DANA IS T KVMEN T

18 NIMMAN NЄN SPRЄK* VPPA SIN

19 SIN SKILD NE* - MEN BLAT EN MIS

20 - LIKANDE DANTE* FON EN DIAR T ER

21 FLAD [p. 154]  HE - AND NDLIK - DANA IS T

22 KVMEN T HJA SЄR WICHANDLIK

23 EWRDEN SEND - MEN TO MET ЄVIN DVM

24 SEND AS ET KWIK* T HJA FNSA ND

25 ЄVIN ERM AS A TWISK-LANDAR HWЄR

26 MI HJA ORLOGE - TO FARA FRYA-S

27 FOLK IS JRA ND SЄ ESKЄPEN - AL

28 VSA RIN-STRAMA RUNA VPPA SЄ

29 TO - T LYDA-S FOLK ND T FINDA

30 - S FOLK SKIL EKKORUM VRDELGJA

31 ND WY MOTON A LЄTOGA LANDA

32 BIFOLKA - IN T FON ND OMME FARA

[BOEK VAN APOLLONIA PAG. 112]

Maennagrda forda wst Thach thr hd ik mr skmelhd sjan , as k hyr rikdom sprde . 21. Hju andere : s hwersa thr an da Sxanamarka en frjar kvmath en mangrte to bi frjande , alsa frjath tha maengrtne thr , 22. kanst thin hus fry wra tojenst tha bannane Twisklandar , haest nach nne faelad , ho flo bufle haest al faensen aend ho flo bra aend wolva huda haest al vppa thre maerk brocht ? Dna ist kvmen thaet tha Saxmanna thju buw anda wiva vrlten haeve . Thaet fon hvndred to smine nn ne lsa mi ner skriwa ne kaen . 23. Dna is t kvmen , thaet nimman nn sprk vppa sin skild neth , men blt en mislikande dnte fon en diar , thaet er faelad [154] heth . And aendlik , dna is t kvmen , thaet hja sr wichandlik ewrden send , men to met vin dvm send as et kwik , thaet hja faensa , aend vin erm as tha Twisklndar , hwr mith hja orloge . 24. To fra Fryas folk is irtha aend s eskpen . Al vsa rinstrma runath vppa s to . Thaet Lydas folk aend thaet Findas folk skil ekkorum vrdelgja , aend wy moton tha lthoga landa bifolka . In t fon aend omme fra

Mannagardaforde geweest. Doch daar had ik meer armoede gezien, als ik hier rijkdom bespeurde. 21. Zij antwoordde: zoo wanneer daar aan de Saxenmarken een vrijer een meisje komt bevrijen, dan vragen de meisjes daar, 22. kunt gij uw huis vrijwaren tegen de verbannen Twisklanders? hebt gij er nog geen geveld? hoe veel buffels hebt gij reeds gevangen en hoeveel beeren en wolvenhuiden hebt gij al op de markt gebracht? 23. Daar van daan is 't gekomen, dat de Saxmannen den landbouw aan de vrouwen overgelaten hebben. Dat van honderd te zamen niet een lezen mag of schrijven kan. Daarvan daan is het gekomen, dat niemand eene spreuk op zijn schild heeft, maar bloot eene wanstaltige gedaante van een dier, dat hij geveld [155] heeft. En eindelijk, daarvan daan is het gekomen, dat zij zeer oorlogzuchtig geworden zijn, maar bijna even dom zijn als het gedierte, dat zij vangen, en even arm als de Twisklanders, met welke zij oorlogen. 24.Voor Fryasvolk is aarde en zee geschapen. Alle onze rivieren loopen in zee uit. Het Lydasvolk en het Findasvolk zullen elkander verdelgen, en wij moeten de ledige landen bevolken. In het heen en om varen

Mannagardaforda. There I saw more poverty than I could discover wealth here. 21. She told me that whenever at the Saxanamark a young man courts a young girl, the girl asks: 22. "Can you keep your house free from the banished Trisklanders? Have you ever killed any of them? How many cattle have you already caught, and how many bear and wolfskins have you brought to market?" 23. And from this it comes that the Saxmannar have left the cultivation of the soil to the women, that not one in a hundred can read or write; from this it comes, too, that no one has a motto on his shield, but only a misshapen form of some animal that he has killed; and lastly, from this comes also that they are very war-like, but sometimes as stupid as the beasts that they catch, and as poor as the Twisklandar with whom they go to war. 24. Irtha and the sea were made for Fryas people. All our rivers run into the sea. The Lydas people and the Findas people will exterminate each other, and we must people the empty countries. In movement and sailing

Mannagardaforda gewesen. Doch da habe ich mehr Drftigkeit gesehen als hier Reichtum. 21. Sie antwortete : So wenn da in den Sachsenmarken ein Freier kommt, um ein Mdchen zu freien, so fragen die Mdchen: 22. Kannst du dein Haus freiwerr ren wider die gechteten Twisklnder? Hast du schon einen gefllt? Wieviel Wildochsen hast du schon gefangen, und wie viele Bren- und Wolfshute hast du schon zu Markt gebracht? 23. Daher ist es gekommen, dass die Sachsmnner den Ackerbau den Frauen berlassen haben ; dass von hundert zusammen nicht einer lesen und schreiben kann. Daher ist es gekommen, dass niemand einen Spruch auf seinem Schilde hat, sondern bloss eine missformige Gestalt eines Tieres, das er gefllt hat. Und endlich ist es daher gekommen, dass sie sehr kriegerisch geworden sind, aber zumalen ebenso dumm sind wie das Getier, das sie fangen, und ebenso arm wie die Twisklnder, mit denen sie Krieg fhren. 24. Fr Fryas Volk ist Erde und See geschaffen. Alle unsere Flsse strmen in die See. Lydas Volk und Findas Volk werden einander vertilgen, und wir mssen die ledigen Lande bevlkern. In dem Hin- und Umfahren

MS 113 FRЄORIK

 

01 LЄID VS HELD - WILST NW T A BOPPA

02 LANDER DЄL HVE AN VSA RIKDOM ND

03 WISDOM - SA SKIL IK I EN RЄD JЄVA - LЄT

04 ET A MANGЄRTNE TO WЄNHЄD WRDE

05 HJARA FRЄJAR TO FRЄJANDE - ЄR HJA JA

06 SEGA - HWЄR HST AL IN WR-ALDA OM

07 ME FAREN HWAD KNST IN BERN

08 TELLA WRA FЄRA LANDA ND WRA

09 FЄR-HЄMANDA FOLKA - DVA HJA ALSA

10 SA SK[I]LUN A WICHANDLIKA KNAPA TO

11 VS KVMA - HJA SKILUN WISER WRA

12 ND RIKKAR - ND WI NE SKILUN NЄN

13 BIHOF LONGER NAVT NAVE AN T WLA

14 JUD - A JONGSTE ЄR FAMNA FO/N/ ЄRA

15 ЄR BY MI WЄRON - KЄM UTA SAXSANA

16 -MARKA WЄI - AS WI NW TO HONGK KЄM

17 - ON - HE HJU ORLOVI FRЄJAD VMBE NЄI

18 HJRA HUS TO GANE - AFTERNЄI IS HJU

19 ЄR BURCHFAM WRDEN - ND DANA

20 IS T KVMEN T ER HJUDЄGA SA FЄLO

21 SAXMNNA BY A STJURAR FARE - [p. 156]

22 [BLANCO REGEL]

 

23 MIN NʘM IS FRЄO-RIK TONOMA

24 OERA-LINDA - T WIL SEGSA OVIR A

25 LINDA - TO LJUD-WARDJA BIN IK TO ASGA*

26 KЄREN - LJUD-WARDJA IS EN NY ORP .

27 BINNA ENE HRING-DIK FON ЄR BURCH

28 LJUD-GARDA HWЄR FON A NʘMA [?]

29 AN VNЄR KVMEN IS - VNDER MINA

30 TIDA IS FŮL BЄRED - FŮL HЄD IK ЄR

31 - VR SKRЄVEN - MEN FTERNЄI SEND

32 MI AK FЄLO INGA MELD - FON ЄN ND

[BOEK VAN APOLLONIA PAG. 113]

lid vs held . 25. Wilst nw thaet tha boppalnder dl haeve an vsa rikdom aend wisdom , s skil ik thi en rd jva . 26. Lt et tha mangrtne to wnhd wrde hjara frjar to frjande , r hja ja segsa : 27. hwr haest al in wralda ommefren , hwad kaenst thin bern tella wra fra landa aend wra frhmanda folka ? 28. Dvath hja alsa , s skilun tha wichandlika knpa to vs kvma . Hja skilun wiser waertha aend rikkr aend wi ne skilun nn bihof longer navt naeve an thaet wla thjud . 29. Tha jongste thr fmna fon thra thr by mi wron , km uta Saxsanamarka wi . As wi nw to hongk kmon , heth hju orlovi frjad vmbe ni hjra hus to gne . Afterni is hju thr Burchfm wrden , aend dna is t kvmen thaet er hjudga s felo Saxmaenna by tha stjurar fre .

[ENDE FON THET APOLLONIA BOK .]

ligt ons heil. 25. Wilt gij nu, dat de boven landers deel hebben aan onze rijkdom en wijsheid, zoo zal ik u een raad geven. 26. Laat het de meisjes tot eene gewoonte worden om hare vrijers te vragen, eer zij ja zeggen: 27. waar hebt gij al in de wereld rondgevaren? wat kunt gij uwe kinderen vertellen van verre landen en over verwonende volken? 28. Doet zij zoo, dan zullen de krijgshaftige knapen tot ons komen. Zij zullen wijzer worden en rijker en wij zullen geen behoefte langer hebben aan dat vuile volk. 29. De jongste van de maagden, die bij mij waren, kwam uit de Saxenmarken weg. Toen wij nu te huis kwamen, heeft zij ver lof gevraagd om naar huis te gaan. Naderhand is zij daar Burgtmaagt geworden, en daarvandaan is het gekomen, dat heden ten dage zoo vele Saxmannen bij onze zeelieden varen.

[Einde van Apollonias Boek.]

is our prosperity. 25. If you wish the highlanders to share our riches and wisdom, I will give you a piece of advice. 26. Let the girls, when they are asked to marry, before they agree, ask their lovers: 27. "What parts of the World have you travelled in? What can you tell your children about distant lands and distant people?" 28. If they do this, then the young warriors will come to us; they will become wiser and richer, and we shall have no occasion to deal with those nasty people. 29. The youngest of the femmes who were with me came from the Saxanamark. When we came back she asked leave to go home. Afterwards she became burgh-femme there, and that is the reason why in these days so many of our navigators are Saxmannar.

The end of Apollonias book.

liegt unser Heil. 25. Willst du nun, dass die Oberlnder teilhaben an unserem Reichtum und unserer Weisheit, so werde ich dir einen Rat geben. 26. Lasst es den Mdchen zur Gewohnheit werden, ihre Freier zu fragen, ehe sie ja sagen : 27. Wo bist du schon in der Welt umhergefahren? Was kannst du deinen Kindern erzhlen von fernen Lndern und von den feme wohnenden Vlkern? 28. Tun sie also, dann werden die streitbaren Knaben zu uns kommen . Sie werden weiser und reicher werden, und wir werden dieses schmutzigen Volkes nicht weiter bedrfen. 29. Die jngste der Maiden, die bei mir waren, kam aus den Sachsmarken her. Als wir nun nach Hause kamen, hat sie Urlaub erbeten, um heimwrts zu gehen. Nachdem ist sie dort Burgmaid geworden, und daher ist es gekommen, dass heutzutage so viele Sachsmnner mit unseren Seeleuten fahren.

 

[BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 113]

[156] Tha skrifta fon Frethorik and Wiljow .] Caput I. Min nm is Frthorik to nomath oera Linda , thaet wil segsa ovir tha Linda . 1. To Ljudwardja bin ik to Asga kren . Ljudwardja is en ny thorp , binna thene ringdik fon thr burch Ljudgarda , hwrfon tha nma an vnr kvmen is . Vnder mina tida is er fl bred . Fl hd ik thr vr skrven , men aefterni send mi k flo thinga meld . Fon n aend

[157] [De geschriften van Frthorik en Wiljow.] Hoofdstuk I. Mijn naam is Frthorik toegenaamd oera Linda, dat wil zeggen over de Linden. 1. Te Ljudwardia ben ik tot Asga gekozen. Ljudwardia is een nieuw dorp, binnen den ringdijk van de burgt Ljudgarda, waarvan de naam in oneer gekomen is. Onder mijne tijden is veel gebeurd. Veel had ik daarover geschreven; maar naderhand zijn mij nog vele dingen gemeld. Van een en

The writings of Frethorik and Wiliow. Chapter I: My name is Frethorik, surnamed Oera Linda, which means Over the Linda - 1. In Liudwerd I was chosen as judge. Liudwerd is a new settlement within the fortification of the burgh Liudgarda, of which the name has fallen into disrepute. In my time much has happened. I had written a good deal about it, but afterwards much more was related to me.

Die Schriften von Frethorik und Wiljow. Kapitel I. Mein Name ist Frethorik, zugenannt Ura Linda, das heisst ber die Linden. 1 . Zu Ljudwardja bin ich zum Asega gekoren worden. Ljudwardja ist ein neues Dorf, innerhalb des Ringdeiches der Burg Ljudgarda, deren Name in Unehre geraten ist. Zu meinen Zeiten hat sich viel ereignet. Viel habe ich darber geschrieben ; aber mir wurden noch viel Dinge gemeldet.

Capitolo 13 QUANDO VENNE IL SECONDO DISASTRO. Mi chiamo Frethorik Oera Linda , che significa Sopra i Linden . In Ludwardia sono stato scelto come Askar . Ludwardia un nuovo villaggio entro la fortificazione del Ludgarda , il cui nome caduto in disgrazia . Durante il mio tempo molte cose sono successe . Avevo gi scritto abbastanza di questo , ma successivamente mi stato raccontato molto di pi .

                156

MS 114 FRЄORIK

 

01 ʘTHER* WIL IK EN SKЄDNESE AFTER IT BOK

02 SKRYWA THA GODA MNNISKA TO N ЄRE

03 THA RGA TO VN-ЄRE .

04 IN MIN JŮGED HЄRD IK GRЄDWIRD AL.

05 OMME- RGE TID KЄM RGE TID WAS

06 KVMEN - FRYA HЄD VS LЄTEN HJRA

07 WAK-FAMKES HЄDE HJU ABEFTA HALDEN

08 -HWAND DROCHTEN-LIKANDA BYLDA

09 WЄRON BINNA VSA LAND-PALA FVNDEN .

10- IK BRʘNDE FON NYS-GIR VMBE I BYL-

11-DA TO BISIAN IN VSA BŮRT STROMPE.

12-LE EN ʘLD FAMKE TO A HUSA UTA IN .

13 IMMER TO KЄANDE VR RGE TID IK

14 GYRDE HJA LING SYDE HJU STRIK MI

15 OMME KIN TO NW WRD IK DRIST AND

16 FRЄJE JEF HJU MI AERGE TID AND A BYL

17 -DA RЄIS WISA WILDE- HJU LAKTE GOD

18 -LIK ND BROCHT MI VPPER BURCH .

19 EN GRЄVA-MAN FREJE MY JEF IK AL LЄSA

20 AND SKRYVA KV- NЄ* SЄID IK - AN MOST

21 ЄROST TO GA* AND LЄRA SЄID ER OWERS

22 NE MЄI T JOW NAVT WYSEN NI WRDE.

23 DYSTIK GVNG IK BI A SKRIWER LЄRA

24 ACHT JЄR LЄTTER HЄRD _ IK VSA BURCH

25 FAM HЄDE HORDOM BIDRYVEN AND SVME

26 BURCH-HЄRA HЄDON VRRЄD PLЄGAD MITH

27 A MAGY AND FЄLO MNNISKA WЄRON

28 VP HJARA SYDA- WRAL KЄM TWISPALT .

29 ЄR WЄRON BERN THЄR VPSTANDON

30 AIEN HJARA ELDRUM INNA GLUPPA

31 WRDON THA FRODA MNNISKA MOR.

32 ET ALDE FAMK* ЄR ELLA BAR MA.

 

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 114]

ther wil ik en skdnese aefter thit bok skrywa , tha goda maenniska to n re tha aerga to vnre . 2. In min jged hrd ik grdwird alomme , aerge tid km , aerge tid was kvmen , Frya hd vs lton , hjra wkfmkes hde hju abefta halden , hwand drochten likande bylda wron binna vsa lndpaela fvnden . 3. Ik brnde fon nysgyr vmbe thi bylda to bisjan . 4. In vsa brt strompele en ld fmke to tha husa uta in , immer to kthande vr aerge tid . Ik gyrde hja ling syde . Hju strik mi omme kin to . Nw wrd ik drist aend frje jef hju mi aerge tid aend tha bylda ris wisa wilde . Hju lakte godlik aend brocht mi vpper burch . En grve maen frje my jef ik al lsa aend skrywa kv . 5. N sid ik . 6. Thaen most rost to ga aend lra , sid er owers ne mi t jow navt wysen wrde . D7. ystik gvng ik bi tha skriwer lra . 8. Acht jr ltter hrd ik , vsa burchfm hde hordom bidryven aend svme burchhra hdon vrrd plgad mith tha Magy , aend flo maenniska wron vp hjara syde . Vral km twispalt . Thr wron bern , thr vpstandon ajen hjara eldrum . Inna gluppa [158] wrdon tha froda maenniska morth . Thet alde fmke , thr ella br m

ander wil ik eene geschiedenis achter dit boek schrijven, de goede menschen tot eere, de slechten tot oneer. 2. In mijne jeugd hoorde ik klachten alomme: booze tijd kwam; booze tijd was gekomen; Frya had ons verlaten; zij had hare waakmeisjes terug gehouden; want gedrochtelijke (afgods)beelden waren binnen onze landpalen gevonden. 3. Ik brande van nieuwsgierigheid om die beelden te zien. 4. In onze buurt strompelde een oud vrouwtje de huizen uit en in, altijd roepende over de booze tijd. Ik draaide haar op zijde. Zij streek mij om de kin. Nu werd ik vrijmoedig en vroeg haar of zij mij de booze tijd en de beelden eens wilde toonen. Zij lachte goedaardig, en bragt mij op de burgt. Een grijsaard vroeg mij of ik al lezen en schrijven kon. 5. Neen, zeide ik. 6. Dan moet gij eerst heengaan en leeren, zeide hij, anders mag het u niet getoond worden. 7. Dagelijks ging ik bij den schrijver leeren. 8. Acht jaren later hoorde ik, dat onze burgtmaagd ontucht had bedreven en dat sommige burgtheeren verraad gepleegd hadden met den Magy. En vele menschen waren op hunne zijde. Overal kwam tweespalt. Er waren kinderen, die opstonden tegen hunne ouders. In 't verborgen [159] werden de brave menschen vermoord. Het oude vrouwtje, dat alles openbaar maakte,

I will write an account of both one and the other after this book, to the honour of the good people and to the disgrace of the bad. 2. In my youth I heard complaints on all sides. The bad time was coming; the bad time did come - Frya had forsaken us. She withheld from us all her watch-femmes, because monstrous idolatrous images had been found within our landmarks. 3. I burnt with curiosity to see those images. 4. In our neighbourhood an elder-femme tottered in and out of the houses, always calling out about the bad times. I came to her; she stroked my chin; then I became bold, and asked her if she would show me the bad times and the images. She laughed good-naturedly, and took me to the burgh. An old man asked me if I could read and write. 5. I said, "No." 6. He replied, "Then you must first go and learn, otherwise it may not be shown to you." 7. I went daily to the scribe and learnt. 8. Eight years afterwards I heard that our burgh-femme had been unchaste, and that some of the burghers had committed treason with the Magy, and many people took their part. Everywhere disputes arose. There were children rebelling against their parents; good people were secretly murdered. The elder-femme who had brought everything to light

Von dem einen und anderen will ich eine Geschichte nach diesem Buche schreiben, den guten Menschen zur Ehre, den schlechten zur Unehre. 2. In meiner Jugend hrte ich llerseits klagen : arge Zeit kam, arge Zeit war gekommen, Frya htte uns verlassen ; ihre Wachmaiden hatte sie zurckgehalten, denn gtzengleichende Bildwerke wren innerhalb unserer Landpfhle gefunden. 3.Ich brannte vor Neugierde, diese Bildwerke zu sehen. 4. In unserer Nachbarschaft humpelte ein altes Weiblein in die Huser hinein und heraus und rief immer ber die arge Zeit. Ich drehte ihr langsseits bei . Sie strich mir ums Kinn. Nun wurde ich dreist und fragte sie, ob sie mir die arge Zeit und die Bilder einmal zeigen wollte. Sie lchelte gtig und brachte mich auf die Burg. Ein Greis fragte mich, ob ich schon lesen und schreiben knnte. 5. Nein, sagte ich. 6. Dann musst du erst gehen und lernen, sagte er, sonst darf ich es dir nicht zeigen. 7. Tglich ging ich zu dem Schreiber, um zu lernen. 8. Acht Jahre spter hrte ich, dass unsere Burgmaid Hurerei getrieben htte und einige Burgherren Verrat mit dem Magy gebt htten und viele Menschen auf ihrer Seite wren. berall entstand Zwiespalt. Da waren Kinder, die wider ihre eigenen Eltern sich auflehnten. Im geheimen wurden die braven Leute ermordet. Das alte Weiblein, das alles offenkndig gemacht hatte,

1. Scriver in questo libro tenendo conto di entrambe le cose ,cio , dell'onore delle persone buone e del disonore delle cattive . 2. Nella mia giovent ho sentito lamentele da tutte le parti . Il tempo cattivo stava venendo ; il tempo cattivo era arrivato , Frya ci ha distrutti . Ci ha privato di tutte le ancelle sorveglianti , perch delle immagini idolatre mostruose erano state trovate entro i nostri confini . 3. Sono bruciato dalla curiosit di vedere quelle immagini . 4. Nel nostro vicinato una piccola vecchia barcollava dentro e fuori le case , parlando sempre dei tempi cattivi . Sono andato da lei ; ha accarezzato il mio mento ; poi sono diventato audace , e le ho chiesto se mi mostrava i tempi cattivi e le immagini . Ha riso affabilmente , e mi ha portato alla cittadella . Un vecchio mi ha chiesto se sapevo leggere e scrivere . 5. "No" , ho detto . " 6. Allora devi prima andare ad imparare" , ha risposto , "altrimenti quello che chiedi non ti pu essere mostrato ." 7. Sono andato quotidianamente a scrivere ed imparare . 8. Otto anni dopo ho sentito che la nostra Madre del borgo era stata impudica , e che alcuni dei Burgher avevano tramato il tradimento con il Mago , e molte persone avevano preso la loro parte . Ovunque , erano sorte contese . C'erano dei figli che si ribellavano contro i propri genitori ; e persone buone segretamente assassinate . La piccola vecchia che aveva portato tutto alla luce              158

MS 115

 

01 KADE WR DAD FVNDEN IN EN GRUPE -

02 MIN TAT ЄR RJUCHTER WЄRE WILDE

03 HJA WRЄKEN HA* - NACHTIS WR - ER

04 IN SIN HUS VRMOR - RJU JЄR LЄTTER

05 WER ENE MAGY BAS - SVNDER STRID -

06 A SAXMNNA WЄRON FROME ND

07 FROD BILYWEN - NЄI AM FLJUCHTON

08 ALLE GODE MNNISKA - MIN MM BI

09 STVRV -ET - NW DЄD IK LIK A ʘERA -

10 I MAGY BOGADE VPPA SINRA SNʘDHЄD -

11 MEN JRA SKOLD IM ANA T HJA NЄN

12 MAGY NER OFGODA TO LЄTA NE MACHTE

13 TO ЄRE HЄLGE SЄTA HWERUT HJU FRYA

14 BERADE - ЄVIN SA ET* WILDE HORS*

15 SINA MNNA SKED - NЄI T ET* SINA

16 RIDDER GERS-FALLICH MAKAD HE - ЄVIN

17 SA SKEDDEJRA HJRA WALDA ND

18 BERGA RIN-STRAMA WRDON OVIRA

19 FJELDA SPRЄD - SЄ KOKADE - BERGA SPY

20 - DON NЄI A WOLKUM ND HWAD*

21 HJA SPY HЄDE - SWIKTON A WOLKA

22 WIER VP JRA - BY T ANFANG ЄRE

23 ARNE MʘNA NIGADE JRA NORWARD

24 HJU SЄG DЄL ʘL LЄGOR ND LЄGOR* -

25 ANNA WOLFA MʘNA LЄIDON A DЄNE

26 MARKA FON FRYA-SLAND VNDERNE SЄ

27 BIDOBBEN - A WALDA ЄR BYLDA IN

28 WЄRON WRDON VPHYVA ND* ЄR WIN

29 - DUM SPEL ET* JЄR FTER KЄM FROST

30 INNA HERDE MʘNA ND LЄID ʘLD

31 FRYAS-LAND VNDER EN PLʘNKE SKUL -

32 IN SELLA MʘNA KЄM STORNE-WIND

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 115]

kade , waerth dd fvnden in en grupe . 9. Min tt , thr rjuchter wre , wilde hja wrken h . Nachtis waerth er in sin hus vrmorth . Thrju jr ltter wr thene Mgy bs svnder strid . Tha Saxmaenna wron frome aend frod bilywen . Ni tham fljuchton alle gode maenniska . Min maem bistvrv et . Nw dd ik lik tha thera . 10. Thi Mgy bogade vppa sinra sndhd . Men Irtha skold im thna , thaet hja nn Mgy ner afgoda to lta ne mochte to thre hlge skta , hwrut hju Frya brade . vin sa thet wilde hors sina maenna sked , ni thaet thet sina ridder gersfallich mkad heth , vin s skodde Irtha hjra walda aend berga . Rinstrma wrdon ovira fjelda sprd . S kokade . Berga spydon ni tha wolkum , aend hwad hja spyth hde , swikton tha wolka wither vp jrtha . 11. By t anfang there Arnemnath nigade jrtha northward , hju sg del , l lgor aend lgor . Anna Wolfamnath lidon tha Dnemarka fon Fryas lnd vnder ne s bidobben . Tha walda thr bylda in wron , wrdon vphyvath aend thr windum spel . 12. Thet jr aefter km frost inna Herdemnath aend lid ld Fryas lnd vnder en plnke skul . In Sellamnath km stornewind

werd dood gevonden, in een gruppel. 9. Mijn vader, die rechter was, wilde haar gewroken hebben. Bij nacht werd hij in zijn huis vermoord. Drie jaren later was de Magy meester zonder strijd. De Sapmannen waren vroom en braaf gebleven. Naar hen vluchtten alle goede menschen. Mijne moeder bestierf het. Nu deed ik als de anderen. 10. De Magy verhief zich op zijne slimheid. Maar Irtha zoude hem toonen, dat zij geen Magy noch afgoden mocht toelaten tot de heilige schoot, waaruit zjj Frya baarde. Even als het wilde ros zijne manen schudt, nadat het zijn berijder in het gras geworpen heeft, even zoo schudde Irtha hare wouden en bergen. Rivieren werden over de velden gespreid. De zee kookte. Bergen spuwden vuur naar de wolken, en wat zij gespuwd hadden, slingerden de wolken weder op aarde. 11. Bij den aan vang van Arnemaand (oogstmaand) neigde de aarde noordwaarts en zeeg neder, al lager en lager. In de Wolvenmaand (wintermaand) lagen de lage marken van Fryasland onder de zee bedolven. De wouden, daar beelden in waren, werden opgeheven en een spel der winden. 12. Het jaar daarop kwam vorst in de Hardemaand (louwmaand) en legde oud Fryasland onder een plank (ijsveld) verscholen. In Sellemaand (sprokkel maand) kwam stormwind

was found dead in a ditch. 9. My father, who was a judge, would have her avenged. He was murdered in the night in his own house. Three years after that the Magy was master without any resistance. The Saxmannar had remained religious and upright. All the good people fled to them. My mother died of it. Now I did like the others. 10. The Magy prided himself upon his cunning, but Irtha made him know that she would not tolerate any Magy or idol on the holy bosom that had borne Frya. As a wild horse tosses his mane after he has thrown his rider, so Irtha shook her forests and her mountains. Rivers flowed over the land; the sea raged; mountains spouted fire to the clouds, and what they vomited forth the clouds flung upon Irtha. 11. At the beginning of the Arne Month Irtha bowed towards the north, and sank down lower and lower. In the Wolfa Month the low lands of Denamark and Fryasland were buried under the sea. The woods in which the images were, were torn up and scattered by the wind. 12. The following year the frost came in the Herde Month, and laid Fryasland concealed under a sheet of ice. In Sella Month there were storms of wind

wurde tot in einem Graben gefunden. 9. Mein Vater, der Richter ist, wollte sie rchen. Zur Nacht wurde er in seinem Hause ermordet. Drei Jahre spter war der Magy Herr ohne Kampf. Die Sachsmnner waren fromm und klug geblieben. Zu ihnen flohen alle guten Menschen. Meine Mutter ist darob gestorben. Nun tat ich wie die anderen. 10. Der Magy brstete sich mit seiner Schlauheit. Aber Irtha sollte ihm zeigen, dass sie keinen Magy noch Gtzen zulassen mochte zu ihrem heiligen Schoss, aus dem sie Frya gebar. Gleich dem wilden Rosse, das seine Mhne schttelt, nachdem es seinen Reiter grasfllig gemacht hat, so schttelte Irtha ihre Wlder und Berge. Flsse ergossen sich ber die Felder. Die See kochte. Die Berge spien Feuer nach den Wolken, und was sie gespien hatten, schmetterten die Wolken wieder auf die Erde. 11. Am Anfange des Arnemonates neigte sich die Erde nordwrts ; sie sank nieder, immer tiefer und tiefer. In dem Wolfenmonat lagen die niederen Marken (Dnemarken) von Fryas Land in der See versunken. Die Wlder, in denen Bildwerke waren, wurden empor gehoben von der Winde Spiel. 12. Das Jahr darauf kam Frost in dem Herdemonat und bedeckte Alt-Fryas Land gnzlich mit einem Eisbrett. Im Sellamonat kam Sturmwind

fu trovata morta in un fossato . 9. Mio padre , che era un giudice , voleva vendicarla . Ma fu assassinato nella notte in casa sua . Dopo tre anni che il Mago era padrone senza qualsiasi resistenza . I Sassoni erano rimasti religiosi e retti . Tutte le persone buone fuggirono da loro . Mia madre morta per questo . Adesso amavo gli altri . 10. Il Mago si vantava della sua astuzia , ma Irtha gli fece sapere che non avrebbe tollerato alcun Mago o idolo sul santo seno che aveva dato alla luce Frya . Come un cavallo selvaggio agita la sua criniera dopo che ha disarcionato il cavaliere , cos Irtha scosse le sue foreste e le sue montagne . I fiumi inondarono la terra ; il mare infuriava ; le montagne eruttavano il fuoco verso le nuvole , e ci che vomitavano verso le nuvole ricadeva sulla terra . 11. All'inizio del mese del raccolto la terra si inclin verso il nord , e affondava gi abbassandosi sempre pi . Nel mese di inverno le terre basse di Friesland furono seppellite sotto il mare . I legni in cui le immagini erano scolpite , furono fatti a pezzi e dispersi dal vento . L'anno seguente il gelo venne in autunno e Friesland si trov sotto uno strato di ghiaccio . 12. In febbraio c'erano delle tempeste di vento               

MS 116

 

01 UT - ET NORA WЄI MI FORANDE BERGA

02 FON ISE ND STЄNUM - A SRING* KЄM HYF

03 JRA HJRA SELVA VP - ISE SMOLT AWЄI -

04 EBBE KЄM ND A WALDA MIA BYL.

05 DUM DRЄVON NЄI SЄ- INNER WINNA

06 JEFA MINNA MʘNA GVNG AIDER

07 URVAR WIER HЄM FARA - IK KЄM

08 MI EN FAM TO ЄRE BURCH LJUDGARDA -

09 HO DROVE SACH ET UT - A WALDA ЄRA

10 LINDA WRDA WЄRON MЄST WЄI - ЄR

11 A LJUDGARDA WЄST HЄDE WAS SЄ -

12 SIN HEF FЄTERE ENE HRING-DIK - ISE

13 HЄDE A TORE WЄI BROCHT ND A HUSA

14 LЄIDE IN RVCH EKKʘRUM - ANNA HELDE

15 FONNA DIK FAND IK EN STЄN  - [p. 160]  VSA SKRIV

16 - ER HЄD ER SIN NOM IN-WRYTEN - T

17 WЄRE MY EN BAKEN - SA -T MI VSA

18 BURCH GVNGEN WAS - WAS -T MI MIA*

19 ʘRA GVNGON - INNA HAGA LANDA WЄRON

20 HJA RVCH JRA INNA DЄNA LANDA RVCH

21 WЄTER VRDЄN - ALLЄNA FRYAS BURCH

22 TO TEXLAND WR VNEDЄRAD* FVNDEN -

23 MEN AL ET LND ET* NORWARD LЄID

24 HЄDE WЄRE VNDER SЄ - NOCH NIS* T NAVT

25 BOPPA BROCHT - AN S KAD FON -T FLY

26 - MARE WЄRON NЄI MELD WRDE RITTICH

27 SALTA MARA KVMEN - VNSTONDEN

28 RVCH A WALDA ЄR MI GRVND ND

29 AL VRDRЄVEN WЄRON - TO WEST FLY.

30 LAND FIFTICH - I GRFT ЄR FON 'T

31 ALDERGA WERES TO ET* LAND RVCH

32 HLAPEN HЄDE - WAS VRSʘNDA* ND

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 116]

ut et northa wi , mith forande berga fon ise aend stnum . Tha spring km , hyf jrtha hjra selva vp . Ise smolt wi . Ebbe km aend tha walda mith byldum drvon ni s . 13. Inner Winna jeftha Minnamnath gvng aider thurvar wither hm fra . Ik km mith en fm to thre burch Ljudgrda . Ho drove sach et ut . Tha walda thra Lindawrda wron mst wi . Thr tha Ljudgrde wst hde , was s . Sin hef ftere thene hringdik . Ise hde tha tore wi brocht aend tha husa lide in thrvch ekkrum . 14. Anna helde fonna dik fond ik en stn . [160] vsa skriver hd er sin nm inwryten , thaet wre my en bken . S t mith vsa burch gvngen was , was t mith mitha ra gvngon . Inna hga lnda wron hja thrvch jrtha , inna dna landa thrvch wter vrdn . Allna Fryasburch to Texland waerth vnedrad fvnden . Men al et laend thet northward lid hde , wre vnder s . Noch nis t navt boppa brocht . 15. An thaes kd fon t Flymre wron ni meld wrde thrichtich salta mra kvmen , vnstonden thrvch tha walda , thr mith grvnd aend al vrdrven wron . To Westflyland fiftich . Thi graeft thr fon t Alderga thweres to het land thrvchlpen hde , was vrsndath aend

uit het noorden weg, mede voerende bergen van ijs en steenen. Toen spring vloed kwam, hief de aarde zich op. Het ijs smolt weg. Ebbe kwam en de wouden met de beelden dreeven naar zee. 13. In de Winne of Minnemaand (bloeimaand) ging ieder, die durfde, weer naar huis varen. Ik kwam met eene maagd op de burgt Liudgaarde. Hoe droevig zag het er daar uit. De wouden der Lindaoorden waren meest weg. Waar de Liudgaarde geweest was, was zee. De golfslag zweepte den ringdijk. IJs had den toren vernield, en de huizen lagen door elkander. 14. Aan de helling van den dijk vond ik een steen; [161] onze schrijver had daar zijn naam in gegrift; dat was mij een baken. Gelijk het met onze burgt gegaan was, zoo was het ook met de andere gegaan. In de hooge landen waren zij door de aarde, en in de lage landen door het water vernield. Alleen Fryasburcht op Texland werd ongedeerd gevonden. Maar al het land dat noordwaarts gelegen had, was onder de zee; nog is het niet weer boven gebragt. 15. Aan dezen kant van het Flymeer waren, naar gemeld werd, dertig zoute plassen gekomen, ontstaan door de wouden, die met grond en al weg gedreven waren. Te Westflyland vijftig. De gracht, die van het Alderga dwars door het land geloopen had, was verzand en

from the north, driving mountains of ice and stones. When the spring-tides came Irtha raised herself up, the ice melted; with the ebb the forests with the images drifted out to sea. 13. In the Winne, or Minna Month, every one who dared went home. I came with a femme to the burgh Liudgarda. How sad it looked there. The forests of the Lindawrda were almost all gone. Where Liudgarda used to be was sea. The waves swept over the fortifications. Ice had destroyed the tower, and the houses lay heaped over each other. 14. On the slope of the dyke I found a stone on which the scribe had written his name. That was a sign to me. The same thing had happened to other burghs as to ours. In the upper lands they had been destroyed by Irtha, in the lower lands by the water. Fryasburch, at Texland, was the only one found uninjured, but all the land to the north was sunk under the sea, and has never been recovered. 15. At the mouth of the Flymar, as we were told, thirty salt swamps were found, consisting of the forest and the ground that had been swept away. At Westflyland there were fifty. The canal which had run across the land from Alderga was filled up with sand and

aus dem Norden her und fhrte Berge von Eis und Steinen mit sich. Als die Springflut kam, hob Irtha sich selber hoch. Das Eis schmolz dahin. Ebbe kam und die Wlder mit den Bildwerken trieben zur See. 13. In dem Winne- oder Minnemonat fuhr ein jeder, der es wagte, wieder heim. Ich kam mit einer Maid auf die Burg Ljudgarda. Wie traurig sah es da aus. Die Wlder der Linda-Orte waren grsstenteils fort. Da, wo der Ljudgarten gewesen war, war See. Seine Wellen peitschten den Ringdeich. Eis hatte den Turm zerstrt, und die Huser lagen durcheinander. 14. An dem Abhang des Deiches fand ich einen Stein : unser Schreiber hatte seinen Namen eingeritzt. Das war mir eine Bake . So wie es unserer Burg ergangen war, so war es auch den anderen ergangen. In den hohen Landen waren sie durch die Erde, in den niederen Landen durch das Wasser zerstrt. Nur Fryasburg auf Texland ward unverletzt gefunden. Aber alles Land, das nordwrts gelegen war, lag unter See. Noch ist es nicht wieder emporgehoben. 15. An dieser Seite der Flysee hatten sich, wie berichtet wurde, dreissig salzige Seen gebildet, entst anden durch die Wlder, die mit Boden und allem weggetrieben waren. In West-Flyland fnfzig. Die Gracht, die vor dem Alderga quer durch das Land lief, war versandet und

dal nord , che portavano con s montagne di ghiaccio e pietre . Quando venne la marea primaverile la terra si alz su , il ghiaccio fuse ;e con il rifluire , le foreste con le immagini andarono alla deriva nel mare . 13 In maggio tutti quelli che osavano tornarono a casa . Io sono andato con unancella alla cittadella di Liudgaard . Come era tutto triste l . Le foreste del Lindaoord erano quasi del tutto scomparse . Dove si trovava Liudgaard cera il mare . Le onde hanno spazzato via le fortificazioni . Il ghiaccio aveva distrutto la torre , e le case ammucchiate una sopra l'altra . 14. Sul declivio dell'argine ho trovato una pietra sulla quale uno scriba aveva iscritto il suo nome . Questo era un segno a me . La stessa cosa della nostra era successa alle altre cittadelle . Gli altopiani erano stati distrutti dalla terra , le terre pi basse , dall'acqua . Fryasburgt , a Texland , era il solo luogo rimasto intatto , ma tutta la terra al nord era affondata sotto il mare , e non mai pi stata recuperata . 15. Alla foce del Flymeer , come dicevamo , sono state trovate trenta paludi di sale , al posto della foresta e del suolo che erano stati spazzati via . A Westflyland ce nerano cinquanta . Il canale che correva attraverso la terra da Alderga era stato riempito con la sabbia e distrutto .      160

MS 117

 

01 VRDЄN - A STJURAR ND ʘR FARANDE FOLK

02 ЄR TO HONK WЄRON - HЄDE HJARA SELVA

03 MI MAGA ND SIBBA VPPIRA SKЄPUM

04 HRET - MEN T SWARTE FOLK FON LYDA-*

05 BURCH ND ALIKMARUM HЄDE ALЄN DЄN -

06 AHWIL* A SWARTA SŮDWARD DRYVON

07 HЄDON* HJA FЄLO MNGЄRTNE HRET ND

08 NЄIDAM NIMMAN NE KЄM TO ASKA AM

09 HILDON HJA AM TO HJARA WIVA -

10 A MNNISKA ЄR TO BEK KЄMON GVNG

11 - ON ALLE BINNA A HRING-DIKA ЄRA BURCH-

12 UM HЄMA - RVCHDAM ET ЄR BUTA AL

13 SLYP* ND BROKLAND WЄRE - A GAMLA

14 HUSA WRDE BY ЄN KLUST FON-A BOPPA

15 LANDUM KAPADE MN KY ND SKЄP ND

16 INNA A GRATE HUSA ЄR TO FARA A

17 FAMNA SЄTEN HЄDE - WRDE NW LЄKEN

18 ND FILT MAKAD - VMBE ES LЄVENS WILLA -

19 T SKЄD 1888* JЄR NЄI T ATLAND

20 SVNKEN WAS - IN 282* JЄR NЄDON* WI

21 NЄN EREMODER NAVT HAT* ND NW

22 ELLA TOMET VRLЄREN SKINDE GVNG MN

23 ЄNE KJASA ET* HLOT FALDE VP GOSA

24 TONʘMA MAKONTA - HJU WЄRE BURCH

25 - FAM ET FRYA-S BURCH TO TEXLAND - HEL FON

26 HAWED ND KLAR FON SIN - ЄLLE GOD ND

27 RVCHDAM HJRA BURCH ALLЄNA SPARAD

28 WAS SACH ALRIK* ЄR UT HJRA HROPANG* -

29 TJAN JЄR LЄTTERE* KЄMON A STJURA* FON

30 FOR-ANA ND FON LYDA BURCH* - HJA WILDON

31 A SWARTA MNNISKA MI WIV ND

32 BERN TO ET* LAND UTDRYVA - ЄRWR

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 117]

vrdn . Tha stjurar aend r frande folk , thr to honk wron , hde hjara selva mith mga aend sibba vppira skepum hret . 16. Men thaet swarte folk fon Lydasburch aend Alikmarum hde aln dn . Thawil tha swarta sdward dryvon , hdon hja flo maengrtne hret , aend nidam nimman ne km to aska tham , hildon hja tham to hjara wiva . Tha maenniska thr to bek kmon , gvngon alle binna tha hringdika thra burgum hma , thrvchdam et thr buta al slyp aend broklnd wre . Tha gamla husa wrde byn klust . Fona boppalndum kpade maen ky aend skp , aend inna tha grte husa thr to fra tha fmna sten hde , wrde nw lken aend filt mkad , vmbe thes lvens willa . 17. Thaet skd 1888 jr ni thaet Atlnd svnken was . 18. In 282 jr ndon wi nn remoder navt hat , aend nw ella tomet vrlren skinde , gvng maen ne kjasa . Thet hlot falde vp Gosa to nmath Makonta . Hju wre Burchfm et Fryasburch to Texlnd . Hel fon hawed aend klr fon sin , lle god , aend thrvchdam hira burch allna sprad was , sach alrik thrut hira hropang . 19. Tjan jr lttere kmon tha stjurar fon Forana aend fon Lydas burch . Hja wildon tha swarta maenniska mith wif aend bern to thet lnd utdryva . Thrwr

vernield. De zeelieden en ander varens volk, die te huis waren, hadden zich zei ven gered met magen en bloedverwanten op hunne schepen. 16. Maar het zwarte volk van Lydasburgt en Alkmarum had eveneens gedaan. Terwijl de zwarten zuidwaarts dreven, hadden zij vele meisjes gered, en naardien niemand kwam om ze op te eischen, hielden zij haar tot hunne vrouwen. De menschen die terug kwamen, gingen allen binnen de ringdijken der burgten wonen, omdat het daar buiten alles slib en broekland was. De oude huizen werden zamen geklust. Van de bovenlanden kocht men koeijen en schapen, en in de groote huizen, daar te voren de maagden gevestigd waren, werd nu laken en filt gemaakt, om des levens wille. 17. Dit geschiedde 1888 jaren nadat Atland gezonken was. 18. In 282 jaren hadden wij geene Eeremoeder gehad en nu alles bijna verloren scheen, ging men eene kiezen. Het lot viel op Gsa toegenaamd Makonta. Zij was Burgtmaagd op Fryasburgt te Texland. Helder van hoofd en klaar van zin, heel goed, en omdat hare burgt alleen gespaard was, zag iedereen daaruit hare roeping. 19. Tien jaren later kwamen de zeelieden van Forana en van Lydasburgt. Zij wilden de zwarte mannen met vrouw en kinderen uit het land drijven. Daarover

destroyed. The navigators and other travellers who were at home had saved themselves, their goods, and their relations upon their ships. 16. But the black people at Lydasburch and Alkmarum had done the same; and as they went south they saved many girls, and as no one came to claim them, they took them for their wives. The people who came back all lived within the lines of the burgh, as outside there was nothing but mud and marsh. The old houses were all smashed together. People bought cattle and sheep from the upper lands, and in the great houses where formerly the femmes were established cloth and felt were made for a livelihood. 17. This happened in the year 1888 after the submersion of Atland. 18. For two hundred and eighty-two years we had not had a folk-mother, and now, when everything seemed lost, they set about choosing one. The lot fell upon Gosa, surnamed Makonta. She was burgh-femme of Fryasburch, in Texland. She had a clear head and strong sense, and was very good; and as her burgh was the only one that had been spared, every one saw in that her call. 19. Ten years after that the navigators came from Forana and Lydasburch. They wished to drive the black men, with their wives and children, out of the land.

zerstrt. Die Seeleute und anderes fahrendes Volk, die daheim waren, hatten sich selber mit Wagen und Sippen auf die Schiffe gerettet. 16. Aber das schwarze Volk von Lydasburg und Alkmarum hatte desgleichen getan. Derweilen die Schwar zen sdwrts trieben, hatten sie viele Mdchen gerettet, und da niemand kam, sie zurckzufordern, behielten sie sie als ihre Frauen. Die Menschen, die zurckkamen, liessen sich alle innerhalb der Ringdeiche der Burgen nieder, weil ausserhalb alles Schlamm und Bruch war. Die alten Huser waren zusammengerttelt. Aus den Oberlanden kauste man Khe und Schafe, und in den grossen Husern, da zuvoren die Maiden untergebracht waren, wurde nur Tuch und Filz gemacht, um des Lebens willen. 17. Dies geschah eintausendachthundertundachtundachtzig [1888] Jahre, nachdem Atland versunken war . 18. Zweihundertzweiundachtzig Jahre hatten wir keine Ehrenmutter gehabt, und nun alles verloren schien, ging man eine kiesen. Das Los fiel auf Gosa, zugenannt Makonta. Sie war Burgmaid in Fryasburg auf Texland. Hell von Haupt und klar von Sinn, sehr gut, und dieweil ihre Burg allein erhalten war, sah ein jeder daraus ihren Ruf. 19. Zehn Jahre spter kamen die Seeleute von Forana und von Lydasburg. Sie wollten die schwarzen Leute mit Weib und Kind zum Lande hinaust reiben.

Le persone di mare e gli altri viaggiatori che erano a casa salvarono se stessi , le loro merci , e i loro parenti sulle navi . 16. Anche i neri a Lydasburgt ed Alkmarum avevano fatto lo stesso ; e cos andarono a sud e salvarono molte ragazze , e siccome nessuno and a reclamarle , loro le presero in moglie . Le persone che ritornarono vivevano tutte entro i confini della cittadella , perch fuori non c'era niente se non fango e palude . Le vecchie case erano tutte diroccate e accatastate insieme . Le persone comprarono il bestiame e le pecore dagli abitanti degli altopiani , e nelle grandi case dove precedentemente le ancelle si erano stabilitefurono fabbricati panni e feltri come mezzi di sussistenza . 17. Questo successo 1 .888 anni dopo la sommersione di Atland . Capitolo 14 GOSA , L'ULTIMA MADRE TERRA. 18. Per 282 anni non avemmo una Madre Terra , ed adesso , quando tutto sembrava perduto , fu deciso di sceglierne una . La scelta cadde su Gosa ,di soprannome Makonta . Era La Madre del borgo a Fryasburgt , in Texland . Aveva una mente lucidaed una forte sensibilit , era molto buona ; e come lei , la sua cittadella era la sola ad essere stata risparmiata , e questo per ognuno fu il perch della sua elezione . 19. Dieci anni dopo che i marinai erano arrivati da Forana e da Lydasburg. Desiderarono guidare i neri , con loro mogli ed i loro bambini , fuori del paese ,              

MS 118 GЄRT-MANNA

 

01 WILDON HJA ЄRE MODER-IS RЄD BI-

02 WINNA - MEN GOSA [p. 162]  FRЄJE KNST ЄN ND

03 ʘR* TOBEK FORA NЄI HJRA LANDUM N

04 ACHSTE SPOD TO MAKJANDE - OWERS NE

05 SKILUN HJA HJARA MAGA NAVT WIER

06 NE FINDA - NE SЄIDE HJA - A SЄIDE GOSA -

07 HJA HVON IN SALT PROVAD ND IN

08 BRD ЄTEN* - HJARA LIF ND LЄVA HVON

09 HJA VNDER JOW HOD STLAD* - I MOSTE

10 JOW AJNE HIRTA BISЄKA - MEN IK WIL

11 I EN RЄD JЄVA - HALD HJAM ALOND JOW

12 WLDICH BISTE VM RA WIER HONK

13 TO FORA - MEN HALD HJAM BI JOW BURGUM

14 ЄR BŮTA - WAK OVIR HJARA SЄD ND LЄR

15 HJAM AS JEF HJA FRYAS-SVNA WЄRE -

16 HJRA WIVA SEND HYR A STERIKSTA - AS

17 RЄK SKIL HJARA BLOD VRFLJUCHTA - TIL

18 ER TO A LESTA NAVT OWERS AS FRYA-S

19 BLOD IN HJARA FTERKVMANDE SKIL BI-

20 - LYWA - SA SEND HJA HYR BILЄWEN - NW

21 WINST IK WEL T MINA FTERKVMANDE

22 ЄR VP LETTA - HO FЄR GOSA WЄRHЄD SPREK -

23 A VSA LANDA WIER TO BIGANA WЄR* KЄM

24 - ON ЄR BANDA ERMA SAXMANNA ND

25 WIVA NЄI A VVRDUM FON STAVERE ND

26 T ALDERGA - VMBE GOLDEN ND ʘRA

27 SJARHЄDA TO SЄKANE FON UT A WASIGE

28 BODEME - ACH A STJURAR NILDO* HJA

29 NAVT TO LЄTA - A GVNGON HJA A LЄOGA

30 ORPA BIHЄMA TO WEST FLYLAND - VMBE

31 RA LIF TO BIHALDANE -

32 NW WIL IK SKRIVA HO A GЄRT-MANNA*

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 118]

wildon hja thre Moder is rd biwinna . 20. Men Gosa [162] frje , kaenst n aend r to bek fora ni hjra lndum , thaen chste spod to mkjande , owers ne skilun hja hjara mga navt wither ne finda . 21. N side hja . 22. Th side Gosa : Hja haevon thin salt provad aend thin braed ten . Hjara lif aend lva haevon hja vnder jow hod staelad . I moste jow ajne hirta biska . Men ik wil thi en rd jeva . Hald hjam alond jow waeldich biste vm ra wither honk to fora . Men hald hjam bi jow burgum thr bta . Wk ovir hjara sd aend lr hjam as jef hja Fryas svna wre . Hjra wiva send hyr tha steriksta . As rk skil hjara blod vrfljuchta , til er tha lesta navt owers as Fryas blod in hjara aefterkvmande skil bilywa . 23. S send hja hyr bilwen . 24. Nw winst ik wel thaet mina aefterkvmande thr vp letta , ho fr Gosa wrhd sprek . Th vsa lnda wither to bigana wr , kmon thr banda erma Saxmanna aend wiva ni tha vvrdum fon Stavere aend thaet Alderga , vmbe golden aend ra sjarhd to skane fon ut tha wasige bodeme . Thach tha stjurar nildon hja navt to lta . Tha gvngon hja tha lthoga thorpa bihma to West Flyland , vmbe ra lif to bihaldane . Nw wil ik skriwa ho tha grtmanna

wilden zij de raad der Moeder inwinnen. 20. Maar Gsa [163] vroeg: kunt gij een en ander terug voeren naar hunne landen, dan behoort gij spoed te maken, anders zullen zij hunne bloedverwanten niet weder vinden. 21. Neen, zeiden zij. 22. Toen zeide Gsa: Zij hebben uw zout' geproefd en uw brood gegeten. Hun lijf en leven hebben zij onder uwe hoede gesteld. Gij moet uw eigen hart onderzoeken. Maar ik wil u een raad geven. Houdt hen tot dat gij in staat zijt om hen weder naar huis te voeren. Maar houdt hen bij uwe burg ten daar buiten. Waakt over hunne zeden, en onderwijst hen alsof zij Fryas zonen waren. Hunne vrouwen zijn hier de sterkste. Als rook zal hun bloed vervliegen, tot er ten laatsten niets anders dan Fryas bloed in hunne nakomelingen zal overblijven. 23. Zoo zijn zij hier gebleven. 24. Nu wenschte ik wel dat mijne nakomelingen daar op letten, in hoeverre Gsa waarheid sprak. Toen onze landen weder te begaan waren, kwamen er benden arme Saxmannen en vrouwen naar de oorden van Staveren en het Alderga, om gouden en andere sieraden te zoeken uit de drassige bodem. Doch de zeelieden wilden hen niet toelaten. Toen gingen zij de ledige dorpen bewonen te West Flyland, om hun lijf te behouden. Nu wil ik schrijven hoe de Geertmannen

They wished to obtain the opinion of the folk-mother upon the subject. 20. She asked them, "Can you send them all back to their country? If so, then lose no time, or they will find no relatives alive." 21. They said, "No." 22. Gosa replied, "They have eaten your bread and salt; they have placed themselves entirely under your protection. You must consult your own hearts. But I will give you one piece of advice. Keep them till you are able to send them back, but keep them outside your burghs. Watch over their morals, and educate them as if they were Fryas sons. Their women are the strongest here. Their blood will disappear like smoke, till at last nothing but Fryas blood will remain in their descendants." 23. So they remained here. 24. Now, I should wish that my descendants should observe in how far Gosa spoke the truth. When our land began to recover, there came troops of poor Saxmannar men and women to the neighbourhoods of Staveren and Alderga, to search for gold and other treasures in the swampy lands. But the navigators would not permit it, so they went and settled in the empty villages of the Westflyland in order to preserve their lives. Chapter II: now I will relate how the Gertmannar

Darob wollten sie den Rat der Mutter einholen. 20. Aber Gosa fragte: Kannst du den einen und anderen zurckfhren nach seinen Landen, dann solltet du dich beeilen, sonst werden sie ihre Magen nicht wiederfinden. 21 'Nein, sagten sie. 22. Da sagte Gosa : Sie haben dein Salz gekostet und dein Brot gegessen. Ihr Leib und Leben sind unter eure Hut gestellt. Ihr musst euer eigenes Herz untersuchen. Aber ich will euch einen Rat geben. Behaltet sie so lange, bis ihr imstande seid, sie wieder heimzufhren. Aber haltet sie ausserhalb eurer Burgen. Wachet ber ihre Sitten und lehret sie, als ob sie Fryas Shne waren. Ihre Frauen sind hier die starksten. Wie Rauch wird ihr Blut sich verflchtigen, bis zuletzt nichts anderes als Fryas Blut in ihren Nachkommen bleiben wird. 23. So sind sie hier geblieben. 24. Nun wnschte ich wohl, dass meine Nachkommenschaft darauf achtete, inwiefern Gosa Wahrheit sprach. Als unsere Lande wieder begangen werden konnten, kamen da Bande armer Sachsmnner und Frauen nach den Orten von Staveren und dem Alderga, um goldene und andere Schmucksachen in dem sumpfigen Boden zu suchen. Doch die Seeleute wollten es nicht zulassen. Da gingen sie und besiedelten die leeren Drfer von West-Flyland, um ihren Leib zu erhalten. Kapitel II. Nun will ich schreiben, wie die Geertmnner

ed ottenere l'opinione della Madre sullazione che volevano intraprendere . 20. Ella gli chiese : "potete portarli tutti indietro al loro paese ? Se cos , non perdete tempo , o non troveranno nessun parente vivo ." 21. "No" , dissero . 22. Allora Gosa rispose : "hanno mangiato il vostro pane ed il vostro sale ;si sono posti interamente sotto la vostra protezione . Dovete ascoltare quello che vi dice il cuore . Perch io non vi dar nessun ordine . Teneteli finch non sarete in grado di riportarli indietro , ma non teneteli fuori della vostra cittadella . Sorvegliate sopra le loro morali , ed educateli come se fossero figli di Frya . Le loro donne qui sono le pi forti . Il loro sangue scomparir come il fumo , ed alla fine non rimarr niente , ma il sangue di Frya rimarr nei loro discendenti ." Cos rimasero qui . Adesso , vorrei che i miei discendenti osservassero come le parole della lontana Gosa fossero colme diverit . Quando il nostro paese inizi a riaversi , giunsero gruppi di poveri uomini e donne di Sassonia nei vicinati di Stavern ed Alderga , a cercare l'oro e gli altri tesori nelle terre paludose . Ma i marinai non lo permisero , cos andarono a stanziarsinel villaggio vuoto del Flyland Occidentale per non soccombere . Questo Gosa ha lasciato in eredit : "Salve a tutti gli uomini ! Non ho nominato nessuna Madre Terra , perch non conosco nessuna , e perch meglio per voi non avere nessuna Madre che averne una di cui non ci si pu fidare . Un tempo cattivo passato , ma ce n tuttavia un altro che sta arrivando . Irtha non gli ha dato la nascita , e Wr-Alda non lo ha deciso . Viene dall' Est , fuori dal seno dei sacerdoti . Stender l'oscurit sopra le menti degli uomini come le nubi tempestose sulla luce del sole . Ovunque l'arte e l'inganno lotteranno con la libert e la giustizia . La libert e la giustizia prevarranno , e noi con loro . "Ma questo successo sorger dalla sconfitta . I nostri discendenti insegneranno alle loro genti ed ai loro schiavi il significato di tre parole ; che sono la legge universale , la libert , e la giustizia . Dapprima brilleranno , poi lotteranno con l'oscurit , finch in ogni uomo la mente ed il cuore diventeranno luminosi e chiari . Poi l'oppressione sar allontanata dalla terra , come il temporale dal vento tempestoso , e tutto l'inganno cesser di avere qualsiasi potere ." Gosa .

Capitolo II. Adesso Racconter Come il Geertmen e molti          162

MS 119 GЄRT-MANNA

 

01 AND FЄLO HЄLЄNJA FOLGAR TOBEK KЄMON -

02 TWA JЄR NЄI T GOS / A /  MODER WRDE KЄM -ER

03 EN FLATE TO ET* FLYMARE IN FALA ET* FOLK

04 HROPTE HO -N -SЄEN* - HJA FORON TIL STA-

05 VERE ЄR HROPTON HJA JETA RЄIS - A FʘN-

06 - A WЄRON AN TOP ND ES NACHTES SKAT-

07 - ON HJA BARN-PILA ANDA LOFT - A DЄI RЄD

08 WЄRE ROJADON SVME MI EN SNAKE

09 TO ЄRE HAVA IN - HJA HROPTON WIER

10 HO -N SЄEN* - A HJA LANDA* HIPTE -N JONG

11 KERDEL WAL VP - IN SINA HANDA HЄD I

12 - N SKILD ЄR VP WAS BRD ND SALT*

13 LЄID - AFTERDAM KЄM EN GRЄVA HI SЄIDE

14 WI KVMA FONA [p. 164]  FЄRE KRЄKA-LANDUM

15 WЄI - VMB VSA SЄD TO WARJANDE - NW

16 WINSTA WI I SKOLDE ALSA MILD WЄS

17 - A VS ALSA FŮL LAND TO JЄVANE T WI

18 ЄRVP MŮGE HЄMA - HI TELADE -N ЄLE

19 SKЄDNESE - ЄR IK FTER BЄTRE SKRYVA

20 WIL - A GRЄVA  NISTON* NAVT HWAT TO

21 DVANDE - HJA SANDO* BODON ALLERWЄI

22 - KES - AK TO MY - IK GVNG TO ND SЄIDE

23 NW WI -N MODER HVE AGON WI HJRA

24 RЄD TO FRЄJANDE - IK SELVA GVNG MIA -

25 JU MODER ЄR ELLA AL WISTE - SЄIDE -

26 LЄT HJA KVME SA MŮGON HJA VS LAND

27 HELPA BIHALDA - MEN LЄT HJAM NAVT

28 VP ЄNE STЄD NE BILYVA TIL JU HJA NAVT

29 WELDICH NE WRDE OVIR VS - WI DЄDON

30 AS HJU SЄID HЄDE - T WЄRE ЄL NЄI

31 HJRA HЄI - FRYSO RESTE MI SINA

32 LJUDUM TO STAVERE T HJA WIER

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 119]

and flo Hlnja folgar tobek kmon . 1. Twa jr ni thaet Gosa Moder wrde , km er en flte to thet Flymara in fala . Thet folk hropte ho . n . sen . Hja foron til Stavere , thr hropton hja jeta ris . Tha fna wron an top aend thes nachtes skton hja barnpila anda loft . Th dird wre rojadon svme mith en snke to thre hava in . Hja hropton wither ho . n . sen . 2. Th hja landa hipte n jong kerdel wal vp . In sina handa hdi n skild , thrvp was braed aend salt lid . Afterdam km en grva* , hi side 3. wi kvmath fona [164] fere Krkalandum wi , vmb vsa sd to warjande , nw winstath wi i skolde alsa mild wsa vs alsa fl lnd to jvane thaet wi thrvp mge hma . 4. Hi telade n le skdnese thr ik aefter btre skryva wil . 5. Tha grva* niston navt hwat to dvande , hja sandon bodon allerwikes , k to my . Ik gvng to aend side : nw wi n Moder haeve agon wi hjra rd to frjande . 6. Ik selva gvng mitha . Thju Moder , thr ella wiste , side , 7. lt hja kvme , s mgon hja vs lnd helpa bihalda : men lt hjam navt vp ne std ne bilyva , til thju hja navt waldich ne wrde ovir vs . 8. Wi ddon as hju sid hde . That wre l ni hjra hi . Fryso reste mith sin ljudum to Stavere , that hja wither

en vele volgelingen van Helenia terug kwamen.1.Twee jaren nadat Gsa moeder werd, kwam er eene vloot het Flymeer in vallen. Het volk riep ho.n.sen. (welk een zegen!) Zij voeren naar Staveren, daar riepen zij nog eenmaal. De banieren waren in top en des nachts schoten zij brandpijlen in de lucht. Toen het dageraad was, roeiden sommigen met eene snik de haven in, zij riepen weder hoezee. 2. Toen zij landden, wipte een jong kerel op den wal. In zijne handen had hij een schild, daarop was brood en zout gelegd. Na hem kwam een grijze*; hij zeide 3. wij komen van [165] de verre Krekalanden weg, om onze zeden te bewaren. Nu wenschten wij, dat gij zoo vriendelijk zoudt wezen, om ons zoo veel land te geven, dat wij daarop mogen wonen. 4. Hij vertelde eene heele geschiedenis, die ik hierna beter beschijven wil. 5. De grijzen [*] wisten niet wat te doen, zij zonden boden allerwege, ook tot mij. Ik ging heen en zeide: nu wij eene Moeder hebben, behooren wij haar raad te vragen. 6. Ik zelf ging mede. De Moeder, die alles reeds wist, zeide: 7. laat hen komen, zoo mogen zij ons land helpen behouden: maar laat hen niet op ne plek blijven, opdat zij niet machtig worden over ons. 8. Wij deden gelijk zij gezegd had. Dat was heel naar hun zin. Fryso bleef met zijne lieden te Staveren, dat zij weder

and many followers of Hellenia came back - 1. Two years after Gosa became the folk-mother there arrived a fleet at Flymar. The people shouted, "Huzza!" They sailed to Staveren, where they shouted again. Their flags were hoisted, and at night they shot lighted arrows into the air. At daylight some of them rowed into the harbour in a boat, shouting again, "Huzza!" 2. When they landed a young fellow jumped upon the rampart. In his hand he held a shield on which bread and salt were laid. After him came a grey-headed man*, who said: 3. "We come from the Fere Krekaland to preserve our customs. Now we wish you to be kind enough to give us as much land as will enable us to live." 4. He told a long story, which I will hereafter relate more fully. 5. The reeve [*] did not know what to do. They sent messengers all round, also to me. I went, and said, "Now that we have a folk-mother it behoves us to ask her advice." 6. I went with them myself. The folk-mother, who already knew it all, said: 7. "Let them come, they will help us to keep our lands, but do not let them remain in one place, that they may not become too powerful over us." 8. We did as she said, which was quite to their liking. Friso remained with his people at Staveren, which they

und viele Folger der Hellenia zurckkamen. 1. Zwei Jahre nachdem Gosa Mutter wurde , fiel eine Flotte in den Flysee ein. Das Volk rief ho-n-seen! Sie fhren nach Stavoren, da riefen sie noch einmal. Die Fahnen waren im Topp, und zur Nacht schossen sie Brandpfeile in die Luft. Als es tagte, ruderten welche mit einer Schnecke in den Hafen hinein ; sie riefen wieder: ho-n-seen! 2. Als sie landeten, sprang ein junger Kerl auf den Wall. In seinen Hnden hatte er ein Schild, darauf war Brot und Salz gelegt. Danach kam ein Greis. Er sagte: 3. Wir kommen von den fernen Krekalanden her, um unsere Sitten zu wahren. Nun wnschen wir, ihr mchtet so mild sein und so viel Land geben, dass wir darauf wohnen knnen. 4. Er erzhlte eine ganze Geschichte, die ich hiernach besser beschreiben will. 5. Die Greise wussten nicht, was tun ; sie sandten Boten allewege, auch zu mir. Ich ging hin und sagte: Nun wir eine Mutter haben, sollten wir ihren Rat erfragen. 6. Ich selber ging mit. Die Mutter, die schon alles wusste, sagte : 7. Lass sie kommen, so mgen sie unser Land erhalten helfen. Aber lasst sie nicht an einer Stelle bleiben, damit sie keine Gewalt ber uns bekommen.8. Wir taten, wie sie gesagt hatte. Das war ganz in ihrem Sinn. Friso verblieb mit seinen Leuten in Stavoren, das sie wieder

discepoli di Hellenia sono ritornati : 1. Due anni dopo che Gosa era diventata la Madre era arrivata l a Flymeer una flotta . Le genti gridarono "Ho-n-seen" (che benedizione) . Navigarono poi a Stavern , e di nuovo gridarono . Innalzarono le loro bandiere , ed a notte lanciarono nell'aria frecce infuocate . Alla luce del giorno alcuni di loro remarono con una barca nel porto , gridando ancora , "Ho-n-seen ." 2. Quando raggiunsero la riva un giovane sal sul bastione . Nella sua mano teneva uno scudo sul quale erano posti del pane e del sale . Dopo dilui venne un uomo canuto , che disse 3. "Noi siamo venuti dalla distante terra Greca per conservare le nostre usanze . Adesso desideriamo che voi siate abbastanza gentili da darci altrettanta terra che ci permetter di vivere ." Egli narr una lunga storia , che racconter completamente d'ora in avanti . 5. Il vecchio non sapeva che cosa fare , inviarono dei messaggeri tutto intorno , ed anche a me . Andai , e dissi che ora che avevamo una Madre ci conveniva chiedere il suo consiglio . 6. Io stesso andai con loro . La Madre che sapeva gi tutto , disse , 7. "Lasciateli venire , ci aiuteranno a tenere le nostre terre , ma non fateli rimanere in un posto solo , affinch non diventino troppo potenti per noi ." 8. Facemmo come disse , e questo fu abbastanza di loro gradimento . Friso rimase con le sue persone a Stavern ,               164

MS120 DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 TO ЄNE SЄ-STЄDE MAKADE SA GOD HJA MACHTE -

02 WICH-HIRTE GVNG MI SINUM LJUDUM AST

03 - WARD NЄI ЄRE ЄMUDE - SVME ЄRA JOHN

04 - JAR ЄR MЄNDE T HJA FON -T ALDERGA FOLK

05 SPROTEN WЄRE GVNGEN ЄR HINNE -

06 EN LY* DЄL ЄR WANDE T HJARA ЄLA

07 FON A SJUGON Є-LANDA WЄI KЄMON -

08 GVNGON HINNE ND SETTON HJARA SELVA

09 BINNA A HRING-DIK FON ЄRE BURCH

10 WALHALLA-GARA DEL LJUD-GЄRT

11 ENE SKOLTE BI NACHTA FON WICH-HIRTE

12 WR MIN E FTERNЄI MIN FRJUND -

13 FON UT SIN DЄIBOK HV IK JU SKЄDNESE

14 ЄR HIR FTER SKIL FOLGJA -

15 NЄI T WI 12 MEL 100 ND TWIA 12 JЄR*

16 BI A FIF WЄTRUM* SЄTEN HЄDE AHWILA

17 VSA SЄKMPAR ALLE SЄA BIFAREN HЄDE

18 ЄR TO FINDANE - KЄM ALEXANDRE AM

19 KЄNING MI EN WELDICH HЄR FON BOPPA

20 ALLINGEN ЄR STRAM VSA ORPA BIFARA -

21 NIMMAN NE MCHT IM WIER WORDA -

22 ACH WI STJURAR ЄR BY A SЄ SATON

23 WI SKЄPT VS MI AL VSA TILBЄRE HAVA

24 IN ND BRUDA HINNA - A ALEXANDRE

25 FORNOM T IM SA N-E GRATE FLATE VNT

26 FARA WAS - WR ER WODIN-LIK TO SWЄR

27 - ANDE HI SKOLDE ALLE ORPA AN LOGHA*

28 OFFERJA JEF WI NAVT TOBEK KVMA NIL

29 DE* - WICH-HIRTE LЄIDE SIAK TO BEDDE* -

30 A ALEXANDRE T FORNOM HE ER

31 WACHT ALONT ER BЄTER WЄRE - AFTERNЄI

32 KЄM ER TO HIM - SЄR KINDLYK SNAKKANDE

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 120]

to ne sstde mkade , sa god hja machte . Wichhirte gvng mith sinum ljudum astward ni there mude . 9. Svme thra Johnjar , thr mnde thaet hja font Alderga folk sproten wre , gvngen thr hinne . En lyth dl thr wnde thaet hjara thla fon tha sjugon landa wei kmon , gvngon hinne aend setton hjara selva binna tha hringdik fon thre burch Walhallagra del . 10. Ljudgrt thene skolte bi nachte fon Wichhirte waerth min aethe aefterni min frjund . Fon ut sin dibok haev ik thju skdnese thr hir aefter skil folgja . 11. Nei thaet wi 12 mel 100 aend twia 12 jr bi tha fif wtrum sten hde , thahwila vsa skaempar alle sa bifren hde thr to findane , km Alexandre tham kning mith en weldich hr fon boppa allingen thr strm vsa thorpa bifra . Nimman ne maecht im wither worda . Thach wi stjurar thr by tha s ston , wi skpt vs mith al vsa tilbre hava in aend brda hinna . 12. Tha Alexandre fornom thaet im s ne grte flte vntfra was , waerth er wodinlik , to swrande hi skolde alle thorpa an logha offerja jef wi navt to bek kvma nilde . Wichhirte lide siak to bedde . Th Alexandre thaet fornom heth er wacht alont er bter wre . Afterni km er to him sr kindlyk snakkande ,

tot eene zeestad maakten, zoo goed zij konden. Wichhirte ging met zijne lieden oostwaarts naar de Emude. 9. Sommige der Joniers, die meenden dat zij van het Alderga volk gesproten waren, gingen daarheen. Een klein deel, die waanden, dat hunne voorvaderen van de Zeven eilanden weg kwamen, gingen heen en zetten zich neder binnen den ringdijk van de burgt Walhallagara. 10. Liudgert de schout bij nacht van Wichhirte werd mijn makker en naderhand mijn vriend. Uit zijn dagboek heb ik de geschiedenis die hier achter zal volgen. 11. Nadat wij 12 maal 100 en tweemaal 12 jaren bij de Vijf wateren gezeten waren, terwijl onze zeestrijders alle zeen bevoeren, die er te vinden waren, kwam Alexander de koning met een geweldig heir van boven langs den stroom naar onze dorpen varen. Niemand kon hem wederstaan. Doch wij zeelieden, die bij de zee woonden, wij scheepten ons met al onze have in en vertrokken. 12. Toen Alexander vernam dat zulk eene groote vloot hem ontvaren was, werd hij als woedend, zweerende dat hij alle dorpen aan de vlam zoude offeren, zoo wij niet wilden terug komen. Wichhirte lag ziek te bed. Toen Alexander dat vernam, heeft hij gewacht, tot dat hij beter was. Daarna kwam hij tot hem, zeer minzaam sprekende;

made again into a port as well as they could. Wichhirte went with his people eastwards to the Emude. 9. Some of the descendants of Jon who imagined that they sprang from the Alderga people went there. A small number, who fancied that their forefathers had come from the Siugon Elanda, went there and set themselves down within the enclosure of the burgh of Walhallagara. 10. Liudgert, the admiral of Wichhirte, was my comrade, and afterwards my friend. Out of his diary I have taken the following history. 11. After we had been settled twelve times a hundred and twice twelve years in the five waters, whilst our sea warriors were navigating all the seas they could find, came Alexandre the king, with a powerful army descending the river towards our villages. No one could withstand him; but we navigators, who lived by the sea, put all our possessions on board ships and took our departure. 12. When Alexandre heard that such a large fleet had escaped him, he became furious, and swore that he would burn all the villages if we did not come back. Wichhirte was ill in bed. When Alexandre heard that, he waited till he was better. After that he came to him, speaking very kindly -

zu einer Seestadt machten, so gut sie konnten. Wichhirte ging mit seinen Leuten ostwrts nach der Eemude. 9. Einige der Jonier, die meinten, dass sie dem Alderga-Volk entsprossen waren, gingen dahin. Ein kleiner Teil, der whnte, dass seine Vorfahren von den sieben Inseln hergekommen waren , ging dorthin und liess sich innerhalb des Ringdeiches der Burg Wallhallagara nieder. 10.

e ne fecero di nuovo un porto cos come meglio poterono . Wichhirt and con la sua gente verso est all'Emude . 9. Alcuni dei discendenti di Jon che credevano di provenire dalla gente di Alderga andarono l . Un numero piccolo , sicuri che i loro antenati erano venuti dalle sette isole , andarono l e si stabilirono entro il perimetro della cittadella di Walhallagara . 10. Liudgert , l'ammiraglio di Wichhirt , era il mio compagno , e successivamente mio amico . Del suo diario ho estratto la storia seguente . Tutto questo stato preso dal diario di Liudgert , l'ammiraglio di Wichhirt . 11. Dopo che ci eravamo stabiliti gi da 1224 anni nella terra delle Cinque Acque (Punjab) , ed i nostri marinai navigavano tutti i mari che si potevano trovare , venne Re Alessandro , con un potente esercito discese il fiume verso i nostri villaggi . Nessuno gli poteva resistere ; ma noi , genti del mare , che vivevamo vicino ad esso , mettemmo tutti i nostri averi a bordo delle navi e approntammo la nostra partenza . Quando Alessandro venne a conoscenza che una flotta cos grande era fuggita da lui , divenne furioso , e giur che avrebbe bruciato tutti i villaggi se non fossimo ritornati . Wichhirt era malato a letto . 12. Quando Alessandro lo seppe , attese finch non miglior di salute . Dopo di che and da lui , parlando molto gentilmente

MS 121 DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 ACH HI RJVCHDE LIK [p- 166]  HI ЄR DЄN HЄDE -

02 WICH-HIRTE ANDERE ЄR FTER O ALDER-

03 GRATESTE ЄRA KЄNINGAR - WI STJURAR

04 KVMA ALLERWЄIKES - WI HVEN FON JOW

05 GRATE DЄDUN HERED - ЄRVMBE SEND WI

06 FVL ЄRBIDENESE TO FARA JOWA WЄPNE

07 A JET MAR VR INA WITSKIP - MEN WI

08 ʘERA - WY SEND FRYBERN FRYA-S BERN -

09 WY NE MŮGON NЄNE SLAFONA NAVT NE

10 WRDE - JEF IK WILDE - A ʘRA SKOLDE RЄDER

11 STERVA WILLA - HWAND ALSA IST RVCH

12 VSA ЄWA BIFʘLEN - ALEXANDRE SЄIDE

13 IK NIL* IN LAND NAVT NE MAKJA TO MIN

14 BUT NER IN FOLK TO MINA SLAVONA -

15 IK WIL BLAT T STV MY JANJA SKOLSTE

16 VMB LAN - ЄRVR WIL IK SWЄRA BY VS

17 BЄDAR GODUM - T MIMMAN* VR MY

18 WROGJA NE SKIL - A ALEXANDRE FTERNЄI

19 BRD ND SALT* MI IM DЄLADE - HE

20 WICH-HIRTE T WISTE DЄL KASEN - HI LЄT

21 A SKЄPA HALA RVCH SIN SVNE - A I ALLE

22 TOBEK WЄRON - HE ALEXANDRE I ALLE

23 HЄRED - ЄRMIA WILDE HI SIN FOLK

24 NЄI A HЄLGE GONGA FARA - ЄR HI TO

25 LAND NAVT HЄDE MŮGE NAKA - NW GVNG -ER

26 TO ND KAS ALAM UT SIN FOLK ND

27 UT SINA SALT-AA ЄR WENA* WЄRON

28 VVR -NE SЄ TO FARANE WICH-HIRTE WAS

29 WIER SIAK WRDEN ЄRVMBE GVNG

30 IK ALLЄNA MIA ND NЄARCHUS FON

31 ES KЄNINGIS WЄGA - I TOCHT HLIP SVN

32 - DER FARDЄL TO -N-ENDE UT HAVEDE A -

[BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 121]

thach hi thrjvchde lik [166] hi r dn hde . 13. Wichhirte andere thr aefter , o aldergrteste thra kningar . Wi stjurar kvmath allerwikes , wi hven fon jow grte ddun hred . Thrvmbe send wi fvl rbidenese to fara jowa wpne , tha jet mar vr thina witskip . Men wi thera wy send frybern Fryas bern . Wy ne mgon nne slfona navt ne wrde . Jef ik wilde , tha ra skolde rder sterva willa , hwand alsa ist thrvch vsa wa biflen . 14. Alexandre side : ik wil thin lnd navt ne mkja to min bt , ner thin folk to mina slfona . Ik wil blt thaet ste my thjanja skolste vmb ln . Thrvr wil ik swra by vs bdar godum , thaet nimman vr my wrogja skil . 15. Tha Alexandre aefternei braed aend salt mith im dlade , heth Wichhirte that wiste dl ksen . Hi lt tha skpa hala thrvch sin svne . Tha thi alle tobek wron , heth Alexandre thi alle hred . Thr mitha wilde hi sin folk ni tha helge Gnga fra , thr hi to land navt hde mge nka . Nw gvng er to aend ks altham ut sin folk aend ut sina salt atha thr wenath wron vvr ne s to frane . 16. Wichhirte was wither siak wrden , thrvmbe gvng ik allna mitha aend Nearchus fon thes keningis wga . Thi tocht hlip svnder fardl to n ende , uthvede tha

doch hij bedroog gelijk [167] hij vroeger gedaan had. 13. Wichhirte antwoordde: o allergrootste der koningen. Wij zeelieden komen allerwege, wij hebben van uwe groote daden gehoord. Daarom zijn wij vol eerbied jegens uwe wapenen, maar nog meer voor uwe wetenschap. Maar wij anderen, wij zijn vrijgeboren Fryas kinderen, wij mogen uwe slaven niet worden. En al wilde ik het, de anderen zouden liever willen sterven, want zoo is het door onze wetten bevolen. 14. Alexander zeide: ik wil uw land niet maken tot mijne buit, noch uw volk tot mjjne slaven. Ik wil alleen dat gij mij zult dienen voor loon. Daarop wil ik zweeren bij ons beider goden, dat niemand over mij ontevreden zal zijn. 15. Toen Alexander naderhand brood en zout met hem deelde, heeft Wichhirte het wijste deel gekozen. Hij liet de schepen halen door zijn zoon. Toen zij alle terug waren, heeft Alexander die alle gehuurd. Daarmede wilde hij zijn volk naar den heiligen (ranges voeren, dien hij te land niet had kunnen genaken. Nu ging hij toe en koos al degene uit zijn volk en zijne soldaten, die gewoon waren over zee te varen. 16. Wichhirte was weder ziek geworden, daarom ging ik alleen mede en Nearchus van des konings wege. De tocht liep zonder voordeel ten einde, uithoofde de

but he deceived, as he had done before. 13. Wichhirte answered, "O greatest of kings, we navigators go everywhere; we have heard of your great deeds, therefore we are full of respect for your arms, and still more for your wisdom; but we who are free-born Fryas Children, we may not become your slaves; and even if I would, the others would sooner die, for so it is commanded in our laws." 14. Alexandre said, "I do not desire to take your land or make slaves of your people, I only wish to hire your services. That I will swear by both our gods, so that no one may be dissatisfied." 15. When Alexandre shared bread and salt with him, Wichhirte had chosen the wisest part. He lest his son fetch the ships. When they were all come back Alexandre hired them all. By means of them he wished to transport his people to the Helige Gongga, which he had not been able to reach. Then he chose among all his people and soldiers those who were accustomed to the sea. 16. Wichhirte had fallen sick again, therefore I went alone with Nearchus, sent by the king. 17. The voyage came to an end without any advantage, because the

ma mentendo , come aveva fatto prima . 13. Wichhirt rispose :"Oh pi grande dei re , noi marinai navighiamo ovunque ; abbiamo sentito delle tue grandi azioni , e quindi siamo pieni di rispetto per i tuoi eserciti , e ancor di pi per la tua saggezza ; ma noi che siamo i figli nati liberi di Frya , non possiamo diventare i tuoi schiavi ; ed anche se lo volessi , gli altri morirebbero in breve tempo , perch cos comandato dalle nostre leggi ." 14. Alessandro rispose , "non desidero prendere la vostra terra , o fare schiave le vostre genti , desidero soltanto assumere i vostri servizi . Lo giurer su entrambi gli Dei , in modo che nessuno possa essere scontento ." 15. Quando Alessandro divise il pane ed il sale con lui , Wichhirt scelse la parte la pi saggia . E lasci che suo figlio andasse a prendere le navi . Quando furono tuttiritornati Alessandro li assunse nella totalit . Per mezzo di loro desiderava trasportare la sua gente al santo Gange , che non era stato in grado di raggiungere . Poi scelse fra tutte le persone e fra i soldati quelli che si erano abituati al mare . 16. Wichhirt si era ammalato di nuovo , quindi and solo con Nearchus , inviato dal re . 17. Il viaggio termin senza nessun vantaggio , perch gli     166

MS 122 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 JOHNJAR IMMERE AN VNMIN WЄRON -

02 WI A PHONISJAR - ALSA NЄARCHUS

03 ЄR SELVA NЄN BAS OVIR BILYWE NE KV -

04 INTWISKA HЄDE AM KЄNING NAV / T /  STILE

05 NЄST* - HI HЄDE SINA SALT-AA BAMA

06 KAPJA LЄTA ND TO PLANKA MAKJA -

07 RVCH HELP VSAR TIMBER-LJUD HЄD ER

08 ЄR OF SKЄPA MAKAD - NW WILD ER

09 SELVA SЄKЄNING WERA ND MI ЄL

10 SIN HЄR JU GONGA VPFARA - ACH

11 A SALT-AA ЄR FON ET* BERG-LAND*

12 KЄMON WЄRON ANG TO FARA SЄ - AS HJA

13 HЄRADON T HJA MI MOSTE STATON*

14 HJA A TIMBER HLOA ANE BRʘND -

15 ЄR RVCH WRDE VS ЄLE ORP ANDA

16 ASKA LЄID ET* FORMA WANDE WY T

17 ALEXANDRE T BIFALEN HЄDE ND JAH-

18 - WЄDER STAND RЄD VMB SЄ TO KJASANE -

19 MEN ALEXANDER* WЄRE WODIN HI WILDE

20 A SALT-AA RVCH SIN AJN FOLK OM-

21 BRENSA LЄTA - MEN NЄAR- [p. 168] -CHUS AM

22 NAVT ALLЄNA SIN ЄROSTE FORST MEN

23 AK SIN FRJUND WЄRE RЄDE HIM OWERS

24 TO DVANDE - NW BЄRAD ER AS WEN DER

25 LAVADE ET* VNLUK ET DЄN HЄDE - A HI

26 NE VRADE SIN TOCHT NAVT VRFATA -

27 NW WILD ER TOBEK KЄRA ACH ЄR HI T

28 DЄDE - LЄT HI ET* FORMA BISЄKA HWA -R

29 SKELDICH WЄRON DRY* -R T WISTE - LЄT

30 - ER ALAM SVNDER WЄPNE BILYWA - VMB

31 - EN NY ORP TO MAKJANDE - FON SIN AJN

32 FOLK LЄT -ER WЄPNED VMBE A ʘRA TO

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 122]

Johnjar immerthe an vnmin wron with tha Phonisjar , alsa Narchus thr selva nn bs ovir bilywe ne kv . 18. Intwiska hde tham kning navt stile nst . Hi hde sina salt atha bma kapja lta aend to planka mkja . Thrvch help vsar timberljud hder thr of skpa mkad . 19. Nw wilder selva skning wertha , aend mith l sin hr thju Gonga vpfra . Thach tha salt atha thr fon thet bergland kmon , wron ang to fara s . As hja hradon thaet hja mith moste , stakon hja tha timberhlotha ane brnd . Thr thrvch wrde vs le thorp anda aska lid . Thet forma wnde wy thaet Alexandre thaet bifalen hde aend jahw der stand rd vmb s to kjasane . Men Alexander wre wodin , hi wilde tha salt atha thrvch sin ajn folk ombrensa lta . 20. Men Narchus [168] tham navt allna sin roste forst men ak sin frjund wre , rde him owers to dvande . Nw brad er as wen der lavade thet vnluk et dn hde . Tha hi ne thvrade sin tocht navt vrfata . Nw wild er to bek kra , thach r hi thaet dde , lt hi thet forma biska hwa r skeldich wron . Dry r thaet wiste lt er altham svnder wpne bilywa , vmb en ny thorp to mkjande . Fon sin ajn folk lt er wepned vmbe tha ra to

Joniers altijd in onmin waren met de Pheniciers, zoodat Nearchus zelf er geen meester over blijven kon. 18. Intusschen had de koning niet stil gezeten. Hij had zijne soldaten boomen laten kappen en tot planken maken. Met hulp van onze timmerlieden had hij daar schepen van gemaakt. 19. Nu wilde hij zelf zeekoning worden, en met zijn geheele heir den Ganges op varen. Doch de soldaten die uit het bergland kwamen, waren bang voor de zee. Toen zij hoorden, dat zij mede moesten, staken zij de timmerschuren in den brand. Daardoor werd ons geheele dorp in asch gelegd. In het eerst waanden wij dat Alexander het bevolen had, en ieder stond gereed om zee te kiezen. Maar Alexander was woedend; hij wilde de soldaten door zijn eigen volk laten ombrengen. 20. Maar Nearchus, [169] die niet alleen zijn eerste vorst, maar ook zijn vriend was, raadde hem. anders te doen. Nu hield hij zich als of hij geloofde, dat het bij ongeluk geschied was. Doch hij durfde zijn tocht niet hervatten. Nu wilde hij terugkeeren; doch eer hij dat deed, liet hij eerst onderzoeken wie er schuldig waren. Zoodra hij dat wist, liet hij die allen zonder wapenen blijven, om een nieuw dorp te maken. Van zijn eigen volk liet hij gewapenden, om de anderen te

Joniar and the Phonisiar were always quarrelling, so that Nearchus himself could not keep them in order. 18. In the meantime, the king had not sat still. He had let his soldiers cut down trees and make planks, with which, with the help of our carpenters, he had built ships. 19. Now he would himself become a sea-king, and sail with his whole army up the Gongga; but the soldiers who came from the mountainous countries were afraid of the sea. When they heard that they must sail, they set fire to the timber yards, and so our whole village was laid in ashes. At first we thought that this had been done by Alexandres orders, and we were all ready to cast ourselves into the sea: but Alexandre was furious, and wished his own people to kill the soldiers. 20. However, Nearchus, who was not only his chief officer, but also his friend, advised him not to do so. So he pretended to believe that it had happened by accident, and said no more about it. He wished now to return, but before going he made an inquiry who really were the guilty ones. As soon as he ascertained it, he had them all disarmed, and made them build a new village. His own people he kept under arms to

Ioni ed i Fenici litigavano sempre , cos che Nearchus stesso non li tenne pi in considerazione . 18. Nel frattempo , il re non era rimasto inerme . Aveva comandato ai i suoi soldati che tagliassero alberi per ricavarne delle assi , con le quali , e con l'aiuto dei nostri carpentieri , aveva costruito delle navi . 19. Ora voleva egli stesso diventare un re del mare , e navigare con il suo esercito intero sul Gange ; ma i soldati che venivano dai paesi montuosi avevano paura del mare . Quando udirono che dovevano navigare , dettero fuoco alle assi di legname , e tutto il nostro villaggio furidotto in cenere . Dapprima pensammo che ci fosse stato fatto per ordine di Alessandro , ed eravamo tutti pronti a gettarci in mare ; ma Alessandro era furioso , e voleva come la sua gente uccidere i soldati . 20. Comunque , Nearchus , che non era solo il suo ufficiale principale , ma anche suo amico , lo consigli di non di agire in quel modo . Finse dunque di credere che tutto era successo per un deprecabile incidente , e non ne parl pi . Adesso desiderava ritornare , ma prima aveva intenzione di fare uninchiestasu come e chi fossero realmente i colpevoli . Non appena lo constat , li disarm tutti , e gli fece costruire un nuovo villaggio . Arruol le proprie persone sotto le armi ed intim agli altri      168

MS 123 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 TMMA - ND VMBE ЄNE BURCH TO BVWAN

02 - DE - WY MOSTON WIV ND BERN MI NIMMA -

03 KЄMON WI ANDA MUDA ЄRE ЄUPHRAT SA

04 MACHTON WI ЄR EN STЄD KIASA JEFA

05 OMKЄRA - VS LAN* SKOLD VS ЄVIN BLYD TO

06 DЄLA WRDE - AN A NYA SKЄPA ЄR A

07 BRʘND VNTKVMA* WЄRON LЄT -ER JOHNIAR

08 ND KRЄKALANDAR GA* - HI SELVA GVNG MI

09 SIN ʘRA FOLK ALLINGEN ЄRE KAD - RVCH

10 A DORRA WOSTЄNA - T IS RVCH ET

11 LAND T JRA VPHЄID HЄDE UTA SЄ - A

12 HJU JU STRЄTE AFTER VSA ЄELA VPHЄIDE

13 AS HJA INNA RADE SЄ KЄMON - A WY

14 TO NY-GERTMANJA KЄMON NY-GERT-

15 MANJA IS EN HAVA ЄR WI SELVA MAK

16 - AD HЄDE - VMBE ЄR TO WЄTERJA- MЄT

17 -ON WI ALEXANDRE MI SIN HЄR -

18 NEARCHUS GVNG WAL VP ND BЄIDE*

19 RJA DЄGA - A GVNG ET WIER FOR -

20 A WI BI ЄRE ЄUPHRAT KЄMON GVNG NE-

21 ARCHUS MI A SALT-AA ND FЄLO FON

22 SIN FOLK WAL VP - A HI KЄM HRING WIER -

23 HI SЄIDE I KENING LЄT JOW BIDDA - I

24 SKILE JET - EN LIGE* TOCHT TO SINRA WILLE

25 DVAN - ALONT ET ENDE FONA RADE SЄ -

26 ЄRNЄI SKIL JAWEHDER SA FŮL GOLD

27 KRЄJA AS ER BЄRA MЄI - A WI ЄR

28 KЄMON LЄT -ER VS WYSA  / H / WER JU STRЄTE

29 ЄR WЄST HЄDE - ЄR NЄI WYLAD -ER ЄN

30 ND RITICH DЄGA ALAN UT SJANDE

31 VVRA WOSTЄNE O* A LESTA KЄM-ER

32 EN HLO MNNISKA - MI FORANDE

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 123]

taemma , aend vmbe ne burch to bvwande . Wy moston wiv aend bern mith nimma . Kmon wi anda muda thre uphrat , sa machton wi thr en std kiasa jeftha omkra , vs ln skold vs vin blyd to dlath wrde . 22. An tha nya skpa , thr tha brnd vntkvma wron , let er Johniar aend Krkalandar g . Hi selva gvng mith sin ra folk allingen thre kd thrvch tha dorra wostna , thaet is thrvch et land thaet Irtha vphid hde uta s , tha hju thju strte after vsa thela vphide as hja inna Rde s kmon . 23. Tha wy to ny Grtmanja kmon (ny Grtmanja is en hva thr wi selva makad hede , vmbe thr to wterja) mton wi Alexandre mith sin hr . Narchus gvng wal vp aend bide thrja dga . Tha gvng et wither forth . 24. Tha wi bi thre uphrat kmon , gvng Narchus mith sina salt atha aend flo fon sin folk wal vp . Tha hi km hring wither . 25. Hi side , thi kning lt jow bidda , i skille jet en lithge tocht to sinra wille dvan , alont et ende fona Rde s . Thrni skil jawehder s fl gold krja as er bra mi . 26. Tha wi thr kmon , lt er vs wysa hwr thju strte r wst hde . Thr ni wylader n aend thritich dga , alan ut sjande vvra wostne . 27. Tho tha lesta km er en hloth maenniska mith forande

temmen en om eene burgt te bouwen. Wij moesten vrouwen en kinderen mede nemen. Als wij aan den mond van den Euphraat kwamen, dan mochten wij daar eene plaats kiezen, of terug keeren, ons loon zoude ons even gaarne toegedeeld worden. 22. Op de nieuwe schepen, die den brand ontkomen waren, liet hij Joniers en Krekalanders gaan. Hij zelf ging met zijn ander volk langs de kust door de dorre woestijn, dat is door het land, dat Irtha opgeheven had, uit de zee, toen zij de straat achter onze voorvaderen had opgehoogd, zoodra zij in de roode zee kwamen. 23. Toen wij te Nieuw Geertmania kwamen (Nieuw Geertmania is eene haven, die wij zelve gemaakt hadden om daar water in te nemen), ontmoetten wij Alexander met zijn leger. Nearchus ging aan wal en vertoefde drie dagen. Toen ging het weder verder. 24. Toen wij bij den Euphraat kwamen, ging Nearchus met de soldaten en vele van zijn volk den wal op. Doch hij kwam spoedig weder. 25. Hij zeide, de koning laat u verzoeken, gij zoudt nog eene kleine tocht om zijnentwil doen, tot aan het einde van de Roode zee. Daarna zal ieder zooveel goud krijgen, als hij tillen kan. 26. Toen wij daar kwamen, liet hij ons aanwijzen, waar de straat vroeger geweest was. Daarna vertoefde hij eenendertig dagen steeds uitziende naar de woestijn. 27. Ten laatste kwam er een troep menschen, medevoerende

overawe the others, and to build a burgh. 21. We were to take the women and children with us. When we arrived at the mouth of the Euphrat, we might either choose a place to settle there or come back. Our pay would be guaranteed to us the same in either case. 22. Upon the new ships which had been saved from the fire he embarked the Joniar and the Krekalandar. He himself went with the rest of his people along the coast, through the barren wilderness; that is, through the land that Irtha had heaved up out of the sea when she had raised up the strait as soon as our forefathers had passed into the Rade Sea. 23. When we arrived at Ny Gertmannia - Ny Gertmannia is the port that we had made in order to take in water - we met Alexandre with his army. Nearchus went ashore, and stayed three days. Then we proceeded further on. 24. When we came to the Euphrat, Nearchus went ashore with the soldiers and a large body of people; but he soon returned, and said: 25. "The king requests you, for his sake, to go a voyage up the Rade Sea; after that each shall receive as much gold as he can carry." 26. When we arrived there, he showed us where the strait had formerly been. There he spent thirty-one days, always looking steadily towards the desert. 27. At last there arrived a great troop of people, bringing with them

di costruire una cittadella . 21. Portammo le donne ed i bambini con noi . Quando arrivammo alla foce dell' Eufrate , potemmo scegliere sia un luogo per stabilirci oppure tornare indietro . La nostra paga ci sarebbe stata garantita in qualunque caso . 22. Sulle navi nuove che erano state risparmiate dal fuoco imbarc sia gli Joni che i Greci . Egli stesso and con il resto della sua gente lungo la costa , attraverso larido deserto ; cio attraverso la terra che Irtha aveva sollevato fuori del mare , quando aveva innalzato lo stretto non appena i nostri antenati erano passati nel Mar Rosso . 23. Quando arrivammo a Nuova Geertmania (Nuova Geertmania il porto che avevamo costruito per prendere il mare) , incontrammo Alessandro con il suo esercito . Nearchus and a terra , e ci rimase per tre giorni . Poi procedemmo ulteriormente . 24. Quando arrivammo all' Eufrate , Nearchus and a terra con i soldati ed un grosso gruppo di persone ; ma ritorn presto , e disse , 25. "Il Re ti richiede , per il suo beneficio , invitandoti ad intraprendere un viaggio sulMar Rosso ; dopo di che ciascuno ricever tanto oro quanto ne pu portare ." 26. Quando arrivammo , ci mostr dove era situato precedentemente lo stretto . Trascorse l trenta giorni , sempre guardando costantemente verso il deserto . 27. Alla fine arrivarono una grande carovana di persone , che portavano con loro

MS 124 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 TWA HONDRED ЄLEPHANTA - VSEND KЄM

02 - LUN TOLЄDEN MI WODEN BALKUM RAP-

03 UM ND ALLERLЄJA ARK VMBE VSA FLATE

04 NЄI A MIDDEL-SЄ TO TYANDE - T BI-

05 SAWD* -VS ND LIKT [p. 170]  VS BAL TO - MEN

06 NЄARCHUS TELD - VS - SIN KЄNING WILDE

07 A ʘERA KЄNINGGAR TANA T I WELDIG

08 - ER WЄRE SA A KENINGGAR FON YRIS ЄR

09 WЄSEN HЄDE - WI SKOLDON MEN MI

10 HELPA - SEKUR SKOLDE VS T NЄN

11 SKADA NAVT DVA* - WI MO / S / TON WEL

12 SWIKA - ND NЄARCHUS WISTE ELLA

13 SA PRONT TO BIRJUCHTE T WI INNA

14 MIDDEL-SЄ LЄIDE ЄR RJA MʘNAA

15 FORBY WЄRON - A ALEXANDRE FORNOM

16 HO -T MI SINRA ONWERP OFKVMEN

17 WAS - WR -ER SA VRMЄTEN T -ER A

18 DRAGE STRЄTE UT-DIAPA WILDE - JRA TO

19 - N SPOT MEM* WR-ALDA LЄT SINE SЄLE

20 LAS - ЄRVMBE VRDRONK -ER INNA WIN

21 ND IN SINA OVIRMODICHHЄD - ЄR

22 T-ER BIJINA KVSTE - AFTER SIN DAD

23 WRDE ЄT* RIK DЄLAD* RVCH SINA FORSTA -

24 - HJA SKOLDE ALREK EN DЄL TO FARA SINA

25 SVNUM WARJA - ACH HJA WЄRON VN-

26 MЄNIS ELK* WILDE SIN DЄL BIHALDA

27 ND SELVA FOR MARA - A KЄM ORLOCH

28 ND WI NE KVSTE NAVT OMME KЄRA -

29 NЄARCHUS WILDE NW - WI SKOLDE VS

30 DEL SETTA AN PHONISIHIS KAD - MEN

31 T NILDE* NIMMAN NAVT NE DVA* - WI

32 SЄIDE - RЄDER WILLA WI WAGA NЄI

[BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 124]

twa hondred lephanta thvsend kmlun tolden mith woden balkum , rpum aend allerlja ark vmbe vsa flte ni tha Middels to tyande . Thaet biswd vs , aend likt [170] vs bal to , men Narchus teld vs , sin kning wilde tha thera kninggar tna that i weldiger wre , s tha kninggar fon Thyris r wsen hde . Wi skoldon men mith helpa , skur skolde vs thaet nn skda navt dva . 28. Wi moston wel swika , aend Nearchus wiste ella s pront to birjuchte thaet wi inna Middels lide r thrja mnatha forby wron . Tha Alexandre fornom ho t mith sinra onwerp ofkvmen was , waerth er sa vrmten thaet er tha drage strte utdiapa wilde Irtha to n spot . Men Wralda lt sine sle ls , thrvmbe vrdronk er inna win aend in sina ovirmodichhd , r thaet er bijinna kvste . 29. After sin dd wrde thet rik dlad thrvch sina forsta . Hja skolde alrek en dl to fara sina svnum wrja , thach hja wron vnmnis . Elk wilde sin dl bihalda aend selva formra . Tha km orloch aend wi ne kvste navt omme kra . Narchus wilde nw , wi skolde vs del setta an Phonisi his kd , men thaet nilde nimman navt ne dva . Wi side , rder willath [wi] wga ni

200 olifanten, 1000 kameelen, met houten balken, roopen (touwen) en allerlei gereedschap om onze vloot naar de Middellandsche zee te slepen. Dat verbaasde ons, en leek [171] ons raar toe; maar Nearchus verhaalde ons, dat zijn koning aan de andere koningen toonen wilde, dat hij machtiger was, als de koningen van Tyrus vroeger geweest waren. Wij zouden maar medehelpen, dat zoude ons voorzeker geen schade doen. 28. Wij moesten wel zwichten, en Nearchus wist alles zoo juist te regelen, dat wij in de Middellandsche zee lagen, eer drie maanden verloopen waren. Toen Alexander vernam hoe het met sijn ontwerp afgeloopen was, werd hij zoo vermetel, dat hij de drooge straat wilde uitdiepen, Irtha ten spot. Maar Wralda liet zijne ziel los, daarom verdronk hij in den wijn en in zijn overmoed, eer hij daarmede beginnen konde. 29. Na zijn dood, werd het rijk gedeeld door zijne vorsten. Zij zou den elk een deel voor zijne zonen bewaren, doch het was hun geen meenen. Elk wilde zijn deel behouden en zelfs vermeerderen. Toen kwam er oorlog en wij konden niet terug keeren. Nearchus wilde nu, dat wij ons zouden nederzetten aan de kust van Phenicie, maar dat wilde niemand doen. Wij zeiden het liever te willen wagen om naar

two hundred elephants, a thousand camels, a quantity of timber, ropes, and all kinds of implements necessary to drag our fleet to the Middel Sea. This astounded us, and seemed most extraordinary, but Nearchus told us that his king wished to show to the other kings that he was more powerful than any kings of Thyr had ever been. We were only to assist, and that surely could do us no harm. 28. We were obliged to yield, and Nearchus knew so well how to regulate everything, that before three months had elapsed our ships lay in the Middel Sea. When Alexandre ascertained how his project had succeeded, he became so audacious that he wished to dig out the dried-up strait in defiance of Irtha; but Wr-alda deserted his soul, so that he destroyed himself by wine and rashness before he could begin it. 29. After his death his kingdom was divided among his princes. They were each to have preserved a share for his sons, but that was not their intention. Each wished to keep his own share, and to get more. Then war arose, and we could not return. Nearchus wished us to settle on the coast of Phonisia, but that no one would do. We said we would rather risk the attempt to

200 elefanti , 1 .000 cammelli , una quantit di legname , di corde , e tutti i tipi di utensili necessari per trascinare la nostra flotta fino al Mare Mediterraneo . Questo ci stup , ci sembrava infatti la cosa pi straordinaria mai vista ; ma Nearchus ci disse che il suo re desiderava mostrare agli altri re che era pi potente di qualunque altro re di Tiro ci fosse mai stato . Eravamo soltanto ad assistere , e ci non ci potevarecare sicuramente nessun danno . 28. Fummo allora obbligati a lavorare , e Nearchus sapeva come gestite tutto cos bene , che prima del trascorrere di tre mesi le nostre navi galleggiavano nel Mare Mediterraneo . Quando Alessandro constat che il suo progetto era riuscito , divenne cos audace che desider scavare la terra che aveva messo in secca lo stretto , in aperta sfida di Irtha ; ma Wr-Alda abbandon la sua anima , cosicch s distrusse con il vino e l'avventatezza prima di poter iniziare lopera . 29. Dopo la sua morte , il regno fu diviso fra i suoi principi , e ciascuno doveva conservare una parte per suoi figli , ma questo non era nelle loro intenzioni . Ciascuno infatti desiderava conservare la propria parte , o a prenderne di pi . Poi scoppi una guerra , e non potemmo ritornare indietro . Nearchus voleva che ci stabilissimo sulla costa della Fenicia , ma nessuno volle farlo . Dicemmo che piuttosto avremmo rischiato tentando di ritornare a              170

MS 125 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 FRYAS-LAND TO GANA* - A BROCHT -ER VS NЄI

02 ЄRE NYA HAVA FON AENIA - HWЄR ALLE FTE

03 FRYA-S BERN FORMELS* HIN TЄIN* WЄRON - FOR

04 GVNGON WI SALT-AA LIFTOCHTA ND WЄPNE

05 FARA - AMONG A FЄLO FORSTA HЄDE NЄARCHUS

06 EN FRJUND MI NʘME ANTIGONUS* - ISSE

07 STRЄDON BЄDE VMB EN DOL - SA HJA SЄIDON

08 AS FOLLISTAR TO FARA -T KЄNINGLIKE SLACHTE

09 ND FOR VMBE ALLE KRЄKA-LANDA HJARA AL-

10 DE FRYDOM WIER TO JEVANE ANTIGONUS*

11 HЄDE AMONG FЄLO OERUM ЄNNEN SVN - I

12 HЄTE DEMЄTRIUS* FTER TONʘMAD ENE

13 STЄDA WINNER - ISSE GVNG ENIS VPPER

14 STЄDE SALAMES* OF - NЄI T -ER ЄR EN

15 EN* ЄLE STŮT MЄI STRЄDEN HЄDE MOST-ER

16 MI ЄRE FLATE STRIDA FON PTHOLEMЄUS* -

17 PTHOLEMЄUS* ALSA HЄTE ENE FORST ЄR

18 WELDA OVIR ЄGIPTALAND DЄMЄTRIUS*

19 WN ЄRE KЄSE - A NAVT RVCH SINA SALT

20 - AA - MEN RVCH DAM WY HIM HELPEN

21 HЄDE - IT HЄDE WI DЄN RVCH A-SKIP

22 TO FARA NЄARCHUS - HWAND WI HIM FAR

23 BASTERD* BLOD BIKNDE* RVCH SIN

24 FRYSKA HUD ND BLAWA AGON MI [p. 172]  WIT

25 - HЄR - AFTER NЄI GVNG DЄMTRIUS* LAS

26 VP HRODUS (74) - ЄR HINNE BROCHTON WI

27 SINA SALT-AA AND LIFTOCHTA WR -

28 A WI A LESTE RЄIS TO HRODUS KЄMON

29 WAS ORLOCH VRTYAN DЄMЄTRIUS*

30 WAS NЄI AENIA FAREN - A VS KЄNING

31 T VNDERSTANDE LЄD -ER VS TO BEK -

32 A WI ANDA HAVE KЄMON* WЄRE*

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 125]

Fryasland to gna . Tha brocht er vs nei thre nya hva fon Athenia , hwr alle aefte Fryas bern formels hin tin wron . Forth gvngon wi salt tha liftochta aend wpne fra . Among tha flo forsta hde Narchus en frjund mith nme Antigonus . Thisse strdon bde vmb n dol , s hja sidon as follistar to fra t kninglike slachte aend forth vmbe alle Krkalanda hjara alda frydom wither to jvane . Antigonus hde among flo therum nnen svn , thi hte Demtrius , aefter tonmad thene stda winner . Thisse gvng nis vpper stde Salmis of . Ni thaet er thr en stt mi strden hde most er mith thre flte strida fon Ptholemeus . Ptholemus , alsa hte thene forst thr welda ovir giptaland . Dmtrius wn thre kse , tha navt thrvch sina salttha , men thrvch dam wy him helpen hde . Thit hde wi dn thrvch athskip to fra Narchus , hwand wi him far basterd blod bikaende thrvch sin friska hd aend blwa gon mith [172] wit hr . After ni gvng Dmtrius ls vp Hrodus thr hinne brochton wi sina salt tha nd liftochta wr . Th wi tha leste ris to Hrodus kmon , was orloch vrtyan . Dmtrius was ni Athenia fren . Tha vs kning thaet vnderstande , ld er vs tobek . Tha wi anda hve kmon , wre

Fryasland te gaan. Toen bracht hij ons naar de nieuwe haven van Athene, waar alle echte Fryaskinderen voormaals heen getogen waren. Voorts gingen wij soldaten, leeftocht en wapenen voeren. Onder de vele vorsten had Nearchus een vriend met name Antigonus. Deze streden beiden om n doel, gelijk zij zeiden, als helpers, voor het koninklijk geslacht, en voorts om alle Grieksche landen hunne oude vrijheid terug te geven. Antigonus had onder vele anderen een zoon, die heette Demetrius, later bijgenaamd de stedewinner. Deze ging eens op de stad Salamis af; nadat hij daar een geheele poos mede gestreden had, moest hij strijden met de vloot van Ptolemeus. Ptolemeus zoo heette de vorst die heerschte over Egyptenland. Demetrius won den strijd, doch niet door zijne soldaten, maar door dat wij hem geholpen hadden. Dit hadden wij gedaan uit vriendschap voor Nearchus, want wij kenden hem voor een basterd bloed, door zijne blanke huid met blauwe oogen en [173] wit haar. Naderhand ging Demetrius los op Rhodus, daarheen brachten wij zijne soldaten in leeftocht over. Toen wij de laatste reis te Rhodus kwamen, was de oorlog voorbijgegaan. Demetrius was naar Athene gevaren. Toen wij in de haven kwamen, was

return to Fryasland. 30. Then he brought us to the new port of Athenia, where all the true Children of Frya had formerly gone. We went, soldiers with our goods and weapons. Among the many princes Nearchus had a friend named Antigonus. These two had only one object in view, as they told us - to help the royal race, and to restore freedom to all Krekaland. Antigonus had, among many others, one son named Demetrius, afterwards called the State Winner. 31. He went once to the state of Salamis, and after he had been some time fighting there, he had an engagement with the fleet of Ptholemeus. Ptholemeus was the name of the prince who ruled over Egiptaland. Demetrius won the battle, not by his own soldiers, but because we helped him. We had done this out of friendship for Nearchus, because we knew that he was of bastard birth by his white skin, blue eyes, and fair hair. 32. Afterwards, Demetrius attacked Hrodus, and we transported thither his soldiers and provisions. When we made our last voyage to Hrodus, the war was finished. Demetrius had sailed to Athenia. When we came into the harbour,

Friesland . 30. Allora ci port al nuovo porto di Atene , dove tutti i veri figli di Frya erano precedentemente giunti . Andammo , soldati con le nostre merci e le nostre armi . Fra i numerosi principi Nearchus aveva un amico di nome Antigonus . Questi due avevano soltanto un obiettivo in vista , come ci dicevano - aiutare la razza reale , e restaurare la libert in tutto il territorio Greco . Antigonus aveva , fra molti altri , un figlio chiamato Demetrius , successivamente chiamato " Vincitore della Citt" . 31. And una volta alla citt di Salamina , e dopo essere stato qualche tempo a combattere l , ebbe un ingaggio sulla flotta di Ptolemy(Tolomeo) . Tolomeo era il nome del principe che regnava sullEgitto . Demetrius vinse la battaglia , non con i propri soldati , ma perch laiutammo noi . Avevamo fatto questo non per amicizia di Nearchus , ma perch sapevamo che era un bastardo di nascita con la sua pelle bianca , gli occhi blu , ed i capelli biondi . 32. Successivamente , Demetrius attacc Rodi , e trasportammo l i suoi soldati e le sue provvigioni . Quando facemmo il nostro ultimo viaggio a Rodi , la guerra era finita . Demetrius navig verso Atene , e quando arrivammo nel porto ,       172

MS 126 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 ЄL -ET ORP IN ROW BIDOBBEN - FRYSO ЄR

02 KЄNING WЄR OVIR-A FLATE HЄDE EN SVN ND

03 EN TOGHATER TUS* SA BJUSTRE* FRES AS

04 JEF HJA PAS UT FRYA-SLAND WЄI KVMEN

05 WЄREN ND SA WONDERSKЄN AS NIM

06 - MAN MOCHT HŮGJA - JV HROP ЄRVR

07 GVNG VVR ALLE KRЄKA-LANDA ND KЄM

08 AN A ARA* FON DEMЄTRIUS* - DEMЄTRIUS*

09 WЄRE VVL ND VNSЄDLIK ND HI OGTE

10 T -IM ELLA FRY STVNDE* - HI LЄT JU

11 TOGHATER AVBER SKAKJA - JU MODER

12 NE VRADE HJRA JOI (75) NAVT WACHTJA

13 JOI NOMA A STJURAR WIVA HJRA

14 MANA - T IS BLIDESKIP - AK SEGSA HJA

15 SWЄT-HIRTE - A STJURAR HЄTON HJRA

16 WIVA TRAST - ND FRO JEFTA FROW

17 T IS FRU AK FROLIK T IS ЄLIK

18 AN FRU - RVCHDAM HJU HJRA MAN

19 NAVT WACHTJA URADE - GVNG HJU

20 MI HJRA SVNE NЄI DЄMЄTRIUS

21 ND BAD HI SKOLDE HJA HJRA TOGHA

22 - TER WIER JЄVA - MEN AS DEMETRIUS*

23 HIRA* SVN SA* - LЄT -ER AM NЄI SINRA

24 HOVE FORA - ND DЄDE ALЄN MI HIM

25 AS -ER MI AM-HIS SUSTER DЄN HЄDE -

26 ANDA MODER SAND HI EN BUDA* GOLD - ACH

27 HJU STIRT -ET IN SЄ - AS HJU T-US* KЄM

28 WAR HJU WAN-SINNICH - ALLERWЄIKES

29 RUN HJU VVRA STRЄTE NST* MIN* KINDAR*

30 NAVT SJAN - O WACH* - LЄT MI TO JOW SKUL

31 SЄKA* - WAND MIN JOI* WIL MI DЄJA

32 FOR A -K SINA* KINDAR* WЄI BROCHT HV

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 126]

l et thorp in row bidobben . Friso thr kning wr ovir a flte , hde en svn aend en toghater ts , s bjustre fres , as jef hja ps ut Fryasland wi kvmen wren , aend s wonderskn as nimman mocht hgja . 33. Thjv hrop thrvr gvng vvr alle Krkalanda aend km in tha ra fon Dmtrius . Dmtrius wre vvl aend vnsdlik , aend hi thogte thaet im ella fry stvnde . Hi lt thju toghater avbr skkja . Thju moder ne thvrade hjra joi navt wachtja , joi nomath tha stjurar wiva hira mna , thaet is blideskip , ak segsath hja swthirte . Tha stjurar hton hjra wiva trst , aend fro jefta frow thaet is fr k frolik , thaet is lik an fr . 34. Thrvchdam hju hjra man navt wachtja thurade , gvng hju mith hjra svne ni Dmtrius aend bad , hi skolde hja hjra toghater wither jva . Men as Dmtrius hira svn sa , lt er tham ni sinra hove fora , aend dde aln mith him , as er mith tham his suster dn hde . Anda moder sand hi en buda gold , thach hju stirt et in s . As hju ths km , warth hju wansinnich , allerwikes run hju vvra strte : 35. naest min kindar navt sjan , o wach , lt mi to jow skul ska , wand min joi wil mi dja for tha k sina kindar wi brocht haev .

het geheele dorp in rouw gedompeld. Friso, die koning was over de vloot, had een zoon en eene dochter thuis, zoo bijster frisch alsof zij pas uit Fryasland gekomen waren, en zoo wonderschoon als niemand heugen mogt. 33. De roep daarvan ging over alle Krekalanden en kwam in de ooren van Demetrius. Demetrius was vuil en onzedelijk, en hij dacht dat hem alles vrij stond. Hij liet de dochter openlijk schaken. De moeder durfde haar joi niet wachten, joi noemen de schippers vrouwen hare mannen, dat is blijdschap, ook zeggen zij zoethart. De schippers noemen hunne wijven, troost en fro of frow, dat is vreugde, en frolik dat is aan vreugde gelijk. 34. Omdat zij haren man niet durfde opwachten, ging zij met haar zoon naar Demetrius, en smeekte, dat hij haar hare dochter weder zoude geven. Maar als Demetrius haren zoon zag, liet hij hem naar zijn hof voeren, en deed met hem eveneens, als hij met zijne zuster gedaan had. Aan de moeder zond hij een zak vol goud, doch zij smeet het in zee. Toen zij thuis kwam werd zij waanzinnig, allerwege liep zij over straat: (roepende) 35. hebt gij mijne kinderen niet gezien, o wee! laat mij bij u eene schuilplaats zoeken, want mijn man wil mij dooden, omdat ik zijne kinderen verloren heb.

the whole village was in deep mourning. Friso, who was king over the fleet, had a son and a daughter so remarkably fair, as if they had just come out of Fryasland, and more beautiful than any one could picture to himself. 33. The fame of this went all over Krekaland, and came to the ears of Demetrius. Demetrius was vile and immoral, and thought he could do as he pleased. He carried off the daughter. The mother did not dare await the return of her Joi - the navigators wives call their husbands Joi or Swethirte. The men call their wives Trast and Fro or Frow, that is, "Delight" and "Frolic". That is on account of the pleasure they bring. 34. As she dared no wait for her husbands return, she went with her son to Demetrius, and implored him to send back her daughter; but when Demetrius saw the son he had him taken to his palace, and did to him as he had done to his sister. He sent a bag of gold to the mother, which she flung into the sea. When she came home she was out of her mind, and ran about the streets calling out: 35. "Have you seen my children? Woe is me! Let me find a place to hide in, for my husband will kill me because I have lost his children."

lintero villaggio era in un pianto profondo . Friso , che era il re della flotta , aveva un figlio ed una figlia cos eccezionalmente fieri , che sembravano appena usciti da Friesland , e pi belli di chiunque dipingesse se stesso . 33. La fama di questo si sparse ovunque in Grecia , e arriv agli orecchi di Demetrius . Demetrius era vile ed immorale , e pensava di poter fare come gli pareva . Port via la figlia . La Madre non os attendere il ritorno della sua gioia ( le mogli dei marinai chiamano gioia i loro mariti . Gli uomini chiamano le loro mogli comodit ed allegria) .E come non os aspettare il ritorno di suo marito , and con suo figlio da Demetrius , e lo implor di ridarle indietro sua figlia ; ma quando Demetrius vide il figlio lo port nel suo palazzo e fece di lui quello che aveva fatto a sua sorella . Invi una borsa di oro alla Madre , che la gett nel mare . Quando arriv a casa era fuori di testa , e corse per le strade urlando : 35. "Avete visto i miei bambini ? Il dolore con me ! Lasciatemi trovare un posto in cui nascondermi , mio marito mi uccider perch ho perso i suoi figli ."

MS 127 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 A DEMЄTRIUS* FORNOM T FRYSO TO HONK

02 WЄRE - SAND-I EN BODJA* TO HIM SEGSANDE

03 T HI SINA BERN TO HIM NOMEN HЄDE

04 WMBE* RA TO FORA TO -N HAGE STAT - VMBE

05 TO LANJA HIM TO FARA SINA* JANESTA -

06 MEN FRYSO ЄR STOLTE ND HЄRD-FOCHTICH

07 WЄRE SAND EN BODJA* MI -EN BRЄVE NЄI

08 SINUM BERN A - ЄRIN MANDE / R / HI HJAM

09 HJA SKOLDE DEMЄTRIUS* TO WILLA WЄSA* VR

10 MIIS* AM HJARA LUK JЄRDE - ACH ENE

11 BODJA* HЄDE JETA -N ʘRA BRЄVE MI FENIN .

12 ЄRMEI BIFAL -ER HJA SKOLDE T INNIMMA

13 HWAND [p. 174]  SЄID -ER VNWILLING-LIK IS IN LIF

14 BIVVLLAD - T NE SKIL JOW NAVT TO RЄK

15 - NED NI WRDE - ACH SAHWERSA JOW

16- JOWE SЄLE BIVVLA SA NE SKIL JOW

17 NIMMERE TO WALHALLA NE KVMA - JOW

18 SЄLE SKIL N OVIR JRA OMMEWARA*

19 SVNDER ET* LJUCHT SJA* TO MUGANDE

20 LIK A F / L / ARA-MUSA ND NACHT-ULA

21 SKILSTV ALRA DYSTIK* IN INA HOLA

22 SKULA - ES NACHT-IS UTKVMA - EN

23 VP VSA GRVA GRAJA ND HULA - AH

24 - WILA FRYA HJRA HAVED FON JOW OFWEN

25 - DA MOT - A BERN DЄDE LIK-RA BIFALEN

26 WAR DEMЄTRIUS* LЄT RA LIKKA* IN SЄ

27 WERPA ND TO A MNNISKA WRDE SЄID

28 T HJA FLJUCHT WЄRON - NW WILDE

29 FRYSO MI ALLE MAN NЄI FRYASLAND

30 FARA ЄR -I ЄR WЄST HЄDE - MEN A

31 MЄST* NILDE* T NAVT NE DVA* - NW

32 GVNG FRYSO TO ND SKAT ET ORP MI

[BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 127]

36. Tha Dmtrius fornom , thaet Friso to honk wre , sand i en bodja to him segsande , thaet hi sina bern to him nomen hde wmbe ra to fora to n hge stt vmbe to lnja him to fra sina thjanesta . Men Friso thr stolte aend herdfochtich wre , sand en bodja mith en brve ni sinum bern tha , thrin mnde hi hjam , hja skolde Dmtrius to willa wsa , vrmithis tham hjara luk jrde . Thach thene bodja hde jeta n ora brve mith fenin , thrmi bifl er hja skolde thaet innimma , hwand [174] 37. sid er vnwillinglik is thin lif bivvllad , thaet ne skil jow navt to rkned ni wrde , thach shwersa jow jowe sle bivvlath sa ne skil jow nimmerthe to Walhlla ne kvma , jow sle skil thaen ovir irtha ommewra , svnder ae thet ljucht sja to mugande , lik tha flramusa aend nachtula skilstv alra dystik in thina hola skula , thes nachtis utkvma , then vp vsa graeva grja aend hla , thah wila Frya hjra haved fon jow ofwenda mot . 38. Tha bern dde lik ra biflen warth . Dmtrius lt ra likka in s werpa aend to tha maenniska wrde sid , thaet hja fljucht wron . Nw wilde Friso mith alleman ni Fryasland fra , thr i r wst hde , men tha mst nilde thaet navt ne dva . Nw gvng Friso to aend skt thet thorp mith

36. Toen Demetrius vernam, dat Friso weer thuis was, zond hij een bode tot hem zeggende, dat hij zijne kinderen tot zich genomen had om hen te voeren tot eene hoogen staat, en om hem te beloonen voor zijne diensten. Maar Friso, die trotsch en hardvochtig was, zond een bode met een brief naar zijne kinderen, daarin vermaande hij hen, zij zouden Demetrius te wille zijn, vermits deze hun geluk begeerde. Doch de bode had nog een anderen brief, met vergif, daarbij beval hij hen dit in te nemen; want, [175] 37. zeide hij, togen uwen wil is uw ligchaam verontreinigd, dat zal u niet toegerekend worden, doch indien gij uwe ziel verontreinigt, zult gij nimmer in Walhalla komen; uwe zielen zullen dan over de aarde omwaren, zonder ooit het licht te mogen zien; gelijk de vleermuizen en nachtuilen zult gij steeds bij dag in uwe holen schuilen en des nachts uitkomen, en dan op onze graven schreijen en huilen, dewijl Frya haar hoofd van u moet afwenden. 38. De kinderen deden gelijk hun vader hun bevolen had. Demetrius liet hunne lijken in de zee werpen, en aan de menschen werd gezegd, dat zij gevlucht waren. Nu wilde Friso met alle mannen naar Fryasland varen, waar hij vroeger geweest was; maar de meesten wilden dat niet doen. Nu ging Friso heen en schoot het dorp met

36. When Demetrius heard that Friso had come home, he sent messengers to him to say that he had taken his children to raise them to high rank, and to reward him for his services. But Friso was proud and passionate, and sent a messenger with a letter to his children, in which he recommended them to accept the will of Demetrius, as he wished to promote their happiness; but the messenger had another letter with poison, which he ordered them to take. 37. It said, "Your bodies have been defiled against your will. That you are not to blame for; but if your souls are not pure, you will never come into Walhalla. Your spirits will haunt Irtha in darkness. Like the bats and owls, you will hide yourselves in the daytime in holes, and in the night will come and shriek and cry about our graves, while Frya must turn her head away from you." 38. The children did as their father had commanded. The messenger had their bodies thrown into the sea, and it was reported that they had fled. 39. Now Friso wished to go with all his people to Fryasland, where he had been formerly, but most of them would not go. So Friso set fire to the village

36. Quando Demetrius sent che Friso era tornato a casa , gli invi dei messaggeri per dirgli che aveva preso i suoi figli per aumentarli di grado , e per ricompensarlo per i suoi servizi . Ma Friso era orgoglioso e appassionato , e mand un messaggero con una lettera ai suoi bambini , nella quale gli raccomandava di accettare la volont di Demetrius , che desiderava promuovere la loro felicit ; ma il messaggero aveva un'altra lettera con il veleno , che ordin a loro di prendere : 37. "Ma" , disse , "i vostri corpi sono stati contaminati contro la vostra volont . Non dovete biasimare questo ; ma se le vostre anime non sono pure , non andrete mai nel Walhalla . I vostri spiriti girovagheranno sulla terra nell'oscurit . Come i pipistrelli e i gufi , di giorno vi nasconderete nei fori , e nella notte verrete a strillare e piangere presso le nostre tombe , mentre Frya dovr girare la testa lontano da voi ." 38. I bambini fecero come loro padre aveva comandato , e il messaggero avuto i loro corpi li gett nel mare , e rifer che erano fuggiti . 39. Ora Friso desiderava andare con tutta la sua gente nella terra di Frya , dove precedentemente era stato , ma la maggior parte di loro non voleva andare . Cos Friso dette fuoco al villaggio               174

MS 128 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 - A KЄNINGLIKA FAR-RЄD-SKŮRUM ANDA BRʘND -

02 - HJUD NE KV NI VRADE NINMAN* NE BI

03 - LYWA - ND ALLE WЄRON BLYDE T HJA

04 BUTA WЄRE - BIHALVA WIF ND BERN

05 HЄDON WI ELLA ABEFTA* LЄTEN - ACH

06 WI WЄRON TO LЄDEN MI LIFTOCHTUM

07 ND ORLOCH-TUCH - FRYSO NЄDE NACH

08 NЄN FR / Є / E - A WI BY ЄRE ALDA HAVE

09 KЄMON GVNG -ER MI SINA DRISTA

10 LJUDUM TO ND SKAT VNWARLINGA

11 A BRʘND INNA SKЄPA ЄR -I MI

12 SINA PILUM BIGANA KV - AFTER

13 SEX DЄGUM SAGON WI A ORLOCH

14 - FLATE FON DEMЄTRIUS* - VP VS TO KVMA -

15 FRYSO BIFAL VS - WI MOSTON A LISTE*

16 SKЄPA FTER HADE - IN ЄNE BRЄDE LINE -

17 A STORA MI WIF ND BERN FARUT -

18 FOR BAD -ER WI SKOLDON A KRAN-BOGA*

19 FON FOR NIMMA ND ANDA FTESTЄWEN

20 FSTIGJA - HWAND SЄID -ER WI ACHON

21 AL FJUCHTANDE TO FJUCHTANE* - NIM

22 MAN NE MЄI HIM FORMЄTA VMB -EN

23 ENKELDERA FYAND TO FO / R / FOLGJANDE

24 ALSA SЄID -ER IS MIN BISLUT - AHWILA

25 WI ЄRMIA AL DVANDE WЄRON KЄM

26 WIND VS VPPA KOP / TO / ЄRA LFA ND

27 ЄRA WIVA SKRIK RVCHDAN* WI NЄNE

28 SLAVONA NAVT NЄDE* AS ЄRA ЄR VS

29 BI AJN WILLA* FOLGAN* WЄRE - WI NE

30 MACHTON HJA US NAVT RUCH ROJA

31 NI VNTKVMA - MEN V /V / RALDA WISTE WEL

32 WЄRVMB -ER [p. 176] SA DЄDE - ND FRYSO

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 128]

a kninglika frrdskrum anda brnd . Hjud ne kv ni thvrade ninman ne bilywa , aend alle wron blyde , that hja bta wre , bihalva wif aend bern hdon wi ella abefta lten , thach wi wron to lden mith liftochtum aend orlochtuch . 40. Friso nde nach nn fretho . Tha wi by tha alda hve kmon gvnger mith sina drista ljudum to aend skt vnwarlinga tha brnd inna skpa , thr i mith sina pilum bigna kv . After sex dgum sgon wi tha orlochflte fon Dmtrius vp vs to kvma . Friso bifl vs , wi moston tha lithste skpa aefterhde in ne brde line , tha stora mith wif aend bern frut . 41. Forth bd er wi skoldon tha krnboga fon for nimma aend anda aeftestwen faestigja , hwand sid er , 42. wi achon al ffjuchtande to fjuchtane . Nimman ne mi him formta vmb en enkeldera fyand to forfolgjande , alsa sid er is min bislut . 43. Thahwila wi thrmitha al dvande wron , km wind vs vppa kop , to thra laefa aend thra wiva skrik , thrvchdam wi nne slvona navt nde as thra thr vs bi ajn willa folgan wre . Wi ne machton hja thus navt thruch roja ni vntkvma . Men Wralda wiste wel , hwrvmb er [176] s dde , aend Friso

de koninklijke voorraadschuren in brand, Nu kon en durfde niemand blijven, en allen waren blijde, dat zij buiten waren. Behalve vrouwen en kinderen hadden wij alles achtergelaten, doch wij waren geladen met leeftocht en oorlogsgereedschap. 40. Friso had nog geen vrede. Toen wij bij de oude haven kwamen, ging hij met zijne stoutmoedige manschappen heen en schoot onveehoeds brand in de schepen, die hij met zijne pijlen bereiken konde. Na zes dagen zagen wij de oorlogsvloot van Demetrius op ons toekomen. Friso beval ons dat wij de kleinste schepen moesten achteruit houden in eene breede linie; de groote met vrouwen en kinderen vooruit. 41. Voorts gebood hij, dat wij de kraanbogen van voren moesten wegnemen en aan den achtersteven bevestigen, want zeide hij, 42. wij behooren al vluchtende te vechten. Niemand mag zich vermeten, om een enkelden vijand te vervolgen, alzoo, zeide hij, is mijn besluit. 43. Terwijl wij daarmede reeds bezig waren, kwam de wind ons voor de boeg tot schrik van de lafaards en der vrouwen, omdat wij geene slaven hadden, dan die ons vrijwillig gevolgd waren. Wij konden den vijand dus niet door roeijen ontkomen. Maar Wralda wist wel, waarom hij [177] zoo deed. En Friso,

and all the royal storehouses; then no one could remain there, and all were glad to be out of it. We left everything behind us except wives and children, but we had an ample stock of provisions and warlike implements. 40. Friso was not yet satisfied. When we came to the old harbour, he went off with his stout soldiers and threw fire into all the ships that he could reach with his arrows. Six days later we saw the war-fleet of Demetrius coming down upon us. Friso ordered us to keep back the small ships in a broad line, and to put the large ships with the women and children in front. 41. Further, he ordered us to take the crossbows that were in the fore part and fix them on the sterns of the ships, because, said he: 42. "We must fight a retreating battle. No man must presume to pursue a single enemy - that is my order." 43. While we were busy about this, all at once the wind came ahead, to the great alarm of the cowards and the women, because we had no slaves except those who had voluntarily followed us. Therefore we could not escape the enemy by rowing. 44. But Wr-alda knew well why he did this; and Friso,

e tutti i magazzini reali ; cos nessuno poteva rimanere l , e tutti furono contenti di non essere bruciati vivi . Ci lasciammo tutto indietro tranne le mogli ed i bambini , avevamo anche una grande quantit di provvigioni e di utensili da guerra , ma 40. Friso non era ancora soddisfato . Quando arrivammo al vecchio porto , usc con i suoi soldati pirobusti e dette fuoco a tutte le navi che poteva raggiungere con le sue frecce . Sei giorni dopo vedemmo che la flotta da guerra di Demetrius si dirigeva verso di noi . Friso ci ordin di posizionare le navi piccole in una linea larga , e mettere le navi grandi con le donne ed i bambini davanti . 41. Ci ordin poi di portare le balestre che erano tenute nascoste e fissarle a poppa delle navi , perch , diceva , 42. "dobbiamo combattere mentre ci ritiriamo . Nessun uomo deve permettersi di inseguire un solo nemico , questo il mio ordine ." 43. Mentre eravamo occupati a fare questo , allimprovviso il vento ci spir contro , con grande allarme dei vigliacchi e delle donne , perch non avevamo schiavi eccetto quelli che ci avevano seguito volontariamente . Quindi non potevamo fuggire dal nemico remando . 44. Ma Wr-Alda sapeva bene perch aveva fatto questo ; e Friso ,                 176

MS 129 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 ЄR - ET FATA - LЄT A BRN-PILA RING INNA

02 KRAN-BOGA LEDSA - TOLIK BAD  -ER T NIM

03 MAN SKIATA NE MACHTE ЄR HY SKATEN

04 HЄDE - FOR SЄID  -ER T WI ALLE NЄI T

05 MIDLOSTE SKIP SKIATA MOSTE - IS T

06 DOL GOD BIRACHT* SЄID  -ER SA SKILUN A

07 ʘRA HIM TO HELPANE KVMA ND N MOT

08 ALRIK* SKIATA SA -R ALDERBESTA MЄI -

09 AS WI NW ARHALF KETTENG* FON -RA OF WЄRE

10 BIGOSTON A PHONISIAR TO SKIATA -

11 MEN FRYSO N -ANDERE NAVT BIFARA A

12 EROSTE PIL DЄL FALDE A SEX FADEMA* FON

13 SIN SKIP - NW SKAT -ER - A ORA FOLGADE

14 ET LIKTE EN FJUR-REIN ND RVCH

15 - DAM VSA PILA MI WIND MЄI GVNG.

16 - ON BILЄVON HJA ALLA AN BRʘND ND

17 NAKADA SELVA A RIDDE LAGE - ALLE

18 RA MNNELIK GYRADON ND JŮWGADE -

19 MEN A KRЄTA VSAR WIERLAGUM

20 WЄRON SA HERDE ET*  -ET VS ET* HIRTE

21 BINЄPEN WAR - AS FRYSO MЄNDE T

22 ET TO KOSTE - LЄT  -ER OFHALDA ND WI

23 SPODE HINNE - ACH NЄIAT WI TWA

24 DЄGA FOR PILA HЄDE KЄM ЄR EN ORE

25 FLATE ANT SJOCHT* FON RITTICH SKЄPUN*

26 ЄR VS STЄDIS IN WNNE - FRYSO LЄT VS

27 WIER RЄD MAKJA - MEN A ʘERA

28 SANDON EN LICHTE SNAKA* FVL ROJAR

29 FORUT - A BODON ЄRA BADON UT ALE

30 RA NʘMA JEF HJA MI FARA MACHTE -

31 HJA WЄRON JOHNIAR RVCH DEMЄTRIUS*

32 WЄRON HJA WLDANTLIK* NЄI ЄRE

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 129]

thr et fata , lt tha baernpila ring inna krnboga lidsa . To lik bd er thaet nimman skiata ne machte , r hy skten hde . Forth sid er thaet wi alle ni thaet midloste skip skiata moste , is thaet dol god biracht 45. sid er , s skilun tha ra him to helpane kvma aend thaen mot alrik skiata sa r alderbesta mi . 46. As wi nw arhalf ketting fon ra of wre , bigoston tha Phonisiar to skiata . Men Friso n andere navt bi fra tha roste pil del falde a sex fadema fon sin skip . Nw skt er . Tha ra folgade , thet likte en fjurrin aend thrvchdam vsa pila mith wind mi gvngon , bilvon hja alle an brnd , aend nkade selva tha thridde lge . Allera maennelik gyradon aend jwgade . Men tha krta vsar witherlgum wron sa herde , thet et vs thet hirte binpen warth . 47. As Friso mnde thaet et to koste , lt er ofhalde aend wi spode hinne . Thach ni that wi twa dga forth pilath hde , km thr en re flte ant sjocht , fon thrittich skpun , thr vs stdis in wnne . Friso lt vs wither rd makja . Men tha thera sandon en lichte snka fvl rojar forut , tha bodon thra bdon ut alera nma jef hja mith fra machte . 48. Hja wron Johniar , thrvch Dmtrius wron hja waeldantlik ni there

die het vatte, liet spoedig de brand pijlen op de kraanbogen leggen. Tevens gebood hij dat niemand schieten mogt, voor dat hij geschoten had. Daarop zeide hij, dat wij alle naar het middelste schip moesten schieten. Is dat doel goed bereikt, 45. zeide hij, dan zullen de andere hem te hulp komen, dan moet ieder schieten, zoo hij best kan. 46. Toen wij nu ander half ketting (kabelslengte) van hen af waren, begonnen de Pheniciers te schieten, maar Friso beantwoordde dat niet voor dat de eerste pijl op zes vademen van zijn schip neer viel. Nu schoot hij, de anderen volgden, het geleek wel een vuurregen, en omdat onze pijlen met den wind medegingen, bleven zij alle aan den brand en raakten zelfs de derde laag. Alle mannen gierden en juichten, maar de kreten onzer tegenstanders waren zoo luide, dat ons het hart benepen werd. 47. Toen Friso meende, dat het wel toe konde, liet hij afhouden en wij spoedden ons weg. Doch na dat wij twee dagen voortgesukkeld hadden, kwam er eene andere vloot in 't gezicht van dertig schepen, die ons steeds inwon. Friso liet ons weer klaar maken; maar de anderen zouden eene lichte snik met roeijers bemand vooruit. Hunne boden baden uit aller naam, of zij met ons mede varen mogten. 48. Zij waren Joniers. Door Demetrius waren zij gewelddadig naar de

who understood it, immediately had the fire-arrows placed on the crossbows. At the same time he gave the order that no one should shoot before he did, and that we should all aim at the centre ship. 45. He said, "If we succeeded in this, the others would all go to its assistance, and then everybody might shoot as he best was able." 46. When we were at a cable and a half distance from them the Phonisiar began to shoot, but Friso did not reply till the first arrow fell six fathoms from his ship. Then he fired, and the rest followed. It was like a shower of fire; and as our arrows went with the wind, they all remained alight and reached the third line. Everybody shouted and cheered, but the screams of our opponents were so loud that our hearts shrank. 47. When Friso thought that it was sufficient he called us off, and we sped away; but after two days of slow sailing another fleet of thirty ships came in sight and gained upon us. Friso cleared for action again, but the others sent forward a small rowing-boat with messengers, who asked permission to sail with us. 48. They were Joniar, and had been compelled by Demetrius

che lo cap , colloc immediatamente le frecce infuocate sulle balestre , e allo stesso tempo dette l'ordine che nessuno doveva sparare prima che ci fosse fatto , e che dovevamo tutti colpire la nave di centro . 45. Se riuscivamo in questo , disse , gli altri sarebbero andati tutti in suo aiuto , ed a quel punto ognuno poteva sparare nel miglior modo che era in grado di fare . 46. Quando eravamo ad una fune e mezza di distanza da loro i Fenici iniziarono a sparare , ma Friso non rispose finch la prima freccia non cadde a sei scandagli dalla sua nave . Poi spar , ed il resto lo segu . Era come una doccia di fuoco ; e siccome le nostre frecce andavano con il vento rimasero tutte accese e raggiunsero la terza linea . Tutti gridavano e si rallegravano , ma le grida dei nostri avversari erano cos forti che i nostri cuori si sono stretti . 47. Quando Friso pens che era sufficiente ci chiam alla ritirata , e fuggimmo lontano ; ma dopo due giorni di lento navigare un'altra flotta di trenta navi entr in vista e guadagnava su di noi . Friso dispose ancora per l'azione , ma gli altri inviarono una piccola barca a remi con dei messaggeri , che chiesero il permesso di navigare con noi , come fossero Joni . Erano stati obbligati da Demetrius

MS 130 - SKRIFT OWER NOR-LAND.

 

01 ALDA HAVE SKIKAD* - ЄR HЄDON HJA FON

02 ЄRE KЄSE HЄRAD* ND NW HЄDON HJ A

03 ET STOLTA SWЄRD ANTJAN ND WЄR

04 - ON VS FOLGJAD - FRYSO ЄR FŮL MIA

05 JOHNJAR FAREN HЄDE SЄIDE J* - MEN

06 WICH-HIRTE VSA KЄNING SЄIDE NЄ* .

07 A JOHNJAR SEND AFGODA-JANJAR

08 SЄID ER - IK SELVA HV HЄRAD - HO HJA

09 I ANHROPTE - FRYSO SЄIDE ET* KVM

10 - A RVCH A WANDEL MI A FTA

11 KREKA-LANDAR - T HV IK VAKEN SEL

12 VA DЄN - ACH BEN IK ALSA HERDE FRYA-S

13 AS A FINSTE FON JOW - FRYSO WЄRE

14 ENE MN ЄR VS TO FRYAS LAND

15 WISA MOSTE - US GVNGON A JOHNJAR

16 MI - AK LIKT -ET NЄI WRALDAS HЄI .

17 HWAND ЄR RJA MʘNAA OMHLAPEN

18 WЄRON - GVNGON WI ALLINGEN BRITANJA

19 ND RJA DЄGA LЄTER MACHTON WI

20 HO-N-SЄEN* HROPA - [p. 178]

21 IT SKRIFT IS MI OWER NORHT-LAND* JEFTA

22 SKЄNLAND JЄVEN -

23 VNDERA TIDA T VS LAND DЄL SЄG

24 WЄRE IK TO SKЄNLAND - ЄR GVNG-ET

25 ALSA TO - ЄR WЄRON GRATE MARA

26 ЄR FON A BODEME LIK -EN BLЄS

27 VT-SETTA - EN SPLITON HJA VT -ЄN -

28 UT-A RЄTA KЄM STOF AS -T GLIANDE YSER

29 WЄRE - ЄR WЄRON BERGA ЄR A

30 KRUNNA OF SWIKTE* - ESSE TRULDON

31 NЄER ND BROCHTON WALDA ND

32 ORPA WЄI - IK SELF SA T EN BЄRCH

[BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 130]

alda hve skikad . Thr hdon hja fon thre kse hrad aend nw hdon hja thet stolta swrd antjan , aend wron vs folgad . Friso thr fl mitha Johnjar faren hde side jae , 50. men Wichhirte vsa kning side n , Tha Johnjar send afgoda thjanjar sid er , ik selva haev hrad , ho hja thi an hropte . 51. Friso side thet kvmath thrvch tha wandel mith tha aefta Krkalandar . Thaet haev ik vken selva dn . Thach ben ik alsa herde Fryas as tha finste fon jow . 52.Friso wre thene maen thr vs to Fryasland wisa moste . Thus gvngon tha Johnjar mith . Ak likt et nei Wraldas hi , hwand r thrja mnathe om hlpen wron , gvngon wi allingen Britannja , aend thrja dga lter machton wi ho . n sen hropa . Caput III. [178] Thit skrift is mij ower Nortland jeftha Sknland jven . 1. Vndera tida thaet vs land del sg , wre ik to Sknland . Thr gvng et alsa to . Thr wron grte mra , thr fon tha bodeme lik en blse vt setta , then spliton hja vt n . Uta rta km stof as t gliande yser wre . Thr wron berga thr tha krunna of swikte . Thesse truldon nther aend brochton walda aend thorpa wi . Ik self s thaet en berch

oude haven gestuurd; daar hadden zij van dit gevecht gehoord; nu hadden zij het stoute zwaard aangegord, en waren ons gevolgd. Friso, die veel met Joniers gevaren had, zeide ja; 50. maar Wichirte onze koning zeide neen. De Joniers zijn afgodendienaren, zeide hij, ik zelf heb gehoord hoe zij die aanriepen. 51. Friso zeide, dat komt door den omgang met de echte Krekalanders. Dat heb ik vaak zelf gedaan, en toch ben is zoo Fryas als de vroomste van u. 52. Friso was de man, die ons naar Friesland moest wijzen, dus gingen de Joniers mede. Ook scheen het naar Wraldas genoegen, want eer drie maanden verloopen waren, gingen wij langs Brittania, en drie dagen later mochten wij hoezee roepen. Hoofdstuk III. [179] Dit geschrift is mij over Noordland of Schoonland gegegeven. 1. Ten tijde dat ons land neder zonk, was ik in Schoenland. Daar ging het zoo toe. Er waren groote meeren, die van den bodem als een blaas uitzetten, dan spleten zij vaneen, uit de scheuren kwam eene stof, alsof het gloeijend ijzer was. Er waren bergen, wier kruinen aftuimelden, deze stortten neder en vernielden wouden en dorpen. Ik zelf zag, dat een berg

to go to the old harbour; there they had heard of the battle, and girding on their stout swords, had followed us. 49. Friso, who had sailed a good deal with the Joniar, said, "Yes." 50. But Wichhirte, our king, said, "No. The Joniar are worshippers of false gods; I myself have heard them call upon them." 51. Friso said, "That comes from their intercourse with the real Krekalandar. I have often done it myself, and yet I am as pious a Child of Frya man as any of you." 52. Friso was the man to take us to Fryasland, therefore the Joniar went with us. It seems that this was pleasing to Wr-alda, for before three months were past we coasted along Brittania, and three days later we could shout, "Huzza!" Chapter III: This writing has been given to me about Northland or Skenland - 1. When our land was submerged I was in Skenland. It was very bad there. There were great lakes which rose from Irtha like bubbles, then burst asunder, and from the rents flowed a stuff like red-hot iron. The tops of high mountains fell and destroyed whole forests and villages. I myself saw one mountain

Kapitel III. Diese Schrift ist mir ber Nordland oder Schonland gegeben. 1. Zur Zeit , da unser Land niedersank, war ich in Schonland. Da ging es also her. Es gab grosse Seen, die von dem Grunde auf sich wie eine Blase ausdehnten ; dann spalteten sie sich, aus den Rissen kam ein Stoff, als ob es glhendes Eisen wre. Da waren Berge, deren Gipfel abbrachen. Sie taumelten herab und fegten Wlder und Drfer hinweg. Ich selber sah, dass ein Berg

ad andare al vecchio rifugio ; l avevano sentito della battaglia , e cingendo le loro spade robuste , ci avevano seguiti . Friso , che aveva navigato bene con gli Joni , disse "S ," 50. ma Wichhirt , il nostro re , disse "No agli Joni" , "sono degli adoratori di dei pagani ; io stesso ho udito invocarli ." "Questo dovuto alla loro relazione con i Greci reali ," 51. disse Friso . "L' ho fatto spesso anchio , ed ancora sono un pio Frisone come chiunque di voi ." 52. Friso era l'uomo adatto per portarci a Friesland , quindi gli Joni vennero con noi . Sembra che questo soddisfacesse Wr-Alda , e prima che tre mesi fossero trascorsi costeggiavamo lungo la Gran Bretagna , e tre giorni dopo potemmo gridare "Huzza ." Salve !   178

MS 131 - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 FON A ʘRA OF TORENT WRDE - LIN-RJUCHT SЄG -ER

02 DЄL - AS IK AFTERNЄI SJAN GVNG - WAS ЄR EN

03 MARE KVMEN - A IRA BЄTERAD WAS - KЄM

04 ER EN HЄRTOGA* FON LINDAS BURCH WЄI - MI

05 SIN FOLK ND EN FAM - JU FAM KЄE AL.

06 OMME - ENE MAGY IS SKELDICH AN AL -E*

07 LЄT T WI LЄDEN HVE - HJA TAGON IMMER

08 FOR EN ET* HЄR WR AL GRATER - ENE

09 MAGY FLUCHTE HINNE - MN FAND SIN LIK .

10 HI HЄDE SIN SELF VRDЄN - A WRDON A

11 FINNA VRDRЄVEN - NЄI ЄNRE STЄD - ЄR MACHT

12 - ON HJA LЄVA - ЄR WЄRON FON BASTERDE

13 BLODE - ISSA MACHTON BILIWA - ACH FЄLO

14 GVNGON MI A FINNA MЄI* - I HЄRTOGA*

15 WAR TO KЄNING KЄREN - A KRKA ЄR ЄL

16 BILЄVEN WЄRON WRDE VRDЄN SONT* KOM

17 - A A GODE NOR-LJUD VAKEN TO TEXLAND

18 VMB ЄRE MODERIS RЄD - A WI NE MŮG

19 - A HJAM FOR NЄNE RJUCHTA FRYA-S MAR

20 NE HALDA - INNA DЄNA MARKA IS T

21 SЄKUR AS BI VS GVNGON - A STJURAR

22 AM HJARA SELF ЄR STOLTELIKA

23 SЄKMPAR HЄTON - SEND VPPIRA SKЄP

24 A - GVNGON ND FTERNЄI SEN[D] HJA TO

25 BЄK GVNGON - HELD!

26 HWERSA ENE KRODER EN TID FOR

27 KRODEN HE N SKILUN A FTERKOM-

28 - ANDA WANA T A LЄKA AND BRЄKA

29 ЄR A BROK-MANNA MIBROCHT HVE

30 JEN WЄRE AN HJARA ЄLA - ЄR VR

31 WIL IK WAKA ND US SA FŮL VR

32 HJARA PLЄGA SKRIVA AS IK SJAN HA .

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 131]

fon tha ra of torent wrde . Linrjucht sg er del . As ik afterni sjan gvng , was thr en mre kvmen . 2. Tha irtha bterad was , km er en hrtoga fon Lindasburch wi , mit sin folk aend en fm , thju fm kthe allomme : 3. Thene Mgy is skeldich an al eth lt thaet wi lden haeve . 4. Hja tgon immer forth en thet hr waerth al grter . Thene Mgy fluchte hinne , maen fand sin lik , hi hde sin self vrdn . 5. Tha wrdon tha Finna vrdrven ni nre std , thr machton hja lva . Thr wron fon basterde blode . Thissa machton biliwa , thach flo gvngon mith tha Finna mi . 6. Thi hrtoga warth to kning kren . Tha kaerka thr l bilven wron wrde vrdn . Sont komath tha gode Northljud vken to Texland vmb there Moder is rd . Th wi ne mgath hjam for nne rjuchta Fryas mar ne halde . 7. Inna Dnamarka ist skur as bi vs gvngon . Tha stjurar , tham hjara self thr stoltelika skaempar hton , send vppira skpa gvngon , aend aefterni sind hja to bek gvngon . Caput IV. Held! 1. Hwersa thene Kroder en tid forth kroden heth , thaen skilun tha aefterkomanda wna thaet tha lka and brka , thr tha Brokmanna mith brocht haeve , aejen were an hjara thla . Thr vr wil ik wka aend thus s fl vr hjaera plga skriva as ik sjan hae .

van een ander werd afgerukt. Lijnrecht zeeg hij neder. Toen ik naderhand ging zien, was er een meer ontstaan. 2. Toen de aarde hersteld was, kwam er een hertog van Lindasburgt met zijn volk en eene maagd, die alom uitriep: 3. de Magy is schuldig aan al het leed, dat wij geleden hebben. 4. Zij trokken steeds voort en het heer werd al grooter. De Magy vluchtte weg, men vond zijn lijk, hij had zich zelf omgebracht. 5. Toen werden de Finnen verdreven naar ne plaats, daar mochten zij leven. Er waren ook van gemengd bloed, deze mochten blijven, doch velen gingen met de Finnen mede. 6. De hertog werd tot koning gekozen. De kerken, die heel gebleven waren, werden vernield. Sedert dien tijd komen de goede Noormannen dikwijls op Texland om raad van de Moeder. Doch wij kunnen hen niet voor rechte Friezen meer houden. 7. In de Denemarken is het zeker gegaan, als bij ons. De zeelieden, die zich zelven stoutelijk zeekampers noemen,zijn op hunne schepen gegaan, en naderhand zijn zij terug getrokken. Hoofdstuk IV. Heil! 1. Wanneer de Kroder een tijd heeft voortgekruid, dan zullen de nakomelingen wanen, dat de leken en gebreken, die de Brokmannen medegebracht hebben, eigen waren aan hunne voorvaderen. Daarvoor wil ik waken en dus zoo veel over hunne gewoonten schrijven, als ik gezien heb.

torn from another and fall straight down. When I afterwards went to see the place there was a lake there. 2. When Irtha was composed there came a duke of Lindasburch with his people, and one femme who cried everywhere: 3. "Magy is the cause of all the misery that we have suffered." 4. They continued their progress, and their hosts increased. The Magy fled, and his corpse was found where he had killed himself. 5. Then the Finnar were driven to one place where they might live. There were some of mixed blood who were allowed to stay, but most of them went with the Finnar. 6. The duke was chosen as king. The temples which had remained whole were destroyed. Since that time the good Northlandar come often to Texland for the advice of the folk-mother; still we cannot consider them real Children of Frya. 7. In Denamark it has certainly happened as with us. The navigators, who call themselves famous sea-warriors, went on board their ships, and afterwards went back again. Chapter IV: Hail! 1. Whenever the carrier has completed a period, then posterity shall understand that the faults and misdeeds that the Brokmannar have brought with them belonged to their forefathers; therefore I will watch, and will describe as much of their manners as I have seen.

von einem anderen losgerissen wurde. Senkrecht sank er nieder. Als ich nachher ging, um zu sehen, war dort eine Mar entstanden. 2. Als die Erde sich erholte, kam ein Herzog von Lindasburg her, mit seinem Volk und einer Maid. Die Maid rief alleweg : 3. Der Magy ist schuldig an allem Leid, das wir gelitten haben. 4. Sie zogen immer weiter und das Heer wurde stetig grosser. Der Magy floh von dannen. Man fand seine Leiche : er hatte sich selber umgebracht. 5. Da wurden die Finnen vertrieben nach einer Statte, wo sie leben durften. Es waren da welche von gemischtem Blute : diese durften bleiben. Doch viele gingen mit den Finnen mit. 5. Der Herzog ward zum Knig gekoren. Die Kirchen , die heil geblieben waren, wurden zerstrt. Seitdem kommen die guten Nordleute fter um Rat zu der Mutter nach Texland. Doch wir knnen sie nicht als rechte Fryas anerkennen. 7. In den Niederen Marken (Dnemarken) wird es gewiss wie bei uns vor sich gegangen sein. Die Seeleute, die sich selber khn Seekmpen nennen, sind auf die Schiffe und nachher wieder zurck gegangen. Kapitel IV. Heil! 1. Wenn der Kroder eine Zeit weitergedreht hat , werden die Nachfahren whnen, dass jene Mngel und Gebrechen, welche die Bruchmnner mitgebracht haben, ihren Vorfahren eigen wren. Dawider werde ich wachen und darum so viel uber ihre Bruche schreiben, als ich gesehen habe.

MS 132 - - DЄIBOK FON LJUD-GЄRT

 

01 VR A [p. 180]  GERT-MANNA* KN IK RЄD HINNE

02 STAPPA - IK NV* NAVT FŮL MI RA OMME

03 GVNGEN - A SA FЄR IK SJAN H* SEND HJA

04 T MAST BI TAL ND SЄD BILEWEN -

05 T NE MЄI IK NAVT SEGSA FON A ʘERA -

06 ЄR FON-A KRЄKA-LANDA WЄI KVME

07 SEND KWAD ЄR TAL ND VPPIRA SЄD

08 NE MЄI MN ЄL NAVT BOGA - FЄLO

09 HVA BRUNA AGON* ND HЄR - HJA SEND

10 NIDICH ND DRIST ND NG RVCH

11 OVERBILAWICHHЄD - HWERSA HJA SPRЄKA

12 SA NOMA HJA E WORDA FAR VPPA ЄR

13 LERST KVMA MOSTA* - AJEN* ALD SEGA

14 HJA AD JEN SALT SAD MA FORI MN

15 SEL FORI SKIL SODE FORI SKOLDE TO

16 FUL VMB TO NOMANDE* - AK FORA HJA

17 MЄST VRDVALISKE ND BIKIRTE NʘMA

18 HWERAN MN NЄN SIN AN HEFTA NE

19 MЄI - A JOHNIAR SPREKA BЄTRE ACH

20 HJA SWYGA I H* ND HWER I* NAVT

21 NЄSA* MOT WR ER ŮTEKЄ - HWERSA

22 IMMAN EN BYLD MAKA FTER ЄNNEN

23 VRSTVRVEN ND ET* LIKT SA LAWA

24 HJA T ENE GAST ES VRSTURVENE

25 ЄR INNE FARA* - ЄRVR HVA HJA

26 ALLE BYLDA VRBURGEN FON FRYAFSTA*

27 MEDEAJANJA*HELLENJA ND FЄLO

28 ʘERA - HWER ЄR EN BERN EBERN

29 SA KVMA A SIBBA ET SЄMNE* ND

30 BIDDA AN FRYA T HJU HJARA FAM

31 - KES MЄI KVMA LЄTA T BERN TO

32 SЄENANDE* - HVON HJA BЄDEN - SA

[BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 132]

2. Vr tha [180] Grtmanna kaen ik rd hinne stappa . Ik naev navt fl mithra omme gvngen . Tha s fr ik sjan hae send hja thaet mast bi tl aend sd bilwen . 3. Thaet ne mi ik navt segsa fon tha thera . Thr fon . a Krkalnda wi kvme , send kwd ther tl aend vppira sd ne mi maen l navt boga . Flo haevath brna gon aend hr . Hja send nidich aend drist aend aeng thrvch overbilwichhd . Hwrsa hja sprka , s nmath hja the worda fr vppa thr lerst kvma mosta . Ajen ald segath hja d , aejen salt sd , m fori maen , sel fori skil , sode fori skolde , to fl vmb to nomande . Ak forath hja mst vrdvaliske aend bikirte nma , hwran maen nn sin an hefta ne mi . 4. Tha Johniar sprkath btre , thach hja swygath thi h aend hwri navt nsa mot , waerth er tekth . Hwersa imman en byld mkath aefter nnen vrstvrven aend thet likt , s lwath hja , thaet thene gst thes vrsturvene thr inne frath . Thrvr haevath hja alle bylda vrburgen fon Frya , Faesta , Mda , Thjanja , Hellnja aend flo thera . Hwerth thr en bern ebern , s kvmath tha sibba et smne aend biddath an Frya thaet hju hjara fmkes mi kvma lta thaet bern to senande . Haevon hja bden

2. Over de [181] Geertmannen kan ik gereedelijk heenstappen. Ik heb niet veel met hen omgegaan. Doch zoo veel ik gezien heb, zijn zij het meest bij hunne taal en zeden gebleven. 3. Dat kan ik niet zeggen van de anderen. Die van de Krekalanden wegkomen, zijn kwaad ter taal, en op hunne zeden valt niet te roemen. Velen hebben bruine oogen en haar. Zij zijn nijdig en vrijpostig en bang door bijgeloovigheid. Wanneer zij spreken, noemen zij de woorden voorop, die het laatst komen moesten. Tegen ld zeggen zij d, tegen slt, sd, m voor mn, sel voor skil, sode voor skolde, te veel om te noemen. Ook voeren zij meest zonderlinge en verkorte namen, waaraan men geene beteekenis hechten kan. 4. De Joniers spreken beter, doch zij verzwijgen de h, en waar die niet wezen moet, wordt zij uitgesproken. Wanneer iemand een beeld maakt naar een afgestorvene en het gelijkt, dan gelooven zij, dat de geest des overledene daarin vaart. Daarom hebben zij alle beelden verborgen van Frya, Fasta, Medea, Thiania, Hellnia en. vele andere. Wordt er een kind geboren, dan komen de nabestaanden te zamen, en bidden tot Frya, dat zij hare dienaressen mag laten komen, om het kind te zegenen. Als zij gebeden hebben,

2. The Gertmannar I can readily pass by. I have not had much to do with them, but as far as I have seen they have mostly retained their language and customs. 3. I cannot say that of the others. Those who descend from the Krekalandar speak a bad language, and have not much to boast of in their manners. Many have brown eyes and hair. They are envious and impudent, and cowardly from superstition. When they speak, they put the words first that ought to come last. For old they say "at", for salt, "sat", and for man, "ma" - too many to mention. They also use abbreviations of names, which have no meaning. 4. The Joniar speak better, but they drop the "H", and put it where it ought not to be. When they make a statue of a dead person they believe that the spirit of the departed enters into it; therefore they have hidden their statues of Frya, Fasta, Medea, Thiania, Hellenia, and many others. When a child is born, all the relatives come together and pray to Frya to send her femmes to bless the child. When they have prayed,

2. ber die Geertmnner kann ich leicht hinweggehen. Ich habe mit ihnen nicht viel verkehrt. Doch soviel ich gesehen habe, sind sie am meisten Sprache und Sitten treu geblieben. 3. Das kann ich nicht von den anderen sagen. Die aus den Krekalanden herkamen, sind von bler Sprache und ihrer Sitte wegen kann man sie nicht rhmen. Viele haben braune Augen und braunes Haar. Sie sind bsartig und dreist und ngstlich durch Aberglauben. Wenn sie sprechen, nennen sie die Worte zuerst, die zuletzt kommen sollen. Zu ald sagen sie ad, zu salt sad, ma fr man, sel fr skil, sode fr skolde, zuviel, um alles aufzuzhlen. Auch fhren sie meistens sonderbare und verkrzte Namen, denen man keine Bedeutung zulegen kann. 4. Die Ionier sprechen besser, aber sie verschweigen das h, und wo es nicht sein soll, wird es ausgesprochen, Wenn jemand ein Bildwerk macht nach einem Verstorbenen und es gleicht, so glauben sie, dass der Geist des Verstorbenen hineinfhrt. Darum halten sie alle Bildwerke von Frya, Festa, Medea, Thjanja, Hellenja und vielen anderen verborgen. Wird ein Kind geboren, so kommen die Sippen zusammen und beten zu Frya, dass sie ihre Mdchen (Dienerinnen) kommen lassen mge, um das Kind zu segnen. Haben sie gebetet,        180

MS 133 WILJOW

 

01 NE MЄI NIMMAN HIM RORA NI HЄRA

02 LЄTA - KVMT ET BERN TO GRJANDE ND

03 HALT IT EN STVNDE AN ALSA IS T EN

04 KWAD TЄKEN ND MAN IS AN FORMODA

05 T JU MM HORDOM DЄN HE - ЄRVR

06 HV IK AL RGE INGA SJAN - KVMT ET

07 BERN TO SLЄPANDE SA IS T EN TЄKEN

08 T A FAMKES VR -ET KVMEN SEND -

09 LAKT ET INNE SLЄP SA HVON A FAM

10 - KES T BERN LUK TO SЄIT* - ʘLON

11 LAWA HJA AN BOSA GASTA - HEXNA  -

12 KOLLA - ULDERMANKES - ND ELFA [?]

13 AS JEF HJA FON A FINNA WЄI KЄMEN -

14 HYR MIA WIL IK ENDA ND NW MЄN IK

15 A-K MR SKRЄVEN H* AS ЄN MINRA

16 ЄLA - FRЄORIK -

 

17 FRЄO-RIK MIN GAD IS 63 JЄR

18 WRDEN SONT* 100 AND 8 JЄR IS HI

19- ENE ЄROSTE FON SIN FOLK ЄR FRЄD

20 - SUM [p. 182]  STURVEN IS - ALLE ʘERA SEND

21 VNDERA SLЄGA SWIKT - ЄRVR T

22 ALLE KMPADE WI AJN ND FЄR-

23 - HЄMANDE VMB RJUCHT ND PLICHT -

24 MIN NOM IS WIL-JO IK BIN A

25 FAM ЄR MI HIM FONA SAXANA

26 MARKA TO HONK FOR - RVCH TAL

27 ND OMMEGANG KЄM -ET ŮT T WI

28 ALLE BЄDE FON A-DELA HIS FOLK WЄR

29 - ON A KЄM LJAFDE ND FTERNЄI

30 SEND WI MAN ND WIF WRDEN - HI

31 HE MI FYF BERN LЄTEN 2 SUNA ND

32 RJU TOGHATERA KONE-RЄD ALSA HЄT

 [BOEK VAN FRETHORIK MS PAG. 133]

sa ne mi nimman him rora ni hra lta . 5. Kvmt et bern to graejande aend halt thit en stvnde an , alsa is thaet en kwd tken aend man is an formoda , thaet thju maem hordom dn heth . Thrvr haev ik al aerge thinga sjan . Kvmt et bern to slpande , s is thaet en tken , thaet tha fmkes vr et kvmen send . Lakt et inna slp , s haevon tha f mkes thaet bern luk to sit . 6. Olon lwath hja an bosa gsta , hexna , kolla , aldermankes aend elfun , as jef hja fon tha Finna wei kmen . 7. Hyrmitha wil ik enda aend nw mn ik tha k maer skrven hae , as n minra thla . Frthorik .

mag niemand zich verroeren noch laten hooren. 5. Begint het kind te schreijen en houdt dat eene poos aan, dan is dat een kwaad teeken, en men is in vermoeden, dat de moeder overspel bedreven heeft. Daarvan heb ik al erge dingen gezien. Begint het kind te slapen, dan is dat een teeken, dat de dienaressen gekomen zijn. Lacht het in den slaap, dan hebben de dienaressen het kind geluk toegezegd. 6. Vervolgens gelooven zij aan booze geesten, heksen, kollen, aardmannetjes en elfen, alsof zij van de Finnen afstammen. 7. Hiermede wil ik eindigen en nu meen ik, dat ik meer geschreven heb, als een mijner voorvaderen. Frthorik.

they must neither move nor speak. 5. If the child begins to cry, and continues some time, it is a bad sign, and they suspect that the mother has committed adultery. I have seen very bad things come from that. If the child sleeps, that is a good sign - Fryas femmes are come. If it laughs in its sleep, the femmes have promised it happiness. 6. Moreover they falsely believe that spirits, witches, sorcerers, dwarfs, and elves, are descended from the Finnar. 7. Herewith I will finish, and I think I have written more than any of my forefathers - Frethorik.

so darf sich niemand rhren noch hren lassen. 5. Fngt ein Kind an zu greinen und hlt dies eine Weile an, so ist das ein bles Zeichen, und man vermutet, dass die Mutter Hurerei begangen hat. Davon habe ich arge Dinge gesehen. Fngt das Kind an zu schlafen, so ist das ein Zeichen, dass die Dienerinnen gekommen sind. Lacht es im Schlafe, dann haben sie dem Kinde Glck zugesagt. 6. berdies glauben sie an bse Geister, Hexen, Unholde, Kobolde und Elfen, als ob sie von den Finnen herstammten. Hiermit will ich enden, und nun meine ich, dass ich mehr geschrieben habe als einer meiner Vorfahren. Frethorik.

 

 [BOEK VAN WILJOW MS PAG. 133]

8. Frthorik min gd is 63 jr wrden . Sont 100 nd 8 jr is hi thene roste fon sin folk , thr frdsum [182] sturven is , alle thera send vndera slga swikt , thrvr thaet alle kaempade with ajn aend frhmande vmb rjucht aend plicht . 9. Min nm is Wil jo , ik bin tha fm thr mith him fona Saxanamarka to honk for . Thrvch tl aend ommegang km et ut , thaet wi alle bde fon Adela his folk wron , th km ljafde aend aefterni send wi man aend wif wrden . Hi heth mi fyf bern lten , 2 suna aend thrju toghatera . Konerd alsa ht

8. Frthorik mijn echtgenoot is drieenzestig jaren oud geworden. Sints honderd en acht jaren is hij de eerste van zijn geslacht, [183] die vreedzaam gestorven is; alle anderen zijn onder de slagen bezweken, daarom dat allen kampten tegen eigen volk en vreemden om recht en plicht. 9. Mijn naam is Wiljo, ik ben de maagd, die met hem uit de Saksenmarken naar huis voer. Door taal en omgang kwam het uit, dat wij alle beide van Adelas geslacht waren; toen ontstond liefde en daarna zijn wij man en vrouw geworden. Hij heeft mij vijf kinderen nagelaten, twee zonen en drie doch ters. Konereed, zoo heet

8. Frethorik, my husband, lived to the age of sixty-three. Since one hundred and eight years he is the first of his family who died a peaceable death; all the others died by violence, because they all fought with their own people, and with foreigners for right and duty. 9. My name is Wiliow. I am the femme who came home with him from Saxanamark. In the course of conversation it came out that we were both of Adelas family - thus our affection commenced, and we became man and wife. He left me with five children, two sons and three daughters. Konered was

8. Frethorik, mein Gatte, ist dreiundsechzig Jahre alt geworden. Seit hundertundacht Jahren ist er der erste seines Geschlechtes, der friedlich gestorben ist. Alle anderen sind den Hieben erlegen, dadurch dass sie kmpften wider eigene und Fremde um Recht und Pflicht. 9. Mein Name ist Wiljo, ich bin die Maid, die mit ihm aus den Sachsenmarken heimfuhr. Durch Rede und Umgang kam es heraus, dass wir alle beide von Adelas Geschlecht waren : da entstand Liebe, und nachdem sind wir Mann und Weib geworden. Er hat mir fnf Kinder nachgelassen, zwei Shne und drei Tchter. Konered, so heisst

8. Frethorik, mio marito, visse fino all'et di 63anni. Visto che a 108 anni mor il primo della sua razza di una morte pacifica; tutti gli altri sono deceduti di morte violenta, perch tutti loro combatterono sia con le proprie genti, sia con gli stranieri per il diritto e il dovere. 9. Mi chiamo Wiljo. Sono la fanciulla che venne insieme a lui in casa sua dalla Sassonia. Nel corso della conversazione venne fuori che entrambi eravamo della razza di Adela, cos inizi il nostro amore, e diventammo marito e moglie. Mi lascia con cinque bambini, due figli e tre figlie. Konrad era   182

 

 

MS 134 - DEL-A TONʘMA HEL-LЄNJA

 

01 MIN FORMA HACH-GANA MIN ʘERA

02 MINE ALDESTE TOGHATER HЄT A-DEL-A

03 JU ʘERE FRU-LIK - ND A JONGESTE

04 NOCHT A -K NЄI A SAXANA MARKA

05 FOR - HV IK RJU BOKA HRET ET*

06 BOK ЄRA SANGA - ЄRA TELLINGA ND

07 ET* HЄLЄNJA BOK - IK SKRIF IT TIL

08 - JU MN NAVT NKA NE MЄI T

09 HJA FON A-POL-LANJA SEND IK HV

10 ЄR FŮL LЄT VR HAD AND WIL US

11 AK JU ЄRE H* - AK HV IK MAR DЄN

12 A GOSA-MAKONTA FALLEN IS -

13 HWAM / E / S GOD-HЄD ND KLARSJANHЄD

14 TO EN SPRЄKWORD IS WRDEN - A

15 BEN IK ALLЄNA NЄI TEX-LAND GVNGEN

16 VMBE A SKRIFTA VR TO SKRIVANE

17 ЄR HJU FTER LЄTEN HE - ND

18 A A LERSTE WILLE FONDEN IS

19 FON FRANA ND A NЄILETNE SKRI/F/TA

20 FON DEL-A JEFTA HEL-LЄNJA HV IK

21 T JETTA RЄIS DЄN .

 

22 IT SEND A SKRIFTA HEL-LЄNJA-S -

23 IK SET HJAM FAR VPPA* VMBE T HJA

24 A ALDESTE SEND - ALLE AFTA FRYAS

25 HELD - IN ЄRA TIDA NISTON* A

26 SLAVONA FOLKAR NAWET* FON FRYHЄD -

27 LIK OXA WRDON HJA VNDER ET JUK BROCHT -

28 IN JRAS WAND WRDON HJA JAGA

29 VMBE MЄT-AL TO DELVANE ND UT-A

30 HERDE BERGUM MOSTON HJA HUSA

31 HAWA* TO FORST ND PRETERUM-S*

32 HЄM - BI AL HWAT HJA DЄDON - ЄR

 [BOEK VAN WILJOW MS PAG. 134]

min forma , Hchgna min thera , mine aldeste toghater hth Adela , thju thera Frulik aend tha jongeste Nocht . Th k ni tha Saxanamarka for , haev ik thrju boka hret . Thet bok thra sanga , thra tellinga , aend thet Hlnja bok . 10. Ik skrif thit til thju maen navt thaenka ne mi thaet hja fon Apollnja send ; ik haev thr fl lt vr had nd wil thus k thju re hae . Ak haev ik mr dn , tha Gosa Makonta fallen is , hwames godhd aend klrsjanhd to en sprkword is wrden , th ben ik allna ni Texland gvngen vmbe tha skrifta vr to skrivane , thr hju aefter lten heth , aend th tha lerste wille fonden is fon Frna aend tha niltne skrifta fon Adela jefta Hellnja , haev ik thaet jetta ris dn . 11. Thit send tha skrifta Hellnjas . Ik set hjam fr vppa vmbe thaet hja tha aldesta send .

mijn oudste, Hachgana mijn tweede, mijne oudste dochter heet Adela, de tweede Frulik en de jongste Nocht. Toen ik naar de Saksenmarken voer, heb ik drie boeken gered, het boek der zangen, het boek der verhalen en het Helenia boek. 10. Ik schrijf dit, opdat men niet moge denken, dat zij van Apollonia zijn; ik heb daar Veel verdriet over gehad, nu wil ik dus de eere ook hebben. Ook heb ik meer gedaan; toen Gsa-Makonta gestorven is, wier goedheid en helderziendheid tot een spreekwoord geworden is, toen ben ik alleen naar Texland gegaan, om de schriften over te schrijven, die zij nagelaten had, en toen de laatste wil gevonden is van Frana, en de nagelaten schriften van Dela of Hellenia heb ik dat nog eens gedaan.11.Dit zijn de schriften van Hellenia. Ik heb ze voorop geplaatst, omdat zij de alleroudsten zijn.

my eldest son, Hachgana my second. My eldest daughter is called Adela, my second Frulik, and my youngest Nocht. When I went to Saxanamark I preserved three books - The Book of Songs, The Book of Narratives, and The Hellenia Book. 10. I write this in order that people may not think they were by Apollonia. I have a good deal of annoyance about this, and therefore now wish to have the honour of it. I also did more. When Gosa Makonta died, whose goodness and clear-sightedness have become a proverb, I went alone to Texland to copy the writings that she had left; and when the last will of Frana was found, and the writings left by Adela or Hellenia, I did that again. 11. These are the writings of Hellenia. I have put them first because they are the oldest.

mein ltester, Hachgana mein Zweiter ; meine lteste Tochter heisst Adela, die zweite Frulik und die jngste Nocht. Als ich nach den Sachsenmarken fuhr, habe ich drei Bcher gerettet : das Buch der Gesange, das Buch der Erzahlungen und das Helenja-Buch. 10. Ich schreibe dies, damit man nicht denken soll, dass sie von Apollanja sind : ich habe darob viel Leid gehabt und will deshalb auch die Ehre haben. Auch habe ich mehr getan : als Gosa-Makonta gestorben ist, deren Gte und Klarsichtigkeit zu einem Sprichwort geworden war, da bin ich allein nach Texland gegangen, um die Schriften abzuschreiben, die sie nachgelassen hat. Und als der letzteWille Franas gefunden wurde und die nachgelassenen Schriften der Dela oder Hellenia, habe ich es noch einmal getan. 11. Dies sind die Schriften von Hellenia. Ich habe sie zuvorderst gestellt, weil sie die allerltesten sind.

mio figlio pi grande, Hachgana il secondo. Mia figlia maggiore si chiama Adela, la seconda Frulik, e la pi giovane Nocht. Quando andai in Sassonia conservai tre libri "Il Libro di Canzoni", "Il Libro di Narrazioni", e "Il Libro di Hellenia". 10. Scrivo questo affinch le persone non pensino che discendo da Apollonia. Ho avuto un notevole fastidio per questo, e quindi adesso il mio desiderio di averne l'onore. Ho fatto anche di pi. Quando Gosa Makonta mor, la cui bont e chiarezza di vedute erano diventate proverbiali, andai da sola a Texland per copiare le scritture che aveva lasciato; e quando l'ultima volont di Frana fu trovata, con le scritture lasciate da Adela o Hellenia, lo feci di nuovo. 11. Queste sono le scritture di Hellenia. Le ho messe per prime perch sono le pi vecchie.

 

 

[BOEK VAN HELLENIA MS PAG. 134]

Caput V. Alle afta Fryas held . 1. In ra tida niston tha Slvona folkar nawet fon fryhd . Lik oxa wrdon hja vnder et juk brocht . In irthas wand wrdon hja jgath vmbe mtal to delvane aend ut a herde bergum moston hja hsa hwa to forst aend presterums hm . Bi al hwat hja ddon , thr

Hoofdstuk V. Alle echte Friesen heil! 1. In oude tijden wisten de Slavonische volken niet van vrijheid. Gelijk ossen werden zij onder het juk gebracht. Zij werden in de ingewanden der aarde gejaagd om metaal te delven, en uit de harde bergen moesten zij huizen bouwen, tot woningen voor vorsten en priesters. Bij alles wat zij deden, [daar]

Chapter V: Hail to all true Children of Frya! 1. In olden times, the slave people knew nothing of liberty. They were brought under the yoke like oxen. They were driven into the bowels of Irtha to dig metals, and had to build houses of stone as dwelling places for princes and priests. Of all that they did

Kapitel V. Allen echten Fryas Heil! 1. In frheren Zeiten wussten die slawonischen Vlker nichts von Freiheit. Gleich Ochsen wurden sie unter das Joch gebracht. Sie wurden in der Erde Eingeweide gejagt, um Metall zu schrfen, und aus den harten Bergen mussten sie Huser bauen zum Heim der Frsten und Priester. Bei allem, was sie taten,

Capitulo V. Salve a tutti i veri Frisoni: 1. nei vecchi tempi, la razza di Slavonic(Slava) non conosceva niente della libert. Erano tenuti sotto il giogo come dei buoi e condotti negli intestini della terra per scavare i metalli, dovevano anche costruire case di pietra e dimore per i principi ed i sacerdoti. Di tutto quello che facevano

MS 135 - DEL-A TONʘMA HEL-LЄNJA

 

01 NAS NAWET TO FARA HJARA SELVA MEN

02 ELLA MOSTE JANJA VMBE A FORSTA

03 ND PRESTERA JETA RIKER ND WEL.

04 - DIGER TO MAKJANE HJARA SELVA TO

05 SDENE - VNDER ESSE ARBЄD WRDON

06 HJA [p. 184]  GRЄV ND STRM ЄR HJA JЄRICH

07 WЄRON ND STURVON SVNDER NOCHT

08 - A AFSKЄN JRA AM OVERFLODLIK FVL

09 / JЄVA / TO BATA AL HJARA BERN - MEN VSA

10 BRITNA KЄMON ND VSA BANNALINGA

11 RVCH A TWISK-LANDA VR IN HJARA

12 MARKA - FARA - ND VSA STJURAR

13 KЄMON IN HJARA HAVNA - FON HJAM

14 HЄRADON HJA KLTA VR Є-LIKA FRYDOM

15 ND RJUCHT ND OVERA ЄWA HWЄR

16 BŮTA NIMMAN OMME NE MЄI - ALAM

17 WRDE VPSUGON RVCH A DROVA MN

18 - NISKA LIK DAWA RVCH A DORRA

19 FJELDA - AS HJA FVL WЄRON BIJONON*

20 A ALDER-DRISTA MNNISKA TO

21 KLIPRANE MI HJARA KЄDNE ALSA -T

22 A FORSTA WЄ DЄDE - A FORSTA SEND

23 STOLTE ND WICHAND-LIK ЄRVMBE

24 IS ЄR AK NACH DUGED IN HJARA HIRTA

25 HJA BIRЄDON ET -SЄMINE - AND JЄVON

26 AWET FON HJARA OVERFLODALIKHЄD -

27 MEN A LFA SKIN-FRANA PRESTARA

28 NE MACHTON T NAVT NE LYDA EMONG

29 HJARA FORSINDE GODUM HЄDON HJA

30 AK WRANG-WRDA DROCHTNE E-SKЄP

31 - EN - PEST KЄM INOVERA LANDA -

32 NW SЄIDON HJA - A DROCHTNA SEND

 [BOEK VAN HELLENIA MS PAG. 135]

nas nawet to fra hjara selva , men ella moste thjanja vmbe tha forsta aend prestera jeta riker aend weldiger to mkjane hjara selva to saedene . 2. Vnder thesse arbd wrdon hja [184] grv aend straem r hja jrich wron , aend sturvon svnder n ochta afskn irtha tham overflodlik fvl jf to bta al hjara bern . Men vsa britna kmon aend vsa bnnalinga thrvch tha Twisklnda vr in hjara marka fra aend vsa stjurar kmon in hjara hvna . Fon hjam hradon hja kaelta vr lika frydom aend rjucht aend overa wa , hwr bta nimman omme ne mi . Altham wrde vpsugon thrvch tha drova maenniska lik dwa thrvch tha dorra fjelde . 3. As hju fvl wron bijonnon tha alderdrista maenniska to klippane mith hjara kdne , alsa t tha forsta w dde . Tha forste send stolte aend wichandlik , thrvmbe is thr k noch dged in hjara hirta , hja birdon et smine nd javon awet fon hjara overflodalikhd . Men tha laefa skin frna prestara ne machton thaet navt ne lyda , 4. emong hjara forsinde godum hdon hja k wrangwraeda drochtne eskpen . Pest km inovera lnda . Nw sidon hja , tha drochtna send

was niets om hun zelven te verzadigen, maar alles moest dienen, om de vorsten en priesteren nog rijker en geweldiger te maken. 2. Onder dezen arbeid werden zij [185] grijs en stram eer zij oud waren en stierven zonder genot, ofschoon de aarde dat overvloedig veel geeft ter bate van al hare kinderen. Maar onze weggeloopenen en ballingen kwamen door Twiskland over in hunne marken trekken, en onze zeelie den kwamen in hunne havens. Van deze hoorden zij spreken over gelijke vrijheid en recht en over wetten, waar niemand buiten kan. Dit alles werd door de droeve menschen ingezogen als dauw door de dorre velden. 3. Toen zij vol daar van waren, begonnen de stoutmoedigsten te klippen met hunne ketenen, zoodat het den vorsten wee deed. De vorsten zijn trotsch en krijgshaftig, daarom is er ook nog deugd in hunne harten, zij raadpleegden te zamen, en deelden iets mede van hunnen overvloed. Maar de laffe schijnvrome priesters konden dat niet dulden, 4. onder hunne verdichte goden hadden zij ook booze wreede gedrochten geschapen. De pest kwam over het land, toen zeiden zij dat de goden

nothing came to themselves, everything must serve to enrich and make more powerful the priests and the princes, and to satisfy them. 2. Under this treatment they grew grey and old before their time, and died without any enjoyment; although Irtha produces abundantly for the good of all her children. But our runaways and exiles came through Twiskland to their boundaries, and our navigators came to the harbours. From them they heard of liberty, of justice, and laws, without which men cannot exist. This was all absorbed by the unhappy people like dew into an arid soil. 3. When they fully understood this, the most courageous among them began to clank their chains, which grieved the princes. The princes are proud and warlike; there is therefore some virtue in their hearts. They consulted together and bestowed some of their superfluity; but the cowardly hypocritical priests could not suffer this. 4. Among their false gods they had created also wicked cruel monsters. Pestilence broke out in the country; and they said that the gods

war nichts fr sie zum Sttigen, sondern alles musste dienen, um die Frsten und Priester noch reicher und gewaltiger zu machen. 2. Unter dieser Arbeit wurden sie grau und stramm, ehe sie bejahrt geworden waren, und star ben ohne Genuss, obgleich die Erde dessen in berfluss zum Nutzen aller ihrer Kinder gibt. Aber unsere Briten und unsere Verbannten berzogen Twiskland bis in ihre Marken und unsere Steuerer (Seeleute) kamen in ihre Hafen. Von diesen hrten sie reden ber die gleiche Freiheit und Recht und Gesetze, ohne die niemand sein kann. Alles dies wurde von diesen betrbten Menschen aufgesogen wie der Tau von den drren Feldern. 3. Als sie dessen voll waren, begannen die Dreistesten mit ihren Ketten zu klippern, also dass es den Frsten weh tat. Die Frsten sind stolz und kriegerisch, darum ist auch keine Tugend in ihren Herzen : sie berieten sich zusammen und gaben von ihrem berfluss etwas ab. Aber die feigen, scheinfrommen Priester mochten das nicht leiden ; 4. unter ihren ersonnenen Gttern hatten sie auch bsartig- grausame Herren geschaffen. Die Pest kam ber das Land. Nun sagten sie, dass die Herren

niente era destinato a loro stessi, tutto doveva servire per arricchire e fare pi potenti i sacerdoti ed i principi, e a soddisfarli. 2. Grazie a questo trattamento invecchiavano incanutendosi precocemente, e morivano senza aver provato nessun piacere; sebbene la terra producesse in abbondanza per il bene di tutti i suoi figli. Ma i nostri fuggitivi ed esiliati andarono attraverso la Germania ai loro confini, ed i nostri marinai andarono nei loro porti. Da loro sentirono parlare della libert, della giustizia, e delle leggi, senza le quali gli uomini non possono esistere. Questi discorsi erano tutti assorbiti dalle persone infelici come la rugiada da un suolo arido. 3. Quando lo capirono completamente, il pi coraggioso fra loro inizi a scuotere le sue catene, cosa che affliggeva i principi. I principi sono orgogliosi e guerrieri; c quindi qualche virt nei loro cuori. Si consultarono insieme ed accordarono alcune delle loro superfluit; ma i sacerdoti vigliacchi ed ipocriti non poterono sopportarlo. Tra i loro falsi dei avevano inventato anche dei mostri malvagi e crudeli. La pestilenza irruppe nel paese; e dissero allora che gli dei            184

 

MS 136 - DEL-A TONʘMA HEL-LЄNJA

 

01 TORNICH OVERA OVERHЄRICHHЄD ЄRA

02 BOSA - A WRDON A ALDER-DRISTA

03 MNNISKA MI HJARA KЄDNE WIRGAD* -

04 JRA HE HJARA BLOD DRONKEN - MI

05 T BLOD FODE HJU FRŮCHDA ND

06 NOCHTA ND ALLE AM ЄR OF ЄTON

07 WRDON WIS -

08 16 WARA 100 JЄR LEDEN* IS ATLAND

09 SVNKEN - ND TO ЄRA TIDUM BЄRADE

10 ЄR AWAT* HWЄR VPPA NIMMAN RЄK

11 - NED NЄDE - IN -T HIRTE FON FINDA-S

12 LAND VPPET BERCHTA LЄID EN DЄL ЄR

13 IS KЄEN KASAMYR ET IS SJELDSUM* -

14 ЄR WER EN BERN EBERN - SIN MM

15 WЄRE JU TOGHATER ENIS KЄNING ND

16 SIN TAT WЄR EN HAVED-PRESTER - VMB

17 SKʘM* TO VNKVMA MOSTEN HJA HJARA

18 JEN BLOD VNKVMA - ЄRVMBE WR ER

19 BŮTA ЄRE STЄDE BROCHT BI RMA

20 MNNISKA - INTWISKA WAS -T IM NAVT

21 FO / R / HЄLAD* NE WRDEN - ЄRVMBE DЄD ER

22 ELLA VMBE WISDOM TO GETANA* ND TO

23 GARANE - SIN FORSTAN* WЄRE SA GRAT

24 T ER ELLA FORSTANDE HWAT ER SA ND

25 HЄRADE - T FOLK SKOWDE HIM MIT

26 ЄRBEDENESE AND A PRESTERA WRDON

27 ANG VR SINA FRЄGA A -R JЄRICH WRDE

28 GVNG-ER NЄI SINUM [p. 186]  ALDRUM - HJA MOST

29 - ON HERDA INGA HЄRA VMB IM KWIT

30 TO WERANE* JAVON HJA HIM VRFLOD

31 FON KESTLIKA STЄN UM - MEN HJA NE

32 VRADON HIM NAVT AVBER* BIKANA

 [BOEK VAN HELLENIA MS PAG. 136]

tornich overa overhrichhd thra bosa . Tha wrdon tha alderdrista maenniska mith hjara kdne wirgad . Irtha heth hjara blod dronken , mith thaet blod fode hju frchda aend nochta , aend alle tham thr of ton wrdon wis . 5. 16 wra 100 jr lden is Atland svnken , aend to thra tidum brade thr awat hwr vppa nimman rkned nde . In t hirte fon Findas lnd vppet berchta lid en del , thr is kthen Kasamyr , thet is sjeldsum . Thr werth en bern ebern , sin maem wre thju toghater enis kning aend sin tt wre n hvedprester . Vmb skm to vnkvma mosten hja hjara aejen blod vnkvma . Thrvmbe waerth er bta thre stde brocht bi aerma maenniska . 6. In twiska was t im navt forhlad ne wrden , thr vmbe dd er ella vmbe wisdom to gtane aend grane . Sin forstn wre s grt thaet er ella forstnde hwat er s aend hrade . Thaet folk skowde him mit rbdenese and tha prestera wr don ang vr sina frga . Thae r jrich wrde gvnger ni sinum [186] aldrum . Hja moston herda thinga hra , vmb im kwit to werthane javon hja him vrflod fon kestlika stnum ; men hja ne thvradon him navt avbr bikn[n]

toornig waren over de ongehoorzaamheid der boozen. Toen werden de stoutmoedigste menschen met hunne ketenen gewurgd. De aarde heeft hun bloed gedronken, met dat bloed voedde zij vruchten en koorn en al die daarvan aten werden wijs. 5. Zestien honderd jaren geleden is Atland gezonken, en te dier tijde gebeurde er iets, waar niemand op gerekend had. In het hart van Findasland op het gebergte ligt eene vlakte die geheeten is Kasamyr, dat is, zeldzaam. Aldaar werd een kind geboren, zijne moeder was de dochter eens konings en zijn vader was een opperpriester. Om de schaamte te ontkomen moesten zij hun eigen bloed verzaken. Daarom werd het buiten de stad gebracht bij arme menschen. 6. Intusschen was den knaap (toen hij grooter werd) niets verheeld geworden; daarom deed hij alles om wijsheid te verzamelen en te vergaderen. Zijn verstand was zoo groot, dat hij alles begreep, wat hij zag en hoorde. Het volk beschouwde hem met eerbied, en de priesters werden bang voor zijne vragen. Toen bij meerderjarig werd, ging hij naar zijne [187] ouders. Zij moesten harde dingen hooren; om hem kwijt te worden, gaven zij hem een overvloed van edelgesteenten; maar zij durfden hem niet openlijk erkennen

were angry with the domineering of the wicked. Then the boldest of the people were strangled in their chains. Irtha drank their blood, and that blood produced corn and fruits that inspired with wisdom those who ate them. 5. In the year 1600 after Atland was submerged, something happened which nobody had reckoned upon. In the heart of Findas land, upon a mountain, lies a plain called Kasamyr, that is, "Extraordinary". There was a child born whose mother was the daughter of a king, and whose father was a high-priest. In order to hide the shame they were obliged to renounce their own blood. Therefore it was taken out of the state to poor people. 6. As the boy grew up, nothing was concealed from him, so he did all in his power to acquire wisdom. His intellect was so great that he understood everything that he saw or heard. The people regarded him with respect, and the priests were afraid of his questions. When he was of full age he went to his parents. They had to listen to some hard language; and to get rid of him they gave him a quantity of jewels, but they dared not openly acknowledge him.

ber die Unbotmssigkeit der Bsen zornig seien. Da wurden die dreistesten Menschen mit ihren Ketten erwrgt. Die Erde hat ihr Blut getrunken ; mit diesem Blut nhrte sie ihre Frchte und Gewchs, und alle, die davon assen, wurden weise. 5. Sechszehnhundert Jahre waren vergangen seit Atland versunken war, und zu diesen Zeiten ereignete sich etwas, womit niemand gerechnet hatte. In dem Herzen des Findaslandes auf den Bergen liegt eine Flche, welche Kasamyr geheissen ist (das ist seltsam). Da ward ein Kind geboren, seine Mutter war die Tochter eines Knigs und sein Vater ein Hauptpriester. Um der Scham zu entkommen, mussten sie ihr eigenes Blut verleugnen. Darum wurde es ausserhalb der Stadt zu armen Leuten gebracht. Inzwischen war ihm nichts verhehlt worden ; darum tat er alles, um Weisheit zu erlangen und zu sammeln. Sein Verstand war so gross, dass er alles verstand, was er sah und hrte. Das Volk schaute mit Ehrerbietung auf ihn, und die Priester wurden von seinen Fragen in die Enge getrieben. 6. Als er (voll)jhrig wurde, ging er zu seinen Eltern. Diese mussten harte Dinge hren. Um seiner Guitt zu werden, gaben sie ihm berfluss von kstlichen Steinen ; aber sie trauten sich nicht, ihn offenbar

erano arrabbiati per lo spadroneggiare del malvagio. Poi il pi audace tra le persone fu strangolato con le sue catene. La terra bevve il loro sangue, e quel sangue produsse il granoturco e le frutta che ispirava con la saggezza quelli che ne mangiavano. 5. Mille e seicento anni fa, Atland fu sommersa e a quel tempo qualcosa successe che nessuno aveva considerato. Nel cuore della terra di Finda, su una montagna, si stendeva una pianura chiamata Kasamyr (Kashmir) che era "straordinaria." C'era nato un bambino la cui madre era la figlia di un re, ed il padre era un gran sacerdote. Per nascondere la vergogna furono obbligati a rinunciare al loro proprio sangue. Perci fu tolto dalla citt e alle persone povere. Come il ragazzo crebbe, non nascondeva niente, e fece tutto ci che era in suo potere per acquisire la saggezza. La sua intelligenza era cos grande che capiva ogni cosa che vedeva o sentiva. Le persone lo consideravano con rispetto, ed i sacerdoti avevano paura delle sue domande. 6. Quando raggiunse la piena maturit and dai suoi genitori e questi dovettero ascoltare il suo duro linguaggio; e per sbarazzarsi di lui gli dettero molti gioielli, ma non osarono riconoscerlo apertamente.     186

 

MS 137 - DEL-A TONʘMA HEL-LЄNJA

 

01 AS HJARA JNE BLOD - MI DROVENESE IN

02 VRDELVEN OVERA FALXE SKʘM SINRA

03 ALDRUM GVNG ER OMME DWALA - AL

04 FOR FARANDE MЄTE* HI EN FRYA-S STJURAR

05 ЄR AS SLAV JANADE - FON AM LЄRD I

06 VSA SЄD ND PLЄGUM - HI KAPADE HIM

07 FRY ND TO ЄR DAD SEND HJA FRJUNDA

08 BILЄWEN - ALOMME HWЄR ER FOR HIN

09 - NE TACH LЄRD I AN A LJUDA T HJA

10 NЄNE RIKA NER PRESTERA TOLЄTA MOS

11 - TON - T HJA HJARA SELVA HODA MOST-

12 ON JEN FALXE SKʘM ЄR ALLERWЄI

13 - KES KVAD DVAT AN A LJAVDE - JRA

14 SЄID ER SKNKA HJARA JЄVA NЄI

15 MЄTA MN HJARA HŮD KLAWAT - T

16 MN ЄR IN ACH TO DELVANE TO ERA

17 - NE ND TO SEJANE SA MN ЄR OF

18 SKЄRA WIL - ACH SЄID ER - NIMMAN

19 HOVAT HIT* TO DVANDE FORI ENNEN

20 ʘERA HIT* NE SY T ET BI MЄNA

21 WILLA JEF UT LJAVADE* SKЄD - HI

22 LЄRDE T NIMMAN IN HJARA WAND

23 MACHTE FROTA VMBE GOLD HER* SILVER

24 NER KESTLIKA STЄNA HWЄR NID AN

25 KLYWA ND LJAVDE FON FLJUCH -

26 VMBE JOW MANGHЄRTA* ND WIVA

27 TO SJARANE - SЄID ER JEVA HJARA

28 RIN-STRAMA ЄNOCH - NIMMAN

29 SЄID ER - IS WELDICH ALLE MNNISKA

30 MЄT-RIK ND Є-LIKA LUK TO JAN* - A

31 T IS ALRA MNNISKA PLICHT - VMBE

32 A MNNISKA ALSA MET-RIK TO MAKJANE

 [BOEK VAN HELLENIA MS PAG. 137]

as hjara aejne blod . 7. Mith drovenese in vrdelven overa falxe skm sinra aldrum gvnger ommedwla . Al forth frande mte hi en Fryas stjurar thr as slv thjanade , fon tham lrd i vsa sd aend plgum . Hi kpade him fry , aend to ther dd send hja frjunda bilwen . Alomme hwr er forth hinne tch , lrd i an tha ljuda thaet hja nne rika ner prestera tolta moston , thaet hja hjara selva hode moston aejen falxe skm , ther allerwikes kvad dvat an tha ljavde . 8. Irtha sid er skaenkath hjara jva ni mta men hjara hd klwat , thaet maen thrin ch to delvane to rane aend to sjane , s maen throf skra wil . Thach sid er nimman hovat thit to dvande fori ennen thera hit ne sy , thaet et bi mne wille jef ut ljavade skd . 9. Hi lrde thaet nimman in hjara wand machte frota vmbe gold her silver ner kestlika stna , hwr nid an klywath aend ljavde fon fljuchth . Vmbe jow manghrta aend wiva to sjarane , sid er , jvath hjara rin strma noch . 10. Nimman sid er is weldich alle maenniska mtrik aend lika luk to jn . Tha thaet it alra maenniska plicht vmbe tha maenniska alsa mtrik to maekjane

als hun eigen bloed. 7. Met droefenis overstelpt over de valsche schaamte zijner ouders ging hij omdwalen. Al voort reizende ontmoette hij een Fryas zeevaarder, die als slaaf diende, van dezen leerde hij onze zeden en gewoonten. Hij kocht hem vrij, en tot den dood toe zijn zij vrienden gebleven. Alom waar hij voorts henen trok, leerde hij aan de menschen dat zij noch rijken noch priesters moesten toelaten; dat zij zich moesten hoeden tegen de valsche schaamte, die allerwegen kwaad doet aan de liefde. 8. De aarde, zeide hij, schenkt hare gaven naarmate men hare huid krabt, dat men daarin behoort te delven, te ploegen en te zaaijen, zoo men daarvan maaijen wil. Doch, zeide hij, niemand behoeft iets te doen voor een ander, zoo het niet met gemeene wil of uit liefde geschiedt. 9. Hij leerde dat niemand in hare ingewanden mocht wroeten om goud of zilver of edelgesteenten, waar nijd aan kleeft en liefde van vliedt. Om uwe meisjes en vrouwen te sieren, zeide hij, geeft haar de rivier (goud) genoeg. 10. Niemand, zeide hij, is machtig alle menschen tevreden te maken en gelijk geluk te geven; doch het is aller menschen plicht om de menschen alzoo tevreden te maken

7. Overcome with sorrow at the false shame of his parents, he wandered about. While travelling he fell in with a navigator from Fryasland who was serving as a slave, and who taught him our manners and customs. He bought the freedom of the slave, and they remained friends till death. Wherever he went he taught the people not to tolerate rich men or priests, and that they must guard themselves against false shame, which everywhere did harm to love and charity. 8. He said, "Irtha bestows her treasures on those who scratch her skin; so all are obliged to dig, and plough, and sow if they wish to reap, but no one is obliged to do anything for another unless it be out of goodwill." 9. He taught that men should not seek in her bowels for gold, or silver, or precious stones, which occasion envy and destroy love. 10. He said, "To embellish your wives and daughters, the river offers her pure stream. No man is able to make everybody equally rich and happy, but it is the duty of all men to make each other as equally rich and as happy

als ihr Blut zu bekennen. 7. Von Betrbnis berwltigt ber die falsche Scham seiner Eltern, begann er herumzuirren. Immerfort fahrend begegnete er einem Fryas-Steurer (Seefahrer), der als Sklave diente ; von diesem lernte er unsere Sitten und Gepflogenheiten. Er kaufte ihn frei, und bis zu ihrem Tode sind sie Freunde geblieben. Allerwrts, wo er frderhin zog, lehrte er die Leute, dass sie weder Reiche noch Priester zulassen sollten ; dass sie sich hten sollten vor der falschen Scham, die allerwege bel der Liebe tut. 8. Die Erde, sagte er, schenkt ihre Gaben nach dem Masse, in der man ihre Haut klaubt ; dass man darin soll schrfen, ackern und sen, so man derob mhen wolle. Doch, sagte er, niemand braucht etwas fr einen anderen zu tun, es sei denn, dass es bei gemeinem Willen oder aus Liebe geschehe. 9. Er lehrte, dass niemand in ihren Eingeweiden um Gold oder Silber oder kostbare Steine whlen sollte, denen Neid anklebt und Liebe fliehet. Um eure Maiden und Weiber zu zieren, gibt der Fluss (Gold) genug. 10. Niemand, sagte er, hat dessen Gewalt, alle Menschen massreich zu machen und (allen) gleiches Glck zu geben. Denn es ist aller Menschen Pflicht, die Menschen so massreich zu machen

7. Sopraffatto dal dolore per la falsa vergogna dei suoi genitori, and errando. Mentre viaggiava incontr un marinaio Frisone che serviva come schiavo, che gli insegn i nostri modi e le nostre usanze. Compr allora la libert dello schiavo, e rimasero amici fino alla morte. Dovunque andasse insegnava alle persone di non tollerare gli uomini ricchi e i sacerdoti, e a guardarsi dalla falsa vergogna, che ha nociuto ovunque allamore e alla carit. 8. La terra, diceva, ha accordato i suoi tesori a quelli che graffiano la sua pelle; cos tutti sono obbligati a scavare, ad arare, e seminare se desiderano mietere, ma nessuno obbligato a fare niente per un altro a meno che non sia per benevolenza. 9. Insegnava che gli uomini non dovevano scavare nei suoi intestini per l'oro, l'argento, o le pietre preziose, che sono occasione dinvidia e distruggono l'amore. Per abbellire le vostre mogli e figlie, diceva, il fiume offre il suo ruscello pi puro. 10. Nessun uomo in grado di fare ciascuno ugualmente ricco e felice, ma dovere di tutti gli uomini fare se possibile ugualmente l'uno e l'altro ricco e felice.       

MS 138 - DEL-A TONʘMA HEL-LЄNJA

 

01 ND SA FЄLO NOCHT TO JAN* - AS TO BI

02 NAKA IS - NЄNE WITSKIP SЄID ER

03 NE MЄI MN MINACHTJA - ACH Є-LIKA

04 DЄLA IS A GRATESTE WITSKIP ЄR

05 TID VS LЄRA MЄI - ЄRVMBE T HJU

06 ARGENESE FON JRA WЄRA ND

07 LJAVDE FE - SIN FORME NʘM WЄRE

08 JES-US ACH A PRESTERA ЄR-IM SЄRA

09 - LIK HTON - HЄTON HIM Fʘ* - T IS FALX -

10 T FOLK HЄTE HIM KRIS-EN - T IS

11 HERDER ND SIN FRYASKE FRJUND

12 HЄTE HIM BŮDA VMBE T HI IN SIN

13 HAVED EN SKT FON WISDOM

14 HЄDE ND IN SIN HIRT EN SKT FON

15 LJAVDE - TO A LERSTA MOST -ER FLUCHTA

16 VR A WRЄKE ЄRA PRESTERA - MEN

17 VRAL HWЄR ER KЄM WAS SINE LЄRE

18 HIM FARUT GVNGEN [p. 188]  ND VRAL HWЄR ER

19 GVNG FOLGADON HIM SINA LЄA LIK

20 SINE SKADE NЄI* - A JES-US ALSA

21 TWILIF JЄR OMFAREN HЄDE STURV ER -

22 MEN SINA FRJUNDA WARADON SINE

23 LЄRE ND KЄON HWЄR ET ARON FVNDE -

24 - HWAT MЄNST NW T A PRESTERA

25 DЄDON - T MOT IK JO MELDE* AK MOT -I

26 ЄR SЄRALIK ACHT VP JAN* - FOR MOT -I

27 OVER HJARA BID / R / YV ND RENKA WAKA -

28 MI ALLE KRFTUM ЄR WR-ALDA

29 IN JO LEI HE - AHWILA JES-US LЄRE

30 VR JRA FOR - GVNGON A FALXA PRESTE

31 RA NЄI -T LAND SINRA BERTA SIN DAD

32 AVBERA* - HJA SЄIDON T HJA

[BOEK VAN HELLENIA MS PAG. 138]

aend sa flo nocht to jn , as to binka is . Nne witskip seid er ne mi maen minachtja , thach lika dla is tha grteste witskip , thr tid vs lra mi . Thrvmbe thaet hjv argenese fon irtha wrath aend ljavde feth . 11. Sin forme nm wre Jes us , thach tha prestera thr im sralik haeton hton him Fo thaet is falx , thaet folk hte him Kris en thaet is herder , aend sin Fryaske frjund hta him Bda , vmbe that hi in sin hvad en skaet fon wisdom hde aend in sin hirt en skaet fon ljavde . 12. To tha lersta most er fluchta vr tha wrka thra prestera , men vral hwr er km was sine lre him frut gvngen [188] aend vral hwr er gvng folgadon him sina ltha lik sine skde ni . Th Jes vs alsa twilif jr om fren hde , sturv er , men sina frjunda wradon sine lre aend kthon hwr et ron fvnde . 13. Hwat mnst nw thaet tha prestera ddon , thaet mot ik jo melde , k mot i thr sralik acht vp jn , forth mot i over hjara bidryv aend renka wka mith alle kraeftum , thr Wralda in jo lid heth . Thahwila Jes us lre vr irtha for , gvngon tha falxe prestera ni t lnd sinra berta sin dd avbra , 14. hja sidon thaet hja

en zooveel genoegen te geven als te bereiken is. Geene wetenschap, zeide hij, mag men minachten, doch rechtvaardigheid, is de grootste wetenschap, die de tijd ons leeren mag. Daarom dat zij ergernis van de aarde weert, en de liefde voedt. 11. Zijn eerste naam was Jessos, doch de priesters, die hem zeer haatten, heetten hem Fo (foei), dat is valsch, het volk heette hem Krishna, dat is herder, en zijn Friesche vriend noemde hem Buddha (buidel), omdat hij in zijn hoofd een schat van wijsheid had en in zijn hart een schat van liefde. 12. Ten laatste moest hij vluchten om de wraak der priesteren, maar overal waar hij kwam was zijne leer hem vooruitgegaan, en overal waar hij ging volgden hem zijne vijanden [189] als zijne schaduw. Toen Jessos zoo twaalf jaren rondgereisd had, stierf hij, maar zijne vrienden bewaarden zijne leer en verkondigden die, waar zij ooren vond. 13. Wat meent gij nu dat de priesters deden? dat moet ik u melden; ook moet gij er zeer acht op geven, voorts moet gij waken voor hun bedrijf en ranken met alle krachten, die Wralda in u gelegd heeft. Terwijl de leer van Jessos over de aarde zich uitbreidde, gingen de valsche priesters naar het land zijner geboorte, om zijn dood bekend te maken; 14. zij zeiden dat zij

as possible. Men should not despise any knowledge; but justice is the greatest knowledge that time can teach, because she wards off offences and promotes love." 11. His first name was Jesus, but the priests, who hated him, called him Fo, that is, "False"; the people called him Krisen, that is, "Shepherd"; and his friend who was a Child of Frya called him Buda, because he had in his head a treasure of wisdom, and in his heart a treasure of love. 12. At last he was obliged to flee from the wrath of the priests; but wherever he went his teaching had preceded him, whilst his enemies followed him like his shadow. When Jesus had thus travelled for twelve years he died; but his friends preserved his teaching, and spread it wherever they found listeners. 13. What do you think the priests did then? That I must tell you, and you must give your best attention to it. Moreover, you must keep guard against their acts and their tricks with all the strength that Wr-alda has given you. While the doctrine of Jesus was thus spreading over Irtha, the false priests went to the land of his birth to make his death known. 14. They said they

und so viel Geniessen zu geben, als erlangt werden kann. Keine Wissenschaft, sagte er, darf man geringschtzen, doch gleichteilen ist die grsste Wissenschaft, welche die Zeit uns lehren mag. Darum, dass sie rgernis von der Erde wehret und die Liebe nhrt. 11. Sein erster Name war Jes-us. Doch die Priester, die ihn sehr hassten, hiessen ihn Fo, das ist falsch ; das Volk hiess in Kris-en , das ist Hirte, und sein friesischer Freund nannte ihn Buda, weil er in seinem Haupt einen Schatz an Weisheit hatte und in seinem Herzen einen Schatz an Liebe. 12. Zuletzt musste er vor der Rache der Priester fliehen, aber berall, wohin er kam, war seine Lehre ihm vorhergegangen, und berall, wohin er ging, folgten ihm seine Feinde wie sein Schatten. 13. Was meinst du nun, dass die Priester taten ? Das muss ich dir melden. Auch musst du sehr darauf achten, frder musst du wachen ber ihr Betreiben und Rnke, mit allen Kraften, welche Wralda in dich gelegt hat. Derweilen die Lehre Jesus' ber die Erde fuhr, gingen die falschen Priester nach dem Land seiner Geburt, seinen Tod offenkndlich zu machen. 14. Sie sagten, dass sie

Gli uomini non devono disprezzare nessuna conoscenza; ma la giustizia la pi grande conoscenza che il tempo pu insegnare, perch ripara dalle offese e promuove l'amore. 11. Il suo nome di battesimo era Jessos, ma i sacerdoti, che lo odiavano, lo chiamarono Fo, cio falso; la gente lo chiamava Krishna, cio il pastore; ed il suo amico Frisone lo chiamava Buddha (la borsa), perch aveva nella sua testa un tesoro di saggezza, e nel suo cuore un tesoro di amore. 12. Alla fine fu obbligato a fuggire dalla collera dei sacerdoti; ma dovunque andava il suo insegnamento l'aveva preceduto, mentre i suoi nemici lo seguivano come fossero la sua ombra. Jessos viaggi in questo modo per dodici anni ed infine mor; ma i suoi amici conservarono il suo insegnamento, e lo diffusero ovunque trovassero degli ascoltatori. 13. Che cosa pensate abbiano fatto i sacerdoti? Ve lo devo dire, e dovete prestare la vostra migliore attenzione, e stare in guardia contro i loro atti ed i loro trucchi con tutta la forza che Wr-Alda vi ha dato. Mentre la dottrina di Jessos cos si diffondeva per la terra, i falsi sacerdoti andarono nel suo paese natio a far conoscere la sua morte. 14. Dicevano che              188

 

MS 139 - DEL-A TONʘMA HEL-LЄNJA

 

01 FON SINUM FRJUNDUM WЄRON - HJA BERADON

02 GRATE ROWA - TORENNANDE HJARA KLAAR

03 TO FLARDUM* ND TO SKERANDE HJARA HOLA

04 KAL* - INNA HʘLA ЄRA BERGA GVNGON HJA

05 HЄMA - ACH ЄRIN HЄDON HJA HJARA SKT

06 BROCHT - ЄR BINNA MAKADON HJA BYLDON

07 FTER JES-US - ESSA BYLDON JAVON HJA

08 ANA VNRG NKANDA LJUDA - TO LONGA

09 LERSTA SЄIDON HJA T JES-US EN

10 DROCHTEN WЄRE - T -I T SELVA AN

11 HJAM BILЄDEN HЄDE ND T ALLE

12 ЄR AN HIM - ND AN SINA LЄRA LAWA

13 WILDE NЄIMELS IN SIN KЄNINGKRIK

14 KVME* SKOLDE - HWER FRŮ IS ND

15 NOCHTA SEND VRMITES* HJA WISTON

16 T JES-US JEN A RIKA TO FJELDA

17 TAGEN* HЄDE SA KЄON HJA ALLERWЄIKES

18 T RMODE HA* ND ЄNFALD SA* - JU

19 DŮRE WЄRE VMBE IN SIN RIK TO KVM

20 ANE* T ЄRA ЄR HYR VP IRA* T

21 MASTE LЄDEN HЄDE - NЄIMELS A MAS

22 - TA NOCHTA HVA SKOLDE - AHWILA

23 HJA WISTON T JES-US LЄRAD HЄDE

24 T MN SINA TOCHTA WELDA ND

25 BISTJURA MOSTE - SA LЄRDON HJA

26 T MN ALLE SINA TOCHTA DEJA

27 MOSTE - ND T A FVLKVMINHЄD

28 ЄRA MNNISKA ЄRIN BISTANDE

29 T -ER ЄVIN VNFORSTOREN WRDE

30 SA T KALDE STЄN  - VMBE T

31 FOLK NW WIS TO MAKJANDE* T

32 HJA ALSA DЄDON ALSA BARADON

 [BOEK VAN HELLENIA MS PAG. 139]

fon sinum frjundum wron , hja bradon grte rowa , torennande hjara klthar to flardum aend to skrande hjara hola kl . 15. Inna hla thra berga gvngon hja hma , thach thrin hdon hja hjara skaet brocht , thr binna mkadon hja byldon aefter Jes us , thessa byldon jvon hja antha vnaerg thaenkanda ljuda , to longa lersta sidon hja thaet Jes us en drochten wre , thaet i thaet selva an hjam bilden hde , aend thaet alle thr an him aend an sina lra lwa wilde , nimels in sin kningkrik kvme skolde , hwr fr is aend nochta send . 16. Vrmites hja wiston thaet Jes us aejen tha rika to fjelda tgen hde , s kthon hja allerwikes , that aermode h aend nfald s thju dre wre vmbe in sin rik to kvmane *, thaet thra thr hyr vp irtha thaet mste lden hde , nimels tha msta nochta haeva skolde . 17. Thahwila hja wiston thaet Jes us lrad hde thaet maen sina tochta welda aend bistjura moste , s lrdon hja thaet maen alle sina tochta dja moste , aend thaet tha fvlkvminhd thra maenniska thrin bistande thaet er vin vnforstoren wrde s thaet kalde stn . Vmbe thaet folk nw wis to mkjande thaet hja alsa ddon , alsa bradon

van zijne vrienden waren, zij veinsden eene groote droefheid door hunne kleederen in stukken te scheuren en hun hoofd kaal te scheeren. 15. Zij gingen in de holen der bergen wonen, doch hierin hadden zij hunne schatten gebracht, daar binnen maakten zij beelden van Jessos. Deze beelden gaven ze aan de onergdenkende lieden; ten langen laatste zeiden zij dat Jessos een godheid was, dat hij zelf dit aan hun had beleden, en dat allen die aan hem en zijne leer gelooven wilden, hiernamaals in zijn koningrijk zouden komen, waar vreugde is en genietingen zijn. 16. Vermits zij wisten dat Jessos tegen de rijken was te velde getrokken, verkondigden zij allerwegen, dat armoede lijden en eenvoudig zijn de deur was om in zijn rijk te komen, dat degene die op aarde het meeste geleden hadden, hier namaals de meeste vreugde hebben zouden. 17. Ofschoon zij wisten, dat Jessos geleerd had, dat men zijne hartstochten overmeesteren en besturen moest, zoo leerden zij dat men alle zijne hartstochten dooden moest en dat de volkomenheid des menschen daarin bestond, dat hij even gevoelloos werd als de koude steen. Ten einde nu het volk wijs te maken, dat zij zelve zoo deden, veinsden

were his friends, and they pretended to show great sorrow by tearing their clothes and shaving their heads. 15. They went to live in caves in the mountains, but in them they had hid all their treasures, and they made in them images of Jesus. They gave these statues to simple people, and at last they said that Jesus was a god, that he had declared this himself to them, and that all those who followed his doctrine should enter his kingdom hereafter, where all was joy and happiness. 16. Because they knew that he was opposed to the rich, they announced everywhere that poverty, suffering, and humility were the door by which to enter into his kingdom, and that those who had suffered the most on Irtha should enjoy the greatest happiness there. 17. Although they knew that Jesus had taught that men should regulate and control their passions, they taught that men should stifle their passions, and that the perfection of humanity consisted in being as unfeeling as the cold stones. 18. In order to make the people believe that they did as they preached, they pretended

von seinen Freunden wren ; sie trugen grosse Trauer zur Schau, indem sie ihre Kleider in Fetzen rissen und ihre Kpfe kahl schoren. 15. Sie gingen in die Hhlen der Berge wohnen; doch dahin hatten sie ihre Schtze gebracht ; da drinnen machten sie Bildwerke des Jesus. Diese Bildwerke gaben sie den Unarges denkenden Leuten. Zu lnger letzt sagten sie, dass Jesus ein Herr- Gott (drochten) wre ; dass er dies selber ihnen bekannt hatte und dass alle, die an ihn und seine Lehre glauben wollten, nachmals in sein Knigreich kommen wrden, wo Freude und geniessen seien. 16. Sintemal sie wussten, dass Jesus wider die Reichen zu Felde gezogen war, kndeten sie allerwege, dass Armuthaben und Einfltigsein die Tren wren, um in sein Reich zu kommen ; dass diejenigen, die auf Erden das meiste gelitten hatten, nochmals die meiste Freude (Geniessen) haben wrden. 17. Obgleich sie wussten, dass Jesus gelehrt hatte, dass man ber seine Triebe Gewalt haben und sie lenken sollte, lehrten sie, dass man alle seine Triebe tten sollte, und dass die Vollkommenheit der Menschen darin bestnde, dass er eben unver strbar wre wie der kalte Stein. 18. Um dem Volk nun glauben zu machen, dass sie selber also taten, gebrdeten

erano i suoi amici, e fingevano di mostrare un gran dolore stracciandosi i vestiti e rasandosi le teste. 15. Andarono a vivere nelle cave delle montagne, ma l avevano nascosto tutti i loro tesori, e ci facevano le immagini di Jessos. davano queste statue alle persone semplici, e alla fine dicevano che Jessos era un dio, che lo aveva dichiarato a loro, e che tutti quelli che seguivano la sua dottrina sarebbero d'ora in avanti entrati nel suo regno, dove tutto era gioia e felicit. 16. Poich sapevano che si era opposto al ricco, annunciavano ovunque quella povert, sofferenza ed umilt che erano la porta per entrare nel suo regno, e quelli che avevano sofferto di pi sulla terra avrebbero trovato l il piacere e la pi grande felicit. 17. Sebbene sapessero che Jessos aveva insegnato agli uomini di regolare e controllare le loro passioni, insegnarono che gli uomini le dovevano soffocare, e che la perfezione dellumanit consisteva nell'essere insensibile come una fredda pietra. 18. Per far credere alle persone che facevano come predicavano, fingevano

 

MS 140 - DEL-A TONʘMA HEL-LЄNJA

 

01 HJA RMODE OVERA STRЄTA ND VMB FOR

02 TO BIWISANA* T HJA AL HJARA TOCHTA DAD

03 HЄDE NAMON HJA NЄNE WIVA - ACH SA

04 HWERSA EN TOGHATER EN MISSTAP HЄDE

05 SA WR HJA T RING FORJAN - A WRAK

06 - KA SЄIDON HJA MOST MN HELPA AND

07 VMBE SIN JN [p. 190]  SЄLE TO BIHALDANE MOST

08 MN FŮL ANDA CHERKE JAN* - US TO

09 DVANDE HЄDE HJA WIV ND BERN SVN

10 - DER HŮSHALDEN ND WRDON HJA RIK

11 SVNDER WERKA - MEN T FOLK WR

12 FŮL RMER ND MAR Є-LNDICH AS

13 A TO FARA - AS LЄRE HWЄRBI A

14 PRESTERA NЄN ORE WITSKIP HOVA AS

15 DROCHT-LIK RЄDA - FRANA SKIN ND

16 VNRJUCHTA PLЄGA - BRЄD HIRI SELVA UT -

17 FON -T ASTA TO -T WESTA ND SKIL AK

18 VR VSA LANDA KVMA - MEN AS A

19 PRESTERA SKILUN WANA T HJA ALLET

20 LJUCHT FON FRYA ND FON JES-US LЄRE

21 VTDAVA HVA - SA SKILUN ЄR IN ALLE

22 VVRDA MNNISKA VPSTONDA AM WЄR

23 - HЄD IN STILNISE AMONG EKKORUM WARA

24 ND TO FARA A PRESTERA FORBORGEN

25 HVE - ISSA SKILUN WЄSA UT FORSTA

26 BLOD - FON PRESTERUM BLOD - FON SLAV

27 - ONUM BLOD ND FON FRYA-S BLOD -

28 AM SKILUM* HJARA FODDIKUM*

29 ND T LJUCHT BUTA BRINGA SA T

30 ALLERA MNNALIK WЄRHЄD MЄI

31 SJAN - HJA SKILUN WЄ* HROPA OVERA

32 DЄDA ЄRA PRESTERA ND FORSTA

[BOEK VAN HELLENIA MS PAG. 140]

hja aermode overa strta aend vmb forth to biwisane thaet hja al hjara tochta dd hde , nmon hja nne wiwa . Thach sahwrsa en toghater en misstap hde , s waerth hja that ring forjn , 19. tha wrakka sidon hja most maen helpa and vmbe sin aejn [190] sle to bihaldane most maen fl anda cherke jn . 20. Thus to dvande hde hja wiv aend bern svnder hshalden aend wrdon hja rik svnder werka , men that folk waerth fl aermer aend mr laendich as to fra . 21. Thas lre hwrbi tha prestera nn re witskip hova as drochtlik rda , frna skin aend vnrjuchta plga , brd hiri selva ut fon t sta to t westa aend skil k vr vsa landa kvma . 22. Men as tha prestera skilun wna , thaet hja allet ljucht fon Frya aend fon Jes us lre vtdvath haeva , s skilum thr in alle vvrda maenniska vpstonda , tham wrhd in stilnise among ekkorum wrath aend to fra tha prestera forborgen haeve . Thissa skilun wsa ut forsta blod , fon presterum blod , fon Slvonum blod , aend fon Fryas blod . Tham skilun hjara foddikum aend thaet ljucht bta bringa , s thaet allera maennalik wrhd mi sjan ; hja skilun w hropa overa dda thra prestera aend forsta .

zij armoede op straat, en om voorts te bewijzen, dat zij al hunne zinnelijke lusten gedood hadden, namen zij geene vrouwen. Doch zoo ergens eene jonge dochter een misstap gedaan had, werd haar dat spoedig vergeven; 19. de zwakken, zeiden zij, moest men helpen, en om zijne eigene [191] ziel te behouden, moest men veel aan de kerk geven. 20. Dusdoende hadden zij vrouw en kinderen zonder huishouding, en werden zij rijk zonder werken; maar het volk werd veel armer en meer ellendig als ooit te voren. 21. Deze leer, waarbij de priesters geen andere wetenschap noodig hebben, als bedriegelijk te redeneren, een vrome schijn en ongerechtigheden, breidde zich zelve van 't oosten naar het westen, en zal ook over ons land komen. 22. Maar als de priesters zullen wanen, dat zij al het licht van Frya en van Jessos leer uitgedoofd hebben, dan zullen er in alle oorden menschen opstaan, die de waarheid in stilte onder elkander bewaard en voor de priesters verborgen hebben. Deze zullen wezen uit vorstelijk bloed, van priesterlijk bloed, van Slavonisch bloed en van Fryas bloed. Deze zullen hunne lampen en het licht buiten brengen, zoodat alle man de waarheid moge zien; zij zullen wee roepen over de daden der priesters en vorsten.

to outward poverty; and that they had overcome all sensual feelings, they took no wives. But if any young girl had made a false step, it was quickly forgiven. 19. They said, "The weak are to be assisted, and to save their souls men must give largely to the temple." 20. Acting in this way, they had wives and children without households, and were rich without working; but the people grew poorer and more miserable than they had ever been before. 21. This doctrine, which requires the priests to possess no further knowledge than to speak deceitfully, and to pretend to be pious while acting unjustly, spreads from east to west, and will come to our land also. 22. But when the priests fancy that they have entirely extinguished the light of Frya and Jesus, then shall all classes of men rise up who have quietly preserved the truth among themselves, and have hidden it from the priests. They shall be of princely blood of priests, slave blood, and Fryas blood. They will make their light visible, so that all men shall see the truth; they shall cry woe to the acts of the princes and the priests.

sie Armut auf den Strassen, und um frder zu beweisen, dass sie alle ihre Leidenschaften gettet htten, nahmen sie kein Weib. Doch, so irgendwo eine junge Tochter einen Fehltritt begangen hatte, so wurde ihr dies schnell vergeben. 19. Den Schwachen, sagten sie, sollte man helfen, und um seine eigene Seele zu behalten, sollte man der Kirche viel geben. 20. Dermassen hatten sie Weib und Kinder ohne Haushalt, und sie wurden reich, ohne zu werken. Aber das Volk ward viel rmer und mehr elend als bevor. 21. Diese Lehre, bei der die Priester keiner anderen Wissenschaft bedurften, als betrgerisch zu reden, frommen Scheines und Unrechtes zu pflegen, breitete sich von Osten nach Westen aus und wird auch ber unser Land kommen. 22. Aber wenn die Priester whnen werden, dass sie alles Licht von Fryas und von Jesus' Lehre ausgelscht haben werden, dann werden an allen Orten Menschen aufstehen, die Wahrheit in Stille unter sich wahrten und fr die Priester verborgen haben. Diese werden sein aus frstlichem Blute, aus priesterlichem Blute, aus slawonischem Blute und aus Fryas Blute. Diese werden ihre Lampen und das Licht hinaustragen, so dass allmnniglich Wahrheit sehen mag. Sie werden Wehe rufen ber die Taten der Priester und Frsten.

la povert esterna; soffocavano tutti i sentimenti sensuali, e non prendevano mogli. Se una giovane ragazza qualsiasi faceva un passo falso, era velocemente perdonata; il debole, dicevano, deve essere assistito, e per salvare le loro anime gli uomini devono elargire e donare largamente alla Chiesa. 20. Agendo in questa maniera, ebbero delle mogli e dei bambini senza famiglia, divennero ricchi senza lavorare; e le persone crebbero pi povere e pi miserabili di prima. 21. Questa dottrina, non richiede ai sacerdoti di possedere alcuna conoscenza ulteriore tranne quella di parlare disonesto, e fingere di essere pio, agendo nel contempo ingiustamente, diffusa dall'est all'ovest, arriver anche alla nostra terra. 22. Ma quando gli stravaganti sacerdoti che hanno spento interamente la luce di Frya e Jessos, faranno poi insorgere tutte le classi di uomini su quelli che avevano conservato tranquillamente la verit fra di loro, al riparo dai sacerdoti. Si sparger il sangue di principi di sacerdoti, di Slavi, e quello di Frya. E questi faranno in modo nella loro luminosa evidenza, che tutti gli uomini vedano la verit; e piangano di dolore per le azioni dei principi e dei sacerdoti.                 190

 

MS 141 - FRANA-S UTROSTE WILLE

 

01 A FORSTA ЄR WЄRHЄD MINNA ND

02 RJUCHT AM SKILUN FON A PRESTERA

03 WIKA - BLOD SKIL STRAMA - MEN ЄRUT

04 SKIL ET FOLK NYE KRFTA GARA FINDA-S

05 FOLK SKIL SINA FINDINGRIKHЄD TO MЄNIA*

06 NIA* WENDA - T LYDA-S FOLK SINA

07 KRFTA ND WI VSA WISDOM* - A SKIL

08 - UN A FALXA PRESTERA WЄI FAGA WERA

09 FON JRA WR-ALDA HIS GAST SKIL AL-

10 OMME ND ALLERWЄIKES ЄRA ND BI

11 - HROPA WERA - A ЄWA ЄR WR-ALDA

12 BI -T - ANFANG IN VS MOD LЄIDE SKILUN

13 ALLЄNA HЄRAD WERA - ЄR NE SKILUN

14 NЄNE ʘRA MASTERA NACH FORSTA NER

15 BASA NAVT NЄSA* AS ЄRA ЄR BI

16 MЄNA WILLE KЄREN SEND - N SKIL

17 FRYA JUWGJA ND JRA SKIL HIRA* JЄVA*

18 ALLЄNA SKNKA AN A WERKANDE

19 MNNISK* - AL AM SKIL ANFANGA

20 FJUWER USAND JЄR NЄI ATLAND SVN

21 KEN IS ND USAND JЄR LETER

22 SKIL ЄR LONGER NЄN PRESTER NER

23 TVANG VP JRA SA -

24 DEL-A TONʘMA HEL-LЄNJA

25 WAK! [p. 192]

26 SA LŮDA* FRANA-S UTROSTE WILLE -

27 ALLE WELLE FRYAS HELD - AN A NʘME

28 WR-ALDA-S FON FRYA ND ЄRE FRYHЄD

29 GRЄTE IK JO ND BIDDE JO - SAHWERSA

30 IK FALLA MACHTE ЄR IK FOLGSTER NʘMA

31 HЄDE - SA BIFEL IK JO TŮNTJA ЄR BURCH

32 FAM IS TO ЄRE BURCH MЄDЄAS-BLIK TIL HJUD / - DЄGUM*

 [BOEK VAN HELLENIA MS PAG. 141]

23. Tha forsta thr wrhd minna aend rjucht tham skilun fon tha prestera wika , blod skil strma , men thrut skil et folk nye kraefta gra . Findas folk skil sina findingrikhd to mna nitha wenda , thaet Lydas folk sina kraefta aend wi vsa wisdom . Tha skilun tha falxa prestera wi fgath wertha fon irtha . Wralda his gst skil alomme aend allerwikes rath aend bihropa wertha . Tha wa thr Wralda bi t anfang in vs mod lide , skilun allna hrad wertha , 24. thr ne skilun nne ra mstera , noch forsta , ner bsa navt nsa , as thra thr bi mna wille kren send . Thaen skil Frya juwgja aend Irtha skil hira jva allna skaenka an tha werkande maennisk . Altham skil anfanga fjuwer thusand jr ni Atland svnken is aend thusand jr lter skil thr longer nn prester ner tvang vp irtha sa . 25. Dela tonmath Hellnja , wk! [192] 26. S lda Frnas troste wille . 27. Alle welle Fryas held . An tha nme Wraldas , fon Frya , aend thre fryhd grte ik jo , aend bidde jo , sahwersa ik falla machte r ik en folgster nmath hde , s bifl ik jo Tntja thr Burchfm is to thre burch Mdasblik , til hjud dgum

23. De vorsten, die de waarheid liefhebben en het recht, die zullen van de priesters afwijken; het bloed zal stroomen, maar daaruit zal het volk nieuwe krachten vergaderen Findas volk zal zijne vindingrijkheid ten gemeenen nutte aanwenden, en Lydas volk zijne krachten, en wij onze wijsheid. Dan zullen de valsche priesters weggevaagd worden van de aarde; Wraldas geest zal alom en allerwege geerd en aangeroepen worden; de wetten die Wralda bij den aanvang in ons gemoed legde, zullen alleen gehoord worden; 24. daar zullen geene andere meesters, noch vorsten, noch bazen wezen, als die welke bij algemeene wil gekozen zijn; dan zal Frya juichen, en de Irtha zal hare gaven alleen schenken aan den werkenden mensch. Dit alles zal aanvangen vierduizend jaren nadat Atland verzonken is, en duizend jaren later zal er langer geen priester noch dwang op aarde zijn. 25. Dela toegenaamd Hellenia, waak! [193] 26. Zoo luidde Frnas uiterste wil. 27. Alle edele Friesen, heil! In den naam van Wralda, van Frya en der vrijheid groet ik u, en bid u zoo ik sterven mocht, eer ik eene opvolgster benoemd heb, dan beveel ik u Teuntja aan, die Burgtmaagd is op de burgt Medeasblik, tot op heden

23. The princes who love the truth and justice shall separate themselves from the priests; blood shall flow, but from it the people will gather new strength. Findas people shall contribute their industry to the common good, Lydas people their strength, and we our wisdom. Then the false priests shall be swept away from Irtha. Wr-aldas spirit shall be invoked everywhere and always; the laws that Wr-alda in the beginning instilled into our consciences shall alone be listened to. 24. There shall be neither princes, nor masters, nor rulers, except those chosen by the general voice. Then Frya shall rejoice, and Irtha will only bestow her gifts on those who work. All this shall begin in the year 4000 after the submersion of Atland, and a thousand years later there shall exist no longer either priest or oppression. 25. Dela, surnamed Hellenia - Watch! 26. Thus runs Franas last will: 27. All noble Children of Frya - Hail! 28. In the name of Wr-alda, of Frya, and of freedom, I greet you; and pray you if I die before I have named a successor, then I recommend to you Tuntia, who is burgh-femme in the burgh of Medeasblik; till now

23. Die Frsten, die Wahrheit minnen und Recht, die werden vor den Priestern weichen. Das Blut wird strmen ; aber daraus wird das Volk neue Krfte sammeln. Findas Volk wird seine Findigkeit zu gemeinem Nutzen anwenden und Lydas Volk seine Krfte und wir unsere Weisheit. Dann werden die falschen Priester von der Erde weggefegt werden. Wraldas Geist wird allum und allerwege geehrt und angerufen werden. Die Gesetze , welche Wralda am Anfang in unser Gemt legte, werden allein gehrt werden ; 24. da werden keine anderen Meister, noch Frsten, noch Obmnner sein, als diejenigen, die bei gemeinem Willen gekret sein werden. Dann wird Frya jauchzen und Irtha wird ihre Gaben allein schenken dem werkenden Menschen. Dies alles wird anfangen viertausend Jahre nachdem Atland versunken ist , und tausend Jahre spter wird da lnger kein Priester noch Zwang auf Erden sein. 25. Dela, zugenannt Hellenja. Wache! 26. So lautete Franas letzter Wille. 27. Allen edlen Fryas, Heil! 28. In dem Namen Wraldas und der Freiheit grsse ich euch und bitte ich euch, wenn ich sterben sollte, ehe ich eine Nachfolgerin ernannt habe, so empfehle ich euch Tntja, die Burgmaid ist auf der Burg Medeasblik : bis auf den heutigen Tag

23. I principi che amano la verit e la giustizia si separeranno dai sacerdoti; il sangue scorrer, ma da questo le persone trarranno nuova forza. Il popolo di Finda contribuir con il loro lavoro, quello di Lyda, con la forza, e noi con la saggezza al bene comune. I falsi sacerdoti saranno spazzati via dalla terra. Lo spirito di Wr-Alda sar invocato ovunque e per sempre; e le sue leggi che allinizio ha instillato nelle nostre coscienze saranno le sole ascoltate. 24. Non ci saranno n principi, n padroni, n governatori, eccetto quelli scelti dalla voce del popolo. Poi Frya si rallegrer, e la terra conceder soltanto i suoi regali a quelli che lavorano. Tutto questo inizier 4.000 anni dopo la sommersione di Atland, e 1.000 anni pi tardi l non esisteranno pi n sacerdoti n oppressione. 25. Dela, soprannominata Hellenia, La sorvegliante!                 192

 

MS 142  p. 194 - GʘSA

 

 

 

01 IS HJU A BESTA -

 

ET HE GʘSA 02 NЄI LЄTEN

 

02 ALLE MNNISKA HELD -

03 IK NV NЄNE ЄRE-MODER BINOMAD RVCH

04 DAM IK NЄNE NISTE - ND ET IS JO BETER

05 NЄNE MODER TO HVANDE AS ЄNE HWЄR VP I JO

06 NAVT FORLЄTA NE MЄI - ARGE

07 TID IS FORBI FAREN - MEN ЄR KVMT EN

08 OERE - IRA HE HJA NAVT NE BRAD

09 ND WR-ALDA HE HJA NAVT NE SKЄREN -

10 - HJU KVMT UT ET ASTA - UT-A BOSMA

11 ЄRA PRESTERA WЄI - SA FЄLO LЄD SKIL

12 HJU BRODA - T JRA -T BLOD ALGADVR

13 NAVT DRINKA NE KN FON HIRA VRSLЄJANA

14 BERNUM - JUSTRENESSE SKIL HJU IN

15 - OVERNE GAST ЄRA MNNISKA SPRЄDA

16 LIK TONGAR-IS WOLKA OVIRET SVNNE

17 LJUCHT - ALOM ND ALLERWЄIKES SKIL

18 LEST ND DROCHTEN BIDRYF WI FRYHЄD

19 KAMPA ND RJUCHT - RJUCHT ND FRYHЄD

20 SKILUN SWIKA ND WI MI AM - MEN

21 ESSE WINST SKIL HJARA VRLIAS WROCHTA -

22 / FON / RJU WORDA SKILUN VSA FTERKVMANDE

23 AN HJARA LJUDA ND SLAVONA A BIJUT

24 NESSE LЄRA - HJA SEND MЄNA LJAVDA

25 - FRYHЄD ND RJUCHT - T FORMA SKILUN

26 HJA GLORA FTERNЄI WI JUSTRENESSE

27 KMPA ALONT ET HEL ND KLR IN JAHW

28 - LIKES HIRT ND HOLLE WR - N SKIL

29 TVANG FON JRA FAGAD WERA - LIK TONGARS

30 WOLKA RVCH STORNE-WIND - ND ALLE

31 DROCHTEN BIDRYV NE SKIL ЄR JEN

32 NAWET NAVT NE FORMŮGA . GʘSA .

 

[MS 142] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

IS HJU A BESTA .

 

ET HE GʘSA NЄILЄTEN .

 

ALLE MNNISKA HELD ! IK NV NЄNE ЄREMODER BINOMAD , RVCHDAM IK NЄNE NISTE ND ET IS JO BETER NЄNE MODER TO HVANDE AS ЄNE HWЄR VP I JO NAVT FORLЄTA NE MЄI . ARGE TID IS FORBI FAREN , MEN ЄR KVMT EN OERE . IRA HE HJA NAVT NE BRAD ND WRALDA HE HJA NAVT NE SKЄREN . HJU KVMT UT ET ASTA , UTA BOSMA ЄRA PRESTERA WЄI . SA FЄLO LЄD SKIL HJU BRODA , T JRA T BLOD ALGADVR NAVT DRINKA NE KN FON HIRA VRSLЄJANA BERNUM . JUSTRENESSE SKIL HJU INOVERNE GAST ЄRA MNNISKA SPRЄDA LIK TONGARIS WOLKA OVIRET SVNNELJUCHT . ALOM ND ALLERWЄIKES SKILLEST ND DROCHTEN BIDRYF WI FRYHЄD KAMPA ND RJUCHT . RJUCHT ND FRYHЄD SKILUN SWIKA ND WI MI AM , MEN ESSE WINST SKIL HJARA VRLIAS WROCHTA /FON/ RJU WORDA SKILUN VSA FTERKVMANDE AN HJARA LJUDA ND SLAVONA A BIJUTNESSE LЄRA . HJA SEND MЄNA LJAVDA , FRYHЄD ND RJUCHT . T FORMA SKILUN HJA GLORA FTERNЄI WI JUSTRENESSE KMPA ALONT ET HEL ND KLR IN JAHW[EH]LIKES HIRT ND HOLLE WR - N SKIL TVANG FON JRA FAGAD WERA - LIK TONGARSWOLKA RVCH STORNE-WIND ND ALLE DROCHTEN BIDRYV NE SKIL ЄR JEN NAWET NAVT NE FORMŮGA . GʘSA .

 [BOEK VAN GOSA MS PAG. 142]

is hja tha besta . 29. Thet heth Gsa nilten . 30. Alle maenniska held . 31. Ik naev nne remoder binomad thrvchdam ik nne niste , aend et is jo bter nne Moder to haevande as ne hwr vp i jo navt forlta ne mi . 32. Arge tid is forbi fren , men thr kvmt en there . Irtha heth hja navt ne baerad aend Wralda heth hja navt ne skren . Hju kvmt ut et sta ut a bosma thra prestera wi . 33. S flo ld skil hju broda , thaet Irtha t blod algdvr navt drinka ne kaen fon hira vrsljana bernum . Thjustrenesse skil hju in overne gst thra maenniska sprda , lik tongar is wolka oviret svnneljucht . Alom aend allerwikes skil lest aend drochten bidryf with fryhd kmpa aend rjucht . Rjucht aend fryhd skilun swika aend wi mith tham . 34. Men thesse winst skil hjara vrlias wrochta . Fon thrju worda skilun vsa aefterkvmande an hjara ljuda aend slvona tha bithjutnesse lra . Hja send mna ljavde , fryhd aend rjucht . Thaet forma skilun hja glora , aefterni with thjustrenesse kaempa al ont et hel aend klaer in hjawlikes hirt aend holle waerth . Thaen skil tvang fon irtha fgad wertha , lik tongarswolka thrvch stornewind , aend alle drochten bidryv ne skil thr aejen nawet navt ne formga . 35. Gsa . [194]

is zij de beste. 29. Dit heeft Gsa nagelaten. 30. Alle menschen heil. 31. Ik heb geene Eeremoeder benoemd, omdat ik geene wist, en omdat het u beter is geene Moeder te hebben, dan eene waarop gij u niet verlaten kunt. 32. Een booze tijd is voorbijgegaan, maar daar komt nog een andere. Irtha heeft hem niet gebaard, en Wralda heeft hem niet geschapen. Hij komt uit het oosten, uit den boezem der priesteren weg. 33. Zoo veel leed zal hij broeden, dat Irtha het bloed niet zal kunnen drinken van hare verslagene kinderen. Duisternis zal hij over den geest der menschen spreiden, gelijk donderwolken over het zonnelicht. Alom en allerwege zullen list en geweld tegen vrijheid en recht kampen. Vrijheid en recht zullen bezwijken en wij met haar. 34. Maar deze winst zal hun verlies uitwerken. Van drie woorden zullen onze nakomelingen aan hunne lieden en slaven de beteekenis leeren. Zij zijn algemeene liefde, vrijheid en recht. In het eerst zullen zij schitteren, daarna met duisternis kampen, totdat het helder en klaar wordt in ieders hart en hoofd. Dan zal de dwang van de aarde gevaagd worden, gelijk de donderwolken door den stormwind, en alle geweld zal niets meer daar tegen vermogen. 35. Gsa. [195]

she is the best. 29. This Gosa has left behind her: 30. Hail to all men! 31. I have named no folk-mother, because I knew none, and because it is better for you to have no folk-mother than to have one you cannot trust. 32. One bad time is passed by, but there is still another coming. Irtha has not given it birth, and Wr-alda has not decreed it. It comes from the east, out of the bosom of the priests. 33. It will breed so much mischief that Irtha will not be able to drink the blood of her slain children. It will spread darkness over the minds of men like storm-clouds over the sunlight. Everywhere craft and deception shall contend with freedom and justice. Freedom and justice shall be overcome, and we with them. 34. But this success will work out its own loss. Our descendants shall teach their people and their slaves the meaning of three words; they are: "Universal Law", "Freedom", and "Justice". At first they shall shine, then struggle with darkness, until every mans head and heart has become bright and clear. Then shall oppression be driven from Irtha, like the thunder-clouds by the storm-wind, and all deceit will cease to have any more power. 35. Gosa.

ist sie die beste. 29. Dies hat Gosa nachgelassen. 30. Allen Menschen Heil! 31. Ich habe keine Ehrenmutter ernannt, weil ich keine wusste, und es ja besser ist, keine Mutter zu haben, als eine, auf die ihr euch nicht verlassen knnt. 32. Arge Zeit ist vorbeigefahren, aber es kommt noch eine andere. Irtha hat sie nicht geboren und Wralda hat sie nicht geschaffen. Sie kommt aus dem Osten, aus dem Busen der Priester her. 33. So viel Leid wird sie brten, dass Irtha das Blut ihrer erschlagenen Kinder allesamt nicht wird trinken knnen. Finsternis wird sie ber die Geister der Menschen ausbreiten, wie die Donnerwolken ber das Sonnenlicht. Allum und allewege wird List und Gtzentreiben wider Freiheit und Recht kmpfen. Recht und Freiheit wer den erliegen und wir mit ihnen. 34. Aber dieser Gewinn wird ihren Verlust erwirken. Von den drei Worten werden unsere Nachkommen ihre Leute und Sklaven die Bedeutung lehren: sie sind - gemeine Liebe, Freiheit und Recht. Zuerst werden sie erglnzen, darnach mit Finsternis kmpfen so lange, bis es hell und klar in jedwedem Herzen und Haupte wird. Dann wird Zwang von der Erde fortgefegt werden wie Donnerwolken vom Sturmwind, und alles Gtzentreiben wird dagegen nichts mehr vermgen. 35. Gosa.

MS 143 KONE-RED

 

 

 

01 [] MIN ЄLA HVON EN FTER IT BOK SKR-

02 [Є]VEN - IT WIL IK BOPPA ELLA DVA - VMBE

03 T -ER IN MIN STAT NЄN BURCH OVIR IS -

04 HWЄR IN A BЄRTNESA VP-SKRЄVEN WRDE

05 LIK TO FARA - MIN NʘME IS KONE-RЄD

06 MIN TAT-HIS NʘME WAS FREO-RIK - MIN

07 MEM-HIS NʘME WIL-JOW - AFTER TAT-HIS

08 DAD BEN IK TO SINA FOLGAR KЄREN - ND

09 A -K FIFTICH JЄR TELDE KAS MEN MY TO

10 VRSTE GRЄVETMAN - MIN TAT HE

11 SKRЄVEN HO A LINDA-WRDA ND A LJUD

12 - GARDNE VRDILGEN SEND LINDA-HЄM IS

13 JETA WЄI - A LINDA-WRDA FAR EN DЄL - A

14 NOR-LIKA LJUD-GARDNE SEND RVCH ENE

15 SALTA SЄ BIDELVEN - T BRŮWSENDE HEF

16 SLIK AN A HRING-DIK ЄRE BURCH - LIK

17 TAT MEL HE SA SEND A HAVA-LASA

18 MNNISKA TO GVNGEN ND HAVON HŮS -

19 KES BVWED BINNA A HRING-DIK ЄRE BURCH -

20 - ЄRVMBE IS T ROND-DЄL NW

21 LJVD-WЄRD HЄTEN - A STJURAR SEGA

22 LJV-WRD MEN T IS WAN-SPRЄKE -

23 BI MINA [FOUT: MIN] JŮGED WAS -T ʘRE LAND T

24 BŮTA A HRING-DIK LEID - AL POL ND

25 BROK - MEN FRYA-S FOLK IS DIGER ND

26 FLITICH - HJA WRDON MOD NER WIRG

27 RVCHDAM HJARA DOL TO A BESTA [FOUT ? : TOALESTA] LЄIDE -

28 RVCH SLATA TO DELVANE ND KADIKA

29 TO MAKJANE FON A GRVND ЄR ŮT

30 - A SLATA KЄM - ALSA HVON WI WITHER

31 EN GODE HЄM BŮTA A HRING-DIK - ЄR

32 JU DANTE HET FON EN HOF RЄ

 

[MS 143] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

MIN* ЄLA HVON EN FTER IT BOK SKR[Є]VEN . IT WIL IK BOPPA ELLA DVA . VMBE T ER IN MIN STAT NЄN BURCH OVIR IS , HWЄRIN A BЄRTNESA VPSKRЄVEN WRDE LIK TOFARA .

 

MIN NʘME IS KONERЄD MIN TATHIS NʘME WAS FREORIK . MIN MEMHIS NʘME WILJOW . AFTER TATHIS DAD BEN IK TO SINA [VP]FOLGAR KЄREN ND A [I]K FIFTICH JЄR TELDE , KAS MEN MY TO VRSTE GRЄVETMAN . MIN TAT HE SKRЄVEN , HO A LINDAWRDA ND A LJUDGARDNE VRDILGEN SEND . LINDAHЄM IS JETA WЄI , A LINDAWRDA FAR EN DЄL . A NORLIKA LJUDGARDNE SEND RVCH ENE SALTA SЄ BIDELVEN . T BRŮWSENDE HEF SLIK AN A HRINGDIK ЄRE BURCH . LIK TAT MEL HE , SA SEND A HAVALASA MNNISKA TOGVNGEN ND HAVON HŮSKES BVWED BINNA A HRINGDIK ЄRE BURCH . ЄRVMBE IS T RONDDЄL NW LJVDWЄRD HЄTEN . A STJURAR SEGA LJVWRD , MEN T IS WANSPRЄKE . BI MIN JŮGED WAS T ʘRE LAND , T BŮTA A HRINGDIK LEID , AL POL ND BROK* , MEN FRYAS FOLK IS DIGER* ND FLITICH . HJA WRDON MOD NER WIRG RVCHDAM HJARA DOL TOALESTA LЄIDE , RVCH SLATA TO DELVANE ND KADIKA TO MAKJANE FON A GRVND ЄR ŮTA SLATA KЄM . ALSA HVON WI WITHER EN GODE HЄM BŮTA A HRINGDIK , ЄR JU DANTE HET FON EN HOF , RЄ

 

* Aantekeningen

 

Het begin ontbreekt.

KONERЄD, zoon van FREDORIK en WILJOW

POL ND BROK - MOERASGEBIED (POELEN EN BROEKLANDEN).

(VN)DIGER - (ON)GEDEGEN.

 

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 143]

194 Thet skrift fon Konerd . Min thla haevon in aefter thit bok skrven . Thit wil ik boppa ella dva , vmbe thaet er in min stt nn burch ovir is , hwrin tha brtnesa vp skrven wrde lik to fra . Min nme is Konerd , min tt his nme was Frthorik , min mem his nme Wiljow . After tt his dd ben ik to sina folgar kren , aend tha k fiftich jr taelde ks men mij to vrste grvetmaen . Min tt heth skrven ho tha Linda wrda aend tha Ljudgrdne vrdilgen send . Lindahm is jeta wi , tha Linda wrda far en dl , tha northlikka Ljudgrdne send thrvch thene salta s bidelven . That brwsende hef slikt an tha hringdik thre burch . Lik tt melth heth , s send tha hvalsa maenniska to gvngen aend hvon hskes bvwad binna tha hringdik thra burch . Thrvmbe is thaet ronddl nw Ljvdwerd hten . Tha stjurar segath Ljvwrd , men thaet is wansprke . Bi mina jged was t re lnd , thaet bta tha hringdik lid , al pol aend brok . Men Fryas folk is diger aend flitich , hja wrdon mod ner wirg , thrvchdam hjara dol to tha besta lide . Thrvch slta to delvane aend kdika to mkjane fon tha grvnd thr t a slta km , alsa haevon wi wither en gode hm bta tha hringdik , thr thju dnte het fon en hof , thr

Het geschrift van Konerd. Mijne voorouders hebben achtereenvolgens dit boek geschreven. Dit wil ik bovenal doen, omdat in mijne staat geene burgt overig is, waarin de gebeurtenissen opgeschreven worden gelijk te voren. Mijn naam is Konereed (Koenraad), mijn vaders naam was Frthorik, mijne moeders naam was Wiljow. Na mijn vaders dood ben ik tot zijn opvolger gekozen. Toen ik vijftig jaren telde, koos men mij tot opperste Grevetman. Mijn vader heeft beschreven, hoe de Lindaoorden en de Liudgaarden verwoest zijn. Lindahem is nog weg, de Lindaoorden voor een deel, de noordelijke Liudgaarden zijn door de zoute zee bedolven. Het bruissende zeewater slikt aan den ringdijk der burgt. Gelijk mijn vader vermeld heeft, zijn de van have beroofde menschen heengegaan en hebben huisjes gebouwd binnen den ringdijk der burgt, daarom is dat ronddeel nu Liudwerd geheeten. De zeelieden zeggen Liuwerd, maar dat is wanspraak. In mijne jeugd was het andere land, dat buiten den ringdijk ligt, alles poel en broek. Maar Fryas volk is wakker en vlijtig, zij werden moede noch mat, omdat hun doel ten beste geleidde. Door slooten te delven en kadijken te maken van de aarde die uit de slooten kwam, hebben wij weder een goede hemrik buiten den ringdijk, die de gedaante heeft van een hoef, drie

The writings of Konered. Chapter I: My forefathers have written this book in succession - 1. I will do the same, the more because there exists no longer in my state a burgh on which events are inscribed as used to be the case. My name is Konered. My fathers name was Frethorik, my mothers name was Wiliow. After my fathers death I was chosen as his successor. When I was fifty years old I was chosen for chief reeve. 2. My father has written how the Lindawrda and Liudgarda were destroyed. Lindahem is still lost, the Lindawrda partially, and the north Liudgarda is still concealed by the salt sea. The foaming sea washes the ramparts of the burgh. As my father has mentioned, the people, being deprived of their harbour, went away and built houses inside the ramparts of the burgh; therefore that complete circuit is called Liudwerd. The navigators say Liuwrd, but that is nonsense. 3. In my youth there was a portion of land lying outside the rampart all mud and marsh; but Fryas people were neither tired nor exhausted when they had a good object in view. By digging ditches, and making dams of the mud that came out of the ditches, we recovered a good space of land outside the rampart, which had the form of a hoof three

Die Schrift von Konered. Kapitel I. Meine Ahnen haben nacheinander dieses Buch geschrieben. 1. Das will ich berdies tun, weil in meinem Staat keine Burg brig ist, an der die Geschehnisse aufgeschrieben werden wie bevor. Mein Name ist Konered, meines Vaters Name Frethorik, meiner Mutter Name ist Wiljow. Nach meines Vaters Tod bin ich zu seinem Nachfolger gekoren, und als ich fnfzig Jahr zhlte, kor man mich zum obersten Grevetmann. 2. Mein Vater hat beschrieben, wie die Linda-Orte und die Ljudgrten zerstrt worden sind. Lindahem ist noch weg, die Linda-Orte zu einem Teile, die nrdlichen Ljudgrten sind durch die salzige See verschlungen. Das brausende Haff schlingt an dem Ringdeich der Burg. Wie mein Vater es berichtet hat, sind die habelosen Menschen hingegangen und haben Huschen gebauet innerhalb des Ringdeiches der Burg. Darum ist der Rundteil nun Ljudwerd geheissen. Die Seeleute sagen Ljuwrd, aber das ist Fehlsprache. 3. In meiner Jugend war das andere Land, das ausserhalb des Ringdeiches liegt, alles Pfuhl und Bruch. Aber Fryas Volk ist wacker und fleissig, sie werden weder mde noch mrbe, weil ihr Ziel zum Besten fhrt. Durch Ausheben von Grben und Bauen von Kaideichen aus Erde, die aus den Grben kam, erhielten wir wieder eine gute Heimsttte ausserhalb des Ringdeiches, welche die Gestalt eines Hufes hat, drei 194

MS 144 FRYSO p. 196

 

 

 

01 PЄLA AST WARH [FOUT: AST-WAR] RЄ PЄLA SŮD-WA[R ND]

02 RЄ PЄLA WEST-WAR MЄTEN HJU[D-]

03 DЄGUM SEND WI TO DVANDE -PЄLA

04 TO HЄJANDE VMB - ЄNE HAVE TO WINNANDE

05 ND MIЄN VMB - VSA HRING-DIK TO

06 BISKIRMENDE - JEF  -ET WERK RЄD SY - SA

07 SKILUN WI STJŮRAR UT-LVKA - BI MIN

08 JŮGED STAND -ET HYR BJŮSTRE OM -TO -

09 MEN JUD SEND A HŮSKES AL HŮSA ЄR

10 AN RЄJA STAN - AND LEK ND BREK ЄR

11 MI ERMODE HIR IN GLUPT WЄRON

12 SEND RVCH FLIT ABUTA DRЄVEN -

13 FON HIR UT MЄI ALLERA MNNALIK LЄRA

14 T WR-ALDA VSA AL-FODER AL SINA

15 SKEPSELA FOT - MITS T HJA MOD HAL-

16 DE ND MNLIK ʘERUM HELPA WILLE -

17 NV WIL IK VR FRYSO SKRIVA -

 

18 FRYSO ЄR AL WELDICH WЄRE RVCH

19 SIN LJUD WR AK TO VRSTE GRЄVE KЄREN

20 RVCH STAVEREN-S OMME-LANDAR - HI

21 SPOT MI VSA WISA FON LAND-WЄR

22 ND SЄ-KMPA - ЄRVMBE HE -ER EN

23 SKOL STIFT HWЄR IN A KNAPA FJUCHTA

24 LЄRA NЄI KRЄKALANDAR WYSA - N

25 IK LAV T I T DЄN HE VMB T

26 JONGK-FOLK AN SIN SNʘR TO BINDANE -

27 IK HV MIN BROER ЄR AK HIN SKIK

28 A -S NV JAN JЄR LЄDEN - HWAND TOCHT IK

29 NV WI NЄNE MODER LʘNGER NAVT NVE

30 VMBE A ЄNEN JEN A ʘRE TO BI-

31 SKIRMANDE ACH IK DUBBEL TO WAKANE

32 T HI VS NЄN MASTER NE WR .

 

[MS 144] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

PЄLA* ASTWAR RЄ PЄLA SŮDWA[R ND] RЄ PЄLA WESTWAR MЄTEN . HJUDDЄGUM SEND WI TO DVANDE PЄLA* TO HЄJANDE VMB ЄNE HAVE TO WINNANDE ND MIЄN* VMB VSA HRINGDIK TO BISKIRMENDE . JEF ET WERK RЄD SY , SA SKILUN WI STJŮRAR UTLVKA . BI MIN JŮGED STAND ET HYR BJŮSTRE OM TO , MEN JUD SEND A HŮSKES AL HŮSA ЄR AN RЄJA STAN - AND LEK ND BREK* ЄRMI ERMODE HIR INGLUPT WЄRON , SEND RVCH FLIT ABUTA DRЄVEN . FONHIRUT MЄI ALLERA MNNALIK LЄRA , T WRALDA VSA ALFODER AL SINA SKEPSELA FOT , MITS T HJA MOD HALDE ND MNLIK ʘERUM HELPA WILLE . NV WIL IK VR FRYSO SKRIVA . FRYSO ЄR AL WELDICH WЄRE RVCH SIN LJUD , WR AK TO VRSTE GRЄVE KЄREN RVCH STAVERENS OMMELANDAR . HI SPOT MI VSA WISA FON LANDWЄR ND SЄKMPA . ЄRVMBE HE ER EN SKOL STIFT , HWЄRIN A KNAPA FJUCHTA LЄRA NЄI KRЄKALANDAR WYSA . N [ACH ?] IK LAV , T I T DЄN HE VMB T JONGKFOLK AN SIN SNʘR TO BINDANE* . IK HV MIN BROER ЄR AK HIN SKIK . A [T ?] [I]S NV JAN JЄR LЄDEN , HWAND < TOCHT IK > NV WI NЄNE MODER LʘNGER NAVT NVE VMBE A ЄNEN JEN A ʘRE TO BISKIRMANDE , ACH IK DUBBEL TO WAKANE , T HI VS NЄN MASTER NE WR .

 

* Uitdrukkingen

 

BREK - LEK ND BREK - GEBREK AAN ALLES

SNʘR - VMB T JONGKFOLK AN SIN SNʘR TO BINDANE - OM DE JEUGD AAN ZICH TE BINDEN (ALS MET EEN SNOER).

 

* Aantekeningen

 

PЄLA = HALFTIJ ofwel 6 km.

PЄLA = HEIPALEN

MIЄN = METEEN

 

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 144]

pla stwarth , thr pla sdwarth aend thr pla wstwarth mten . 4. Hjud dgum send wi to dvande ae pla to hjande , vmb ne hve to winnande aend mith n vmb vsa hringdik to biskirmande . Jef et werk rd sy , s skilun wi stjurar utlvka . Bi min jged stand et hyr bjstre om to , men hjud send tha hskes 196 al hsa thr an rja stn . 5. And lek aend brek thr mith ermode hir in glupt wron , send thrvch flit a buta drven . Fon hir ut mi allera maennalik lra , thaet Wralda vsa Alfoder , al sina skepsela fot , mits thaet hja mod halde aend maenlik therum helpa wille . Caput II. Nv wil ik vr Friso skriva . 1. Friso thr al weldich wre thrvch sin ljud , waerth k to vrste grve kren thrvch Staverens ommelandar . Hi spot mith vsa wisa fon lnd wr aend skaempa , thrvmbe heth er en skol stift hwr in tha knpa fjuchta lra ni Krkalandar wysa . Thaen ik lv thaet i thaet dn heth vmb thaet jongk folk an sin snr to bindane . Ik haev min brother thr k hin skikt , tha s nv thjan jr lden . Hwand tocht ik nv wi nne Moder lnger navt naeve , vmbe tha nen aejen tha re to bi skirmande , ch ik dubbel to wkane thaet hi vs nn mster ne waerth .

palen oostwaarts, drie palen zuidwaarts en drie palen westwaarts gemeten. 4. Heden ten dagen zijn wij bezig waterpalen te heijen om eene haven te maken en meteen om onzen ringdijk te beschermen. Als het werk gereed is, zullen wij zeelieden uithalen. In mijne jeugd stond het er hier raar voor, maar tegenwoordig zijn de huisjes reeds huizen, die in reijen staan. [197] 5. Leken en gebreken, die met de armoede waren ingeslopen, zijn door vlijt uitgedreven. Hieruit kan iedereen leeren, dat Wralda, onze Alvader, al zijne schepselen voedt, mits dat zij moed houden en elkanderen willen helpen. Hoofdstuk II. Nu wil ik over Friso schrijven. 1. Friso die reeds machtig was door zijne manschappen, werd ook tot opperste Grevetman gekozen door Stavorens omme landers. Hij spotte met onze wijze van landverdediging en zeestrijden. Daarom heeft hij eene school gesticht, waarin de knapen leeren vechten naar de wijze der Krekalanders. Doch ik geloof, dat hij dat gedaan heeft om het jongvolk aan zijn snoer te binden. Ik heb mijn broeder ook daar heen gezonden, dat is nu tien jaren geleden. Want dacht ik, nu wij geene Moeder langer hebben, om den een tegen den ander te beschermen, behoor ik dubbel te waken, opdat hij niet meester over ons wordt.

poles eastwards, three southwards, and three westwards. 4. At present we are engaged in ramming piles into the ground to make a harbour to protect our rampart. When the work is finished we shall attract navigators. In my youth it looked very queer, but now there stands a row of houses. 5. Leaks and deficiencies produced by poverty have been remedied by industry. From this men may learn that Wr-alda, our Alfeder, protects all his creatures, if they preserve their courage and help each other. Chapter II: Now I will write about Friso - 1. Friso, who was already powerful by his troops, was chosen chief reeve of the districts round Staveren. He laughed at our mode of defending our land and our sea fights; therefore he established a school where the boys might learn to fight in the Krekalandar manner, but I believe that he did it to attach the young people to himself. I sent my brother there ten years ago, because I thought, now that we have not got any folk-mother, it behoves me to be doubly watchful, in order that he may not become our master.

Pfhle ostwrts, drei Pfhle sdwrts und drei Pfhle westwrts gemessen. 4. Heutzutage sind wir dabei, Wasserpfhle einzurammen, um einen Hafen zu gewinnen und zugleich unseren Ringdeich zu beschirmen. Sobald das Werk vollendet ist, werden wir Seeleute darin aussetzen. In meiner Jugend stand es hier kraus, aber heute sind die Huschen schon Huser, die in Reihen stehen. 5. Und Mngel und Gebrechen, die mit Armut sich hier eingeschlichen hatten, sind durch Fleiss ausgetrieben worden. Hieraus kann ein jeder lernen, dass Wralda, unser Allerhlter , alle seine Geschpfe ernhrt, so sie Mut behalten und einander mnnlich helfen wollen. Kapitel II. Nun will ich ber Friso schreiben. 1. Friso, der bereits durch seine Leute machtvoll war, wurde zum obersten Grevetmann gekoren durch die Umlnder Staverens. Er trieb den Spott mit unserer Weise der Landwehr und des Seekampfes. Darum hat er eine Schule gegrndet, in der Knaben nach Art der Krekalnder fechten lernen. Doch ich glaube, dass er das getan hat, um das junge Volk an seine Schnur zu binden. Ich habe meinen Bruder auch dahin geschickt : das ist nun zehn Jahre her. Denn, dachte ich, nun wir nicht lnger eine Mutter haben, um den einen gegen den anderen zu schirmen, so geziemt es mir, zweifach zu wachen, dass er nicht Herr uber uns wird.                

MS 145 p. 198

 

 

 

01 GOSA NE VS NЄNE FOLGSTERE NʘME .

02 ЄR VR NIL IK NЄN ORDЄL NE FELLA - MEN

03 ЄR SEND JETA ALDA RG-ENKANDE MN-

04 NISKA ЄR MЄNE T HJU -T ЄR-VR MI

05 FRYSO ЄNIS WRDEN IS - A GOSA FALLEN

06 WAS A WILDON A LJUD FON ALLE WRD

07 - A ЄNE ʘERE MODER KJASA - MEN FRYSO

08 ЄR TO DVANDE WЄRE VMB EN RIK TO

09 FARA HIM SELVA TO MAKJANE FRYSO

10 NE GERDE NЄN RЄD NER BODO[N]  FON

11 TEX-LAND - AS A BODON ЄRA LAND-

12 - SATUM TO HIM KЄMON SPREK -I NDE

13 KЄ - GOSA SЄID -ER WAS FЄR-SJANDE

14 WЄST - ND WISER [AS] ALLE GRЄVA  ETSЄMNE

15 ND ACH NЄDE HJU NЄN LJUCHT NER

16 KLARHЄD IN JUSE SЄKE NE FVNDEN .

17 ЄRVMBE NЄDE HJU NENE MOD HAN

18 VMB ЄNE FOLGSTERE TO KJASANE - ND

19 VMB ЄNE FOLGSTERE TO KJASANE ЄR

20 TVYVELIK WЄRE ЄR HE HJU BALD

21 IN SJAN - ЄRVMBE HE HJU IN HJARA

22 UTROSTE WILLE SKRЄVEN T IS JOW

23 BЄTRE NЄNE MODER TO HVANDE

24 AS ЄNE HWЄR VPPA JO SELVA NAVT FOR-

25 LЄTA NE MЄI - FRYSO HЄDE FŮL SIAN .

26 BI ORLOCH WAS -ER VPBROCHT - AND

27 FON A HRENKUM ND LESTUM ЄRA

28 GVLUM ND FORSTUM HED -ER KREK SA

29 FŮL LЄRED ND GE AS -ER NЄDICH HЄDE

30 VMBE A ʘRA GRЄVA  TO WЄIANDE

31 HWЄR HI HJAM WILDE SJAN [FOUT: SJA] HIR

32 HO -R ЄRMI TO GVNGEN IS .

 

[MS 145] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

GOSA NE VS NЄNE FOLGSTERE NʘME . ЄRVR NIL IK NЄN ORDЄL NE FELLA* , MEN ЄR SEND JETA ALDA RGENKANDE MNNISKA , ЄR MЄNE T HJU T ЄRVR MI FRYSO ЄNIS WRDEN IS* . A GOSA FALLEN WAS , A WILDON A LJUD FON ALLE WRDA ЄNE ʘERE MODER KJASA , MEN FRYSO , ЄR TO DVANDE WЄRE VMB EN RIK TOFARA HIMSELVA TO MAKJANE , FRYSO (2x) NE GERDE NЄN RЄD NER BODON FON TEXLAND . AS A BODON ЄRA LANDSATUM TO HIM KЄMON SPREK I NDE KЄ: GOSA < SЄID ER> WAS FЄRSJANDE WЄST ND WISER [AS] ALLE GRЄVA ETSЄM[I]NE ND ACH NЄDE HJU NЄN LJUCHT NER KLARHЄD IN JUSE SЄKE NE FVNDEN . ЄRVMBE NЄDE HJU NENE MOD HAN VMB ЄNE FOLGSTERE TO KJASANE ND VMB ЄNE FOLGSTERE TO KJASANE ЄR TVYVELIK WЄRE . ЄR HE HJU BALD INSJAN . ЄRVMBE HE HJU IN HJARA UTROSTE WILLE SKRЄVEN: T IS JOW BЄTRE NЄNE MODER TO HVANDE AS ЄNE , HWЄRVPPA [J] JOSELVA NAVT FORLЄTA NE MЄI . FRYSO HЄDE FŮL SIAN . BI ORLOCH WAS ER VPBROCHT ND FON A HRENKUM ND LESTUM* ЄRA GVLUM ND FORSTUM HED ER KREK SA FŮL LЄRED ND GE* AS ER NЄDICH HЄDE VMBE A ʘRA GRЄVA TOWЄIANDE , HWЄR HI HJAM WILDE . SJA HIR , HO R ЄRMI TOGVNGEN IS .

 

* Uitdrukking

 

ORDЄL - ЄRVR NIL IK NЄN ORDЄL NE FELLA - DAAROVER WIL IK GEEN OORDEEL VELLEN.

ЄNIS - T HJU T ЄRVR MI FRYSO ЄNIS WRDEN IS - DAT ZIJ HET DAAROVER MET FRISO EENS GEWORDEN IS.

 

* Aantekening

 

LЄRED ND GE. Ottema vertaalt GE met VERGAARD. Onzeker.

 

 

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 145]

Gosa neth vs nne folgstere nmeth , thr vr nil ik nn ordl ne fella , men thr send jeta alda aerg thenkande maenniska , thr mne thaet hju t thr vr mith Friso nis wrden is . Th Gosa fallen was , th wildon tha ljud fon alle wrda ne there Moder kjasa . Men Friso thr to dvande wre vmb en rik to fara him selva to mkjane , Friso ne grde nn rd ner bodo fon Texland . As tha bodon thra Landstum to him kmon , sprek i aende kth . Gosa sid er was frsjande wst aend wiser as alle grva tseemne aend thach nde hju nn ljucht nr klrhd in thjuse ske ne fvnden , thrvmbe nde hju nne mod hn vmb ne folgstere to kjasane , aend vmb ne folgstere to kjasane thr tvyvelik wre , thr heth hju bald in sjan , thrvmbe heth hju in hjara troste wille skrven , thaet is jow btre nne Moder to haevande as ne hwr vpp i jo selva navt forlta ne mi . Friso hde fl sjan , bi orloch was er vpbrocht , aend fon 198 tha hrenkum aend lestum thra Golum aend forstum hder krek sa fl lred aend geth , as er ndich hde vmbe tha ra grva to wiande hwr hi hjam wilde . Sjan hir ho r thrmith to gvngen is .

Gsa heeft ons geene opvolgster benoemd, daarover wil ik geen oordeel vellen; maar hier zijn nog oude ergdenkende menschen, die meenen, dat zij het daarover met Friso eens geworden is. Toen Gsa gestorven was, wilden de menschen van alle oorden een andere Moeder kiezen. Maar Friso, die bezig was om een rijk voor zich zelven te maken, Friso begeerde geen raad noch bode van Texland. Toen de boden der Landsaten tot hem kwamen, sprak hij en zeide, Gsa, zeide hij, was verziende geweest en wijzer als alle Graven te zamen, en toch had zij geen licht noch helderheid in deze zaak gevonden; daarom had zij geen moed gehad om eene opvolgster te kiezen, en om een opvolgster te kiezen die twijfelachtig was, daar heeft zij kwaad in gezien: daarom heeft zij in hare uiterste wil geschreven, het is u beter geene Moeder te hebben als eene, op welke gij u niet verlaten kunt. Friso had veel gezien, hij was bij den oorlog opgevoed, en van de ranken en [199] listen der Golen en vorsten had hij juist zoo veel geleerd en vergaard, als hij noodig had om de andere Graven te voeren, waarheen hij wilde. Zie hier hoe hij daarmede is te werk gegaan.

2. Gosa has given us no successors. I will not give any opinion about that; but there are still old suspicious people who think that she and Friso had an understanding about it. When Gosa died, the people from all parts wished to choose another folk-mother; but Friso, who was busy establishing a kingdom for himself, did not desire to have any advice or messenger from Texland. 3. When the messengers of the Landsaton came to him, he said that Gosa had been far-seeing and wiser than all the reeves together, and yet she had been unable to see any light or way out of this affair; therefor she had not had the courage to choose a successor, and to choose a doubtful one she thought would be very bad; therefore she wrote in her last will: 4. "It is better to have no folk-mother than to have one on whom you cannot rely." 5. Friso had seen a great deal. He had been brought up in the wars, and he had just learned and gathered as much of the tricks and cunning ways of the Golar and the princes as he required, to lead the other reeves wherever he wished. See here how he went to work about that.

2. Gosa hat uns keine Nachfolgerin genannt : darob will ich kein Urteil fllen. Aber hier gibt es noch alte argdenkende Menschen, die meinen, dass sie deswegen mit Friso uneinig geworden ist. Als Gosa gestorben war, da wollten die Leute von allen Orten eine andere Mutter kiesen. Aber Friso, der sich anschickte, sein Reich fr ihn selbst zu schaffen, Friso begehrte weder Rat noch Boten von Texland. 3. Als die Boten der Landsassen zu ihm kamen, sprach er und sagte : Gosa, sagte er, war weitsehend und weiser als alle Grevetmnner zusammen : darum hat sie nicht den Mut gehabt, eine Nachfolgerin zu kiesen. Und um eine Nachfolgerin zu kiesen, die zweifelhaft war, darin hat sie Nachteil gesehen. Darum hat sie in ihrem letzten Willen geschrieben : 4. es ist euch besser keine Mutter zu haben, als eine, auf die ihr euch nicht verlassen konnt. 5. Friso hatte viel gesehen ; im Krieg ward er auferzogen und von den Rnken und Listen der Golen und Frsten hatte er grade so viel gelernt und ergattert, als er brauchte, um die anderen Grafen dahin zu fhren, wohin er wollte. Sieh, wie es sich damit hat zugetragen.198

MS 146

 

 

 

01 FRYSO HЄDE HIR -NE ʘER WIF NIM JU

02 TOGHATER FON WIL-FRЄE BI SIN LЄVE [FOUT: LЄVA] WAS

03 - ER VRSTE GRЄVA  TO STAVEREN WЄST . ЄR

04 BI HЄD ER TWЄN SVNA WNNEN ND TWA

05 TOGHATERA - RVCH SIN BILЄID IS KORNЄLJA

06 SIN JONGSTE TOGHATER MI MIN BROER

07 MANT KO/R/NЄLJA IS WAN-FRYAS AND

08 MOT KORN-HЄLJA SKRЄVEN WRDE [FOUT: WRDA] .

09 WЄMOD SIN ALDESTE HE -ER AN KAVCH

10 BONDEN - KAVCH ЄR AK BI HIM TO SKOLE

11 GVNG IS I [FOUT: A] SVNV [FOUT: SVN] FON WICH-HIRTE ENE

12 GЄRT-MANNA KNING - MEN KAVCH IS

13 AK WAN-FRYAS ND MOT KAP WЄSA -

14 MEN KVADE TALE HVON HJA MAR MI

15 BROCHT AS GODE SЄDA - NV MOT IK MI

16 MINE SKЄDNESE A-BEFTA KЄRA .

17 AFTRE GRATE FLOD HWЄR VR MIN TAT

18 SKRЄVEN HE - WЄRON FЄLO JUTTAR

19 ND LЄTNE MI EBBE UTA BALDA JEFTA

20 KWADE FORED - BI KAT HIS GAT DRЄVON

21 HJA IN HJARA KANA MI YSE VPPA A

22 DЄNE-MARKA FST ND ЄR -VP SEND

23 HJA SITTEN BILЄWEN - ЄR NЄRON

24 NARNE NЄN MNNISKA AN -T SJOCHT .

25 ЄR VMBE HVON HJA T LAND IN -T -

26 NЄI HJARA NʘME HVON HJA T LAND

27 JUTTAR-LAND HЄTEN - AFTERNЄI KЄMON

28 WEL FЄLO DЄNE-MARKER TO BEK - FON

29 A HAGA LANDUM - MEN ISSA SETTON

30 HJARA SELVA SŮD-LIKER DEL - ND AS

31 A STJŮRAR TO BEK KЄMON ЄR NAVT

32 VRGVNGEN NAVT NЄRON , GVNG I ЄNA

 

[MS 146] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

FRYSO HЄDE HIR NE ʘER WIF NIM , JU TOGHATER FON WILFRЄE . BI SIN LЄVA WAS ER VRSTE GRЄVA TO STAVEREN WЄST . ЄRBI HЄD ER TWЄN SVNA WNNEN ND TWA TOGHATERA . RVCH SIN BILЄID IS KORNЄLJA , SIN JONGSTE TOGHATER , MI MIN BROER MANT . KO/R/NЄLJA IS WANFRYAS AND MOT KORNHЄLJA SKRЄVEN WRDA . WЄMOD , SIN ALDESTE , HE ER AN KAVCH BONDEN . KAVCH ЄR AK BI HIM TO SKOLE GVNG , IS A SVN FON WICHHIRTE , ENE GЄRTMANNA KNING . MEN KAVCH IS AK WANFRYAS ND MOT KAP WЄSA , MEN KVADE TALE HVON HJA MAR MIBROCHT AS GODE SЄDA . NV MOT IK MI MINE SKЄDNESE ABEFTA KЄRA . AFTRE GRATE FLOD , HWЄRVR MIN TAT SKRЄVEN HE , WЄRON FЄLO JUTTAR ND LЄTNE MI EBBE UTA BALDA JEFTA KWADE SЄ FORED . BI KATHISGAT DRЄVON HJA IN HJARA KANA MI YSE VPPA A DЄNEMARKA FST ND ЄRVP SEND HJA SITTEN BILЄWEN . ЄR NЄRON NARNE NЄN MNNISKA AN T SJOCHT* . ЄRVMBE HVON HJA T LAND IN T NЄI HJARA NʘME HVON [2x] HJA T LAND JUTTARLAND HЄTEN - AFTERNЄI KЄMON WEL FЄLO DЄNEMARKER TOBEK FON A HAGA LANDUM , MEN ISSA SETTON HJARASELVA SŮDLIKER DEL ND AS A STJŮRAR TOBEK KЄMON , ЄR NAVT VRGVNGEN NAVT NЄRON , GVNG I ЄNA

 

* Uitdrukking

 

ЄR NЄRON NARNE NЄN MNNISKA AN T SJOCHT - DAAR WAREN NERGENS MENSEN IN HET ZICHT / TE ZIEN.

[BOEK VAN KONERED MS PAG. 146]

Friso hde hir ne ther wif nimth , thju toghater fon Wil frthe , bi sin lve was er vrste Grva to Staveren wst . Thr bi hder twn svna wnnen aend twa toghatera . Thrvch sin bilid is Kornlja sin jongste toghater mith min brother mant . Kornlja is wan Fryas and mot Kornhlja skrven wrde . Wmod sin aldeste heth er an Kavch bonden . Kavch thr k bi him to skole gvng is thi svnv fon Wichhirte thene Grtmanna kaening . Men Kavch is k wan Fryas aend mot Kp wsa . Men kvade tle haevon hja mar mithbrocht as gode sda . Nw mot ik mith mine skdnese a befta kra . Aftre grte flod hwr vr min tt skrven heth , wron flo Juttar aend Ltne mith ebbe uta Balda jefta kvade s fored . Bi Kt his gat drvon hja in hjara kna mith yse vppa tha Dnemarka faest aend thr vp send hja sitten bilwen . Thr nron narne nn maenniska an t sjocht . Thrvmbe haevon hja thaet lnd int , ni hjara nme haevon hja thaet land Juttarland hten . Afterni kmon wel flo Denemarker to bek fon tha hga landum , men thissa setton hjara selva sdliker del . And as tha stjurar tobek kmon thr navt vrgvngen navt nron , gvng thi na

Friso had hier eene andere vrouw genomen, eene dochter van Wilfrthe, die bij zijn leven opperste Graaf te Staveren geweest was. Bij deze had hij twee zonen gewonnen en twee dochteren. Door zijn beleid is Kornelia, zijne jongste dochter, aan mijn broeder uitgehuwelijkt. Kornelia is geen goed Friesch, en moet Kornhelja geschreven worden. Weemoed zijne oudste heeft hij aan Kaueh verbonden. Kauch, die ook bij hem ter school ging, is de zoon van Wichhirte den koning der Geertmannen. Maar Kauch is ook geen goed Friesch en moet Kaap (koop) wezen. Doch slechte taal hebben zij meer medegebracht, als goede zeden. Nu moet ik met mijne geschiedenis terugkeeren. Na de groote vloed, waarover mijn vader geschreven heeft, waren vele Jutten en Letten met de ebbe uit de Balda of kwade zee gevoerd. Bij Kathisgat dreven zij in hunne booten met het ijs op de Denemarker kust, en zijn daar op blijven zitten. Daar waren nergens menschen in het gezicht. Daarom hebben zij het land in bezit genomen; naar hunnen naam hebben zij het land Jutland geheeten. Naderhand kwamen wel vele Denemarkers terug van de hooge landen, maar deze zetten zich zuidelijker neder. En als de zeelieden terug keerden die niet vergaan waren, ging de een

6. Friso had taken here another wife, a daughter of Wilfrethe, who in his lifetime had been chief reeve of Staveren. By her he had two sons and two daughters. By his wish Kornelia, his younger daughter, was married to my brother. "Kornelia" is not good Fryas language; her name ought to be written "Kornhelia". 7. Wemod, his elder daughter, he married to Kauch. Kauch, who went to school with him, is the son of Wichhirte, the king of the Gertmannar. But "Kauch" is likewise not good Fryas language, and ought to be "Kap". So they have learned more bad language than good manners. 8. Now I must return to my story. 9. After the great flood of which my father wrote an account, there came many Juttar and Letne out of the Balda or Kuade Sea. They were driven down the Katsgat in their boats by the ice as far as the coast of Denamark, and there they remained. There was not a creature to be seen; so they took possession of the land, and named it after themselves, Juttarland. 10. Afterwards many of the Denamarkar returned from the higher lands, but they settled more to the south; and when the navigators returned who had not been lost, they all went

6. Friso hatte hier ein anderes Weib genommen, die Tochter Wilfrethes : in seinem Leben war er oberster Greva in Stavoren gewesen. Bei ihr hatte er zwei Shne gewonnen und zwei Tchter. Auf sein Betreiben ist Kornelja, seine jngste Tochter, meinem Bruder angetraut. Kornelja ist schlechtes Friesisch und muss Kornhelja geschrieben werden. 7. Wehmut, seine lteste, hat er an Kauch verbunden. Kauch, der auch bei ihm zur Schule ging, ist der Sohn Wichhirtes, des Knigs der Gertmnner. Aber Kauch ist auch schlechtes Friesisch und soll Kap sein. Aber bele Sprache haben sie mehr mitgebracht als gute Sitten. [8...] 9. Nach der grossen Flut , worber mein Vater geschrieben hat, waren viele Jutten und Letten mit der Ebbe aus Balda oder bele See gefhret. Bei Kathisgat trieben sie in ihren Khnen mit dem Eis auf die Niederen Marken (Dnemarken) fest, und darauf sind sie sitzengeblieben. Da waren nirgends Menschen in Sicht. Darum haben sie das Land eingenommen : nach ihrem Namen haben sie das Land Juttarland geheissen. Nachdem kamen viele Dnemrker zurck von der hohen See, aber diese liessen sich sdlicher nieder. Und als die Seeleute zurckkamen, die nicht untergegangen waren, ging der eine

MS 147 p. 200

 

 

 

01 MI A ʘERA* NЄI A SЄ JEFTA Є-LAND

02 - UM - RVCH ISSE SKIKKING MOCHTON

03 A JUTTAR T LAND HALDA HWЄR-

04 VPPA WR-ALDA RA WЄJAD HЄDE .

05 A SЄ-LANDAR STJURAR AM HJARA

06 SELVA MI BLATE FISK NAVT HELPA

07 NER NЄRA NILDE ND ЄR EN RGE

08 GRINS HЄDE AN A GOLA -AM GVNG-

09 ON DANA A PHONISJAR SKЄPA BI-

10 RAWA - AN A SŮD-WESTER HERN

11 FON SKЄN-LAND ЄR LЄID LINDA-S-BURCH

12 TONOMA LINDA-S-NʘSE RVCH VSA

13 APOL STIFT ALSA IN IT BOK BISKRЄW

14 - EN STAT . ALLE KADHЄMAR ND

15 OMME-LANDAR DANA - WЄRON EFT FRYAS

16 BILЄVEN - MEN RVCH A LUST ЄRE

17 WRЄKE JEN A GOLUM ND JEN A

18 KLTANA FOLGAR GVNGON HJA MIA

19 SЄLANDAR SAMA DVAN , MEN T

20 SAMA DVA NE NЄN STEK NAVT NE

21 HALDEN , HWAND A SЄ-LANDAR HЄDE

22 FЄLO MISLIKA PLЄGA ND WEN-HЄDE

23 OVIR NOMMEN FON A VVLA MAGJAR

24 - UM FRYA-S FOLK TO -N SPOT - FOR

25 GVNG EK TO FARA HIM SELVA RAWA ACH

26 JEF ET TO PASE KЄM N STANDON HJA

27 MNLIK ʘERUM TRVLIK BY , ACH

28 TO A LESTA BIJONDON A SЄ-LANDAR

29 BREK TO KREJANDE AN GODA SKЄPA .

30 HJARA SKIP-MAKAR WЄRON OMKVM

31 - EN ND HJARA WALDA WЄRON MI

32 GRVND N AL FON -T LAND OF-FAGED .

 

[MS 147] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

MI A ʘERA NЄI A SЄ JEFTA ЄLANDUM . RVCH ISSE SKIKKING MOCHTON A JUTTAR T LAND HALDA , HWЄRVPPA WRALDA RA WЄJAD HЄDE . A SЄLANDAR STJURAR , AM HJARA SELVA MI BLATE FISK NAVT HELPA NER NЄRA NILDE ND ЄR EN RGE GRINS HЄDE AN A GOLA* , AM GVNGON DANA A PHONISJAR SKЄPA BIRAWA . AN A SŮDWESTER HERN FON SKЄNLAND ЄR LЄID LINDASBURCH , TONOMA LINDASNʘSE . RVCH VSA APOL STIFT ALSA IN IT BOK BISKRЄWEN STAT . ALLE KADHЄMAR ND OMMELANDAR DANA WЄRON EFT FRYAS BILЄVEN , MEN RVCH A LUST ЄRE WRЄKE JEN A GOLUM ND JEN A KLTANAFOLGAR GVNGON HJA MIA SЄLANDAR SAMA DVAN , MEN T SAMA DVA NE NЄN STEK NAVT NE HALDEN , HWAND A SЄLANDAR HЄDE FЄLO MISLIKA PLЄGA ND WENHЄDE OVIRNOMMEN FON A VVLA MAGJARUM , FRYAS FOLK TO N SPOT . FOR GVNG EK TOFARA HIMSELVA RAWA ACH JEF ET TO PASE KЄM* , N STANDON HJA MNLIK ʘERUM TRVLIK BY . ACH TOALESTA BIJONDON A SЄLANDAR BREK TO KREJANDE* AN GODA SKЄPA . HJARA SKIPMAKAR WЄRON OMKVMEN ND HJARA WALDA WЄRON MI GRVND N AL FON T LAND OFFAGED .

 

* Uitdrukkingen:

GRINS - ЄR EN RGE GRINS HЄDE AN A GOLA - DIE EEN GROTE HEKEL HADDEN AAN DE GOLEN

STEK - NE NЄN STEK NAVT NE HALDEN - HEEFT GEEN STEEK GEHOUDEN

PASE- JEF ET TO PASE KЄM - WANNEER HET VAN PAS KWAM.

BREK - BIJONDON A SЄLANDAR BREK TO KREJANDE - BEGONNEN DE ZEELANDERS GEBREK TE KRIJGEN.

GVNG I ЄNA MI A ʘERA - GING DE EEN NA DE ANDER

[BOEK VAN KONERED MS PAG. 147]

mith tha thera nei tha s jefta landum . Thrvch thisse skikking mochton tha Juttar thaet land halda , hwr vppa Wralda ra wjad hde . Tha Slandar stjurar tham hjara selva mith blte fisk navt helpa ner nra nilde , aend thr en aerge grins hde an tha Gola , tham gvngon dna tha Phonisjar skpa birwa . An tha sdwester herne fon Sknland , thr lid Lindasburcht tonmath Lindasnse , thrvch vsa Apol stift , alsa in thit bok biskrwen stt . Alle kdhmar aend 200 ommelandar dna wron eft Fryas bilven , men thrvch tha lust thre wrke aejen tha Golum aend aejen tha Kaeltana folgar gvngon hja mitha Slandar sma dvan , men that sma dva neth nen stek navt ne halden . Hwand tha Slandar hde felo mislika plga aend wenhde ovir nommen fon tha vvla Mgjarum , Fryas folk to n spot . Forth gvng ek to fara him selva rwa , thach jef et to pase km thaen standon hja maenlik therum trvlik by . Thach to tha lesta bijondon tha Slandar brek to krjande an goda skpa . Hjara skipmkar weron omkvmen aend hjara walda wron mith grvnd aend al fon t land of fged .

met den anderen naar de Zee of Eilanden. Door deze schikking mochten de Jutten het land behouden, waarop Wralda hen gevoerd had. De Zeelander schippers die zich niet wilden behelpen of geneeren met visch alleen, en die een grooten afkeer hadden van de Golen, die gingen toen de Phenicische schepen berooven. Aan den zuidwestelijken hoek van Schoonland, daar ligt Lindasburgt, toegenaamd Lindasneus, door onzen Apol gesticht. gelijk in dit beek geschreven staat. Alle kustbewo [201] ners en ommelanders waren daar echt Friesch gebleven, maar door de lust tot wraak tegen de Golen en tegen de Kaltana volgers, gingen zij met de Zeelanders zamen doen; maar dat zamen doen heeft geen stek gehouden. Want de Zeelanders hadden vele verderfelijke zeden en gewoonten overgenomen van de booze Magyaren, Fryas volk ten spot. Vervolgens ging elk voor zich zelven rooven, maar als het te pas kwam, dan stonden zij malkander getrouwelijk bij. Doch ten laatste begonnen de Zeelanders gebrek te krijgen aan goede schepen. Hunne scheepmakers waren omgekomen, en hunne wouden waren met grond en al van het land weggevaagd.

together to Seland. By this arrangement the Juttar retained the land to which Wr-alda had conducted them. The Selandar navigators, who were not satisfied to live upon fish, and who hated the Golar, took to robbing the Phonisiar ships. 11. In the south-west point of Skenland there lies Lindasburch, called Lindasnose, built by one Apol, as is written in the book. All the people who live on the coasts, and in the neighbouring districts, had remained true Children of Frya; but by their desire for vengeance upon the Golar, and the followers of Kaltana, they joined the Selandar. But that connection did not hold together, because the Selandar had adopted many evil manners and customs of the wicked Magyarar, in opposition to Fryas people. 12. Afterwards, everybody went stealing on his own account; but when it suited them they held all together. At last the Selandar began to be in want of good ships. Their shipbuilders had died, and their forests as well as their land had been washed out to sea.

mit dem anderen auf See oder nach den Inseln. Durch diese Fgung durften die Jutten das Land behalten, auf das Wralda sie gefhrt hatte. Die Seelnder Schiffer, die sich nicht nur mit Fisch erhalten oder ernahren wollten und einen grossen Widerwillen gegen die Golen hatten, begannen die phnizischen Schiffe zu berauben. 11. An der sdwestlichen Ecke Schonlands, da liegt Lindasburg zugenannt Lindasnase, von unserem Apol gegrndet, so wie in diesem Buch beschrieben steht. Alle Kstenbewohner und Umlnder waren dort echte Fryas geblieben, aber durch die Lust zur Rache wider die Golen und wider die Keltana-Folger machten sie mit den Seelndern gemeinsame Sache. Doch diese Gemeinschaft hat nicht standgehalten. Denn die Seelnder hatten viele bele Bruche und Gewohnheiten von den schlechten Magjaren bernommen, Fryas Volk zum Spott. 12. Frderhin raubte jeder fr sich, doch wo es sich traf, standen sie einander treulich bei. Zu guter Letzt aber fing es den Seelndern an guten Schiffen an zu mangeln. Ihre Schiffbauer waren umgekommen und ihre Wlder mit Grund und allem von dem Lande fortgefegt worden.         200

MS 148

 

 

 

01 NV KЄMON ЄR VNWARLINGEN RY SKЄPA

02 BY A RING-DIK FON VSA BURCH MЄRA*  

03 RVCH A INBRЄKA VSRA LANDUM WЄR

04 - ON HJA VRDVALED ND A FLY-MVDA

05 MIS-FAREN - I KAPMAN ЄR MI GVNG

06 - EN WAS - WILDE FON VS NYA SKЄPA

07 H* - ЄRTO HЄDON HJA MI-BROCHT AL

08 - LERLЄJA KESTLIKA WЄRA* ЄR HJA RAWED*

09 HЄDON FON A KLTANAR LANDUM ND

10 FON A PHONISJAR SKЄPUM - NЄIDAM

11 WY SELVA NЄNE SKЄPA NAVT N-ЄDE* - JEF

12 IK HJAM FLINGKA HORSA ND FJVWER

13 WЄPENDE RIN-BODON MI - NЄI FRYSO -

14 HWAND TO STAVEREN ND ALLINGEN T

15 ALDER-GA ЄR WRDON A BESTA WЄR

16 - SKЄPA MAKED FON HERDE ЄKEN WOD

17 ЄR NIMMERE NЄN ROT AN NE KVM[A] -

18 AHWILA A SЄ-KAMPAR BY MY BYDE* -

19 WЄRON SVME JUTTAR NЄI TEX-LAND

20 FAREN - ND DANA WЄRON HJA NЄI FRYS[O]

21 WЄSEN - A SЄ-LANDAR HЄDON FЄLO

22 FON HJARA STORESTE KNAPUM RAWED

23 I MOSTON VPPA HJARA BENKA ROJA -

24 ND FON HJARA STORESTE TOGHTERA VMB

25 ЄR BY BERN TO TEJANDE - A STORA

26 JUTTAR NE MOCHTON -ET NAVT TO WЄR

27 - RANE [FOUT: WЄRANE] RVCHDAM HJA NЄNE GODE

28 WЄPNE NAVT N-ЄDE - A HJA HJARA

29 LЄ TELAD [FOUT: TELLA] HЄDE ND ЄRVR FЄLO WORD

30 - ON WIXLAD WЄRON FRЄJE FRYSO TO

31 A LESTA JEF HJA NЄNE GODE HAVE

32 IN HJARA GA NAVT N-ЄDE - O-JES

 

[MS 148] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

NV KЄMON ЄR VNWARLINGEN RY SKЄPA BY A RINGDIK FON VSA BURCH MЄRA . RVCH A INBRЄKA VSRA LANDUM WЄRON HJA VRDVALED ND A FLYMVDA MISFAREN . I KAPMAN ЄR MIGVNGEN WAS - WILDE FON VS NYA SKЄPA H . ЄRTO HЄDON HJA MIBROCHT ALLERLЄJA KESTLIKA WЄRA ЄR HJA RAWED HЄDON FON A KLTANARLANDUM ND FON A PHONISJAR SKЄPUM , NЄIDAM WY SELVA NЄNE SKЄPA NAVT NЄDE , JEF IK HJAM FLINGKA* HORSA ND FJVWER WЄPENDE RINBODON MI NЄI FRYSO , HWAND TO STAVEREN ND ALLINGEN T ALDERGA ЄR WRDON A BESTA WЄRSKЄPA MAKED FON HERDE ЄKENWOD , ЄR NIMMERE NЄN ROT AN NE KVM[A] . AHWILA A SЄKAMPAR BY MY BYDE , WЄRON SVME JUTTAR NЄI TEXLAND FAREN ND DANA WЄRON HJA NЄI FRYS[O] WЄSEN . A SЄLANDAR HЄDON FЄLO FON HJARA STORESTE KNAPUM RAWED . I MOSTON VPPA HJARA BENKA ROJA ND FON HJARA STORESTE TOGHTERA VMB ЄRBY BERN TO TEJANDE . A STORA JUTTAR NE MOCHTON ET NAVT TO WЄRANE RVCHDAM HJA NЄNE GODE WЄPNE NAVT NЄDE . A HJA HJARA LЄ TELLA HЄDE ND ЄRVR FЄLO WORDON WIXLAD WЄRON , FRЄJE FRYSO TOALESTA , JEF HJA NЄNE GODE HAVE IN HJARA GA NAVT NЄDE . O JES !

 

-NGK-

 

- FLINGKA , FLINKA = FLINKE

- JONGKFOLK - JONGVOLK = JEUGD

- TO HONGK - TO HONK - NAAR HUIS, THUIS

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 148]

Nw kmon thr vnwarlingen thry skpa by tha ringdik fon vsa burch mra . Thrvch tha inbrka vsra landum wron hja vrdvaled aend tha Flymvda misfaren . Thi kpmon thr mith gvngen was , wilde fon vs nya skpa hae , thrto hdon hja mithbrocht allerlja kestlika wra , thr hja rwed hdon fon tha Kaeltanarlandum aend fon tha Phonisjar skpum . Nidam wy selva nne skpa navt n de , jf ik hjam flingka horsa aend fjvwer wpende rinbodon mith nei Friso . Hwand to Stveren aend allingen thaet Alderg thr wrdon tha besta wrskpa maked fon herde ken wod thr nimmerthe nn rot an ne kvmth . Thahwila tha skampar by my byde , wron svme Juttar ni Texland fren aend dn wron hja ni Friso wsen . Tha Slandar hdon felo fon hjara storeste knpum rwed , thi moston vppa hjara benka roja , aend fon hjara storeste toghtera vmb thr by bern to tjande . Tha stora Juttar ne mochton et navt to wrane , thrvchdam hja nne gode wpne navt nde . Th hja hjara lth telad hde aend thrvr flo wordon wixlad wron , frje Friso to tha lesta jef hja nne gode have in hjara g navt nde . O jes ,

Nu kwamen er onverwacht drie schepen bij den ringdijk van onze burgt meeren. Door de inbraken van onze landen waren zij verdwaald en den Flymond misgevaren. De koopman die mede gegaan was, wilde van ons nieuwe schepen hebben, daartoe hadden zij allerlei kostelijke waren medegebracht, die zij geroofd hadden van de Kaltanarlanden en van de schepen der Pheniciers. Nadien wij zelve geene schepen hadden, gaf ik hun flinke paarden en vier gewapende renboden mede naar Friso. Want te Staveren en langs het Alderga, daar werden de beste oorlogschepen gemaakt van hard eiken hout, daar nimmer verrotting in komt. Terwijl de zeekampers bij mij vertoefden, waren sommigen Jutten naar Texland gevaren en vandaar waren zij naar Friso gewezen. De Zeelanders hadden vele van hunne grootste knapen geroofd, die moesten op hunne banken roeijen, en van hunne grootste dochters, om bij deze kinderen te verwekken. De groote Jutten vermochten het niet te weren, doordien zij geene goede wapenen hadden. Toen zij hun leed verteld hadden, en daarover vele woorden gewisseld waren, vroeg Friso ten laatste, of zij niet een goede haven in hun land hadden. O ja,

Now there arrived unexpectedly three ships, which anchored off the ramparts of our burgh. By the disruption of our land they had lost themselves, and had missed Flymuda. 13. The merchant who was with them wished to buy new ships from us, and for that purpose had brought all kinds of valuables, which they had stolen from the Kaltanarland and Phonisiar ships. As we had no ships, I gave them active horses and four armed couriers to Friso; because at Staveren, along the Alderga, the best ships of war were built of hard oak which never rots. 14. While these sea rovers remained with us, some of the Juttar had gone to Texland, and thence to Friso. The Selandar had stolen many of their strongest boys to row their ships, and many of their finest daughters to have children by. The great Juttar could not prevent it, as they were not properly armed. When they had related all their misfortunes, and a good deal of conversation had taken place, Friso asked them at last if they had no good harbours in their country. 15. They answered, "Oh, yes;

Nun kamen unerwartet drei Schiffe und legten an dem Ringdeich unserer Burg an. Durch die Einbrche unseres Landes waren sie verirrt, und ihre Fahrt hatte den Flymund verfehlt. Der Kaufmann, der mitgegangen war, wollte von uns Schiffe haben : dazu hatten sie allerhand kstliche Waren mitgebracht, die sie von den Keltanalanden und den phnizischen Schiffen geraubt hatten. Sintemal wir selber keine Schiffe hatten, gab ich ihnen flinke Rosse und vier gewappnete Rennboten mit zu Friso. Denn in Staveren und das Alderga entlang wurden die besten Wehrschiffe gemacht von hartem Eichenholz, in das nie Fulnis hineinkommt. Whrend die Seekmpen bei mir verweilten, waren einige Jutten nach Texland gefahren und von dannen an Friso verwiesen worden. Die Seelnder hatten viele von ihren grssten Knaben geraubt, die mussten auf ihren Bnken rudern, und von ihren grssten Tchtern, um bei ihnen Kinder zu zeugen. Die grossen Jutten vermochten dem nicht zu wehren, weil sie keine guten Waffen hatten. Als sie ihr Leid erzhlt hatten und darob viele Worte gewechselt waren, fragte Friso zuletzt, ob sie keinen guten Hafen in ihrem Land hatten. O ja,

MS 149 p. 202

 

 

 

01 ANDERON HJA ЄNE BESTA [FOUT: BESTE] ЄN [FOUT: ND] ЄNE

02 RVCH WRALDA SKЄPEN - HJU IS NET

03 KREK LIK JOW BJAR-KRUK ЄR HJRA

04 HALS IS ENG A IN HJRA BLG KNNA

05 WEL VSANDA GRATE KANA LIDSA ,

06 MEN WI NAVA NENA BURCH NER

07 BURCH-WЄPNE VMBE A RAW-SKЄPA

08 ЄR UT TO HALDANE . N MOSTON

09 JOW GVNST MAKJA SЄIDE FRYSO - GOD

10 RЄDEN ANDERON A JUTTAR - MEN

11 WI N-VA NЄNE AMBACHT-ES-LJUD

12 NER BVW-ARK - WI ALLE SEND FISKAR

13 ND JUTTAR . A ʘRA SEND VRDRUN-

14 KEN JEFTA NЄI A HAGA LANDUM FLJUCHT .

15 MIDLAR HWILA HJA US KLTA [FOUT: KLTA] , KЄMOM [FOUT: KЄMON]

16 MINA BODON MIA SЄ-LANDAR HЄRA

17 ET SINA HOVE - HIR MOST NW

18 [L ?]ETTA HO FRYSO ALLE TO BIDOBBE [FOUT: BIDOBBA]WISTE

19 TO NOCHT FON BЄDE PARTJA ND TO

20 BATE FON SIN JN DOL - A SЄ-LAND

21 - AR SЄID ER TO - HJA SKOLDON JЄRLIKES

22 FIFTECH SKЄPA HVE [FOUT: HVA] NЄI FSTA MЄTUM

23 ND NЄI FSTA JELDUM , TO HRЄD MI

24 YSERE KЄDNE ND KRANBOGUM ND

25 MI FVLLE TJUCH ALSA FAR WЄR-SKEPA

26 HOF ND NEDLIK SY - MEN A JUTTAR

27 SKOLDON HJA N MI FRЄE LЄTA

28 ND ALLET FOLK T TO FRYA-S BERN

29 HЄRED JA HI WILDE MAR DVA - HI

30 WILDE AL VSA SЄ-KMPAR UT NЄDA

31 T HJA SKOLDE MI FJUCHTA ND

32 RAWA - A A SЄ-LANDAR WЄI BRIT

 

[MS 149] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

ANDERON HJA ЄNE BESTE ND  ЄNE RVCH WRALDA SKЄPEN - HJU IS NET KREK LIK JOW BJARKRUK ЄR HJRA HALS IS ENG A IN HJRA BLG KNNA WEL VSANDA GRATE KANA LIDSA , EN WI NAVA NENA BURCH NER BURCHWЄPNE VMBE A RAWSKЄPA ЄR UT TO HALDANE . N MOSTON JOW GVNST* MAKJA , SЄIDE FRYSO - GOD RЄDEN , ANDERON A JUTTAR , MEN WI NVA NЄNE AMBACHTESLJUD NER BVWARK* - WI ALLE SEND FISKAR ND JUTTAR . A ʘRA SEND VRDRUNKEN JEFTA NЄI A HAGA LANDUM FLJUCHT . MIDLARHWILA HJA US KLTA , KЄMON MINA BODON MIA SЄLANDAR HЄRA ET SINA HOVE . HIR MOST NW [L]ETTA* , HO FRYSO ALLE TO BIDOBBA WISTE TO NOCHT FON BЄDE PARTJA ND TO BATE FON SIN JN DOL . A SЄLANDAR SЄID ER TO , HJA SKOLDON JЄRLIKES FIFTECH SKЄPA HVA NЄI FSTA MЄTUM ND NЄI FSTA JELDUM - TOHRЄD MI YSERE KЄDNE ND KRANBOGUM ND MI FVLLE TJUCH ALSA FAR WЄRSKEPA HOF ND NEDLIK SY , MEN A JUTTAR SKOLDON HJA N MI FRЄE LЄTA ND ALLET FOLK T TO FRYAS BERN HЄRED . JA HI WILDE MAR DVA . HI WILDE AL VSA SЄKMPAR UTNЄDA , T HJA SKOLDE MIFJUCHTA ND RAWA - A A SЄLANDAR WЄI BRIT

 

* Aantekeningen

 

GVNST wordt door Ottema onvertaald gelaten. De betekenis van de zin is niet duidelijk.

BVWARK, wellicht WERKPLAATS (BOUWWERK) in plaats van BOUWGEREEDSCHAP (Ottema).

Eerste letter ontbreekt.  

[BOEK VAN KONERED MS PAG. 149]

anderon hja , ne besta n , ne thrvch Wralda skpen . Hju is net krek lik jow bjarkrk thr , hira hals is eng , th in hira baelg kaennath wel thvsanda grte kna lidsa , men wi nvath nna burch ner burchwpne , vmbe tha rwskpa thr ut 202 to haldane . 16. Thaen mosten jow gvnst mkja side Friso . 17. God rden anderon tha Juttar , men wi n aevath nne ambachtisljud ner bvwark , wi alle send fiskar aend juttar . Tha ora send vrdrvnken jefta ni tha hga landum fljucht . 18. Midlarhwila hja thus kaelta , kmon mina bodon mitha Slndar hra et sina hove . Hir most nw letta ho Friso alle to bidobbe wiste to nocht fon bde partja aend to bte fon sin aejn dol . Tha Slandar sider to , hja skoldon jrlikes fiftech skpa haeve , ni faesta mtum aend ni faesta jeldum , to hrd mith ysere kdne aend krnbogum aend mith fvlle tjuch alsa far wrskpa hof aend ndlik sy , men tha Juttar skoldon hja thaen mith frthe lta , aend all et folk thaet to Fryasbern hred . J hi wilde mar dva , hi wilde al vsa skaempar utnda thaet hja skolde mith fjuchta aend rwa . Th tha Slandar wi brit

antwoordden zij, eene beste, eene door Wralda geschapen. Zij is juist gelijk uwe bierkruik daar, haar hals is naauw, doch in haar buik kunnen wel duizend groote booten liggen; maar wij hebben geene burgt, noch burgtwapenen, om de roofschepen er uit[203] te houden. 16. Dan moest gij er eene maken, zeide Friso. 17. Goed geraden, antwoordden de Jutten, maar wij hebben geene ambachtslieden, noch bouwgereedschap; wij alle zijn visschers en jutters. De anderen zijn verdronken of naar de hooge landen gevlucht. 18. Middelerwijl zij dus praatten, kwamen mijne boden met de Zeelander heeren aan zijn hof. Hier moet gij nu opletten, hoe Friso allen wist te bedotten, tot genoegen van beide partijen en ten bate van zijn eigen doel. Aan de Zeelanders beloofde hij, zij zouden jaarlijks vijftig schepen hebben naar vaste afmetingen en voor vaste gelden, toegerust met ijzeren ketenen en kraanbogen en met volle tuig, gelijk het voor krijgsschepen noodig en nuttig is; maar de Jutten zouden zij dan met vrede laten, en al het volk dat tot Fryaskinderen behoorde. Ja, hij wilde meer doen; hij wilde al onze zeekampers uitnoodigen, dat zij mede zouden vechten en rooven. Toen de Zeelanders vertrokken

a beautiful one, created by Wr-alda. It is like a bottle, the neck narrow, but in the belly a thousand large boats may lie; but we have no burgh and no defences to keep out the pirate ships." 16. Friso said, "Then you should make them." 17. The Juttar said, "That is very good advice; but we have no workmen and no building materials; we are all fishermen and trawlers. The others are drowned or fled to the higher lands." 18. While they were talking in this way, my messengers arrived at the court with the Selandar gentlemen. Here you must observe how Friso understood deceiving everybody, to the satisfaction of both parties, and to the accomplishment of his own ends. To the Selandar he promised that they should have yearly fifty ships of a fixed size for a fixed price, fitted with iron chains and crossbows, and full rigging as is necessary and useful for men-of-war, but that they should leave in peace the Juttar and all the people of Fryas race. 19. But he wished to do more; he wanted to engage all our sea rovers to go with him upon his fighting expedition.

antworteten sie, einen sehr guten, einen von Wralda geschaffenen. Er ist eurem Bierkrug dort gleichend, der Hals ist eng, doch in seinem Balg knnen wohl tausend grosse Khne liegen. Aber wir haben weder Burg noch Burgwaffen, um die Raubschiffe fernzuhalten. 16. Da msst ihr eine machen, sagte Friso. 17. Gut geraten, sagten die Jutten, aber wir haben keine Handwerksleute noch Bauzeug ; wir sind alle Fischer und Jutter. Die anderen sind ertrunken oder nach den Hochlanden geflohen. 18. Mittlerweile sie so redeten, kamen meine Boten mit den Seelnder Herren an seinen Hof. Hier msst ihr Obacht geben, wie Friso alle hineinzulegen wusste, zur Zufriedenheit beider Parteien und zum Nutzen seines eigenen Zieles. Den Seelndern sagte er zu, sie wrden jhrlich fnfzig Schiffe haben, nach festen Massen, ausgerstet mit eisernen Ketten und Kranbogen und mit vollem Zeug, also es fr Kriegsschiffe erforderlich und ntig sei ; aber die Jutten sollten sie dann in Frieden lassen und alles Volk, das zu Fryas Kindern gehrte. 19. Ja, er wollte mehr tun : er wollte alle unsere Seekmpen auffordern, mit ihnen zu gehen, um zu fechten und zu rauben.            202

MS 150 / p. 204

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

************************************************

01 WЄRON A LЄTER FJUWERTICH ALDA

02 SKЄPA TO LAJA MI BURCH-WЄPNE

03 WOD , HIR , BAKEN STЄN  , TIMBER-LJUD

04 MIRTSELЄRA ND SMЄDA VMBE ЄR

05 - MI BURGA TO BVWANDE - WITTO T

06 IS WITTE - SIN SVNV* SAND HI MI VMB

07 TO TO SJANANDE - HWAT ЄR AL FAR

08 FALLEN IS N-IS MY NAVT NI MELD - MEN

09 SA FŮL IS MI BAR WRDEN - AN BYDE

10 SIDA ЄRE HAVES-MVDE IS ЄNE WI*

11 - BURCH BVWED* ЄR IN IS FOLK LЄID

12 T FRYSO UTA SAXANA-MARKA TACH -

13 WITTO HE SJUCHT-HIRTE BIFRЄJAD ND

14 TO SIN WIF NOMEN WIL-HIM ALSA

15 HЄTE HJRA TAT - HI WAS VRESTE ALDER

16 - MN ЄRA JUTTAR - T IS VRSTE

17 GRЄVETMAN JEFTA GRЄVE WIL-HIM

18 IS KIRT AFTER STURVEN ND WITTO

19 IS IN SIN STЄD KOREN -

 

HO FRYSO 20 FO/R/ER DЄDE .

 

FON SIN ЄROSTA WIF

21 HЄDER JETA TWЄN SVIARINGA BIHALDA -

22 ЄR SЄR KLOK WЄRON - HETTO - T IS

23 HЄTE - ENE JONGSTE SKIKT -ER AS SENDA

24 BODA NЄI KATTA-BURCH T DJAP INNA

25 SAXANAR MARKA LЄID - HI HЄDE FON

26 FRYSO MI KRЄJEN SJUGON HORSA -

27 BUTA SIN JN - TO LЄDEN MI KESTLIKA

28 SЄKUM - RVCH A SЄ-KMPAR RAWED -

29 BI JAHWEDER HORS WЄRON TWЄN JONGA

30 SЄ-KMPAR ND TWЄN JONGA  /H/RUTAR

31 MI RIKA KLADARUM KLA ND JELD

32 IN HIARA BŮDAR - ЄVIN AS -ER HETTO

 

[MS 150] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

WЄRON . A LЄT ER FJUWERTICH ALDA SKЄPA TOLAJA MI BURCHWЄPNE , WOD , HIR , BAKEN STЄN [?]* , TIMBERLJUD , MIRTSELЄRA ND SMЄDA VMBE ЄRMI BURGA TO BVWANDE - WITTO T IS WITTE - SIN SVNV SAND HI MI VMB TO TO SJANANDE . HWAT ЄR AL FARFALLEN IS , NIS MY NAVT NI MELD , MEN SA FŮL IS MI BAR WRDEN . AN BYDE SIDA ЄRE HAVESMVDE IS ЄNE WIBURCH BVWED ЄRIN IS FOLK LЄID , T FRYSO UTA SAXANAMARKA TACH . WITTO HE SJUCHTHIRTE BIFRЄJAD ND TO SIN WIF NOMEN . WILHIM ALSA HЄTE HJRA TAT . HI WAS VRESTE ALDERMN ЄRA JUTTAR , T IS VRSTE GRЄVETMAN JEFTA GRЄVE . WILHIM IS KIRT AFTER STURVEN ND WITTO IS IN SIN STЄD KOREN . HO FRYSO FO/R/ER DЄDE . FON SIN ЄROSTA WIF HЄD ER JETA TWЄN SVIARINGA BIHALDA ЄR SЄR KLOK WЄRON : HETTO , T IS HЄTE , ENE JONGSTE , SKIKT ER AS SENDABODA NЄI KATTABURCH , T DJAP INNA SAXANARMARKA LЄID . HI HЄDE FON FRYSO MI KRЄJEN SJUGON HORSA , BUTA SIN JN , TOLЄDEN MI KESTLIKA SЄKUM , RVCH A SЄKMPAR RAWED . BI JAHWEDER HORS WЄRON TWЄN JONGA SЄKMPAR ND TWЄN JONGA /H/RUTAR MI RIKA KLADARUM KLA ND JELD IN HIARA BŮDAR . ЄVIN AS ER HETTO

 

* Aantekeningen

 

door Ottema vertaald met hardgebakken stenen, maar er lijkt een punt (.) te staan tussen WOD, HIR en BAKEN STЄN. Ik vertaal dus liever BAKEN STЄN met baksteen. De betekenis van HIR of HJR is niet bekend, misschien ijzer vanwege de SMЄDA.

 

 

 

 

************************************************

    

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 150]

wron , th lt er fjuwertich alda skpa to laja mith burchwpne , wod , hirbaken stn , timberljud , mirtselra aend smda vmbe thr mith burga to bvwande . Witto , that is witte sin svn , sand hi mith vmb to to sjanande . 20. Hwat thr al fr fallen is , n is my navt ni meld , men sa fl is mi br wrden , an byde sida thre haves mvde is ne withburch bvwed , thr in is folk lid that Friso uta Saxanamarka tch . Witto heth Sjuchthirte bifrjad aend to sin wiv nomen . Wilhem alsa hte hira tat , hi was vreste Aldermaen thra Juttar , that is vrste Grvetman jefta Grve . Wilhem is kirt after sturven aend Witto is in sin std koren . Caput III. Ho Friso forther dde . 1. Fon sin rosta wif hder twn sviaringa bihalda , thr sr klok wron . Hetto , that is hte , thene jongste skikt er as 204 senda boda ni Kattaburch thaet djap inna Saxanamarka lid . Hi hde fon Friso mith krjen sjugon horsa buta sin aejn , to lden mith kestlika skum , thrvch tha skaempar rwed . Bi jahweder hors wron twn jonga skaempar aend twn jonga hrutar mith rika kldarum klth aend jeld in hiara bdar . 2. vin as er Hetto

waren, liet hij veertig oude schepen beladen met burgtwapenen, hout, hardgebakken steenen, timmerlieden, metselaren en smeden om daarmede burgten te bouwen. Witto, dat is witte, zijn zoon, zond hij mede om toe te zien. 20. Wat er al is voorgevallen, is mij niet gemeld, maar zoo veel is mij duidelijk geworden, dat aan beide zijden van den havenmond eene versterkte burgt gebouwd is, en daarin is volk gelegd, dat Friso uit de Saksenmarken trok. Witto heeft Siuchthirte bevrijd en tot zijne vrouw genomen. Wilhem, zoo heette haar vader, hij was opperste Olderman der Jutten, dat is opperste Grevettnan of Graaf. Wilhem is kort daarna gestorven, en Witto is in zijne plaats gekozen. Hoofdstuk III. Wat Friso verder deed. 1. Van zijn eerste vrouw had hij twee zwagers overgehouden, die zeer kloek waren. Hetto, dat is heete, den jongste zond hij als zendbode naar Kattaburgt, [205] dat diep in de Saksenmarken ligt. Hij had van Friso medegekregen zeven paarden, behalve zijn eigen, beladen met kostbare zaken door de zeekampers geroofd. Bij ieder paard waren twee jonge zeekampers en twee jonge ruiters met rijke kleederen gekleed, en met geld in hunne buidels. 2. Gelijk hij Hetto

When the Selandar had gone, he loaded forty old ships with weapons for wall defences, wood, bricks, carpenters, masons, and smiths, in order to build burghs. Witto, or Witte, his son, he sent to superintend. 20. I have never been well informed of what happened; but this much is clear to me, that on each side of the harbour a strong burgh has been built, and garrisoned by people brought by Friso out of Saxanamark. Witto courted Siuchthirte and married her. Wilhem, her father, was chief alderman of the Juttar - that is, chief reeve or officer. Wilhem died shortly afterwards, and Witto was chosen in his place. Chapter III: What Friso did further - 1. Of his first wife he still had two brothers-in-law, who were very daring. Hetto - that is, "Heat" - the youngest, he sent as messenger to Kattaburch, which lies far in the Saxanamark. Friso gave him to take seven horses, besides his own, laden with precious things stolen by the sea-rovers. With each horse there were two young sea-rovers and two young horsemen, clad in rich garments, and with money in their purses. 2. In the same way as he sent Hetto

Als die Seelander abgezogen waren, da liess er vierzig alte Schiffe beladen mit Burgwaffen, Holz, hartgebackenen Steinen, Zimmerleuten, Maurern und Schmieden, um damit Burgen zu bauen. Witto, das ist Weisse, seinen Sohn, sandte er mit als Aufsicht. 20. Was da geschehen ist, ist mir nicht berichtet worden, aber so viel ist mir deutlich geworden, dass beiderseits des Hafeneinganges eine Trutzburg errichtet worden und mit Volk belegt worden ist, das Friso aus dem Sachsenland herholte. Witto hat Siuchthirte befreit und zur Frau genommen. Wilhelm, so hiess ihr Vater er war der oberste Alderman der Jten, das ist oberster Grevetmann oder Graf ist kurz hiernach gestorben und Witto ist an seiner Stelle gewhlt worden. Kapitel III. Was Friso ferner tat. 1. Von seiner ersten Frau hatte er noch zwei Schwger, die recht wacker waren. Hetto, d.i. der Heisse, den jngeren, schickte er als Sendboten nach Kattaburg, das tief in den Sachsenmarken liegt. Er hatte von Friso ausser Seine Reitpferd sieben Rosse mitbekommen, alle beladen mit kstlichen, durch die Seekmpen geraubten Gtern. Bei jedem Pferd waren zwei junge Seekmpfer und zwei jonge Reiter, alle in reichen Kleideren und mit Geld in ihren Beuteln. 2. Wie er Hetto 204

*************************************

 

 

 

 

 

 

  

Rodinbook