Manuscript 001-050    Manuscript 051 -100    Manuscript 101 - 150    Manuscript 151 - 210

 

 

 

 

MS 151 Konered

 

 

 

 

01 NЄI KATTABURCH SKIKTE SKIKT -ER BRUNO

02 T IS BRUNE - ENE ʘERA SVJARING NЄI

03 MANNA-GRDA-WRDA . MANNA-GRDA

04 - WRDA IS FAR IN IT BOK MANNA-GRDA

05 - FORDA SKRЄVEN - MEN T IS MISDЄN -

06 ALLE RIKDOMA ЄR HJA MI HЄDE WRD

07 - ON NЄI OMSTAND WЄISKNKT - AN A

08 FORSTA AND FORSTENE ND AN A UTFOR [-]

09 [-] KЄRNE MANGЄRTNE - KЄMON A SINA

10 KNAPA VPPA ЄRE MЄID VMBE ЄR MI

11 ET JONGK-FOLK TO DʘNSJANE - SA LЄTON

12 HJA KVRA MI KRŮD-KOK KVMA ND

13 ND [2x] BRGUM JEFA TONNUM FON A

14 BESTA BJAR - AFTER ISSA BODON LЄT - ER

15 IMMER JONGK-FOLK OVER A SAXANAR MARK [-]

16 - A FARA - ЄR ALLE JELD INNA BUDAR

17 HЄDE ND ALLE MЄIDA JEFA SKNKAD [-]

18 - JA MI BROCHTON - ND VPPA ЄRE MЄID

19 TЄRADON HJA ALON VNKVMMERLIK WЄI -

20 JEF -T NV BЄRDE T A SAXANA[R] [-] KNAPA

21 ЄR NYDICH NЄI UTSAGON N LAKT [-]

22 - ON HJA GODLIK ND SЄIDON ASTE

23 VRA ENE MЄNA FYAND TO BIKMPA [-]

24 - NE SA KNST IN BRЄID JET FŮL RIK-

25 - ER MЄIDA JAN ND JET FORSTELIK

26 TЄRA - ALBЄDA SVIARINGA FON FRYSO SEND

27 BOSTIGJAD MI TOGHATERUM ЄRA ROM [-]

28 - RIKSTA FORSTUM - ND FTERNЄI KЄMON

29 A SAXANAR KNAPA ND MANGЄRTNE

30 BY ЄLLE KEDDUM NЄI T FLY-MAR DEL -

31 A BUR/G/FAMNA ND A ALDA FAM [-]

32 - NA ЄR JETA FON HJAR ЄRE GRATHЄD

 

[MS 151] TEKSTRECONSTRUCTIE

 

NЄI KATTABURCH SKIKTE , SKIKT ER BRUNO , T IS BRUNE , ENE ʘERA SVJARING , NЄI MANNAGRDAWRDA . MANNAGRDAWRDA IS FARIN IT BOK MANNAGRDAFORDA SKRЄVEN , MEN T IS MISDЄN . ALLE RIKDOMA ЄR HJA MI HЄDE , WRDON NЄI OMSTAND WЄISKNKT ANA FORSTA AND FORSTENE ND ANA UTFORKЄRNE MANGЄRTNE . KЄMON A SINA KNAPA VPPA ЄRE MЄID VMBE ЄRMI ET JONGKFOLK TO DʘNSJANE , SA LЄTON HJA KVRA MI KRŮDKOK KVMA ND BRGUM JEFA TONNUM FON A BESTA BJAR . AFTER ISSA BODON LЄT ER IMMER JONGKFOLK OVER A SAXANARMARKA FARA , ЄR ALLE JELD INNA BUDAR HЄDE ND ALLE MЄIDA JEFA SKNKADJA MIBROCHTON ND VPPA ЄRE MЄID TЄRADON HJA ALON VNKVMMERLIK WЄI , JEF T NV BЄRDE , T A SAXANA[R] KNAPA ЄR NYDICH NЄI UTSAGON , N LAKTON HJA GODLIK ND SЄIDON : ASTE VRA ENE MЄNA FYAND TO BIKMPANE , SA KNST IN BRЄID JET FŮL RIKER MЄIDA JAN ND JETA FORSTELIKERA* . ALBЄDA SVIARINGA FON FRYSO SEND BOSTIGJAD MI TOGHATERUM ЄRA ROMRIKSTA FORSTUM ND FTERNЄI KЄMON A SAXANAR KNAPA ND MANGЄRTNE BY ЄLLE KEDDUM NЄI T FLYMAR DEL . A BUR/G/FAMNA ND A ALDA FAMNA ЄR JETA FON HJAR[A] ЄRE GRATHЄD

 

* Aantekeningen

 

FORSTELIKTЄRA. Door Ottema vertaald met VORSTELIJKE VERTERING, hetgeen in de vertalingen aanleiding gaf tot VORSTELIJKER. De vraag is, of hier sprake is van een werkwoord TЄRA of van een schrijffout voor FORSTELIKERA (adj. meervoud -A). Het voorgaande JETA + adj. veronderstelt een vergrotende trap.

 

 

[BOEK VAN KONERED MS PAG. 151]

ni Kattaburch skikte , skikter Bruno , thaet is brne , thene thera svjaring ni Mannagaerda wrda , Mannagaerda wrda is fr in thit bok Mannagaerda forda skrven , men tht is misdn . Alle rikdoma thr hja mith hede wrdon ni omstand wi skaenkt an tha forsta and forstene aend an tha utforkrne mangrtne . 3. Kmon th sine knapa vppa thre mid vmbe thr mith et jongkfolk to dnsjane , sa lton hja kvra mith krdkok kvma aend baergum jeftha tonnum fon tha besta bjar . After thissa bodon lt er immer jongkfolk over tha Saxanarmarka fra , thr alle jeld inna budar hde aend alle mida jeftha skaenkadja mith brochton , aend vppa thre mid tradon hja alon vnkvmmerlik wi . 4. Jef t nv brde thaet tha Saxana knpa thr nydich ni utsgon , thaen lakton hja godlik aend sidon , 5. aste thvrath thene mna fyand to bikaempane , s kaenst thin brid jet fl riker mida jn aend jet forstelik tra . 6. Al bda sviaringa fon Friso send bostigjad mith toghaterum thra romriksta forstum , aend aefkerni kmon tha Saxanar knpa aend mangrtne by lle keddum ni thaet Flymar del . 7. Tha burchfmna aend tha alda fmna thr jeta fon hjar re grthd

naar Kattenburgt zond, zoo zond hij Bruno, dat is bruine, den anderen zwager naar Mannagarde oord; Mannagarda oord is vroeger in dit boek Mannagarda forda geschreven, maar dat is fout. Alle rijkdommen, die zij mede hadden, werden naar omstandigheden weggeschonken aan vorsten en vorstinnen en aan uitverkorene meisjes. 3. Kwamen dan zijne knapen op de gelagkamer om daar met het jong volk te dansen, dan lieten zij korven met kruidkoek en bargen of tonnen van het beste bier komen. Na deze boden liet hij gedurig jongvolk over de Saksenmarken trekken, die alle geld in de buidels hadden en alle giften of geschenken medebrachten, en op de gelagkamer teerden zij steeds onbekommerd voort. 4. Als het nu gebeurde dat de Saksen knapen daar afgunstig op zagen, dan lachten zij goedelijk en zeiden: 5. als gij den algemeenen vijand durft bestrijden, dan kunt gij uw bruid nog veel rijker geschenken geven en dan nog vorstelijke vertering maken. 6. Alle beide zwagers van Friso zijn getrouwd met dochters van de aanzienlijkste vorsten, en naderhand kwamen de Saksische jongelingen en meisjes bij geheele troepen naar het Flymeer afzakken. 7. De Burgtmaagden en oude maagden, die nog van hare vroegere grootheid

to Kattaburch, he sent Bruno that is, "Brown" - the other brother-in-law, to Mannagardawrda. Mannagardawrda was written Mannagardaforda in the earlier part of this book, but that is wrong. All the riches that they took with them were given away, according to circumstances, to princes, princesses, and chosen young girls. 3. When his young men went to the tavern to dance with the young people there, they ordered baskets of spice, gingerbread, and tuns of the best beer. After these messengers he let his young people constantly go over to the Saxanamark, always with money in their purses and presents to give away, and they spent money carelessly in the taverns. 4. When the Saxmannar youths looked with envy at this they smiled, and said: 5. "If you dare go and fight the common enemy you would be able to give much richer presents to your brides, and live much more princely." 6. Both the brothers-in-law of Friso had married daughters of the chief princes, and afterwards the Saxman youths and girls came in whole troops to the Flymar. 7. The burgh-femmes and elder-femmes who still remembered their greatness

nach Kattburg sandte, so schickte er Bruno, das ist Braune, den anderen Schwager nach Mannagarda-Ort. Mannagarda-Ort ist in diesem Buche Mannagarda-Forda geschrieben, aber das ist falsch. Alle Reichtmer, die sie mit hatten, wurden den Umstnden nach verschenkt an die Frsten und Frstinnen und die auserwhlten Jungfrauen. 3. Kamen seine Knaben auf die Dorfaue, um mit dem Jungvolk zu tanzen, so liessen sie Krbe mit Kruterkuchen kommen und Tonnen des besten Bieres. Nach diesen Boten liess er immer Jungvolk ber die Sachsenmarken fahren, die alle Geld in ihren Beuteln hatten und alle Gaben oder Geschenke mitbrachten, und auf der Dorfaue verzehrten sie unbekmmert darauf los. 4. Wenn es nun geschah, dass die Sachsenknaben neidisch darnach sahen, dann lachten sie gtlich und sagten : 5. Wenn du den gemeinen Feind zu bekmpfen wagst, so kannst du deiner Braut noch viel reichere Gaben geben und noch frstlicher verzehren. 6. Alle beiden Schwger Frisos sind mit Tchtern der ruhmreichsten Frsten getraut, und nachdem kamen die Sachsenknben und Mdchen in ganzen Haufen zu dem Flymeer hinunter. 7. Die Burgmaiden und alten Maiden, die noch von ihrer ehemaligen Grosse       

MS 152

 

 

01 WISTE - NYGADON NAVT VR NЄI FRYSO-S

02 BIDRIV - ЄRVMBE NE KЄON HJA NЄN GOD

03 FON HIM - MEN FRYSO SNODER AS HJA LET

04 RA SNAKA - MEN A JONGA FAMNA SPʘND

05 - ER MI GOLDNE FINGRUM AN SINA SЄK -

06 HJA SЄIDON ALOMME WY NVA* LONGER

07 NЄN MODER MAR - MEN T KVM DANA

08 T WI JЄROCH SEND - JVD PAST VS NE

09 KANING TIL JU WI VSA LANDA WIER

10 WINNA ЄR A MODERA VRLЄREN HVE

11 RVCH HJARA [p. 206]  VNDIGERHЄD - FOR

12 KЄON HJA - ALREK FRYA-S BERN IS FRYDOM

13 JЄVEN - SIN STEM HЄRA TO LЄTANE BI FARA

14 ЄR BISLOTEN WR BI T KJASA ЄNRE

15 FORSTE - MEN AS T ALSA WYD KVMA

16 MACHTE T I JO WIER - NE KNING

17 KJASA - SA WIL IK AK MIN MЄNE SEGSE -

18 NЄI AL HWAT IK SKOJA MЄI - SA IS FRYSO

19 ЄR TO RVCH WR-ALDA KЄREN - HWAND

20 HI HE - IM WONDERLIK HIR HINNE WЄIAD* -

21 FRYSO WЄT A HRENKA ЄRA GOLUM

22 HWAMHIS TALE HI SPRЄKT - HI KN US

23 JEN HJARA LESTUM WAKA - N IS ЄR

24 JETA AWET TO SKOJANDE - HOK GRЄVA  

25 SKOLDE MN TO KNING KJASA SVNDER

26 T A ʘRA ЄR NIDICH VR WЄRON -

27 ALDULKERA TALUM WR RVCH A

28 JONGA FAMNA KЄEN - MEN A ALDE FAM

29 - NA AFSKЄN FЄ* AN TAL TAPADON HJARA

30 RЄDNE UT EN ʘERA BRG* - HJA KЄON

31 ALLERWЄIKES ND TO ALRA MANNALIK

32 FRYSO KЄON HJA - DVA SA A SPINNA

[BOEK VAN KONERED MS PAG. 152]

wiste , nygadon navt vr ni Frisos bedriv , thrvmbe ne kthon hja nn god fon him . Men Friso snder as hja lt ra snka . Men tha jonga fmna spnd er mith goldne fingrum an sina sk . Hja sidon alomme 8. wy naevath longer nn Moder mr , men thaet kvmth dna thaet wit jroch send . Jvd past vs ne kning , til thju wi vsa landa wither winna , thr tha Modera vrlren haeve thrvch hjara 206 vndigerhd . 9. Forth kthon hja , alrek Fryasbern is frydom jven , sin stem hra to ltane bi fara thr bisloten waerth bi t kjasa nre forste , men ast alsa wyd kvma machte thaet i jo wither ne kaening kjasa , s wil ik k min mne segse . Ni al hwat ik skoja mi , s is Friso thr to thrvch Wralda kren , hwand hi heth im wonderlik hir hinne wiad . Friso wt tha hrenka thra Golum , hwam his tle hi sprkt , hi kaen thus aejen hjara lestum wka . Thaen is thr jeta awet to skojande , hok Grva skolde maen to kaening kjasa svnder that tha ra thr nidich vr wron . 10. Aldulkera tlum waerth thrvch tha jonga fmna kethen , men tha alde fmma afskn f an tal , tapadon hjara rdne ut en thera baerg . Hja kthon allerwikes aend to alra mannalik : 11. Friso kthon hja dvath s tha spinna

wisten, helden niet over tot Frisos bedrijf; daarom spraken zij geen goed van hem. Maar Friso, slimmer als zij, liet haar babbelen. Maar de jonge maagden verknochte hij met gouden vingeren aan zijne zaak. Zij zeiden alomme: 8. wij hebben langer geene Moeder meer, maar dat komt daarvandaan dat wij meerderjarig zijn. Tegenwoordig past ons een koning, opdat wij onze landen terug winnen, die de Moeders verloren hebben door hare onvoor- [207] zichtigheid. 9. Verder spraken zij: Aan ieder Fryaskind is vrijheid gegeven, zijne stem te laten hooren, voor dat er besloten wordt bij het kiezen van een vorst, maar als het zoover komen mogt, dat gij u weder een koning kiest, dan wil ik ook mijne meening zeggen. Naar al wat ik beschouwen kan, is Friso daartoe door Wralda gekozen: want hij heeft hem wonderlijk hier heen geleid. Friso kent de ranken der Golen, wier taal hij spreekt, hij kan dus tegen hunne listen waken. Dan is er nog iets in het oog te houden: welken graaf zoude men tot koning kiezen, zonder dat de anderen daar wangunstig over waren. 10. Al zulke praatjes werden door de jonge maagden gehouden, maar de oude maagden, ofschoon weinig in getal, tapten hare redenen uit een ander vat. Zij spraken allerwegen en tot iedereen: 11. Friso, zoo spraken zij, doet, gelijk de spinnen

did not hold with Frisos object, and therefore they said no good of him; but Friso, more cunning than they, let them chatter, but the younger femmes he led to his side with golden fingers. They said everywhere: 8. "For a long time we have had no folk-mother, but that comes from being fit to take care of ourselves. At present it suits us best to have a king to win back our lands that we have lost through the imprudence of our folk-mothers." 9. Further they said, "Every Child of Frya has permission to let his voice be heard before the choice of a prince is decided; but if it comes to that, that you choose a king, then also we will have our say. From all that we can see, Wr-alda has appointed Friso for it, for he has brought him here in a wonderful way. Friso knows the tricks of the Golar, whose language he speaks; he can therefore watch against their craftiness. Then there is something else to keep the eye upon. What reeve could be chosen as king without the others being jealous of him?" 10. All such nonsense the young femmes talked; but the elder-femmes, though few in number, tapped their advice out of another cask. They said always and to every one: 11. "Friso does like the spiders.

wussten, neigten nicht dem Treiben Frisos zu : darum redeten sie von ihm nichts Gutes. Aber Friso, schlauer als sie, liess sie schwatzen. Doch die jungen Maiden verleitete er mit goldenen Fingern zu seiner Sache. Sie sagten allum : 8. Wir haben lnger keine Mutter mehr, aber das kommt, weil wir jhrig sind. Heute geziemt uns ein Knig, damit wir unsere Lande wiedergewinnen, welche die Mutter verloren haben durch ihre Unsorgsamkeit. 9. Weiter kndeten sie : Jedwedem Fryaskind ist Freiheit gegeben seine Stimme hren zu lassen, bevor zur Kre eines Frsten geschritten wird. Aber wenn es dazu kommen mchte, dass ihr wieder einen Knig kiest, so will ich euch auch meine Meinung sagen. Nach allem, was ich schauen kann, ist Friso derjenige, der von Wralda erkoren ist : denn er hat ihn wunderlich hiergefhrt. Friso kennt die Rnke der Golen, deren Sprache er spricht ; er kann also wider ihre Listen wachen. Dann ist aber noch etwas zu erwgen : welchen Grafen sollte man zum Knig kiesen, ohne dass die anderen darob neidisch waren? 10. Derartige Redensarten wurden durch die jungen Maiden verbreitet ; aber die alten Maiden, obgleich wenig an der Zahl, zapsten ihre Reden aus einem anderen Fasse. Sie kndeten alleweg und jedwedem : 11.Friso, so sagten sie, macht es wie die Spinnen :

                206

MS 153

 

01 DVAN - ES NACHTIS SPON-I NETTA NЄI

02 ALLE SIDUM ND ES DЄIS VRSKALK -I

03 ЄR SINA VN-FTER-TOCHTLIKA FRJUNDA

04 IN - FRYSO SEI T -ER NЄNE PRESTERA

05 NER POPPA FORSTA LYDE NE MЄI - MEN

06 IK SEG - HI NE MЄI NIMMAN LYDA AS

07 HIM SELVA - ЄRVMBE NIL* HI NAVT NE

08 DAJA T JU BURCH STAVIA WIER VP

09 HЄJA WAR - ЄRVMBE NIL* HI NЄNE

10 MODER WЄR HA* - JUD* IS FRYSO

11 JOW REDJЄVAR - MEN MORNE WIL HI JOW

12 KNING WERA TIL JU HI OVER JO ALLE

13 RJUCHTA MЄI - INNA BOSM ES FOLKIS

14 ANTSTONDON NW TWA PARTYJA - A ALD [-]

15 - A ND RMA WILDON WIER ENE MODER

16 HA* - MEN T JONGK-FOLK T FVL STRЄD.

17 LUST WЄRE WILDE NE TAT JEFA KN [-].

18 - ING HA* - A EROSTA HЄTO* HJARA SELVA

19 MODER-HIS SVNA ND A OЄRA HET-

20 ON HJARA SELVA TAT-HIS SVNA - MEN

21 A MODER-HIS SVNA NE WRDE NAVT

22 NI MELD - HWAND RVCHDAM ЄR FЄLO

23 SKЄPA MAKED* WRDE - WAS ЄR OVIRFLOD

24 TO FARA SKIPMAKAR - SMEDA - SYLMAKAR

25 RЄP-MAKER* ND TO FARA ALLE ʘRA AMB

26 - ACHTIS LJUD - ЄR TO BOPPA BROCHTON A

27 SЄ-KMPAR ALLERLЄJA SYRHЄDA MI -

28 ЄR FON HЄDON A WIVA NOCHT - A

29 FAMNA NOCHT - A MANGЄRTNE NOCHT

30 - ND ЄROF HЄDON AL HJARA MЄGUM

31 NOCHT ND AL HJARA FRJUNDUM* ND

32 AUM* - [p. 208]  A FRYSO BI FJUWERTICH JЄR ET

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 153]

dvan , thes nachtis spnth i netta ni alle sidum aend thes dis vrskalkth i thr sina vnaeftertochtlika frjunda in . Friso sith that er nne prestera ner poppa forsta lyde ne mi , men ik seg , hi ne mi nimman lyda as him selva . Thrvmbe nil hi navt ne dja thaet thju burch Stavia wither vp hjath warth . Thrvmbe wil hi nne Moder wr h . Jud is Friso jow rd jvar , men morne wil hi jow kaening wertha , til thju hi over jo alle rjuchta mei . 12. Inna bosm thes folk is antstondon nw twa partyja . Tha alda aend aerma wildon wither ne Moder h , men thaet jongkfolk , thaet fvl strdlust wre wilde ne tt jeftha kaening h . Tha rosta hton hjara selva moder his svna aend tha thera hton hjara selva tt his svna , men tha Moder his svna ne wrde wrde navt ni meld , hwand thrvchdam thr flo skpa mked wrde , was thr ovirflod to fra skipmkar , smda , sylmkar , rpmkar aend to fra alle ra ambachtisljud . Thr to boppa brochton tha skaempar allerlja syrhda mith . Thr fon hdon tha wiva nocht , tha fmna nocht , tha mangrtne nocht , aend throf hdon al hjara mgum nocht aend al hjara frjundum aend thum . 208 13. Tha Friso bi fjuwertich jr et

doen, des nachts spant hij zijne netten naar alle zijden en des daags verschalkt hij daarin zijne onergdenkende vrienden. Friso zegt dat hij geene priesteren noch vreemde vorsten lijden mag, maar ik zeg, hij mag niemand lijden dan hem zelven. Daarom wil hij niet gedoogen, dat de burgt Stavia weder opgericht wordt. Daarom wil hij geene Moeder weer hebben. Vandaag is Friso uw raadgever, maar morgen wil hij uw koning worden, opdat hij over u allen rechten mag. 12. In den boezem des volks ontstonden nu twee partijen. De ouden en armen wilden nu weder eene Moeder hebben, maar het jongvolk, dat vol strijdlust was, wilde een Vader of koning hebben. De eersten noemden zich Moederszonen, en de anderen noemden zich Vaderszonen; maar de Moederszonen werden niet geteld; want omdat er vele schepen gemaakt werden, was hier overvloed voor de scheepmakers, smeden, zeilmakers, reepmakers en voor alle andere ambachtslieden. Daarenboven brachten de zeekampers allerhande sieraden mede. Daarvan hadden de vrouwen genoegen, de maagden genoegen, de meisjes genoegen, en daarvan hadden alle hunne bloedverwanten genoegen, en alle hunne goede kennissen en vrienden. [209] 13. Toen Friso bij de veertig jaren te

At night he spreads his webs in all directions, and in the day he catches in them all his unsuspecting friends. Friso says he cannot suffer any priests or foreign princes, but we say that he cannot suffer anybody but himself; therefore he will not allow the burgh of Stavia to be rebuilt; therefore he will not have the folk-mother again. Today Friso is your counsellor, tomorrow he will be your king, in order to have full power over you." 12. Among the people there now existed two parties. The old and the poor wished to have the folk-mother again, but the young and the warlike wished for a father and a king. The first called themselves "Mothers Sons", the others, "Fathers Sons", but the Mothers Sons did not count for much; because there were many ships to build, there was a good time for all kinds of workmen. Moreover, the sea-rovers brought all sorts of treasures, with which the femmes were pleased, the girls were pleased, and their relations and friends. 13. When Friso had been nearly forty years at

nachts spinnt er Seine Netze nach allen Seiten und tagsber berrascht er dann Seine arglosen Freunde. Friso sagt, er mge keine Priester noch fremde Frsten, ich aber sage, er mag niemanden ausser sich selbst. Darum auch will er nicht zulassen, dass die Burg Stavia wieder aufgebaut wird, darum auch will er keine Mutter mehr haben. Heute ist Friso euer Ratgeber, aber morgen will er euer Knig werden, damit er ber euch alle richten kann. 12. Innerhalb des Volkes entstanden nu zwei Parteien. Die Alten und die Armen wollten wieder eine Mutter haben, aber das junge Volk, dasvoller Kampflust war, wollte einen Vater oder Knig haben. Die ersteren nannten sich Muttershne und die anderen nannten sich selbst Vatershne. Aber die Muttershne fanden keine Beachtung, denn weil viele Schiffe gebaut wurden, gab es viel Arbeit und Brot fr Schiffsbauer, Schmiede, Segelmacher, Seiler und fr alle anderen Handwerksleute. Auch brachten die Seeleute viel Beute an Schmucksachen mit, an Denen die Frauen, die Jungfrauen und die Mgde ihre Freude hatten. 13. Als Friso an die vierzig Jahre in 208

MS 154

 

01 STAVEREN HUSHALDEN HЄDE STURF -ER -

02 RVCH SIN BIJELDA HЄD ER FЄLO STATA

03 WIER TO MANLIK ʘERUM BROCHT  - DACH

04 JEF WI ЄRRVCH BЄTER WRDE VR IK

05 NAVT BIJECHTA - FON ALLE GRЄVA  

06 ЄR BIFARA* HIM WЄRON N-AS* ЄR

07 NIMMAN SA BIFAMED* LIK FRYSO WЄST -

08 A SA AS -K ЄR SЄIDE - A JONGE FAMNA

09 KЄON SINA LOVE AHWILA A ALDA

10 FAMNA ELLA DЄDON VMB -IM TO ACHTJANE

11 ND HATLIK TO MAKJANE BI ALLE MN -

12 - NISKA - NW NE MACHTON A ALDA

13 FAMNA HIM ЄR-MIA WEL NAVT NE STʘRA

14 IN SINA BIJELDINGA - MEN HJA HVON

15 MI HJARA BARA ACH ALSA FŮL UT-

16 RJUCHT T -ER STURVEN IS SVNDER T

17 ER KNING WЄRE - NW WIL IK SKRI

18 - WA VR A-DEL SIN SVNV* - FRYSO

19 ЄR VSA SKIDNESE LЄRED HЄDE UT -ET

20 BOK ЄRA A-DEL-LINGA HЄDE ELLA DЄN

21 VMBE HJARA FRJUNDSKIP TO WINNAN

22 - DE - SIN ЄROSTE SVNV* ЄR HI HIR WON

23 BY SWЄT-HIRTE SIN WIF HE -ER BI-

24 STONDA A-DEL HЄTEN - AND AFSKЄN

25 HI KMPADE MI AL SIN WELD - VMBE

26 NЄNE BURGA TO FORSTLANE NER

27 WIER VP TO BVWANDE - ACH SAND

28 HI A-DEL NЄI ЄRE BURCH ET TEX-LAND

29 TIL JU HI DIGER BI DIGER KVD WERA

30 MACHTA - MI ELLA HWAT TO VSA

31 ЄWA TALE ND SЄDUM HЄRE - A

32 A-DEL TWINTICH JЄR TLDE LЄT FRYSO  

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 154]

Stveren hushalden hde sturf er . Thrvch sin bijelda hde r flo stta wither to manlik therum brocht , thach jef wi thr thrvch bter wrde thvr ik navt bijechta . Fon alle Grva thr bifra him wron n as thr nimman s bifmed lik Friso wst . Tha s as k r side , tha jonge fmna kthon sina love , thahwila tha alda fmna ella ddon vmb im to achtjane aend htlik to mkjane bi alle maenniska . Nw ne machton tha alda fmna him thr mitha wel navt ne stra in sina bijeldinga , men hja haevon mith hjara bra thach alsa fl utrjucht thaet er sturven is svnder thaet er kaening wre . Caput I. Nw wil ik skriwa vr Adel sin svnv . Friso thr vsa skidnese lred hde ut et bok thra Adellinga , hde ella dn vmbe hjara frjundskip to winnande . Sin roste svnv thr hi hir won by Swthirte sin wif , heth er bi stonda Adel hten . And afskn hi kaempade mith alle sin weld , vmbe nne burga to forstaelane ner wither vp to bvwande , thach sand hi Adel ni thre burch et Texland til thju hi diger bi diger kvd wertha machta , mith ella hwat to vsa wa , tle aend sedum hreth . 2. Tha Adel twintich jr taelde lt Friso

Staveren had huis gehouden, stierf hij. Door zijne bemoeijing had hij vele staten weder tot malkander gebracht, maar of wij daardoor beter werden, durf ik niet bevestigen. Van alle Graven die voor hem waren, was er niemand zoo befaamd als Friso geweest. Doch zoo als ik vroeger zeide, de jonge maagden spraken zijn lof, terwijl de oude maagden alles deden om hem te laken en hatelijk te maken bij alle menschen. Daarmede nu konden de oude maagden hem wel niet verstoren in zijne bemoeijingen, maar zij hebben met haar misbaar toch zooveel uitgewerkt, dat hij gestorven is zonder dat hij koning was. Hoofdstuk IV. Nu wil ik schrijven over zijn zoon Adel. Friso die onze geschiedenis had leeren kennen uit het Boek der Adellingen, had alles gedaan om hunne vriendschap te winnen. Zijn eersten zoon dien hij hier won bij zijne vrouw Swethirte, heeft hij terstond Adel genoemd. En ofschoon hij kampte met al zijne macht, om geene burgten te herstellen noch op te bouwen, zond hij toch Adel naar de burgt te Texland, opdat hij door en door bekend worden mocht met alles wat tot onze wetten, taal en zeden behoort. 2. Toen Adel twintig jaren telde, liet Friso

Staveren he died. Owing to him many of the states had been joined together again, but that we were the better for it I am not prepared to certify. Of all the reeves that preceded him there was none so renowned as Friso; for, as I said before, the young femmes spoke in his praise, while the elder-femmes did all in their power to make him hateful to everybody. Although the old women could not prevent his meddling, they made so much fuss that he died without becoming king. Chapter IV: Now I will write about his son Adel - 1. Friso, who had learned our history from The Book of Adelas Followers, had done everything in his power to win their friendship. His eldest son, whom he had by his wife Swethirte, he named Adel; and although he strove with all his might to prevent the building or restoring of any burghs, he sent Adel to the burgh of Texland in order to make himself better acquainted with our laws, language, and customs. 2. When Adel was twenty years old Friso

Staveren gewirkt hatte, starb er. Durch Seine Bemhungen hatte er viele Staaten wieder zueinander gebracht, aber ob wir dadurch besser wurden, wage ich nicht zu besttigen. Von allen Grafen, die vor ihm waren, war niemand so berhmt gewesen wie Friso, aber wie ich schon sagte, die jungen Mgde sprachen sein Lob, whrend die alten Mgde alles taten, um ihn zu tadeln und bei allen Leuten verhasst zu machen. Zwar konnten die alten Mgde ihn hierdurch nicht in seinen Bemhungen stren, aber sie haben mit ihrem Geschrei doch soviel ausgerichtet, dass er starb, ohne dass er Knig geworden war.                Jetzt will ich schreiben ber seinen Sohn Adel. Friso, der unsereGeschichte aus demBuch der Adelingenkennen gelernt hatte, hat allesgetan, um ihre Freundschaft zu gewinnen. Seinen ersten Sohn, den er hier beiseiner Frau Swethirte gewann, hat er sogleich Adel genannt. Und obgleich er mitaller Macht danach strebte, keine Burgen wiederherzustellen noch aufzubauen, sosandte er doch Adel nach der Burg auf Texland, damit er durch und durch mitallem, was zu unseren Gesetzen, Sprache und Sitten gehrt, bekannt wrde. 2. AlsAdel zwanzig Jahre zhlte, liess Frieso

MS 155

 

 

01 HIM TO SIN JN SKOL KVMA ND AS -ER

02 ЄR UTLЄRED* WAS - LЄT -ER HIM RVCH-OVIR

03 ALLE STATA FARA A-DEL WAS -NE MIN-

04 LIKA SKALK - BI SIN FARA HE -ER FЄLO AA

05 WNNEN - DANA IS -T KVMEN T -ET FOLK

06 HIM AA-RIK HЄTEN HE - AWET HWAT

07 - IM FTERNЄI SA WEL TO PASE KЄM* HWAND

08 AS SIN TAT FALLEN WAS - BILEV -ER IN SIN

09 STЄD - SVNDER T ER VR -ET KJASA ЄNER

10 ʘERA GRЄVA  SPRЄKA KЄM* -

11 AHWILA A-DEL TO TEX-LAND INNA LЄRE

12 WЄRE - WAS ЄR TEFTA* EN ЄLLE* LJAWE

13 FAM IN VPPER BURCH - HJU KЄM FON UT

14 A SAXANA-MARKUM WЄI - FON UT -

15 - ERE STAA ЄR IS KЄEN SVʘBA-LAND

16 ЄRRVCH WR HJU TO TEX-LAND

17 SVʘBENE HЄTEN AFSKЄN [p. 210]  HJRA NʘME

18 IFKJA WЄRE A-DEL HЄDE HJA LJAF

19 KRЄJEN ND HJU HЄDE A-DEL LJAF - MEN

20 SIN TT BЄD -IM HI SKOLDE JET WACHTJA -

21 A-DEL WAS HЄRICH* - MEN ALSA RING

22 SIN TAT FALLEN WAS ND HI SЄTEN - SAND

23 HI BISTONDA BODON NЄI BER-HOLDA

24 HJRA TAT HIN - AS -ER SINE TOGHTER* TO

25 WIF HVA MACHTE - BER-HODA WЄR NE

26 FORSTE FON VNFORBASTERE SЄD - HI HЄDE

27 IFKJA NЄI TEX-LAND INNA LЄRE SVNDEN

28 INNER HAPE T HJA ENES* TO BURCH-FAM

29 KЄREN WRDE SKOLDE IN SINE JN LAND -

30 ACH HI HЄDE HJARA BЄDER GЄRTE KN

31 NA LЄRED - ЄRVMBE GVNG -ER TO ND

32 JEF HJAM SINA SЄJEN* - IFKJA WЄR -NE

[BOEK VAN KONERED MS PAG. 155]

him to sin aejn skol kvma , aend as er thr utlred was , lt er him thrvch ovir alle stta fra . Adel was ne minlika skalk , bi sin fra heth er flo tha wnnen . Dna is t kvmen thaet et folk him Atha rik hten heth , awet hwat him aefterni sa wel to pase km , hwand as sin tt fallen was , bilv er in sin std svnder that er vr et kjasa n er thera Grva sprka km . Thahwila Adel to Texland inna lre wre , was thr tefta en lle ljawe fm in vpper burch . Hju km fon ut tha Saxanamarkum wi , fon ut re sttha thr is kthen Svbaland thr thrvch waerth hju to Texland Svbene hten , afskn 210 hjra nme Ifkja wre . Adel hde hja ljaf krjen aend hju hde Adel ljaf , men sin taet bd im hi skolde jet wachtja . Adel was hrich , men alsa ring sin tt fallen was aend hi sten , sand hi bistonda bodon nei Berth holda hira tt hin , as er sine toghter to wif haeva machte . Bertholda wr ne forste fon vnforbastere sd , hi hde Ifkja ni Texland inna lre svnden inner hpe that hja nis to burchfm kren wrde skolde in sine aejn land . Thach hi hde hjara bder grte kaenna lred , thrvmbe gvng er to aend jef hjam sina sjen . Ifkja wr ne

hem naar zijn eigen school komen, en toen hij daar volleerd was, liet hij hem door alle staten reizen. Adel was een beminnenswaardig jongman; op zijne reizen heeft hij vele vrienden gewonnen, daardoor is het gekomen, dat het volk hem Atharik (vriendenrijk) genoemd heeft, iets dat hem naderhand zoo wel te pas is gekomen, want toen zijn vader gestorven was, bleef hij in zijne plaats, zonder dat er over het kiezen van een anderen graaf sprake kwam. 3. Terwijl Adel te Texland in de leer was, bevond zich aldaar tevens eene heel lieve maagd op de burgt. Zij kwam uit de Saksenmarken weg, uit de staat die genoemd is Suobaland, daarom werd zij te Texland [211] Suobene genoemd, ofschoon haar naam Ifkja was. Adel had haar lief gekregen, en zij had Adel lief; maar zijn vader beval hem, dat hij nog al wat wachten zoude. Adel was gehoorzaam, maar zoodra zijn vader gestorven was en hij gezeten, zond hij terstond boden naar Bertholde haren vader (met verzoek) of hij zijne dochter tot vrouw mogt hebben. Bertholde was een vorst van onverbasterde zeden, hij had Ifkja naar Texland in de leer gezonden in de hoop, dat zij eens tot burgtmaagd zoude gekozen worden in zijn land. Doch hij had hun beider begeerte leeren kennen, daarom ging hij heen en gaf hun zijnen zegen. Ifkja was eene

brought him into his own school, and when he had fully educated him he sent him to travel through all the states. Adel was an amiable young man, and in his travels he made many friends, so the people called him Atharik - that is, "Rich in Friends" - which was very useful to him afterwards, for when his father died he took his place without a question of any other reeve being chosen. 3. While Adel was studying at Texland there was a lovely femme at the burgh. She came from Saxanamark, from the state of Suobaland, therefore she was called at Texland Suobene, although her name was Ifkia. Adel fell in love with her, and she with him, but his father wished him to wait a little. Adel did as he wished; but as soon as he was dead, sent messengers to Bertholda, her father, to ask her in marriage. 4. Bertholda was a prince of high-principled feelings. He had sent his daughter to Texland in the hope that she might be chosen burgh-femme in her country, but when he knew of their mutual affection he bestowed his blessings upon them. Ifkia was a

ihn in Seine eigene Schule kommen, und als er ausgelernt hatte, liess er ihn durch alle Staaten reisen. Adel war ein liebenswrdiger junger Mann und auf seinen Fahrten hat er sich viele Freunde gewonnen. Deshalb nannte das Volk ihn Atha-rik (Freundenreich), was ihm spter sehr gut zu statten gekommen ist. Denn als sein Vater gestorben war, blieb er an seiner Stelle, ohne dassvon der Wahl eines anderen Grafen gesprochen wurde.           3.Whrend Adel in Texland in der Lehrewar, befand sich auf der dortigen Burg eine sehr liebenswrdige Maid. Sie kamaus den Sachsenmarken her aus dem Staat, der Suobaland genannt wurde. Darumwurde sie in Texland Suobene genannt, obgleich ihr Name Ifkja war. Adel hattesie liebgewonnen, und sie liebte Adel, aber sein Vater befahl ihm, noch zuwarten, aber sobald sein Vater gestorben und er seinen Platz eingenommen hatte,sandte er sofort Boten zu ihrem Vater Bertholde, ob er Seine Tochter zum Weibehaben drfte. Bertholde war ein Frst von unverdornenen Sitten. Er hatte Ifkjain der Hoffnung nach Texland geschickt, dass sie einmal in seinem Lande zurBurgmagd gewhlt werde. Allein er hatte ihrer beider Begehren kennengelernt,darum ging er hin und gab ihnen seinen Segen. Ifkja war eine 210

MS 156

 

 

01 KANTE FRYA-S - FAR SA FЄRE* IK HJA HV

02 KNNA LЄRED HE HJU ALʘN WROCHT ND

03 WROT TIL JU FRYA-S BERN WIER KVMA

04 MACHTE VNDERA SELVA ЄWA ND VN

05 - DER ЄNEN BʘN* - VMBE A MNNISKA

06 VPPA HJRA SYD TO KREJANDE* - WAS HJU MI

07 HJRA FRJUDELF* FON OF HJRA TAT RVCH

08 ALLE SAXANA MARKA FAREN AND FOR

09 NЄI GЄRT-MNNJA GЄRT-MANNJA

10 ALSA HЄDON A GЄRT-MANNA HJARA

11 STAT HЄTEN - ЄR HJA RVCH GOSA HJRA

12 BIJELDINGA KRЄJEN HЄDE - DANA GVNGEN

13 HJA NЄI A DЄNE-MARKA - FON A DЄNA

14 - MARKA GVNGON HJA SKIP NЄI TEX-LAND -

15 FON TEX-LAND GVNGON HJA NЄI WEST

16 FLYLAND EN SA ALLINGEN A SЄ NЄI

17 WAL-HALLA-GARA HIN - FON WALHALLA.

18 GARA BRŮDON HJA ALLINGEN ЄRA SŮDER

19 HRENUM* ALONT* HJA MI GRATA FRЄSE

20 BOPPA ЄRE RЄNE BI A MARSATA*

21 KЄMON HWERFON VSA A-POL-LANJA

22 SKREVEN HE* - O HJA ЄR EN STUT* WЄST

23 HЄDE GVNGON HJA WIER NЄI A DELTA

24 AS HJA NW EN TID LʘNG NЄI A DELTA

25 OF-FAREN WЄRON ALONT* HJA INNA

26 STRЄK FON ЄRE ALDA BURCH AKEN*

27 KЄMON A SIND ЄR VNWARLINGA

28 FJUWER SKALKA MOR AND NAKED UT [-]

29 [-] EKLAT - HJA WЄRON EN LI* FTER AN*

30 KVMEN - MIN BROER ЄR VRAL BY

31 WAS HЄDE HJA OFTEN VRBЄDEN ACH

32 HJA NЄDE NAVT NE HЄRED - A BʘNAR*

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 156]

kante Fryas . Far sa fre ik hja haev kaenna lred , heth hju aln wrocht aend wrot til thju Fryasbern wither kvma machte vndera selva wa aend vnder nen bn . 5. Vmbe tha maenniska vppa hira syd to krjande , was hju mith hira frjudelf fon of hira tt thrvch alle Saxanamarka fren and forth ni Grtmaennja . Grtmannja alsa hdon tha Grtmanna hjara stt hten , thr hja thrvch Gosa hira bijeldinga krjen hde . Dna gvngen hja nei tha Dnemarka . Fon tha Dnemarka gvngon hja skip nei Texland . Fon Texland gvngon hja ni Westflyland en sa allingen tha s ni Walhallagra hin . Fon Walhallagra brdon hja allingen thra sder Hrnum al ont hja mith grta frse boppa thre Rne bi tha Marsta kmon hwrfon vsa Apollnja skrven heth .* 6. Tho hja thr en stt wst hde , gvngon hja wither ni tha delta As hja nw en tid lng ni tha delta offren wron al ont hja inna strk fon thre alda burch Aken kmon , sind thr vnwarlinga fjuwer skalka morth and naked uteklt . Hja wron en lith aefter an kvmen . Min brother thr vral by was hde hja often vrbden , thach hja nde navt ne hred . 7. Tha bnar

flinke Friesin. Voor zoo verre ik haar heb leeren kennen, heeft zij steeds gewerkt en gewroet, opdat Fryas kinderen weder mochten komen onder dezelfde wet en onder eenen bond. 5. Om de menschen op hare zijde te krijgen, was zij met haren echtgenoot van haren vader af door alle Saksenmarken gereisd en voorts naar Geertmannia. Geertmannia, zoo hadden de Geertmannen hunne staat geheeten, die zij door Gsas bemoeijing gekregen hadden. Daarop gingen zij naar de Denemarken. Van de Denemarken gingen zij te scheep naar Texland. Van Texland gingen zij naar Westflyland en zoo langs de zee naar Walhallagara. Van Walhallagara vertrokken zij langs den Zuiderrijn (de Waal), totdat zij met groote vrees bo ven den Rijn bij de Marsaten kwamen, waarvan onze Apollonia geschreven heeft.* 6. Toen zij hier eene wijle geweest waren, gingen zij weer naar de laagte. Als zij nu een tijdlang naar de laagte afgevaren waren, totdat zij in de streek van de oude burgt Aken kwamen, zijn er onverhoeds vier knechten vermoord en naakt uitgekleed. Zij waren een weinig achteraan gekomen. Mijn broeder, die overal bij was, had hun vaak verboden, doch zij hadden niet geluisterd. 7. De moordenaars

clever Child of Frya. As far as I have been able to learn, she always toiled and worked to bring the Fryas people back under the same laws and customs. 5. To bring the people to her side, she travelled with her husband through all Saxanamark, and also to Gertmannia - as the Gertmannar had named the country which they had obtained by means of Gosa. Thence they went to Denamark, and from Denamark by sea to Texland. From Texland they went to Westflyland, and so along the coast to Walhallagara; thence they followed the Suder Hrenum, till, with great apprehension, they arrived beyond the Rene at the Marsatar of whom our Apollonia has written.* 6. When they had stayed there a little time, they returned to the lowlands. When they had been some time descending towards the lowlands, and had reached about the old burgh of Aken, four of their servants were suddenly murdered and stripped. They had loitered a little behind. My brother, who was always on the alert, had forbidden them to do so, but they did not listen to him. 7. The murderers

tchtige Friesin. Soweit ich sie kennengelernt habe, hat sie immer gewirktund gestrebt, damit die Fryaskinder wieder unter ein Gesetz und in einen Bundkommen wrden. 5.Um die Menschen zu gewinnen war sie mit ihremGemahl von ihrem Vater aus durch alle Sachsenmarken und weier nach Geertmannjagereist. Geermannja hatten die Geertmannen ihren Staat geheissen, den sie durchGosas Zutun bekommen hatten. Von dort gingen sie nach den Denemarken. Von denDenemarken gingen sie zu Schiff nach Texland. Von Texland gingen sie nachWestflieland und so dem meer entlang nach Walhallagara. Von Walhallagara reistensie langs des Sderrheins (Waal), bis sie mit grosser Gefahr oberhalb des Rheinszu den Marsaten kamen, worber unsere Apollonia geschrieben hat .* 6.Als sie hier einige Zeit geblieben waren, gingen sie wieder abwrts. Alssie eine Zeitlang herab gefahren waren, bis sie in die Gegend der alten BurgAken kamen, sind unversehens vier Knechte ermordet und nackt ausgeplndertworden. Sie waren ein wenig zurckgeblieben. Mein Bruder, der berall dabeigewesen war, hatte ihnen dies oft verboten, sie hatten aber nicht gehorcht. DieMrder

MS 157

 

 

01 ЄR T DЄN HЄDE WЄRON TWISK-LAND-

02 - AR ЄR JUDDЄGA* DRIST WЄI OVIRA HRЄNA

03 KVMA TO MORDA* AND TO RAWANDE -

04 A TWISK-LANDAR T SIND BANNANE

05 ND WЄI BRITNE FRYA-S BERN - MEN HJA-

06 - RA WIVA HVA HJA FON A TA/R/TARUM

07 RAWET* - A TARTARA IS EN BRUN FINDA [-]

08 - S FOLK ALUS HЄTEN RVCHDAM HJA

09 ALLE FOLKA TO STRIDA UTTARTA - HJA

10 SIND AL HRUTAR* ND RAWAR - ЄRFON

11 SEND A TWISK-LANDAR ALSA BLOD-

12 [-] ORSTICH WRDEN - A TWIS/K/LANDAR

13 AM JUS RGNISE DЄN HЄDE - HЄTON

14 HJARA SELVA FRYA JEFA FRANKA -

15 ЄR WЄRON < SЄIDE MIN BROER > -

16 RADA - BRUNA - ND WITA MʘNG - ЄRA

17 ЄR RAD JEFA BRUN WЄRON BITON

18 HJARA HЄRE MI SJALK-WЄTER WIT* - NЄI

19 DAM HJARA ʘNLITA ЄR BRUN BY WЄR

20 ALSA WRDON HJA ESTO LЄDLIKER ЄR

21 RVCH - EVIN AS A-POL-LANJA BISKOJADON*

22 HJA FTERNЄI LYDASBURCH* ND ET ALDER [-]

23 GA* - DANA TAGON HJU IN OVIR STAVEREN [-]

24 - S WRDE BY HJARA LJUDA ROND - ALSA

25 MINLIK HЄDON HJA HJARA SELVA AN-

26 [-] STLED - T A MNNISKA RA ALLER [-]

27 - WЄIKES HALDA WILDE - RЄ MʘNAA

28 FORER SAND A-DEL BODON NЄI ALLE

29 AUM ЄR HI BIWNNEN HЄDE - ND

30 LЄT AM BIDDA - HJA SKOLDON INNA

31 MINNA MʘNA LICHTA LJUDA TO HIM

32 SENDA - [p. 214]*  SIN WIF   <SЄIDER >   ЄR FAM*  

 

[BOEK VAN KONERED MS PAG. 157]

thr thaet dn hde wron Twisklndar thr juddga drist wi ovira Hrna kvma to morda and to rwande . Tha Twislndar thaet sind bannane aend wi britne Fryasbern , [212] men hjara wiva haevath hja fon tha Tartarum rwet . Tha Tartara is en brn Findas folk , althus hten thrvchdam hja alle folka to strida uttarta . Hja send al hrutar aend rwar . Thr fon send tha Twisklndar alsa blod thorstich wrden . 8. Tha Twisklndar tham thju aergnise dn hde , hton hjara selva Frya jeftha Franka . Ther wron side min brother rda bruna aend wita mong . Thre thr rd jeftha brun wron biton hjara hre mith sjalkwter wit . Nidam hjara nthlita thr brun by wr , alsa wrdon hja thesto ldliker thr thrvch . 9. vin as Apollnja biskojadon hja aefterni Lydasburch aend et Alderg . Dna tgon hju in over Stverens wrde b y hjara ljuda rond . Alsa minlik hdon hja hjara selva anstaeled that tha maenniska ra allerwikes halda wilde . Thr mnatha forther sand Adel bodon ni alle thum thr hi biwnnen hde aend lt tham bidda , hja skoldon inna Minna mnath lichta ljuda to him senda . 214 10. Sin wif, sid er, thr fm

die dat gedaan hadden, waren Twisklanders, die heden ten dage stoutweg over den Rijn komen te moorden en te rooven. De Twisklanders, dat zijn gebannen en weggeloopen Fryas- [213] kinderen, maar hunne vrouwen hebben zij van de Tartaren geroofd. De Tartaren zijn een bruin Findas volk, aldus genoemd, omdat zij alle volken ten strijde uittarten. Zij zijn allen ruiters en roovers. Daar van daan zijn de Twisklanders evenzoo bloeddorstig geworden. 8. De Twisklanders, welke die boosheid bedreven hadden, noemden zich zelven Frijen of Franken Er waren, zeide mijn broeder, roode, bruine en witte onder. Die, welke rood of bruin waren, beten hun haar met kalk water wit. Naardien echter hunne aangezichten bruin bleven, werden zij des te leelijker daardoor. 9. Even als Appollonia beschouwden zij naderhand Lydasburgt en het Alderga. Daarna trokken zij over Staverens oorden bij hunne lieden rond. Zij hadden zich zoo beminnelijk aangesteld, dat de menschen hen allerwege houden wilden. Drie maanden later zond Adel boden naar alle vrienden die hij gewonnen had en liet hun verzoeken, dat zij in de Minnemaand wijze lieden tot hem zouden zenden. 10. Zijne vrouw, zeide hij, die maagd [215]

NB. De signalering van Ottema, dat hier een blad te veel is omgeslagen en er dus twee bladen ontbreken, is onjuist. De paginering loopt gewoon door en dat geldt ook voor de tekst.

that had committed this crime were Twisklandar, who had at that time audaciously crossed the Rene to murder and to steal. The Twisklandar are banished and fugitive Children of Frya, but their wives they have stolen from the Tartarar. The Tartarar are a brown tribe of Findas people, who are thus named because they make war on everybody. They are all horsemen and robbers. This is what makes the Twisklandar so bloodthirsty. 8. The Twisklandar who had done the wicked deed called themselves Fryar or Frankar. There were among them, my brother said, red, brown, and white men. The red and brown made their hair white with lime-water but as their faces remained brown, they were only the more ugly. 9. In the same way as Apollonia, they visited Lydasburch and the Alderga. Afterwards they made a tour of all the neighbourhood of Staveren. They behaved with so much amiability, that everywhere the people wished to install Adel as king. Three months later, Adel sent messengers to all the friends that he had made, requesting them to send to him their representatives in the Minna Month [...] 10. [...] His wife, he said, who had been a femme

waren Twisklnder gewesen, die heutzutage dreist ber den Rhein kommen, umzu morden und zu plndern. Die Twisklnder sind verbannte und fortgelaufeneFryaskinder, die ihre Frauen von den Tartaren geraubt haben. Die Tartaren sindein braunes Findasvolk, so genannt, weil sie alle Vlker zum Kamp herausfordern.Sie sind alle Reiter und Raber. Dadurch sind die Twisklnder genauso ruberischgeworden.Die Twisklnder, die diese beltat begangenhatten, nannten sich selber Freien oder Franken. Es gab unter ihnen, so sagtmein Bruder, rote, braune und wisse. Die roten oder braunen beizten ihre Haremit Kalkwasser weiss, da aber ihr Gesicht braun blieb, wurden sie dadurch umsohsslicher. Ebenso wie Apollonia sahen sie sich nachher Lydasburg und dasAlderga an. Darauf zogen sie ber Staveren bei ihren Leuten umher. Sie waren soliebenswrdig gewesen, dass die Menschen sie berall dabehalten wollten. DreiMonate spter sandte Adel Boten zu allen Freunden, die er gewonnen hatte, siesollten im Minnemonat weise Mnner zu ihm senden. 10. Seine Frau, sagte er, die Maid ge-     212

MS 158 SKRIFT MID GOSAS RED

 

 

01 WЄST HЄDE TO TEX-LAND HЄDE DANA EN

02 OVIRSKRIFT KRЄJEN - TO TEX-LAND WARAT

03 JETA FЄLO SKRIFTA FVNDEN ЄR NAVT

04 IN -T BOK ЄRA ADELINGA VRSKRЄVEN

05 SEND - FON ISSA SKRIFTUM HЄDE GOSA

06 ЄN BI HJRA UTROSTE WILLE* LЄID - ЄR [-]

07 [-] RVCH A ALDESTE FAM ALBЄE*

08 AVBER* MAKT WERA MOST ALSA

09 RINGEN FRYSO FALLEN WAS -

10 HYR IS T SKRIFT - MI GOSA-S RЄD -

11 A WR-ALDA BERN JEF AN A

12 MODERA FON T MNNISKELIK SLACH [-]

13 - TE A LЄID ER ЄNE TALE IN ALLER TONGA

14 ND VP ALLER LIPPA - JUS MЄIDE HЄDE

15 WR-ALDA AN A MNNISKA JЄVEN TIL

16 JU HJA MNLIK ʘERA ЄRMI MACH

17 - TE KNBER MAKJA - HWAT MN FOR-

18 [-] MYDE MOT ND HWAT MN BIJAGJA

19 MOT VMBE SЄLIGHЄD TO FINDANE ND

20 SЄLIGHЄD TO HALDANE IN AL ЄVGHЄD -

21 WRALDA IS WIS ND GOD ND

22 AL FRSJANDE - NЄIDAM ER NV WIST

23 T LUK ND SЄLIGHЄD FON JRA

24 FLYA MOT - JEF BOSHЄD - DŮGED BI

25 DROGA MЄI - ALSA HE -ER AN JU TAL

26 ЄNE RJUCHTFЄRDIGE JENDOMLIKHЄD

27 FST BONDEN - JUS JENDOMLIKHЄD

28 IS ЄR AN LЄGEN - T MN ЄR [-] 

29 - MI NЄN LЄJEN SEGE NER BIDROG [-]

30 - LIKA WORDA SPRЄKA NE MЄI SVNDER

31 STEM-LЄ NOCH SVNDER SKAM [-]

32 - RAD RVCH HVAM MN A BOSA

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 158]

wst hde to Texlnd , hde dna en ovirskrift krjen . To Texland warthat jeta flo skrifta fvnden , thr navt in t bok thra Adelinga vrskrven send . Fon thissa skriftum hde Gosa n bi hira utroste wille ld , thr thrvch tha aldeste fm Albthe avbr mkt wertha most , alsa ringen Friso fallen was .

geweest was te Texland, had daarvan een afschrift gekregen. Te Texland worden nog vele geschriften gevonden, die niet in het boek der Adelingen overgeschreven zijn. Van deze schriften had Gsa een hij haar uiterste wil gelegd, 't welk door de oudste maagd Albetha openbaar gemaakt moest worden, zoodra Friso gestorven was.

at Texland, had received a copy of it. In Texland many writings are still found which are not copied in The Book of Adelas Followers. One of these writings had been placed by Gosa with her last will, which was to be opened by the most senior elder-femme, Albethe, as soon as Friso was dead.

wesen was zu Texland, hatte davon eine abschrift erhalten. Seine Frau, sagte er, die Maid gewesen war zu Texland, hatte davon eine Abschrift erhalten. Auf Texland werden noch viele Schriften gefunden, die nicht in dem Buche der Adelingen abgeschrieben sind. Von diesen Schriften hat Gosa eine zu ihrem letzten Willen gelegt, welche durch die lteste Maid, Albethe, offenkundig werden sollte, sobald Friso gestorben wre.

BOEK VAN GOSA

Caput V. Hyr is that skrift mith Gosas rd . 1. Tha Wralda bern jf an tha modera fon thaet maenniskelik slachte , th lid er ne tle in aller tonga aend vp aller lippa . Thjus mide hde Wralda an tha maenniska jven , til thju hja maenlik thera thrmith machte kaenbr mkja , hwat maen formyde mot aend hwat maen bijagja mot vmbe slighd to findane aend slighd to haldane in al vghd . 2. Wralda is wis aend god aend al faersjande . Nidam er nw wist , thaet luk aend slighd fon irtha flya mot , jef boshd dged bidroga mi , alsa heth er an thju tl ne rjuchtfrdige aejendomlikhd faest bonden . Thjus aejendomlikhd is thr an lgen , thaet maen thr mith nn ljen sge , ner bidroglika worda sprka ne mi svnder stem lth noch svnder skmrd , thrvch hvam maen tha bosa fon hirte bistonda vrkaenna mi . 3. Nidam vsa tle thus to luk aend to slighd wjath , aend thus mith wkt aejen tha bosa

Hoofdstuk V. Hier is dit geschrift met Gosas raad. 1. Toen Wralda kinderen gaf aan de moeders van het menschelijk geslacht, toen legde hij ne taal in aller tongen en op aller lippen. Dit geschenk had Wralda aan de menschen gegeven, opdat zij elkander daarmede mochten kenbaar maken, wat men vermijden moet en wat men najagen moet om zaligheid te vinden en zaligheid te houden in alle eeuwigheid. 2. Wralda is wijs en goed en alles voorziende. Naardien hij nu wist, dat geluk en zaligheid van de aarde moet vlieden, als de boosheid de deugd bedriegen kan, zoo heeft hij aan de taal eene regtvaardige eigenschap verbonden. Deze eigenschap is hierin gelegen, dat men daarmede geen leugen zeggen, noch bedriegelijke woorden spreken kan zonder stamelen, noch zonder blozen, waardoor men de boozen van harte terstond onderkennen kan. 3. Naardien dus onze taal tot geluk en zaligheid den weg baant, en dus mede waakt tegen de booze

Chapter V: Here is the writing with Gosas advice - 1. When Wr-alda gave children to the mothers of mankind, he gave one language to every tongue and to all lips. This gift Wr-alda had bestowed upon men in order that by its means they might make known to each other what must be avoided and what must be followed to find true life, and to hold that life to all eternity. 2. Wr-alda is wise and good, and all foreseeing. As he knew that happiness and holiness would flee from Irtha when wickedness could overcome virtue, he has attached to the language an equitable property. This property consists in this, that men can neither lie nor use deceitful words without stammering or blushing, by which means the innately bad are easily known. 3. As thus our language opens the way to happiness and blessedness, and thus helps to guard against evil

Kapitel V. Hier ist die Schrift mit Gosas Rat. 1. Als Wralda den Mttern des menschlichen Geschlechtes Kinder gab, da legte er eine Sprache auf alle Zungen und auf alle Lippen. Dies Geschenk hatte Wralda den Menschen gegeben, damit sie einander dadurch erkennbar machen konnten, was man meiden muss und welchen Dingen man nachstreben muss, um Seligkeit zu finden und Seligkeit zu behalten in aller Ewigkeit. 2. Wralda ist weise und gut und alles vorhersehend. Sintemal er nun wuftte, dass Glck und Seligkeit von der Erde fliehen mssen, wenn die Bosheit die Tgend betrgen kann, so hat er mit der Sprache eine gerechte Eigentmlichkeit fest verbunden. Diese Eigentmlichkeit liegt darin, dass man damit keine Lge sagen, noch trgerische Worte sprechen kann sonder Stimmentstellung und sonder Schamrot, wodurch man die von Herzen Bsen zur Stund erkennen mag. 3. Nachdemmalen unsere Sprache also den Weg zum Glck und zur Seligkeit zeigt und also mitwacht wider die bsen  

 

       

MS 159

 

 

01 FON HIRTE BISTONDA VRKNNA MЄI -

02 NЄIDAM VSA TALE US TO LUK ND TO

03 SЄLIGHЄD WЄJA ND US MI WAKT

04 JEN A BOSA NYGONGA ЄRVMBE IS HJU

05 MI ALLE RJUCHT GOD-IS TALE HЄTEN -

06 ND ALLE A JENA* HWAM HJA AN ЄRE

07 HALDA HAVA ЄR GʘME* FON - A

08 HWAT IS BЄR - ALSA RING ЄR MONG

09 VSA HALF SUSTERUM ND HALF BRO [-]

10 - ARUM BIDROGAR VPKЄMON AM HJAR

11 - A SEL* FORI GOD-IS SKALKUM UTJAVON -

12 ALSA RING IS T OWERS* WRDEN - A

13 BIDROGLIKA PRESTERA ND A WRANG [-]

14 [-] WRЄJA FORSTA - ЄR IMMER SЄMIN

15 HЄLADON - WILDON NЄI WILKЄR LЄVA

16 ND BUTA GOD-IS ЄWA DVAN - IN HJARA [p. 216]

17 TSJOD-ISHЄD* SEND HJA TO GVNGEN ND

18 HVON ʘERA TALA FORSVNNEN TIL

19 JU HJA HЄMLIK MACHTE SPRЄKA IN

20 JENWRA FON ALREK ʘERUM VR

21 ALLE BOSA INGA ND VR ALLE VNWER [-]

22 - LIKA INGA SVNDER T STEMLE

23 HJAM VRRЄDA* MOCHT NACH SKAM-

24 [-] RAD HJARA GELAT* VRDЄRVA - MEN

25 HWAT IS ЄR UT BERN - ЄVIN BLYD

26 AS -T SЄD ЄRA GODA KRŮDUM FON

27 VNDER NE GRVND UT VNTKЄM T

28 AVBER* SЄJED IS RVCH GODA LJUDA

29 BY HELLE DЄI* - EVEN BLYD BRENG TYD A

30 SKADLIKA KRUDA AN -T LJUCHT ЄR

31 SЄJED SEND RVCH BOSA LJUDA - IN -T

32 FORBORGNE ND BY JUSTRENESE

[BOEK VAN GOSA MS PAG. 159]

nygonga , thrvmbe is hju mith alle rjucht godis tle hten , aend alle tha jna hwam hja an re halda hvath thr gme fon . Tha hwat is brth . Alsa ring thr mong vsa halfsusterum aend halfbrotharum bidrogar vpkmon , tham hjara selva fori godis skalkum utjavon , also ring is thaet owers wrden . 4. Tha bidroglika prestera aend tha wrangwrja forsta thr immer smin hladon , wildon ni wilkr lva aend buta god is wa dvan . In bjara 216 tsjodishd send hja to gvngen aend haevon thera tla forsvnnen , til thju hja hmlik machte sprka in aejenwaertha fon alrek therum , vr alle bosa thinga aend vr alle vnwrthlika thinga svnder thaet stemlth bjam vrrda mocht nach skmrd hjara gelt vrderva . 5. Men hwat is thrut bern . vin blyd as t sd thra goda krdum fon vnder ne grvnd ut vntkmth , thaet avbr sjed is thrvch goda ljuda by helle di , ven blyd brength tyd tha skdlika krda an t ljucht , thr sjed send thrvch bosa ljuda in t forborgne aend by thjustrenesse .

neigingen, daarom is zij met alle recht godestaal (de taal des goeds) genoemd, en alle degene, die haar in eere houden, hebben daar eere van. Doch wat is er gebeurd. Zoodra er onder onze halfzusteren en halfbroederen bedriegers opkwamen, die zich zelf voor dienaren des goeds uitgaven, is dat weldra anders geworden. 4. De bedriegelijke priesters en de boosaardige vorsten, die altijd te zamen heulden, wilden naar willekeur leven en buiten de wetten des goeds handelen. In hunne ondeugendheid zijn zij heen [217] gegaan en hebben andere talen verzonnen, opdat zij heimelijk konden spreken in tegenwoordigheid van ieder ander over alle booze dingen en over alle onwaardige zaken, zonder dat stamelen hen zoude verraden, noch blozen hun gelaat ontsieren. 5. Maar wat is daaruit geboren? Even gemakkelijk als het zaad van goede kruiden van onder den grond weg ontkiemt, dat in 't openbaar gezaaid is door goede menschen bij lichten dag, even gemakkelijk brengt de tijd de schadelijke kruiden aan het licht, die gezaaid zijn door booze menschen in het verborgene en bij duisternis.

inclinations, it is rightly named the language of the gods, and all those by whom it is held in honour derive honour from it. But what has happened? As soon as among our half brothers and sisters deceivers arose, who gave themselves out as servants of the good, it soon became otherwise. 4. The deceitful priests and the malignant princes, who always clung together, wished to live according to their own inclinations, without regard to the laws of right. In their wickedness they went so far as to invent other languages, so that they might speak secretly in anybodys presence of their wicked and unworthy affairs without betraying themselves by stammering, and without showing a blush upon their countenances. 5. But what has that produced? Just as the seed of good herbs which has been sown by good men in the open day springs up from the ground, so time brings to light the evil seed which has been sown by wicked men in secret and in darkness.

Neigungen, darumist sie, mit Recht Gottessprache geheissen, und alle diejenigen, die sie in Ehren halten, haben dadurch Freude. Doch was ist geschehen? Alsobald inmitten unserer Halbschwestern und Halbbrder Betrger aufstanden, die sich selbst fr Gottesknechte ausgaben,ist das gar schnell anders geworden. 4. Die betrgerischen Priester und die ruchlosen Frsten, die immer miteinander verschworen sind, wollten nach Willkr leben und ausser dem Gottesgesetz handeln. In ihrer Schlechtigkeit sind sie hingegangen und haben andere Sprachen ersonnen, damit sie heimlich sprechen knnen in Gegenwart aller anderen ber alle bsen Dinge und ber alle unwrdigen Dinge, ohne dass Stammeln sie verraten noch Schamrot ihr Antlitz entstellen knnte. 5. Aber wasist daraus geboren? Ebenso leicht wie der Same der guten Kruter in der Erde aufgeht, der offenkundig geset wordenist von guten Leuten am hellen Tage, ebenso leicht bringt die Zeit die schdlichen Kruter an das Licht, die geset sind von bosen Leuten im Verborgenen und in der Finsternis.       216

MS 160

 

01 A LODDERIGA MANGЄRTNE ND A

02 VNMNLIKA KNAPA ЄR MIA VVLA

03 PRESTERUM ND FORSTUM HORADON

04 VNTLVKADON A NYA TALA AN HJARA

05 BOLA - ЄRWISA SEND HJA FOR KVM [-]

06 - EN EMONG A FOLKRUM TIL JU HJA

07 GOD-IS TALE GLAD VRJETTEN HVE -

08 WILST NV WЄTA HWAT ЄR OF WRD [-]

09 - EN IS - NV STEM-LЄ NER GELAT HJARA

10 BOSA TOCHTA NAVT LʘNGER MAR VRRED -

11 - ON NV IS DŮGED FON UT HJARA MID [-]

12 - DЄN WЄKEN - WISDOM IS FOLG* ND

13 FRYDOM IS MI GVNGEN - ЄNDRACHT

14 IS SOK RAK* ND TWISPALT HE SIN

15 STЄD INNOMMEN - LJAFDE IS FLJUCHT

16 ND HORDOM SIT MI NYD AN TЄFEL

17 ND ЄR ЄR RJUCHTFЄRDICHHЄD

18 WELDE , WEL NV T SWЄRD -

19 ALLE SEND SLAVONA WRDEN A

20 LJUDA FON HJARA HЄRA FON NYD

21 BOSA LUSTA ND BIGYRLIKHЄD -

22 HЄDE HJA NV MAR ЄNE TALE FORSVN [-]

23 - NЄN - MŮGLIK WAS -T N JET EN LI*

24 GOD GVNGEN - MEN HJA HVON ALSA

25 FЄLO TALA UTFONDEN AS ЄR STATA

26 SEND - ЄRRVCH MЄI T ЄNE

27 FOLK T ʘRE FOLK ЄVIN MIN FOR.

28 STAN AS JU KV ENE HVND ND

29 I WOLF T SKЄP - IT MŮGA

30 A STJURAR BITJUGA - ACH DANA

31 IS -T NV WЄI KVMEN - T ALLE

32 SLAVONA FOLKAR MNLIK ʘERA  

 [BOEK VAN GOSA MS PAG. 160]

6. Tha lodderiga mangertne aend tha vnmaenlika knpa thr mitha vvla presterum aend forstum horadon vntlvkadon tha nya tla an hjara bola , thrwisa send hja forth kvmen mong tha folkrum , til thju hja god is tle gld vrjetten haeve . 7. Wilst nw wta hwat thr of wrden is ? Nv stemlth ner gelt hjara bosa tochta navt longer mar vrrdon , nv is dged fon ut hjara midden wken , wisdom is folgth aend frydom is mith gvngen , ndracht is sok rkt aend twispalt heth sin std innommen , ljafde is fljucht aend hordom sith mith nyd an tfel , aend thr r rjuchtfrdichhd welde , welth nv thaet swrd . Alle send slvona wrden , tha ljuda fon hjara hra , fon nyd , bosa lusta aend bigyrlikhd . 8. Hde hja nvmr ne tle forsvnnen , mglik was t thaen jet en lith god gvngen . Men hja haevon alsa flo tla utfonden as thr stta send . Thrthrvch mi thaet ne folk thaet re folk vin min forstn as thju kv thene hvnd aend thi wolf thaet skp . Thit mgath tha stjurar bitjuga . Thach dn is t nv wi kvmen , thaet alle slvona folkar maenlik thara

6. De wulpsche meisjes en verwijfde knapen, die met de onzedelijke priesters en vorsten boeleerden, ontlokten die nieuwe talen aan hunne boelen, derwijze zijn zij verspreid onder de volken, tot dat zij godestaal glad vergeten hebben. 7. Wilt gij nu weten, wat daarvan geworden is? Nu het stamelen en de gelaatskleur hunne booze driften niet meer verrieden, is de deugd van uit hun midden geweken, de wijsheid is gevolgd en de vrijheid is medegegaan; de eendracht is te zoek geraakt, en tweespalt heeft hare plaats ingenomen; de liefde is gevlucht, en de ontucht zit met nijd aan tafel; en waar vroeger rechtvaardigheid heerschte, heerscht nu het zwaard. Allen zijn slaven, de lieden van hunne heeren, de heeren van nijd, booze lusten en begeerlijkheid. 8. Hadden zij nu maar ne taal uitgevonden, mogelijk was het dan nog eene wijle goed gegaan. Maar zij hebben zoo vele talen uitgevonden als er staten zijn. Daardoor kan het eene volk het andere volk even min verstaan als de koe den hond of de wolf het schaap. Dit kunnen de zeelieden betuigen. Doch daar van daan is het nu gekomen, dat alle slavenvolken elkander

6. The wanton girls and effeminate youths who consorted with the immoral priests and princes, taught the new language to their companions, and thus spread it among the people till the language of the gods was clean forgotten. 7. Would you know what came of all this? How that stammering and blushing no longer betrayed their evil doings - virtue passed away, wisdom and liberty followed; unity was lost, and quarrelling took its place; love flew away, and unchastity and envy met round their tables; and where previously justice reigned, now it is the sword. All are slaves - the subjects of their masters, envy, bad passions and covetousness. 8. If they had only invented one language things might possibly have still gone on well; but they invented as many languages as there are states, so that one people can no more understand another people than a cow a dog, or a wolf a sheep. The navigators can bear witness to this. From all this it results that all the slave people

6. Die lockeren Mdchen und die unmnnlichen Knaben, die mit den unreinen Priestern und Frsten hurten, entlockten die neuen Sprachen ihren Buhlen. Auf solche Weise sind sie weitergekommen unter die Vlker, bis dass die Gottessprache gnzlich vergessen wurde. 7. Willst du nun wissen, was daraus geworden ist? Nun Stimmentstellung und Miene ihre bsen Leidenschaften nicht lnger verrieten, ist die Tugend aus ihrer Mitte gewichen, Weisheit ist gefolgt und Freiheit ist geschwunden ; Eintracht ist verlorengegangen und Zwiespalt hat ihre Statte eingenommen ; Liebe ist geflohen und Hurerei sitzt mit Neid am Tisch, und da, wo ehemals Gerechtigkeit waltete, waltet nun das Schwert. Alle sind Sklaven geworden, die Leute von ihren Herren, die Herren von Neid, bsen Gelsten und Begehrlichkeit. 8. Htten sie nun noch eine Sprache erfunden, mglicherweise wre es dann noch eine Weile gut gegangen. Aber sie haben so viele Sprachen erfunden, als es Staaten gibt. Dadurch vermag das eine Volk das andere ebensowenig zu verstehen als die Kuh den Hund oder der Wolf das Schaf. Dies knnen die Seefahrer bezeugen. Daher ist es nun gekommen, dass alle Sklavenvlker einander

MS 161

 

 

01 LIK ʘRA MNNISKA BISKOJA ND T HJA

02 TO STRAFFE HJARAR VNDIGERHЄD ND FON

03 HJARA VRMЄTENHЄD MNLIK ʘERA AL

04 SA LʘNG BIORLOGE* ND BIKAMPA MOT-

05 - ON TIL JU ALLE VRDILGAD* SEND - [p. 218]

06 HYR IS NV MIN RЄD -

07 BIST V ALSA GYRICH T U JRA AL-

08 [-] LENA ERVA WILSTE ALSA ACHST V NIM [-]

09 - MER MARE NЄN ʘRE TALE OVIR INA

10 WЄRA NI KVMA TO LЄTANE AS GOD-IS

11 TALE - ND N ACHST V TO NJODANE

12 TIL JU IN JN TALE FRY FON UTHЄMEDA

13 KLINNA BILYWE - WILST V T -ER

14 SVME FON LYDAS BERN ND FON FINDAS

15 BERN RESTA SA DVA STV ЄVIN ALSA -

16 JU TALE ЄRA AST-SKЄN-LANDAR IS RVCH

17 A WLA MAGJARA VRBRŮD - JU TALE

18 ЄRA KALTANA-FOLGAR IS RVCH A

19 SMŮGRIGE GOLA VRDERVEN - NV SEND

20 WI ALSA MILD WЄST VMBE A WIER [-]

21 [-] KVMANDE HEL-LENA FOLGAR WIER IN

22 VS MIDDEN TO NЄMANDE* MEN IK SKROM

23 ND BEN SЄRELIK ANGE T HJA VS MILD SA*

24 VRJELDA SKILUN MI VRBRŮDING VSRA

25 RЄNE TALE - FŮL HVON WI WIERFAREN -

26 - MEN FON ALLE BURGUM ЄR RVCH

27 ARGE TYD VRHOMLA SEND ND VRDILI [-]

28 - GAD* HE JRA FRYA-S-BVRCH

29 VNFORLE BIHALDEN - K MЄI IK ЄR [-]

30 [-] BY MELDA T FRYA-S JEFA GOD-IS

31 TALE HIR ЄVIN VNFORLE BIHALDEN

32 IS - HYR TO TEX-LAND MOST MN

 [BOEK VAN GOSA MS PAG. 161]

lik ra maenniska biskoja aend thaet hja to straffe hjarar vndigerhd aend fon hjara vrmtenhd , maenlik thera alsa long biorloge aend bikampa moton til thju alle vrdilgad send . 218

als andere menschen beschouwen, en dat zij tot straf van hunne onbezonnenheid en vermetelheid elkander zoo lang moeten beoorlogen en bestrijden tot dat zij alle verdelgd zijn. [219]

look upon each other as strangers; and that as a punishment of their inconsiderateness and presumption, they must quarrel and fight till they are all destroyed.

als andere Menschen betrachten und dass sie zur Strafe fr ihre Unachtsamkeit und ihre Vermessenheit einander so lange bekriegen und bekmpfen mussen, bis sie alle vertilget sind.

Caput VI. Hyr is nv min rd . 1. Bist thv alsa gyrich that thu irtha allna erva wilste , alsa achst thv nimmer mre nn re tle ovir thina wra ni kvrna to ltane as god is tle , aend thaen achst thv to njodane , til thju thin aejn tle fry fon uthmeda klinka bilyweth . Wilst thv thaet er svme fon Lydas bern aend fon Findas bern resta , s dvath stv vin alsa . 2. Thju tle thra Ast Sknlandar is thrvch tha wla Mgjara vrbrd ; thju tle thra Kaltana folgar is thrvch tha smgrige Gole vrderven . Nv send wi alsa mild wst vmbe tha witherkvmande Hellna folgar wither in vs midden to nmande , men ik skrom aend ben srelik ange , thaet hja vs mild sa vrjelda skilun mith vrbrding vsra rne tle . 3. Fl haevon wi witherfren , men fon alle burgum , thr thrvch arge tyd vrhomlath send aend vrdiligad , heth Irtha Fryasbnrch vnforleth bihalden ; aek mi ik thr by melda thaet Fryas jeftha god is tle hir evin vnforleth bihalden is . 4. Hyr to Texland most maen

Hoofdstuk VI.Hier is nu mijn raad. 1. Zijt gij alzoo begeerig, dat gij de aarde alleen wilt berven, zoo behoort gij nimmer meer eene andere taal over uwe lippen te laten komen als godestaal, en dan behoort gij te zorgen, dat uw eigen taal vrij blijft van uitheemsche klanken. Wilt gij nu dat er sommige van Lydas kinderen en van Findas kinderen blijven, dan doet gij even zoo. 2. De taal der Oost Schoonlanders is door de vuile Magyaren verdraaid; de taal der Keltanavolgers is door de smerige Golen verdorven. Nu zijn wij zoo mild geweest om de terugkeerende Hellenia volgers weder in ons midden te nemen, maar ik schroom en ben zeer bezorgd, dat zij onze mildheid zullen vergelden met verontreiniging van onze zuivere taal. 3. Veel hebben wij wedervaren, maar van alle burgten die door de booze tijd verstoord en verdelgd zijn, heeft Irtha Fryasburgt onverlet behouden; ook mag ik daar bij vermelden dat Fryas of godes taal hier even ongeschonden behouden is. 4. Hier op Texland moest men

Chapter VI: Here is my counsel - 1. If you wish that you alone should inherit the World, you must never allow any language but the language of the gods to pass your lips, and take care that your own language remains free from outlandish sounds. If you wish that some of Lydas children and some of Findas children remain, you must do the same. 2. The language of the Ast Skenlandar has been perverted by the vile Magyarar, and the language of the followers of Kaltana has been spoiled by the dirty Golar. Now, we have been weak enough to admit among us the returned followers of Hellenia, but I anxiously fear that they will reward our weakness by debasing our pure language. 3. Many things have happened to us, but among all the burghs that have been disturbed and destroyed in the bad time, Irtha has preserved Fryasburch uninjured; and I may remark that Fryas language, or the language of the gods, has always remained here untainted. 4. Here in Texland, therefore, schools should

Kapitel VI. Hier ist nun mein Rat. 1. Bist du also begierig, die Erde allein zu erben, so sollst du nimmer eine andere Sprache ber deine Lippen kommen lassen als die Gottessprache, und dann geziemt es dir zu sorgen, dass deine eigene Sprache freibleibt von ausheimischen Klngen. Willst du nun, dass welche von Lydas Kindern und von Findas Kindern bleiben, dann tuest du desgleichen. 2. Die Sprache der Ost-Schonlander ist von den unreinen Magjaren verhunzt ; die Sprache der Keltana-Folger ist von den schmutzigen Golen verdorben. Nun sind wir so mild gewesen, die zurckkehrenden Hellenja-Anhnger wieder in unsere Mitte auf zunehmen, aber ich befrchte sehr, dass sie unsere Milde vergelten werden durch Verhunzung unserer reinen Sprache. 3. Vieles ist uns widerfahren, aber von allen Burgen, die durch die arge Zeit zerstrt und vertilgt worden sind, hat Irtha Fryasburg unversehrt erhalten. Auch darf ich dabei berichten, dass Fryas oder Gottes Sprache hier ebenso unversehrt erhalten ist. 4. Hier auf Texland sollte man     218

MS 162

 

 

01 US SKOLA STIFTA - FON ALLE STATUM ЄR

02 -ET MIA ALDA SЄDUM HALDA MOST -ET

03 JONGK FOLK HYR HINNE SENDEN WRDE FTER

04 DAM MOCHTON ЄRA ER UTLЄRED WЄRE

05 A ʘRA HELPA ЄR TO HONK VRBЄIDE -

06 WILLA A ʘRA FOLKAR YSRE WЄRON

07 FON I SELLA ND ЄR VR MI I SPRЄKA

08 ND INGA SA MOTON HJA TO GOD-IS TALE

09 WIER KЄRA - LЄRA HJA GOD-ISTALE SA

10 SKILUN A WORDA FRY-SA* ND RJUCHT

11 HA* TO HJARA INKVMA - IN HJARA BRЄIN

12 SKIL ET N BIJINA TO GLIMMANDE

13 ND TO GLORANDE TIL JU ELLA TO -NE

14 LOGHA* WAR - ISSA LOGHA* SKIL ALLE

15 BALDA FORSTA VRTЄRA ND ALLE SKIN-

16 [-] FRANA ND SMŮGRIGA PRESTERA -

17 A HEINDE ND FЄRHЄMANDE SENDA-BOD -

18 - ON HЄDON NOCHT FON VR T SKRIFT ACH

19 ЄR NE KЄMON NЄNE SKOLA - STIFTE

20 A-DEL SELVA SKOLA FTER HIM DЄDON

21 A ʘRA FORSTA LIK HY - JЄRLIKIS GVNG

22 - ON A-DEL ND IFKJA A SKOLA SKOJA -

23 FANDON HJA N EMONG A INHЄMAR* ND

24 UTHЄMAR SELIGA ЄR EKKORUM [p. 220]

25 FRJUNDSKIP BARADON SA LЄTON BЄDA

26 GRATE BLIDSKIP BLIKA - HЄDON SVME SEL [-]

27 - IGA EKKORUM FRJUNDSKIP SWOREN -

28 ALSA LЄTON HJA ALRA MANNALIK TO

29 MANLIKʘRUM KVMA - MI GRATE

30 STAT LЄTON HJA N HJARA NʘMA

31 IN EN BOK SKRIVA RVCH HJAM T

32 BOK ЄRA FRJUNDSKIP HЄTEN FTER-

 

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 162]

thus skola stifta , fon alle sttum thr et mitha alda sdum halda , most et jongk folk hyr hinne senden wrde , aefterdam mochton thra utlred wre tha ra helpa thr to honk vrbide . 5. Willath tha ra folkar ysre wron fon thi sella nd thrvr mith thi sprka aend thinga , s moton hja to god istle wither kra . Lrath hja god istle s skilun tha worda fry s aend rjucht h to hjara inkvma , in hjara brin skilet thaen bijina to glimmande aend to glorande til thju ella to ne logha warth . Thissa logha skil alle balda forsta vrtra aend alle skinfrna aend smgriga prestera . 6. Tha hinde aend frhmande sendabodon hdon nocht fon vr thaet skrift , thach thr ne kmon nne skola . Thae stifte Adel selva skola , aefter him ddon tha ra forsta lik hy . Jrlikis gvngon Adel aend Ifkja tha skola skoja . Fandon hja thaen mong tha inhmar aend uthmar seliga thr ekkorum 220 frjundskip bradon , s lton bde grte blidskip blika . Hdon svme seliga ekkorum frjundskip sworen , alsa lton hja alra mannalik to manlik rum kvma , mith grte stt lton hja thaen hjara nma in en bok skriva , thrvch hjam thaet bok thra frjundskip hten , aefter-

dus scholen stichten; van alle staten, die het met de oude zeden houden, moest het jong volk hier heen gezonden worden; daarna mochten zij die volleerd waren, de anderen helpen die te huis verbeiden. 5. Willen de andere volken ijzerwaren van u koopen en daarover met u spreken en dingen, dan moeten zij tot godestaal terugkeeren. Leeren zij godestaal, dan zullen de woorden vrij zijn en recht hebben tot hen inkomen, in hun brein zal het dan beginnen te glimmen en te gloren tot dat alles tot eene vlam wordt. Deze vlam zal alle slechte vorsten verteeren en alle schijnvrome en smerige priesters. 6. De inlandsche en uitlandsche zendboden hadden genoegen van dat geschrift, doch er kwamen geene scholen. Toen stichtte Adel zelf scholen, na hem deden de andere vorsten hetzelfde. Jaarlijks gingen Adel en If kja de scholen in oogenschouw nemen. Bevonden zij dan onder de inlanders of bui- [221] tenlanders gelukkigen, die elkander vriendschap toedroegen, dan lieten zij beide groote blijdschap blijken. Hadden sommige gelukkigen elkander vriendschap gezworen, dan lieten zij alle menschen bij elkander komen, en met groote staatsie lieten zij dan hunne namen in een boek schrijven, door hun het boek der vriendschap *genoemd: daar-

* Liber amicorum.

be established; and from all the states that have kept to the old customs the young people should be sent here, and afterwards those whose education is complete can help those who remain at home. 5. If foreigners come to buy ironwares from you, and want to talk and bargain, they must come back to the language of the gods. If they learn the language of the gods, then the words, "To Be Free", and, "To Have Justice", will come to them, and glimmer and glitter in their brains to a perfect light, and that flame will destroy all bad princes and hypocritical dirty priests. 6. The native and foreign messengers were pleased with that writing, but no schools came from it. Then Adel established schools himself. Every year Adel and Ifkia went to inspect the schools. If they found a friendly feeling existing between the natives and foreigners, they were extremely pleased. 7. If there were any who had sworn friendship together, they assembled the people, and with great ceremony let them inscribe their names in a book which was called The Book of Friendship,

also Schulen stiften : von allen Staaten, die es mit den alten Sitten halten, muss das junge Volk hierher gesandt werden ; danach drfen diejenigen, die ausgelernt haben, den anderen wieder helfen, die daheim verharren. 5. Wollen die anderen Vlker Eisenwaren von euch kaufen und darber mit euch sprechen und dingen, so mussen sie zur Gottessprache wiederkehren. Lernen sie die Gottessprache, so werden die Worte frei sein und recht haben zu ihnen eingehen, in ihren Huptern wird es dann beginnen zu glimmen und glhen, bis es zu einer Lohe wird. Diese Flamme wird alle bsen Frsten und Scheinfrommen und schmutzigen Priester verzehren. 6. Die einheimischen und ausheimischen Sendboten fanden Gefallen an der Schrift : doch es kamen keine Schulen. Da grndete Adel selber Schulen ; nach ihm taten die anderen Frsten wie er. Alljhrlich gingen Adel und Ifkja hin und besuchten die Schulen. Fanden die unter den Einheimischen und Ausheimischen Selige, die einander Freundschaft entgegenbrachten, so zeigten sie grosse Freude. 7. Hatten einige Selige einander Freundschaft geschworen, so liessen sie alle Menschen zusammenkommen, und mit grossem Geprnge liessen sie dann deren Namen in ein Buch schreiben, von ihnen das Buch der Freundschaft geheissen.                 220

MS 163 - BRЄF RVCH LJUD-GЄRT

 

 

01 [-] DAM WAR FЄRST HALDEN - AL ISSA

02 PLЄGA WRDE DЄN VMBE A ASVNDER-

03 [-] GANA TWYGA FON FRYAS STAM* WIER

04 ET SЄMENE* TO SNʘRANE - MEN A FAM [-]

05 - NA ЄR A-DEL ND IFKJA NYDICH WЄRON

06 SЄIDON T HJA -T NI WER ʘRE VR DЄDON

07 AS VMB EN GODE HROP ND VMB BI

08 GRADUM* TO WELDANA IN OVIR ЄNIS

09 OER MANHIS STAT -

 

10 BY MIN TAT SINRA SKRIFTUM HV IK ЄNEN

11 BRЄF FUNDEN - SKREVIN* RVCH LJUD-GЄRT

12 ENE GЄRT-MAN - BIHALVA SVMLIKA SЄKA

13 ЄR MIN TAT ALLЄNA JELDE - JEF IK HYR

14 T ʘERA TO T BESTA* -

15 PANG-AB - T IS FYF WTERA -

16 ND HWЄR NEFFEN WI WECH KVME IS -NE

17 RUN-S[T]RAME* FON AFSVNDERLIKA SKЄNHЄD -

18 ND FIF WTERA HЄTEN VMB ET FJUWER

19 ЄRA* RUNSTRA[ME]* RVCH SINE MVND IN

20 SЄ FLOJA - ЄL FЄRE ASTWAR IS NOCH

21 NE GRATE RUN-STRAME ЄR HЄLIGE JEFA

22 FRANA GONG-GA HЄTEN - TWISK YSUM

23 RUNSTRAMNE IS -T LʘND ЄRA HINDOS -

24 BЄDA RUN-STRAMA RUNA FON A HAGA

25 BERGUM NЄI A DELTA DEL - A BERGA

26 HWANA SE DEL STRAME SIND ALSA HACH

27 ET SE TO A HIMEL LJA - ЄRVMBE

28 WR -ET BERCHTA HIMEL-LAJA BERCHTA

29 HЄTEN - VNDER A HINDOS ND ʘERA

30 UT-A LʘNDUM SIND WELKA LJUDA MANK

31 ЄR AN STILNISE BY MALKʘRUM KVMA -

32 SE GELAVA ET SE VNFORBASTERE

 

 [BOEK VAN KONERED MS PAG. 163]

dam warth frst halden . Al thissa plga wrde dn vmbe tha asvndergana twyga fon Fryas stam wither et smene to snrane . Men tha famna thr Adel aend Ifkja nydich wron , sidon that hja t niwerth re vr ddon as vmb en gode hrop , aend vmb bi grdum to weldana in ovir nis ther man his stt .

na werd feest gevierd. Al deze gebruiken werden onderhouden om de afzonderlijke takken van Fryas stam weder te zamen te snoeren. Doch de maagden die op Adel en Ifkja afgunstig waren zeiden, dat zij het nergens anders om deden, dan om een goeden roep en om allengs te heerschen over een anders staat.

and afterwards a festival was held. All these customs were kept up in order to bring together the separate branches of Fryas race; but the femmes who were opposed to Adel and Ifkia said that they did it for no other reason than to make a name for themselves, and to bring all the other states under their subjection.

Alle diese Bruche wurden aufrechterhalten, um die gesonderten Zweige des Fryas-Stammes wieder zu verbinden. Doch die Maiden, die Adel und Ifkja neideten, sagten, dass sie es um nichts anderes taten, als um des guten Rufes willen und um allmhlich zu herrschen ber den Staat eines anderen.

 [BRIEF VAN LIUDGERT MS PAG. 163]

8. By min tt sinra skriftum haev ik nen brf funden , skrvin thrvch Ljudgrth thene Grtmaen , bihalva svmlika ska thr min tt allna jelde , jf ik hyr thaet thera to thaet besta . 9. Pang ab , tht is fyf waetera aend hwr neffen wi wech kvme , is ne runstrme fon afsvnderlika sknhd , aend fif waetera hten vmb thet fjuwer ra runstrama thrvch sine mvnd in s floja . l fere stwarth is noch ne grte runstrme thr hlige jeftha frna Gong ga hten . Twisk thysum runstrmne is t lnd thra Hindos . Bda runstrma runath fon tha hga bergum ni tha delta del . Tha berga hwan se del strme sind alsa hch thet se to tha himel laeja . Thrvmbe waerth et berchta Himellja berchta hten . 10. Vnder tha Hindos aend thera ut a lndum sind welka ljuda mank thr an stilnise by malkorum kvma . Se gelvath thet se vnforbastere

8. Bij mijn vaders schriften heb ik een brief gevonden geschreven door Liudgert den Geertman, behalve sommige zaken die mijn vader alleen aangaan, geef ik hier het andere ten beste. 9. Pangab, dat is vijf wateren, en waar nevens wij weg komen, is eene rivier van bijzondere schoonheid, en vijf wateren genoemd, omdat vier andere rivieren door zijn mond in zee stroomen Heel verre oostwaarts is nog eene groote rivier, de heilige of vrome Ganges geheeten. Tusschen deze beide rivieren is het land der Hindos. De beide rivieren loopen van de hooge bergen naar de laagte neer. De bergen, waar zij van afstroomen, zijn zoo hoog, dat zij tot den hemel reiken (laia), daarom wordt het gebergte Himmellaia gebergte genoemd. 10. Onder de Hindos en andere uit die landen zijn er sommige lieden die in stilte bij elkander komen. Zij gelooven dat zij onverbasterde

8. Among my fathers papers I found a letter from Liudgert the Gertman. Omitting some passages which only concern my father, I proceed to relate the rest. 9. Pangab, that is, "Five Rivers", and by which we travel, is a river of extraordinary beauty, and is called "Five Rivers" because four other streams flow into the sea by its mouth. Far away to the eastward is another large river, the Helige or Sacred Gongga. Between these two rivers is the land of the Hindos. Both rivers run from the high mountains to the plains. The mountains in which their sources lie are so high that they reach the heavens, and therefore these mountains are called Himellaia. 10. Among the Hindos and others out of these countries there are people who meet together secretly. They believe that they are pure

8. Fra le carte di mio padre ho trovato una lettera di Liudgert il Geertman . Omettendo alcuni passaggi che riguardano soltanto mio padre , procedo a raccontare il resto : 9. Il Punjab , cio cinque fiumi dal quale noi ritorniamo , un fiume di bellezza straordinaria , ed chiamato Cinque Fiumi , perch altri quattro ruscelli scorrono nel mare dalla sua foce . Lontano verso est c un altro grande fiume , il Santo o Sacro Gange . Tra questi due fiumi c la terra degli Ind . Entrambi i fiumi hanno il corso dalle alte montagne verso le pianure . Le montagne da cui le loro fonti sgorgano sono cos in alto che raggiungono i cieli e quindi queste montagne sono chiamate Himalaya . 10. Fra gli Ind e gli altri di questi paesi ci sono delle persone che si incontrano insieme segretamente . Credono di

 

MS 164 - BRЄF RVCH LJUD-GЄRT

 

 

01 BERN FINDA-S SIND - SE GELAVA ET

02 FINDA FON UT -ET HIMMEL-LJA BERCH [-]

03 - TA BERN IS - HVANA SE MI HJARA

04 BERN NЄI A DELTA JEFA LЄGTE

05 TOGEN IS - WELKE VNDER AM GE-

06 LAVA* ET SE MI HJRA BERN VPPET

07 SKUM ER HЄLIGE GONGG-A DEL*

08 GONGGEN* IS - ЄRVMBE SKOLDE I

09 RUN-STRAME HЄLIGE GONGG-A HЄTA -

10 MAR A PRESTERA ЄR UT EN ʘR

11 LʘND* WECH KVMA LЄTON I LJUDA

12 VPSPЄRA* ND VRBARNA - ЄRVMBE [p. 222]

13 NE URVA SE FAR HJARA SЄK NIT

14 ʘPENTLIK UT NI KVMA* - IN ET LʘND*

15 SIND ʘLLE* PRESTERA TJOK ND RIK - IN

16 HJARA CHRKA WERAT ʘLLERLЄJA*

17 DROCHTENLIKA BYLDON* FVNDEN - ЄR

18 VNDER SIND FЄLO GOLDEN MANK* -

19 BI WESTA PANG-AB ЄR SIND A

20 YRA JEFTA* WRANGA A GEDROSTNE

21 JEFA BRITNE ND A ORJETTEN

22 JEFA VRJETNE - ʘL ISA NʘMA SIND

23 AR RVCH A NYDIGE PRESTERA JЄVEN

24 RVCHDAM HJA FON AR FLJUCHTE - VMB

25 SЄDA ND GELAV* - BI HJARA KVMSTE

26 HЄDON VSA ЄLA HJARA SELVA AK AN

27 A AST-LIKA OWER* FON PANG-AB

28 DЄL SET - MEN VMB ЄRA PRESTAR*

29 WILLE SIND SE AK NЄI ЄR WESTER

30 OWER* FAREN - ЄRRVCH HVON WI

31 A YRA ND A ʘERA KENNA LЄR -

32 A YRA NE SIND NЄNE YRA MAR GODA

[BOEK VAN LIUDGERT MS PAG. 164]

bern Findas sind . Se gelvath thet Finda fon ut et Himmellaeja berchta bern is , hvan se mith hjara bern ni tha delta jeftha lgte togen is . Welke vnder tham gelvath thet se mith hjra bern vppet skum thr hlige Gongga del gonggen is . Thrvmbe skolde thi runstrme hlige Gongga hta . Mr tha prestera thr ut en r lnd wech kvma lton thi ljuda vpspra aend vrbarna , thrvmbe 222 ne thurvath se far hjara sk nit pentlik ut ni kvma . In thet lnd sind lle prestera tjok aend rik . In hjara chaerka werthat llerlja drochtenlika byldon fvnden , thr vnder sind flo golden mank . Biwesta Pangab thr sind tha Yra jeftha wranga , tha Gedrostne jeftha britne , aend tha Orjetten jeftha vrjetne . Ol thisa nma sind ar thrvch tha nydige prestera jven , thrvchdam hja fon ar fljuchte , vmb sda aend gelv . bi hjara kvmste hdon vsa thla hjara selva k an tha stlika ower fon Pangab del set , men vmb thra prestera wille sind se k ni thr wester ower fren . Thrthrvch haevon wi tha Yra aend tha thera kenna lrth . Tha Yra ne sind nne yra mr gda

kinderen van Finda zijn. Zij gelooven dat Finda van uit het Himmellaia gebergte geboren is, van waar zij met hare kinderen naar de delta of de laagte getrokken is. Sommigen onder hen gelooven, dat zij met hare kinderen op het schuim van de heilige Ganges naar beneden gegaan is. Daarom zoude die rivier de heilige Ganges heeten. Maar de priesters die uit een ander land weg komen lieten die menschen opsporen en verbranden; daarom durven [223] zij voor hunne zaak niet openlijk uitkomen. In dit land zijn alle priesters dik en rijk. In hunne kerken worden allerlei gedrochtelijke beelden gevonden, daaronder zijn vele van goud. Bewesten Pangab zijn de Yren (Iraniers) of wrangen (Drangianen), de Gedrosten (Gedrosiers) of weggeloopenen, en de Urjetten (Oriten) of vergetenen. Al deze namen zijn hun door de nijdige priesters gegeven, omdat zij hen ontvlieden wegens de zeden en het geloof. Bij hunne komst hadden onze voorouders zich ook aan den oostelijken oever van den Pangab neergezet, maar om der priesteren wille zijn zij ook naar den westelijken oever gevaren. Daardoor hebben wij de Yren en anderen leeren kennen. De Yren zijn geen wilden, maar goede

children of Finda, and that Finda was born in the Himellaia mountains, whence she went with her children to the lowlands. Some of them believe that she, with her children, floated down upon the foam of the Gongga, and that that is the reason why the river is called the Helige Gongga. 11. But the priests, who came from another country, traced out these people and had them burnt, so that they do not dare to declare openly their creed. In this country all the priests are fat and rich. In their temples there are all kinds of monstrous images, many of them gold. 12. To the west of the Pangab are the Yrar, or "Morose", the Gedrostne, or "Runaways", and the Orjetten, or "Forgotten". These names are given by the priests out of spite, because they fled from their customs and religion. 13. On their arrival our forefathers likewise established themselves to the east of the Pangab, but on account of the priests they likewise went to the west. 14. In that way we learned to know the Yrar and the other people. The Yrar are not savages, but good

essere dei figli puri di Finda , e che Finda era nata tra le montagne Dell'Himalaya , da dove and con i suoi figli ai bassopiani . Alcuni di loro credono che lei , con i suoi figli , fluttu sulla schiuma del Gange , e che questa sia la ragione del perch il fiume chiamato il Sacro Gange . 11. Ma i sacerdoti , che vennero da un altro paese , rintracciarono queste persone , e li bruciarono , in modo che adesso non osano dichiarare apertamente il loro credo . In questo paese tutti i sacerdoti sono grassi e ricchi . Nelle loro chiese ci sono tutti i tipi di immagini mostruose , molte di queste fatte di oro . 12. All'ovest del Punjab ci sono gli Yren , o cupi , i Gedrosten , ofuggitivi , e l'Urgetten , o dimenticati . Questi nomi sono dati senza rispetto dai sacerdoti , perch sono fuggiti dalle loro usanze e dalla religione . 13. Al loro arrivo i nostri antenati si stabilirono all'est del Punjab , ma a causa dei sacerdoti andarono poi all'ovest . 14. In quella maniera imparammo a conoscere i Yren e le altre persone . Gli Yren non sono dei selvaggi , ma    222

 

MS 165 - BRЄF RVCH LJUD-GЄRT

 

 

01 MINSKA ЄR NЄNA* BYLDON* TOLЄTA NACH

02 ʘNBIDDA - AK WILLA SЄ* NENA* CHRKA

03 NACH PRESTAR* DOGA - ND ЄVIN ALS WI -T

04 FRANA LJUCHT FON FSTA VPHOLDA - ЄVIN

05 SA HOLDON SE ʘLLERWECHS* FJUR IN HJAR-

06 RA HŮSA VP - KVM MʘN* EFTER ЄL

07 WESTLIK ʘLSA KVM MON BY A GE.

08 DROSTNE FON A GEDROSTNE - ISA

09 SIND MI ʘRA FOLKRUM BASTERED ND

10 SPRЄKA ʘLLE AFSVNDERLIKA TALA -

11 ISA MINSKA SIND WЄRENTLIK YRA

12 BONAR* ЄR AMMER MI HJARA HORSA

13 VP OVERA FJELDA DWALA ЄR AMMER

14 JAGJA ND RAWA ND ЄR HJARA SELVA

15 ALS SALT-AA FORHЄRA* AN A OMHЄM

16 - MANDE FORSTA - ЄR WILLE HWAM SE

17 ALLES NIER HAWA HWAT SE BIRЄKA*

18 MŮGE - ET LʘND TWISK PANG-AB

19 ND ЄR GONGG-A IS LIKE FLET ALS FRYAS

20 LʘND AN A SЄ - AFWIXLA MI FJELD

21 - UM ND WALDUM - FRUCHTBAR AN

22 ALLE DЄLUM MAR* ET MACH NIT

23 VRLETTA* T ЄR BI HWILA ŮSANDA

24 BY ŮSANDA RVCH HONGER BISWIKE -

25 ISA HONGERNЄDE MACH ЄRVMBE

26 NIT* AN WRALDA NACH* AN JRA WYTEN

27 NIT* WERA - MAR ALLЄNA AN A FORSTA

28 AND PRESTERA - A HINDOS SIND IVIN*

29 BLODE ND FORFЄRED FROM HJARA FORST [-]

30 - UM ALS A HINDNE FROM A WOLVA -

31 SIND* ЄRVMBE HVON A YRA N ʘRA

32 RA* HINDOS HЄTEN - ET HINDNE BITJO

 [BOEK VAN LIUDGERT MS PAG. 165]

minska thr nna byldon to lta nach nbidda , k willath se nna chaerka nach prestar doga , aend vin als wi t frna ljucht fon Faesta vpholda , vin s holdon se llerwechs fjur in hjara hsa vp . Kvmth mn efter l westlik , ls kvmth mn by tha Gedrostne . Fon tha Gedrostne . Thisa sind mith ra folkrum bastered aend sprkath lle afsvnderlika tla . Thisa minska sind wrentlik yra bonar , thr ammer mith hjara horsa vp overa fjelda dwla , thr ammer jgja aend rwa aend thr hjara selva als salt tha forhra an tha omhmmande forsta , ther wille hwam se alles nither hwa hwat se birka mge . Thet lnd twisk Pangab aend ther Gongga is like flet as Fryaslnd an tha s , afwixlath mith fjeldum aend waldum , fruchtbr an alle dlum , mr thet mach nit vrletta that thr bi hwila thsanda by thsanda thrvch honger biswike . Thisa hongernde mach thrvmbe nit an Wralda nach an Irtha wyten nit wertha , mr allna an tha forsta and prestera . Tha Hindos sind ivin blode aend forfred from hjara forstum , als tha hindne from tha wolva sind . Thrvmbe haevon tha Yra aend ra ra Hindos hten , tht hindne bitjoth .

menschen, die geen beelden toelaten noch aanbidden: ook willen ze geen kerken noch priesteren dulden, en even als wij het heilige licht van Fasta aanhouden, zoo houden zij allerwege vuur in hunne huizen brandende. Komt men echter heel westelijk, zoo komt men bij de Gedrosten. Van de Gedrosten: deze zijn met andere volken verbasterd, en spreken alle afzonderlijke talen. Deze menschen zijn wezenlijk wilde moordenaren, die altijd met hunne paarden over de velden dwalen, die altijd jagen en rooven, en die zich als soldaten verhuren aan de omwonende vorsten, ter wier wille zij alles neder houwen, wat zij kunnen bereiken. Het land tusschen den Pangab en de Ganges is even vlak als Friesland aan de zee, afgewisseld met velden en wouden, vruchtbaar in alle deelen; maar dit kan niet beletten dat daar bijwijlen duizenden bij duizenden van honger bezwijken. Deze hongersnood mag daarom noch aan Wralda, noch aan Irtha geweten worden: maar alleen aan de vorsten en priesters. De Hindos zijn even bloode en vervaard voor hunne vorsten als de hinden voor de wolven zijn. Daarom hebben de Yren en anderen hen Hindos genoemd, dat hinden beteekent.

people, who neither pray to nor tolerate images; neither will they suffer priests or temples; but as we adhere to the light of Fasta, so they everywhere maintain fire in their houses. 15. Coming still further westward, we arrive at the Gedrostne. Regarding the Gedrostne: they have been mixed with other people, and speak a variety of languages. These people are really savage murderers, who always wander about the country on horseback hunting and robbing, and hire themselves as soldiers to the surrounding princes, at whose command they destroy whatever they can reach. 16. The country between the Pangab and the Gongga is as flat as Fryasland near the sea, and consists of forests and fields, fertile in every part, but this does not prevent the people from dying by thousands of hunger. The famines, however, must not be attributed to Wr-alda or Irtha, but to the princes and priests. 17. The Hindos are timid and submissive before their princes, like hinds before wolves. Therefore the Yrar and others have called them Hindos, which means "Hinds".

persone buone , che n pregano n tollerano le immagini ; n sopportano i sacerdoti o le chiese ; ma come noi aderiamo alla luce di Fasta , loro mantengono ovunque il fuoco nelle loro case . 15. Venendo tuttavia ulteriormente verso occidente , arriviamo al Gedrosten . Considerazioni sui Gedrosten : si mischiarono con le altre persone , e parlano una variet di lingue . Queste persone sono realmente dei selvaggi assassini , che errano sempre per il paese a cavallo cercando di derubare , e si fanno ingaggiare come soldati alla scorta dei principi , e al comando di questi distruggono qualunque cosa chepossono raggiungere . Il paese tra il Punjab e il Gange piatto come Friesland vicino al mare , e consiste in foreste e campi , fertili in ogni parte , ma questo non evita alle persone di morire a migliaia di fame . Le carestie , comunque , non devono essere attribuite a Wr-Alda o a Irtha , ma ai principi e ai sacerdoti . Gli Ind sono timidi e remissivi ai loro principi , come le cerve ai lupi . Quindi gli Yren e gli altri li hanno chiamati Ind , che significa cerve .

MS 166 - BRЄF RVCH LJUD-GЄRT

 

 

01 MAR* FON HJARA BLODHЄD WR AFGRIS [-]

02 - LIKA MISBRUK MAK - KVMAT ЄR FER [-]

03 HEMANDE KAPLJUD VMB KEREN TO KAPJANDE

04 ALSA WAR ALLES TO JELDUM [p. 224] MAK* - RVCH

05 A PRESTERA NI WAR ET NIT WER HWAND

06 ISA NOCH SNODER ND JYRIGER ALS ALLE

07 FORSTA TO SAMENE WYTA ЄL GOD ET AL -ET

08 JELD ENDLIK IN HJARA BUDAR KVM - BUTA

09 ND BIHALVA ET A LJUDA ЄR

10 FUL FON HJARA FORSTA LVDA MOTON HJA AK NOCH

11 FUL FON ET FENYNIGE ND WILDE

12 KWIK* LYDA - ЄR SEND STORE ELEFANTE ЄR BY

13 ELE KEDDUM HLAPA ЄR BIHWYLA ELE

14 FJELDA KEREN VRTRAPPE ND ELE ORPA -

15 ЄR SIND BONTE ND SWARTE KATTA

16 TIGRUM HETEN ЄR SA GRAT ALS GRATE

17 KALVAR SIND ЄR MINSK ND DJAR

18 VRSLYNNE - BUTA FЄLO ORA WRIGGUM

19 SIND ЄR SNAKA FON AF A GRATE ENER

20 WYRME AL TO A GRATE ENER BAM - A

21 GRATESTE KENNA EN ELE KV VRSLYNNA

22 MAR A LYSTE SIND NOCH FRESLIKER ALS

23 AM - SE HOLDON HJARA SELVA TWISK

24 BLOM ND FRUCHTA SKUL VMB A MINSKA

25 TO BIGANA AM ЄR OF PLOKJA WILLE - IS

26 MEN ЄR FON BYTEN SA MOT MON STRVA

27 HWAND JEN HJARA FENYN HE IRA NENA

28 KRUDA JEVEN OLSANAKA A MINSKA HJARA

29 SELVA HVON SKILDICH MAKT AN AFGODIE -

30 FOR SIND ЄR OLLERLEJA SLACHT FON

31 HACH-DISKA NYN-DISKA ND A-DISKA-

32 ЄL [?] ISA DISKA SIND YVIN ALS A SNAKA

[BOEK VAN LIUDGERT MS PAG. 166]

Mr fon hjara blodhd waerth afgrislika misbruk mkth . Kvmat thr frhmande kpljud vmb kren to kpjande , alsa warth alles to jeldum 224 mkth . Thrvch tha prestera ni warth et nit wrth , hwand thisa noch snoder aend jyriger als alle forsta to samene , wytath l god , thet al et jeld endlik in hjara bdar kvmth . Buta aend bihalva thet tha ljuda thr fl fon hjara forsta lyda , moton hja k noch fl fon thet fenynige aend wilde kwik lyda . Thr send store elefante thr by le keddum hlpa , thr bihwyla le fjelda kren vrtrappe aend le thorpa . Thr sind bonte aend swarte katta , tigrum hten , thr s grt als grte kalvar sind , thr minsk aend djar vrslynne . Bta flo ra wriggum sind thr snka fon af tha grte ner wyrme l to tha grte ner bm . Tha grteste kennath en le kv vrslynna , mr tha lythste sind noch frsliker als tham . Se holdon hjara selva twisk blom aend fruchta skul vmb tha minska to bigna tham thr of plokja wille . Is mn thr fon byten , s mot mn staerva , hwand aejen hjara fenyn heth Irtha nna krda jven , lsnka tha minska hjara selva haevon skildich mkt an afgodie . Forth sind thr llerlja slacht fon hchdiska nyndiska aend adiska , l thisa diska sind yvin als tha snka

Maar van hunne blooheid wordt afschuwelijk misbruik gemaakt. Komen er uitheemsche kooplieden om koorn te koopen, dan wordt alles te gelde [225] gemaakt, en door de priesters wordt het niet geweerd, want deze nog listiger en hebzuchtiger als alle vorsten te zamen, weten heel goed, dat al het geld eindelijk in hunne buidels komt. Buiten en behalve dat de menschen daar veel van hunne vorsten lijden, moeten zij ook nog veel van het vergiftige en wilde gedierte lijden. Daar zijn groote olifanten, die bij geheele kudden loopen, die soms geheele koornvelden vertrappen en geheele dorpen. Daar zijn bonte en zwarte katten, tijgers geheeten, die zoo groot als groote kalveren zijn, die mensch en dier verslinden. Buiten vele andere kruipende dieren zijn er slangen van de grootte van een worm af tot de grootte van een boom. De grootste kunnen eene geheele koe verslinden, maar de kleinste zijn nog vreeselijker als die. Zij houden zich tusschen bloemen en vruchten verscholen om de menschen te overrompelen, die ze willen afplukken. Is men daardoor gebeten zoo moet men sterven, want tegen haar vergif heeft Irtha geene kruiden gegeven, alzoo dat de menschen zich hebben schuldig gemaakt aan afgoderij. Voorts zijn daar allerlei soort van hagedissen, schildpadden en krokodillen; al deze disken zijn evenals de slangen

But their timidity is frightfully abused. If strangers come to purchase corn, everything is turned into money, and this is not prevented by the priests, because they, being more crafty and rapacious than all the princes put together, know very well that all the money will come into their pockets. 18. Besides what the people suffer from their princes, they suffer a great deal from poisonous and wild beasts. There are great elephants that sometimes go about in whole flocks and trample down cornfields and whole villages. There are great black and white cats which are called tigers. They are as large as calves, and they devour both men and beasts. 19. Besides other creeping animals there are snakes from the size of a worm to the size of a tree. The largest can swallow a cow, but the smallest are the most deadly. They conceal themselves among the fruits and flowers, and surprise the people who come to gather them. Any one who is bitten by them is sure to die, as Irtha has given no antidote to their poison, because the people have so given themselves up to idolatry. 20. There are, besides, all sorts of lizards, tortoises, and crocodiles. All these reptiles, like the snakes,

Ma sono abusati spaventevolmente per la loro timidezza . Se gli stranieri venivano a comprare il granoturco , tutto trasformato in denaro , e questo non disdegnato dai sacerdoti , perch loro , essendo pi astuti ed avidi di tutti i principi messi insieme , sanno molto bene che tutto il denaro verr nelle loro tasche . 18. Inoltre le persone soffrono sia dei loro principi , ed altrettanto per le bestie velenose e selvagge . Ci sono dei grandi elefanti che a volte in interi branchi vanno a calpestare i campi di grano edinteri villaggi . Ci sono grandi gatti neri e bianchi che sono chiamati tigri . Sono grandi come partorienti , e divorano sia gli uomini che le bestie . 19. Inoltre tra gli animali che vivono strisciando ci sono dei serpenti dalla misura di un verme alla misura di un albero . Il pi grande pu inghiottire una mucca , ma il pi piccolo ancheil pi mortale . Si nascondono fra i frutti ed i fiori , e sorprendono le persone che vanno a raccoglierli . Chiunque sia morso sicuro di morire , siccome Irtha non ha dato nessun antidoto per il loro veleno , le persone sono arrivatisino all'idolatria . 20. Ci sono , inoltre , tutti i generi di lucertole , testuggini e coccodrilli . Tutti questi rettili , come i serpenti ,                224

 

MS 167 - BRЄF RVCH LJUD-GЄRT

 

 

01 FON OF -NE WYRME TIL -NE BAMSTAME GRAT -

02 NЄI T HJA GRAT JOF FRЄSLIK SIND - SIND

03 HJARA NʘMA ЄR IK ALLE NIT* NOMA NI

04 KEN - A ALDERGRATESTA A-DISKA SIND

05 AL-GTTAR HЄTEN RVCHDAM SE YVIN

06 GRŮSICH BITTE AN ET ROTTE KWIK* T

07 MI-A STRAMA FON BOPPE NЄI A DELTA

08 DRYWE AS AN ET LЄVANDE KWIK T

09 SE BIGANA MŮGE - AN A WEST-SYDE

10 FON PANG-AB WANA WI WECH* KVMA -

11 ND HWЄR IK BERN BEN* - ЄR BLOJA ND

12 WAXA A SELVA FRUCHTA ND NOCHTA

13 AS AN A AST-SYDE - TO FARA WRDON -ER

14 AK A SELVA WRIGGA FONDEN* - MR*

15 VSA ЄLA HAVON ALLE KRYL-WALDA VR-

16 - BRNA ND ALSANAKA FTER -ET WILDE

17 KWIK JAGED* T ЄR FЄ MR RESTA -

18 KVM MAN ЄL WEST-LIK FON PANG-AB

19 EN* FIN MAN NEFFEN FETTE ETTA AK [p. 226]

20 DORRA GЄST-LANDA ЄR VNENDLIK SKINA*

21 BIHWILA OFWIXLA MI LJAFLIKA STRЄKA

22 HWЄRAN ET* AG* FORBONDEN BILYWET -

23 VNDER A FRUCHTA FON MIN LAND SIND

24 FЄLO SLACHTA MANK ЄR IK HYR NIT*

25 FONDEN HV - VNDER ALLERLЄJA KЄREN

26 IS-ER AK GOLDEN MANK - K GOLD

27 - GЄLE APLE HWER FON WELKE SA SWЄT

28 ALS HŮNING SIND ND WELKE SA WRANG

29 ALS ЄK* - BY VS WERAT NOCHTA FONDEN

30 LIK BERN HAVEDA SA GRAT - ЄR SIT TSYS

31 ND MELOK IN - WERAT SE ALD SA

32 MAKT MAN ЄR ʘLJA FON - FON A

 [BOEK VAN LIUDGERT MS PAG. 167]

fon of ne wyrme til ne bmstame grt , ni that hja grt jof frslik sind , sind hjara nma , thr ik alle nit noma ni ken , tha aldergrtesta diska sind algaettar hten , thrvchdam se yvin grsich bitte an thet rotte kwik , that mith a strma fon boppa ni tha delta dryweth as an thet lvande kwik , that se bigna mge . An tha westsyde fon Pangab , wn wi wech kvme aend hwer ik bern ben , thr blojath aend waxath tha selva frchta aend nochta as an tha stsyde . To fra wrdon er k tha selva wrigga fonden , maer vsa thla havon alle krylwalda vrbaernath aend alsnka aefter et wilde kwik jged , that ther f maer resta . Kvmth man l westlik fon Pangab , then finth man neffen fette etta k 226 dorra gstlanda thr vnendlik skina , bihwila ofwixlath mith ljaflika strka , hwran thet g forbonden bilywet . Vnder tha fruchta fon min land sind flo slachta mank , thr ik hyr nit fvnden haev . Vnder allerlja kren is er k golden mank , aek goldgle aple , hwrfon welke s swt as hning sind , aend welka sa wrang as k . By vs werthat nochta fonden lik bern hveda s grt , thr sit tsys aend melok in , werthat se ald s mkt man ther lja fon , fon tha

van een worm tot een boomstam groot; naar dat zij groot of vreeselijk zijn, zijn hunne namen, die ik alle niet noemen kan, de allergrootste adisken heeten alligators, omdat zij even gretig bijten in het verrotte vee, dat met de stroom van boven naar de laagte drijft, als in het levende gedierte, dat zij kunnen overrompelen. Aan de westzijde van Pangab, waar wij van daan komen, en waar ik geboren ben, bloeijen en groeijen dezelfde vruchten en granen als aan de oostzijde. Te voren werden er ook dezelfde kruipende dieren gevonden, maar onze voorvaderen hebben alle kreupelbosschen verbrand, en al zoo vaak achter het wilde gedierte gejaagd, dat er slechts weinige meer over zijn. Komt men heel westelijk van Pangab, dan vindt men nevens vetten kleigrond ook [227] dorre geestlanden, die eindeloos schijnen, bij wijlen afgewisseld met liefelijke streken, waaraan het oog geboeid blijft. Onder de vruchten van het land zijn er vele, die ik hier niet gevonden heb. Onder allerlei koorn is er ook goudgeel; ook goudgeele appelen, van welke sommige zoet zijn als honing, en andere zoo wrang als azijn. Bij ons worden noten gevonden zoo groot als kinderhoofden; daar zit kaas en melk in; worden ze oud dan maakt men er olie van; van de

vary from the size of a worm to the trunk of a tree. According to their size and fierceness, they have names which I cannot recollect, but the largest are called alligators, because they eat as greedily the putrid cattle that float down the stream as they do living animals that they seize. 21. On the west of the Pangab where we come from, and where I was born, the same fruits and crops grow as on the east side. Formerly there existed also the same crawling animals, but our forefathers burnt all the underwood, and so diligently hunted all the wild animals, that there are scarcely any left. 22. To the extreme west of the Pangab there is found rich clay land as well as barren heaths, which seem endless, occasionally varied lovely spots on which they eye rests enchanted. Among the fruits there are many that I have not found here. Among the various kinds of corn some is as yellow as gold. There are also golden apples, of which some are as sweet as honey and others as sour as vinegar. 23. In our country there are nuts as large as a childs head. They contain cheese and milk. When they are old oil is made from them. Of the

variano dalla misura di un verme al tronco di un albero . Secondo la loro misura e ferocia , hanno dei nomi che non posso ricordare , ma i pi grandi sono chiamati alligatori , perch mangiano avidamente il bestiame putrido che galleggia sul ruscello cos come fanno con gli animali vivi che afferrano . 21. Ad ovest del Punjab da dove siamo venuti , e dove sono nato , gli stessi frutti e raccolti crescono come sul lato orientale . Precedentemente l esistevano anche gli stessi animali che strisciano , ma i nostri antenati bruciarono tutto il sottobosco , e diligentemente cacciarono tutti gli animali selvaggi , dei quali non rimaneva quasi pi niente . All'ovest estremo del Punjab si trova la ricca terra di argilla come pure le aride brughiere , che sembrano senza fine , occasionalmente macchie varie e belle sulle quali gli occhi rimangono incantati . Fra i frutti ci sono molti che non ho trovato qui . Fra i vari tipi di granoturco alcuni sono gialli come loro . Ci sono anche delle mele dorate , tra le quali alcune sono dolci come il miele , e altre acide ed aspre come l'aceto . 23. Nel nostro paese ci sono delle noci grandi come la testa di un bambino . Contengono formaggio e latte . Quando sono vecchie ci fanno lolio . Con le                 226

 

MS 168 BЄDEN

 

 

01 BASTUM MAKT MN TAW ND FON A KERNUM

02 MAKT MN CHELKA ND ʘR GERAD - HYR

03 INNA WALDA HV IK KRUP ND STAK-BЄJA

04 SJAN - BY VS SIND BЄIBAMA ALS* JOW

05 LINDA-BAMA - HWЄRFON A BЄJA FŮL

06 SWЄTER ND RЄ WARA GRATER AS STAK

07 - BЄJA SIND - HWERSA A DЄGA VPPA

08 SIN ʘLDERLʘNGSTE SIND ND JU SVNNE

09 FON TOP SKIN - EN SKIN* SE LIN-RJUCHT

10 VPPA JOW HOLE DЄL - IS MN EN MI

11 SIN SKIP ЄL FЄR SŮDLIK FAREN ND MN

12 ES MIDDЄIS MI SIN GELAT* NЄI -T ASTEN

13 KЄRED - SA SKIN SVNNE JEN INE WIN.

14 STERE SYDE LIK SE OWERS JEN INE

15 FЄRRE SYDE DVA - HYRMIA WIL IK

16 ENDA - MAR AFTER MIN SKRYWE SKIL

17 - ET I LICHT NOG FALLA - VMB A LЄJEN [-]

18 [-] AFTIGA TELTJAS TO MŮGE SKIFTANE FON

19 A WARA TELLINGA . JOW LJUD-GЄRT -

 

20 MINE* NʘM IS BЄDEN HACH -

21 [-] GANA HIS SVN . KONERED MIN ЄM IS

22 NIMMER BOSTIGJA ND ALSA BERN-

23 [-] LAS STURVEN . MY HE MN IN SIN

24 STЄD KOREN . A-DEL ENE REDDE KNING

25 FON JUSE NʘME HE JU KЄSE GOD

26 KЄR MITES IK HIM AS SINA* MSTRE

27 BIKENNA WILDE - BŮTA T FVLLE

28 ERV MINRE ЄM HE -ER MI ЄN ЄLE

29 PLEK GRVND JЄVEN T AN MINA

30 ERVA PALADE - VNDER FARWЄRDE T*

31 IK ЄR -VP SKOLDE MNNISKA STLLA

32 ЄR SINA LJUDA NIMMERE SKOLDE - [p. 228]

* Moet zijn: MINA

 

 [BOEK VAN LIUDGERT MS PAG. 168]

bastum mkt maen tw aend fon tha kernum mkt maen chelka aend r gerd . Hyr inna walda haev ik krup aend stkbja sjan . By vs sind bibma als jow lindabma , hwrfon tha bja fl swter aend thrwra grter as stkbja sind . Hwersa tha dga vppa sin olderlngste sind aend thju svnne fon top skinth , then skinth se linrjucht vppa jow hole del . Is maen then mith sin skip l fr sdlik faren , aend maen thes middis mith sin gelt ni t sten kred , s skinth svnne aejen thine winstere syde lik se wers aejen thine fre syde dvath . Hyrmitha wil ik enda , mr after min skrywe skil et thi licht nog falla , vmb tha ljenaftiga teltjas to mge skiftane fon tha wara tellinga . Jow Ljudgrt .

bast maakt men touw, en van de kernen maakt men kelken en ander huisraad. Hier in de wouden heb ik kruip- en steekbessen gezien. Bij ons zijn bessenboomen zoo groot als uwe lindeboomen, waarvan de bessen veel zoeter en driewerf grooter als uwe doornbessen zijn. Wanneer de dagen op het langste zijn en de zon uit het toppunt schijnt, dan schijnt ze lijnrecht op uw hoofd neder. Is men dan met zijn schip heel ver zuidelijk gevaren, en men des middags met zijn gelaat naar het oosten gekeerd, zoo schijnt de zon tegen uwe linkerzijde, gelijk zij anders aan uwe rechterzijde doet. Hiermede wil ik eindigen, maar na mijn schrijven zal het u licht genoeg vallen, om de leugenachtige verhalen te kunnen schiften van de ware berichten. Uw Liudgert.

husks ropes are made, and of the shells cups and other household utensils are made. I have found in the woods here bramble and holly berries. In my country we have trees bearing berries, as large as your lime-trees, the berries of which are much sweeter and three times as large as your gooseberries. 24. When the days are at the longest, and the sun is in the zenith, a mans body has no shadow. If you sail very far to the south and look to the east at midday, the sun shines on your left side as it does in other countries on the right side. 25. With this I will finish. It will be easy for you, by means of what I have written, to distinguish between false accounts and true descriptions.

bucce ci fanno le corde , e con le conchiglie delle tazze ed altri utensili da famiglia . Tra i legni ho trovato qui il rovo e le bacche di agrifoglio . Nel mio paese abbiamo degli alberi che producono delle bacche , grandi come il vostro tiglio , le sue bacche sono molto pi dolci e tre volte pi grandi della vostra uva spina . 24. Quando i giorni sono pi lunghi , ed il sole allo zenith , il corpo di un uomo non ha lombra . Se tu navighi molto lontano verso ilsud e guardando verso l' est al mezzogiorno , il sole brilla sul suo lato sinistro come fa negli altri paesi sul lato destro . 25. Con questo finisco . Sar facile per te , per mezzo di ci che ho scritto , distinguere tra i falsi resoconti e le vere descrizioni . Il tuo Liudgert .           

 

[BOEK VAN BEDEN MS PAG. 168]

Thet skrift fon Bden . Mine nm is Bden , Hachgna his svn . 1. Konerd min m is nimmer bostigjath aend alsa bernls sturven . My heth maen in sin std koren . Adel thene thredde kaening fon thjuse nme heth thju kse godkrth , mites ik him as mina maestre bikenna wilde . Buta thaet fvlle erv minre m heth er mi en le plek grvnd jven thaet an mina erva plade , vnder frwrde that ik thrvp skolde maenniska staella ther sina ljuda nimmerthe skolde .

Het geschrift van Beeden. Mijn naam is Beeden, zoon van Hachgana. 1. Konereed mijn oom is nooit getrouwd geweest en alzoo kinderloos gestorven. Mij heeft men in zijne plaats gekozen. Adel, de derde koning van dezen naam, heeft die keuze goedgekeurd, mits ik hem als mijn meester erkennen wilde. Behalve het volle erf van mijn oom, heeft hij mij eene plek gronds gegeven, die aan mijn erf paalde, onder voorwaarde, dat ik daarop menschen zoude stellen, die zijne lieden nimmer zouden...

The writings of Beden. Chapter I: My name is Beden, son of Hachgana - 1. My uncle Konered, not having married, left no children. I was elected in his place. Adel, the third king of that name, approved of the choice, provided I should acknowledge him as master. In addition to the entire inheritance of my uncle, he gave me some land which adjoined my own, on condition that I would settle people there who should never his people [...] 2. [...]

Die Schrift von Beden. Mein Name ist Beden, Hachganas Sohn. 1. Mein Onkel Konered ist niet verheiratet gewesen und kinderlos gestorben. Mich hat man an seiner Stelle gewhlt. Adel, der dritte Knig dieses Namens, hat diese Wahl gutgeheissen. Hierbei setzte er voraus, dass ich ihn als meinen Oberherrn anerkennen wrde. Ausser dem Hof meines Onkels hat er mi rein Grundstck gegeben, das an meinem Hofraum grenzte, unter der Bedingung dass ich hierauf Menschen setzen wrde, die Seine Leute niemals wrden

J.G. Ottema: Hier ontbreken in het H.S. twintig bladzijden (misschien meer, waarin Beeden geschreven heeft over dien koning Adel III. (Bij onze kronijk schrijvers Ubbo genoemd).

MS 169 - MS 188 ONTBREEKT

 

 

 

MS 189 BRЄF FON RIKA

 

 01 ЄRVMBE WIL IK ET* HIR -NE STЄD FOR-

02 JUNE -

 

               BRЄF FON RIKA JU ALD-FAM

03 VPSЄID TO STAVEREN BY -T JOL-FЄRSTE -

04 JY ALLE HWAM-HIS ЄLA MI FRYSO HIR

05 KЄMON - MIN ЄR-BYDNESSE TO JO - ALSA

06 JY MЄNE SEND JY VNSKELDICH AN OFGODIE -

07 ЄR NIL* IK JVD* NAVT VR SPRЄKA - MEN

08 JVD WIL IK JO VPPEN LEK WYSA T FЄ

09 BЄTRE SY - JY WЄTA JEFA JY NЄTA

10 NAVT HO WRALDA USAND GLOR-

11 NʘMA HE - ACH T WЄTA JY

12 ALLE - T HY WAR AL-FЄDER HЄTEN

13 UT ЄRSЄKE T ALLES IN UT HIM WAR

14 ND WAX TO FЄDING SINRA SKEPSELA -

15 T-IS WЄR T JRA WAR BIHWYLA AK

16 AL-FЄDSTRE HЄTEN - RVCHDAM HJU ALLE

17 FRŮCHD ND NOCHTA* BЄR HWЄRMIA

18 MNNISK ND DJAR HJARA SELVA FЄDE -

19 ACH NE SKOLDE HJU NЄNE FRŮCHD NER

20 NOCHT* NAVT NE BЄRA BYDAM WRALDA

21 HJA NЄNE KREFTA NE JEF - AK WIVA ЄR

22 HJARA BERN MMA LЄTA AN HJARA

23 BROSTA WERAT FЄDSTRA HЄTEN - A NE

24 JEF WRALDA ЄR NЄN MELOK IN SA

25 NE SKOLDON A BERN ЄR NЄNE BATE

26 BY FINDA - SA T BY SLOT FON RЄKNONG*

27 WRALDA ALLЄNA FЄDER BILYWET -

28 T IRA BIHWYLA WAR AL-FЄDSTRE

29 HЄTEN ND ЄNE MM FЄDSTRE KN

30 JETA RVCH -NE WENDE -MEN T -NE

31 MN HIM LЄT FЄDER HЄTE VMBE T

32 - ER TAT SY T STRID WI - JEN ALLE

 

[BOEK VAN BEDEN MS PAG. 189]

[228] thrvmbe wil ik thet hir ne sted forjune .

[229] daarom wil ik dit hier eene plaats vergunnen.

therefore I will allow it a place here.             228                230

[BRIEF VAN RIKA MS PAG. 189]

Brf fon Rika thju aldfam , vpseid to Staveren by t jolfrste . 1. Jy alle hwam his thla mith Friso hir kmon , min rbydnesse to jo . Alsa jy mne , send jy vnskeldich an afgodie . Thr nil ik jvd navt vr sprka , men jvd wil ik jo vppen brek wysa , thaet f btre sy . Jy wtath jeftha jy ntath navt , ho Wralda thusand glornma heth , thach thaet wtath jy alle thaet hy warth Alfder hten , ut rske thaet alles in ut him warth aend waxth to fding sinra skepsela . 2. T is wr , thaet Irtha warth bihwyla k Alfdstre hten , thrvchdam hju alle frchd aend nochta brth , hwermitha maennisk aend djar hjara selva fde . Thach ne skolde hju nne frchd ner nocht navt ne bra , bydam Wralda hja nne krefta ne jf . Ak wiva ther hjara bern maema lta an hjara brosta , werthat fdstra hten . Th ne jf Wralda thr nn melok in , sa ne skoldon tha bern thr nne bte by finda . S thaet by slot fon reknong Wralda allna fder bilywet . 3. Thaet Irtha bihwyla warth Alfdstre heten , aend ne maem fdstre , kaen jeta thrvch ne wende , men thaet ne maen him lt fder hte vmbe thaet er tt sy , thaet strid with aejen alle

Brief van Rika de Oudmaagd, voorgelezen te Staveren bij het juulfeest. 1. Gij allen wier voorvaderen met Friso hier kwamen, mijne eerbiedenis tot u. Gelijk gij meent, zijt gij niet schuldig aan afgoderij. Daar wil ik heden niet over spreken, maar heden wil ik u op een gebrek wijzen, dat weinig beter is. Gij weet het of gij weet het niet, hoe Wralda duizend eernamen heeft. Doch dat weet gij allen, dat hij Alvoeder wordt genoemd, uit oorzaak dat alles uit hem wordt en wast tot voeding van zijne schepselen. 2. Het is waar, dat Irtha bijwijlen ook Alvoedster genoemd wordt, omdat zij alle vruchten en granen baart, waarmede mensch en dier zich voeden. Doch zij zoude geene vruchten en granen baren, bijaldien Wralda haar geene krachten gaf. Ook vrouwen, die hare kinderen zogen aan hare borsten, worden voedsters genoemd. Doch gaf Wralda daar geene melk in, zoo zouden de kinderen daar geen baat bij vinden. Zoodat bij slot van rekening Wralda alleen de voeder blijft. 3. Dat Irtha bijwijlen Alvoedster geheeten wordt, en eene mem (moeder) voedster, kan nog door eene wending (overdrachtelijke spreekwijze): maar dat een taat (vader) zich voeder laat noemen, omdat hij taat is, strijdt tegen alle

Chapter II: Letter of Rika the elder-femme, read at Staveren at the yule-feast - 1. My greeting to all of you whose forefathers came here with Friso. According to what you say, you are not guilty of idolatry. I will not speak about that now, but will at once mention a failing which is very little better. You know, or you do not know, of the thousand glorious titles Wr-alda has; but you all know that he is named Alfeder, because that everything comes and proceeds from him for the sustenance of his creatures. 2. It is true that Irtha is named sometimes Alfedstre, because she brings forth all the fruits and grains on which men and beasts are fed; but she would not bear any fruit or grain unless Wr-alda gave her the power. Women who nourish their children at their breasts are called nurses, but if Wr-alda did not give them milk the children would find no advantage; so that, in short, Wr-alda really is the nourisher. 3. That Irtha should be called Alfedstre, and that a mother should be called a feeder, one can understand, figuratively speaking; but that a father should be called a feeder, because he is a father, goes against all

Kapitel II. Brief von Rika, der Altemaid, hergesagt zu Staveren beim Julfest. 1. Ihr alle, deren Vorfahren mit Friso hierher kamen, meine Ehrerbietung an euch. So ihr meint, seid ihr der Abgtterei unschuldig. Darber will ich heut nicht sprechen, sondern will euch auf ein Gebrechen weisen, das wenig besser ist. Ihr wisst oder wisst es nicht, dass Wralda tausend Glanznamen hat. Doch das wisst ihr alle, dass er All-Ernhrer geheissen ward, aus dem Grunde, dass alles aus ihm wird und wchst zur Ernhrung seiner Geschpfe. 2. Es ist wahr, dass Irtha zuweilen auch All-Ernhrerin geheissen wird, weil sie alle Frchte und Genge gebiert, womit Menschen und Tiere sich selber ernhren. Doch sie wrde keine Frchte noch Genge gebren, gbe Wralda ihr keine Krfte. Auch Frauen, die ihre Kinder saugen lassen an ihren Brsten, werden Ernhrerinnen geheissen. Doch gbe Wralda darin keine Milch, so wrden die Kinder davon keinen Nutzen haben. So dass zum Schlusse Wralda allein Ernhrer bleibt. 3. Dass Irtha zuweilen All-Ernhrerin wird geheissen und eine Mutter Ernhrerin, das kann man noch gelten lassen. Aber dass der Mann sich Ernhrer nennen lsst, weil er Vater ist, das ist strittig aller         228

MS 190

 

01 RЄDNUM - A IK WЄT WANAT JUS DWЄS

02 - HЄD WЄI KVM HARK* HYR - SЄ KVM

03 FON VSA LЄA - ND SAHWERSA I

04 FOLGA WERE SA SKILUN JY ЄRRVCH

05 SLAVONA WERA TO SMERT FON FRYA

06 ND JOWE HAG-MOD TO -NE STRAF -

07 IK SKIL JO MELDA HO T- BY A - SLAVONA

08 FOLKAR TO GVNGEN IS - ЄR FTER MЄI

09 JY LЄRA - A POPPA KNINGGAR AM

10 NЄI WILKЄR LЄVA STЄKA WRALDA NЄI

11 ЄRE KRʘNE - UT NYD T WR-ALDA ALFЄD

12 - ER HЄT - SA WILDON HJA FЄDRUM ЄRA

13 FOLKAR HЄTA - NW WЄT ALLERA MAN

14 - NALIK T -NE KЄNING NAVT OVIR -NE

15 WAXDOM [p. 230]  NE WEL ND T -IM SIN

16 FЄDING RVCH T FOLK BROCHT WAR -

17 MEN ACH WILDON HJA FVLHERDJA BY

18 HJARA FORMЄTENHЄD TIL JU HJA TO-RA / DOL /

19 KVMA MACHTE ALSA HAVON HJA ET* FORMA

20 NAVT FVLDЄN WЄST MI A FRYA JEFTA

21 MEN HVON HJA T FOLK ЄNE TINS* VP.

22 - LЄID - FORI ENE SKT AM ЄROF KЄM

23 HЄRADON HJA VRLANDISKA SALT-AA

24 AM HJA IN-OM HJARA HOVA LЄIDON .

25 FOR NAMON HJA ALSA FЄLO WIVA

26 AS-RA LUSTE - ND A LIIGA FORSTA

27 ND HЄRA DЄDON AL-ЄN - AS TWIST

28 ND TVYSPALT FTERNЄI INNA HŮSHALD-

29 - NE GLUPTE ND ЄR VR KLACHTA KЄMON

30 A HVON HJA SЄID JAHWEDER MN

31 IS ENE FЄDER FON SIN HŮSHALDEN

32 ЄRVMBE SKIL -ER AK BAS ND RJUCHTER

 [BRIEF VAN RIKA MS PAG. 190]

rdnum . Th ik wt wnt thjus dwshd wi kvmth . Hark hyr , se kvmth fon vsa ltha , aend shwersa thi folgath werthe , s skilun jy thrthrvch slvona wertha to smert fon Frya aend jowe hgmod to ne st raf . 4. Ik skil jo melda ho t by tha slvona folkar to gvngen is , thr aefter mi jy lra . Tha poppa kaeningar tham ni wilkr lva , stkath Wralda ni thre krne , ut nyd that Wralda Alfder ht , sa wildon hja fdrum thra folkar hta . Nw wt allera mannalik thaet ne kning navt ovir ne waxdom [230] ne welth , aend thaet im sin fding thrvch thaet folk brocht warth , men thach wildon hja fvlherdja by hjara formtenhd . 5. Til thju hja to ra dol kvma machte , alsa hvon hja thet forma navt fvldn wst mith tha frya jefta , men haevon hja thaet folk ne tins vplid . Fori thene skaet , tham throf km , hradon hja vrlandiska salt tha , tham hja in om hjara hova lidon . Forth namon hja alsa flo wiva , as ra luste , aend tha lithiga forsta aend hra ddon al n . 6. As twist aend tvyspalt aefterni inna hshaldne glupte aend thr vr klchta kmon , th haevon hja sid , ja hweder maen is thne fder fon sin hshalden , thrvmbe skil er thr k bs aend rjuchter

reden. Doch ik weet, waar deze dwaasheid van daan komt. Hoor hier, zij komt van onze vijanden, en wanneer die gevolgd worden, zoo zult gij daardoor slaven worden tot smart van Frya en tot straf van uwen hoogmoed. 4. Ik zal u melden, hoe het bij de slavenvolken toegegaan is, daaruit moogt gij leeren. De vreemde koningen, die naar willekeur leven, steken Wralda naar de kroon; uit nijd dat Wralda Alvader heet wilden zij ook vaderen der volken genoemd worden. Nu weet iedereen dat een koning niet over den [231] wasdom heerscht, en dat hem zijne voeding door het volk gebracht wordt; maar toch wilden zij volharden bij hunne vermetelheid. 5. Opdat zij tot hun doel mochten komen, zoo zijn zij in het eerst niet voldaan geweest met de vrije giften, maar hebben het volk eene schatting opgelegd. Voor de schat, die daarvan kwam, huurden zij buitenlandsche soldaten, die zij rondom hunne hoven legden. Vervolgens namen zij zoo vele vrouwen, als hun lustte, en de kleine vorsten en heeren deden eveneens. 6. Toen naderhand twist en tweespalt in de huishouding sloop, en daarover klachten kwamen, hebben zij gezegd: ieder man is de vader (voeder) van zijn huisgezin, daarom zal hij ook meester en rechter

reason. Now I know whence all this folly comes. Listen to me. It comes from our enemies; and if this is followed up you will become slaves, to the sorrow of Frya and to the punishment of your pride. 4. I will tell you what happened to the slave people; from that you may take warning. The foreign kings, who follow their own will, place Wr-alda below the crown. From envy that Wr-alda is called Alfeder, they wish also to be called feeders of the people. Now, everybody knows that kings regulate neither productiveness nor wealth; and that they have their sustenance by means of the people, but still they persist in their arrogance. 5. In order to attain their object they were not satisfied from the beginning with free gifts, but imposed a tax upon the people. With the tax thus raised they hired foreign soldiers, whom they retained about their courts. Afterwards they took as many wives as they pleased, and the smaller princes and gentry did the same. 6. When, in consequence, quarrels and disputes arose in the households, and complaints were made about it, they said every father is the feeder of his household, therefore he shall be master and judge

Vernunft. Doch ich weiss, von wannen diese Torheit kommt. Horcht hier : - sie kommt von unseren Feinden, und so sie befolgt wird, werdet ihr dadurch Sklaven werden zum Schmerze Fryas und eurem Hochmut zur Strafe. 4. Ich werde euch berichten, wie es bei den Sklavenvlkern zugegangen ist : davon mget ihr lernen. Die fremden Knige, die nach Willkr leben, strecken die Hand aus nach Wraldas Krone : aus Neid, dass Wralda Allernhrer, Allvater heisst, wollen sie auch Ernhrer-Vater der Vlker genannt werden. Nun weiss jedermann, dass ein Knig nicht ber das Wachstum Gewalt hat und dass ihm seine Nahrung vom Volke gebracht wird. Aber trotzdem wollen sie in ihrer Vermessenheit verharren. 5. Damit sie zu ihrem Ziele gelangen mochten, begngten sie sich erst nicht mit den freiwilligen Abgaben, sondern haben dem Volke einen Zins auferlegt. Fr den Schatz, der daraus entstand, heuerten sie auslndische Sldner, die sie um ihre Hfe herum legten. Frder nahmen sie so viele Weiber als ihnen gelstete, und die kleinen Frsten und Herren taten desgleichen. 6. Als Zwist und Zwiespalt nachher in die Haushaltungen sich einschlichen und darob Klagen kamen, da haben sie gesagt : ein jeder Mann ist der Ernhrer seiner Haushaltung, darum soll er auch Herr und Richter   230

 

MS 191

 

01 OVIR WЄSA - A KЄM WILKЄR ND ЄVIN

02 AS AM MIA MNNUM IN OVIR A

03 HŮSHALDNE WELDE GVNG -ER MI A

04 KNINGAR IN OVIR HJARA STAT ND

05 FOLKAR DVAN - A A KNINGAR ET AL -

06 - SA WYD BROCHT HЄDE T HJA FЄDERUM

07 ЄRA FOLKAR HЄTE A GVNGON HJA TO

08 ND LЄTON BYLDON FTER HJARA DANTNE

09 MAKJA - ISSA BYLDON LЄTON HJA IN-

10 NA A CHERKA STALLA NЄST A BYLD.

11 ON ЄRA DROCHTNE ND I JENA AM

12 ЄR NAVT FAR BŮGJA NILDE* WAR

13 OMBROCHT JEFA AN KЄDNE DЄN - JOW

14 ЄLA ND A TWISK-LANDAR HVON

15 MI-A POPPA FORSTA OMME GVNGEN

16 DANA HVON HJA JUSE DWЄSHЄD

17 LЄRED - A NAVT ALLЄNA T SVME

18 JOWER MN HJARA SELVA SKELDICH

19 MAKJA AN GLOR-NʘMA RAW - AK

20 MOT IK MY VR FЄLO JOWER WIVA BI-

21 KLAGJA - WERAT BY JO MN FVNDEN

22 AM MI WRALDA AN ЄN LIN WILLE

23 ЄR WERAT BY JO WIVA FVNDEN ЄR

24 ET MI FRYA WILLE - VMBE T HJA BERN

25 BЄRED HVE LЄTA HJA HJARA SELVA

26 MODAR HЄTA - A HJA VRJETTA T FRYA

27 BERN BЄRDE SVNDER JENGONG ЄNIS MN -

28 J - NAVT ALLЄNA T HJA FRYA ND A

29 ЄRE-MODAR FON HJARA GLOR-RIKA NʘMA

30 BIRAWA WILLE HWЄRAN HJA NAVT

31 NAKA NE MŮGE - HJA DVA AL-ЄN MI

32 - A GLOR-NʘMA FON HJARA NЄSTA ЄR

 [BRIEF VAN RIKA MS PAG. 191]

ovir wsa . Th km wilkr aend vin as tham mitha maennum in ovir tha hshaldne welde , gvng er mit tha kaeningar in ovir hjara stt aend folkar dvan . 7. Th tha kaeningar et alsa wyd brocht hdon , thaet hja fderum thra folkar hte , th gvngon hja to aend lton byldon aefter hjara dntne mkja , thissa byldon lton hja inna tha cherka stalla nst tha byldon thra drochtne aend thi jena tham thr navt far bgja nilde , warth ombrocht jeftha an kdne dn . Jow thla aend tha Twisklandar haevon mitha poppa forsta ommegvngen , dna haevon hja thjuse dwshd lred . Tha navt allna thaet svme jower maen hjara selva skeldich mkja an glornma rw , k mot ik my vr flo jower wiva biklgja . 8. Werthat by jo maen fvnden , tham mith Wralda an n lin wille , thr werthat by jo wiva fvnden , thr et mi Frya wille . Vmbe thaet hja bern bred haeve , ltath hja hjara selva modar hta . Tha hja vrjettath , that Frya bern brde svnder jengong nis maen . Jae navt allna thaet hja Frya aend tha remodar fon bjara glor rika nma birwa wille , hwran bja navt nka ne mge , hja dvath aln mitha glornma fon hjara nsta . 9. Thr

daarover wezen. Toen kwam de willekeur, en even als die met de mannen over het huisgezin heerschte, ging zij ook met de koningen over de volken doen. 7. Toen de koningen het zoo ver gebracht hadden, dat zij vaderen der volken heetten, gingen zij heen en lieten beelden naar hunne gedaante maken; deze beelden lieten zij in de kerken stellen naast de beelden der afgoden, en degene die daar niet voor buigen wilde, werd omgebracht of in ketenen gedaan. Uwe voorvaderen en de Twisklanders hebben met de vreemde koningen omgegaan, daarvan hebben zij deze dwaasheid geleerd. Doch niet alleen dat sommige uwer mannen zich schuldig maken aan roof van eernamen, ook moet ik mij over vele uwer wijven beklagen. 8. Worden bij u mannen gevonden, die zich met Wralda op een lijn willen stellen, er worden bij u ook wijven gevonden, die dit met Frya willen doen. Omdat zij kinderen gebaard hebben, laten zij zich moeder noemen. Doch zij vergeten, dat Frya kinderen baarde zonder toegang eens mans. Ja, niet alleen hebben zij Frya en de Eeremoeders van hare eervolle namen willen berooven, met welke zij toch niet zich gelijk kunnen stellen; zij doen het even zoo met de eernamen van hare naasten. 9. Er

over it. Thus arose arbitrariness, and as the men ruled over their households the kings would do over their people. 7. When the kings had accomplished that, that they should be called feeders of the people, they had statues of themselves made, and erected in the temples beside the statues of their idols, and those who would not bow down to them were either killed or put in chains. Your forefathers and the Twisklandar had intercourse with the foreigners, and learned these follies from them. But it is not only that some of your men have been guilty of stealing titles, I have also much to complain of against your wives. 8. If there are men among you who wish to put themselves on a level with Wr-alda, there are also women who wish to consider themselves equals of Frya. Because they have borne children, they call themselves mothers; but they forget that Frya bore children without having intercourse with a man. Yes, they not only have desired to rob Frya and her folk-mothers of their glorious titles - with whom they cannot put themselves upon an equality - but they do the same with the glorious names of their fellow creatures. 9. There

darber sein. Da kam Willkr, und gleich wie diese mit den Mnnern ber den Haushaltungen waltete, so tat sie auch mit den Knigen ber Staaten und Vlker. 7. Als die Knige es so weit gebracht hatten, dass sie Ernhrer-Vter der Vlker hiessen, da gingen sie hin und liessen Bildwerke nach ihrer Gestalt machen : diese Bildwerke liessen sie in die Kirchen setzen neben den Bildwerken der Gtter, und diejenigen, die sich davor nicht beugen wollten, wurden umgebracht oder in Ketten gelegt. Eure Vorfahren und die Twisklnder haben mit den fremden Frsten verkehrt : davon haben sie diese Torheit gelernt. Doch nicht nur, dass manche eurer Mnner sich schuldig machen an dem Rauben der Glanznamen, auch ber eure Weiber muss ich mich beklagen. 8. Werden bei euch Mnner gefunden, die sich Wralda gleichstellen wollen, es werden auch Weiber gefunden, die dies mit Frya tun wollen. Weil sie Kinder geboren haben, lassen sie sich selber Mutter nennen. Doch sie vergessen, dass Frya Kinder gebar ohne Eingang eines Mannes. Ja, nicht nur haben sie Frya und die Ehrenmutter ihrer glanzreichen Namen berauben wollen, an die sie doch nicht heranreichen knnen, sie tun dergleichen mit den Glanznamen ihrer Nchsten. Es             

MS 192

 

 

01 SEND WIVA ЄR HJARA SELVA LЄTA

02 FROVVA HЄTA [p. 232]  AFSKЄN HJA WЄTE T JUSE

03 NʘME ALLЄNA TO FORSTA WIVA HЄRE - AK

04 LЄTA HJA HJARA TOGHATERA FAMNA HЄTA

05 VNTANKIS HJA WЄTE T NЄNE MANGЄRT

06 ALSA HЄTA NE MЄI - WARA HJU TO ЄNE

07 BURCH HЄR - JY ALLE WANA T

08 JY RUCH T NʘM RAWA BЄTRE WERE

09 ACH JY VRJETTA T NYD ЄR AN

10 KLYWET ND T ELK* KWAD SINE TUCHT-

11 RODE SЄJA - KЄRA JY NAVT NE WIER

12 SA SKIL TID ЄR WAXDOM AN JЄVA

13 ALSA STERIK T MN ET ENDE ЄR

14 OF NAVT BISJA* NE MЄI - JOW FTER

15 KVMANDA SKILUN ЄR MI FЄTARA

16 WERA - HJA NE SKILUN NAVT NE BI-

17 GRIPA HWANAT I SLAGA WЄI KVME -

18 MEN AFSKЄN JY A FAMNA NЄNE BURGA

19 BVWE ND AN LOT VRLЄTE ACH SKILUN

20 ЄR BILYWA - HJA SKILUN FON UT WALD

21 ND HOLUM KVMA - HJA SKILUN JOW

22 FTERKVMANDE* BIWYSA - T JY ЄR WILLENS

23 SKILDECH AN SEND - N SKIL MN JO VR-

24 - DEMA - JOW SKINA SKILUN VRFЄR FON

25 UT-A GRЄVUM RYSA - HJA SKILUN WR.

26 ALDA HJA SKILUN FRYA ND HJARA FAMNA

27 ANHROPA A NIMMAN SKIL -ER WET

28 AN BЄTRA NE MŮGE BIFARE T JOL IN OP

29 EN ʘRE HLAP-HRING TRЄ - MEN T SKIL

30 ЄRIST BЄRA AS RЄ ŮSAND JЄR VR-

31 HLAPEN SEND FTER ISSE ЄW -

[p. 234] 32 ENDE FON RIKA-S BRЄF.

 

 

[BRIEF VAN RIKA MS PAG. 192]

send wiva thr hjara selva ltath frovva hta , [232] afsken hja wte thaet thjuse nme allna to forsta wiva hreth . Ak ltath hja hjara toghatera fmna hta , vntankes hja wte , thaet nne mangrt alsa hta ne mi , wra hju to ne burch hrth . Jy alle wnath thaet jy thruch thaet nm rwa btre werthe , thach jy vrjeltath thaet nyd thr an klywet aend thaet elk kwd sine tuchtrode sjath . 10. Krath jy navt ne wither , s skil tid thr waxdom an jva , alsa strik thaet maen et ende thr of navt bisj ne mi . Jow aefterkvmanda skilun thr mith fterath wertha , hja ne skilun navt ne bigripa hwnat thi slga wi kvme . Men afskn jy tha fmna nne burch bvwe aend an lot vrlte , thach skilun thr bilywa , bja skilun fon ut wald aend holum kvma , hja skilun jow aefterkvmande biwysa thaet jy thr willens skildech an send . 11. Thaen skil maen jo vrdema , jow skina skilun vrfrth fon ut a grvum rysa , hja skilun Wralda , hja skilun Frya aend hjara fmna anhropa , th nimman skil er aewet an btra ne mge , bifre thaet Jol in op en ore hlphring trth , men thaet skil rist bra as thr thsand jr vrhlpen send aefter thisse w .

ENDE FON RIKAS BRF .

zijn wijven, die zich vrouwe laten noemen, [233] ofschoon zij weten, dat deze naam alleen aan vrouwen van vorsten toebehoort. Ook laten zij hare dochters maagden noemen, ondanks zij weten, dat geene jonge dochter zoo heeten mag, tenzij zij tot eene burgt behoort. Gij allen waant, dat gij door dat naam stelen beter wordt, doch gij vergeet, dat er afgunst aan kleeft, en dat elk kwaad zijne tuchtroede zaait. 10. Keert gij niet terug, zoo zal de tijd daar wasdom aan geven, zoo sterk, dat men er het eind niet van kan zien. Uwe nakomelingen zullen daarmede gegeeseld worden; zij zullen niet begrijpen, waar die slagen van daan komen. Maar ofschoon gij de maagden geene burgten bouwt en aan het lot overlaat, toch zullen er blijven, zij zullen uit wouden en holen komen, zij zullen uwe nakomelingen bewijzen, dat gij daar moedwillig schuldig aan zijt. 11. Dan zal men u verdoemen, uwe schimmen zullen vervaard uit hunne graven oprijzen, zij zullen Wralda, zij zullen Frya en hare maagden aanroepen, doch niemand zal er iets aan kunnen verbeteren bevorens het Juul een anderen loopkring intreedt, maar dat zal eerst gebeuren als drie duizend jaren verloopen zijn na deze eeuw. Einde van Rikas brief.

are women who allow themselves to be called ladies, although they know that that only belongs to the wives of princes. They also let their daughters be called femmes, although they know that no young girls are so called unless they belong to a burgh. You all fancy that you are the better for this name stealing, but you forget that jealousy clings to it, and that every wrong sows the seed of its own rod. 10. If you do not alter your course, in time it will grow so strong that you cannot see what will be the end. Your descendants will be flogged by it, and will not know whence the stripes come. But although you do not build burghs for the femmes and leave them to their fate, there will still remain some who will come out of woods and caves, and will prove to your descendants that you have by your disorderliness been the cause of it. 11. Then you will be damned. Your ghosts will rise frightened out of their graves. They will call upon Wr-alda, Frya, and her femmes, but they shall receive no succour before the yule shall enter upon a new circuit, and that will only be three thousand years after this century. 12. The end of Rikas letter.

gibt Weiber, die sich Fraue nennen lassen, obgleich sie wissen, dass dieser Name nur den Weibern der Frsten gehrt. Auch lassen sie ihre Tchter Maiden heissen, trotzdem sie wissen, dass keine Jungfer so heissen darf, es wre denn, sie gehrte zu einer Burg. Ihr alle whnet, dass ihr durch den Namenraub besser werdet, doch ihr vergesst, dass daran Neid haftet und dass jedes bel seine eigene Zuchtrute set. 10. Kehret ihr nicht um, so wird die Zeit ihr Wachstum verleihen, so stark, dass man das Ende nicht absehen kann. Eure Nachfahren werden damit gefesselt werden ; sie werden nicht begreifen, von wannen die Schlge kommen. Aber obgleich ihr den Maiden keine Burgen bauet und es dem Geschick uberlasst, doch werden sie bleiben. Sie werden aus Wald und Hhlen kommen, sie wer den euren Nachkommen beweisen, dass ihr dessen mit Willen schuldig seid. 11. Dann wird man euch verdammen, eure Schatten werden aufgescheucht aus den Grbern aufsteigen : sie werden Wralda, sie werden Frya und ihre Maiden anrufen, doch niemand wird etwas daran bessern knnen, bevor das Jul in einen anderen Kreislauf tritt. Aber das wird erst geschehen, wenn dreitausend Jahre verstrichen sind nach diesem Jahrhundert. 12.         

MS 193 - MS 194 ONTBREEKT

 

 

 

MS 195

 

01 ЄRVMBE WIL IK T FORMA VR SWARTE

02 A-DEL SKRIVA - SWARTE A-DEL WЄRE ENE

03 FJURDE KЄNING FTER FRYSO - BI SIN JŮGED

04 HE -ER TO TEX-LAND LЄRED - FTERNЄI HE ER

05 TO STAVEREN LЄRED ND FOR HE ER RVCH

06 OVIR ALLE STATA FAREN - A T ER FJUWER

07 ND TVINTICH JЄR WЄRE HE SIN TAT MAK-

08 ED* T -ER TO ASEGA-ASKAR KЄREN IS -

09 A -ER ЄN-MEL ASKAR WЄRE - ASKTE HI

10 ALTI [D]  IN -T FARDЄL ЄRA RMA - A RIKA

11 SЄD -ER PLЄGA ENOCH VNRJUCHTA INGA

12 RVCH MIDDEL FON HJARA JELD ЄRVM-

13 -BE AGON WI TO NJVDANE T A RMA

14 NЄI VS OMME SJAN - RVCH A-S ND

15 ʘRA RЄDNE WER-I ENE FRJUND ЄRA R

16 - MA ND ЄRA RIKA SKRIK - ALSA RG IS -T

17 KVMEN T SIN TAT HIM NЄI A AGUM

18 SACH - A SIN TAT FALLEN WAS AND

19 HY VPPA AMHIS SЄTEL KLYWED - A WILD

20 -ER ЄVIN GOD SIN AMBT BIHALDA - LIK

21 AS A KENINGGAR* FON -T ASTA PLЄGA - A

22 RIKA NILDON* T NAVT NE DAJA - MEN

23 NW HLIP ALLET ʘRA FOLK TO HAPE ND

24 A RIKA WЄRON BLYDE T HJA HEL-HUD

25 IS* FON ЄRE ACHT OF KЄMON - FON TO

26 NE HЄRADE MN NIMMAR MARA OVIR

27 Є-LIKA RJUCHT PETARJA* - HI DUMDE A

28 RIKA ND HI STRYKTE A RMA MI

29 HWAMHIS HELPE HI ALLE SЄKUM ASKTE

30 ЄR -ER BISTEK VP HЄDE - KЄNING ASKAR

31 LIK -ER IMMER HЄTEN WAR - WЄRE BY

32 SJUGUN JR-FЄT* LʘNGE - SA GRAT SIN TʘL

[BOEK VAN BEDEN MS PAG. 195]

234 thrvmbe wil ik thaet forma vr swarte Adel skriva . 1. Swarte Adel wre thene fjurde kening aefter Friso . Bi sin jged heth er to Texland lred , aefterni heth er to Stveren lred , aend forth heth er thrvch ovir alle stta fren . Th thaet er fjuwer aend tvintich jr wre , heth sin tt mked thaet er to Asega skar kren is . Th er nmel skar wre , skte hi altid in t frdl thra aerma . 2. Tha rika , sd er , plgath noch vnrjuchta thinga thrvch middel fon hjara jeld , thrvmbe gon wi to njvdane thaet tha aerma ni vs omme sjan . 3. Thrvch th s aend ra rdne wr i thene frjund thra aerma aend thra rika skrik . Alsa aerg is t kvmen thaet sin tt him ni tha gum sach . Th sin tt fallen was , nd hy vppa tham his stel klywed , th wild er vin god sin ambt bihalda , lik as tha keningar fon t sta plgath . Tha rika nildon thaet navt ne dja , men nw hlip allet ra folk to hpe , aend tha rika wron blyde that hja hl hd is fon thre acht of kmon . 4. Fon to ne hrade maen nimmar mra ovir lika rjucht petrja . Hi dumde tha rika aend hi strykte tha aerma , mith hwam his helpe hi alle skum skte , thr er bistek vp hde . Kening Askar lik er immer hten warth , wre by sjugun irthft lnge , s grt sin tl

daarom wil ik eerst over zwarte Adel schrijven. 1. Zwarte Adel was de vierde koning na Friso. In zijne jeugd heeft hij op Texland geleerd, naderhand heeft hij te Staveren geleerd en vervolgens heeft hij door alle staten gereisd. Toen hij vier en twintig jaar oud was, heeft zijn vader gemaakt dat hij tot Asega Asker gekozen is. Toen hij eenmaal Asker was, eischte hij altijd in het voordeel van de armen. 2. De rijken, zeide hij, plegen genoeg ongerechte dingen door middel van hun geld, daarom behooren wij te zorgen, dat de armen naar ons omzien. 3. Door deze en andere redeneringen, was hij de vriend der armen en de schrik der rijken. Het is zoo erg gekomen, dat zijn vader hem naar de oogen zag. Toen zijn vader gestorven was, heeft hij diens zetel beklommen, toen wilde hij even goed zijn ambt behouden gelijk de koningen van het oosten plegen te doen. De rijken wilden dat niet dulden, maar nu liep al het andere volk te hoop, en de rijken waren blijde dat zij heelhuids van de vergadering afkwamen. 4. Van toen aan hoorde men nimmer meer over gelijkheid van recht praten. Hij veroordeelde de rijken en hij vleide de armen, met wier hulp hij alle zaken eischte, daar hij bestek op had. Koning Askar, gelijk hij altijd genoemd werd, was bij de zeven aardvoet lang, en zoo groot zijne gestalte

Chapter III: [...] therefore I will first write about Swarte Adel - 1. Swarte Adel was the fourth king after Friso. In his youth he studied first at Texland, and then at Staveren, and afterwards travelled through all the states. When he was twenty-four years old his father had him elected judge and named Askar. As soon as he became Askar he always took the part of the poor. He said: 2. "The rich do enough of wrong by means of their wealth, therefore we ought to take care that the poor look up to us." 3. By arguments of this kind he became the friend of the poor and the terror of the rich. It was carried so far that his father looked up to him. When his father died he succeeded, and then he wished to retain his office as well, as the kings of the east used to do. The rich would not suffer this, so all the people rose up, and the rich were glad to get out of the assembly with whole skins. 4. From that time there was no more talk of equality. He oppressed the rich and flattered the poor, by whose assistance he succeeded in all his wishes. King Askar, as he was always called, was seven feet high, and his strength was as remarkable as his height.

Kapitel III. ... darum will ich erst ber den schwarzen Adel schreiben. 1. Schwarzer Adel war der vierte Knig nach Friso. In seiner Jugend hat er zu Texland gelernt, nachdem hat er zu Staveren gelernt, und frder ist er ber alle Staaten gefahren. Als er vierundzwanzig Jahre war, hat sein Vater erwirkt, dass er zum Asega- Heischer gekoren wurde. Da er einmal Heischer war, heischte er immer zum Vorteile der Armen. 2. Die Reichen, sagte er, verben genug unrechte Dinge mittels ihres Geldes : darum geziemt es uns, dafr zu sorgen, dass die Armen sich nach uns (um Hilfe) umsehen. 3. Durch diese und andere Redensarten ward er der Freund der Armen und der Schrecken der Reichen. Also arg ist es gekommen, dass sein Vater sich nach ihm richtete. Als sein Vater gestorben war, hat er dessen Sitz erstiegen: da wollte er gleicherweise sein Amt beibehalten, wie es bei den Knigen des Ostens blich ist. Die Reichen wollten es nicht dulden ; aber nun lief alles Volk zuhauf und die Reichen waren froh, dass sie mit heiler Haut von der Acht wegkamen. 4. Seitdem hrte man nimmermehr ber gleiches Recht reden. Er verurteilte die Reichen und schmeichelte den Armen, mit deren Hilfe er alle Sachen heischte, die seine Zustandigkeit betrafen. Knig Askar (Heischer), wie er immer geheissen ward, war reichlich sieben Erdfuss lang, und so groft wie seine Gestalt      234

MS 196

 

 

01 WЄR WЄRON AK SINA KREFTA - HI HЄDE -N

02 HEL FORSTAN SA T -ER ALLES FORSTANDE

03 HWЄRWR T SPRЄKEN WAR - ACH IN

04 SIN DVAN NE MACHT MN NЄNE WIS

05 - DOM SPЄRA - BI -N SKЄN ʘNHLITE* HED ER

06 ЄNE GLADE TONGE* - MEN JETA SWARTER

07 AS SIN HЄR IS SINE SЄLE FVNDEN - A

08 T -ER ЄN JЄR KЄNING WЄRE - NEDSЄKTE

09 HI ALLE KNAPA FON SIN STAT - HJA SKOLD

10 - ON JЄRLIKIS VPPET KMP KVMA ND

11 ЄR SKIN-ORLOCH MAKJA - IN -T ЄROST

12 HЄD ER ЄR SPUL* MI - MEN TO A LERSTA

13 WAR -ET SA MENERLIK T ALD ND

14 JONG UT ALLE WRDUM WЄI KЄMOM* TO

15 FREJANDE JEF HJA MACHTE MI DVA* -

16 A HI -T ALSA FЄRE BROCHT HЄDE LЄT -ER

17 WЄR-SKOLA STIFTA - A RIKA KЄMON

18 TO BARANE* ND SЄIDON T [p. 236]  HJARA BERN

19 NW NЄN LЄSA NACH SKRYVA NAVT NE

20 LЄRADE - ASKAR NE MELDE -T NAVT -

21 MEN AS ЄR KIRT FTER WIER SKIN-

22 ORLOCH HALDEN WAR GVNG -ER VPPEN

23 VPSTAL STONDA* ND KЄA* HLŮD - A

24 RIKA SIND TO MY KVMEN TO BARANA*

25 T HJARA KNAPA NЄN LЄSA NACH

26 SKRYVA NOCH LЄRA - IK N V* ЄR NAWET

27 VP SЄI ACH HIR WIL IK MINE MЄN-

28 - ONG SEDSA ND AN A MЄNA ACHT BI-

29 INGA LЄTA - A ALREK* NW NEIS-

30 GYRICH NЄI HIM VPSACH - SЄID ER FORER

31 NЄI MIN BIGRIP MOT MN HJUD T

32 LЄSA ND SKRIVA A FAMNA

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 196]

wr , wron k sina krefta . Hi hde n hel forstn , s thaet er alles forstnde , hwrwr that sprken warth , thach in sin dvan ne macht maen nne wisdom spra . Bi n skn nhlite hd er ne glade tonge , men jeta swarter as sin hr is sine sle fvnden . 5. Th that er n jr kening wre , ndskte hi alle knpa fon sin stt , hja skoldon jerlikis vppet kaemp kvma aend thr skin orloch mkja . In t rost hde r thr spul mith , men to tha lersta warth et s menrlik , that ald aend jong ut alle wrdum wi kmon to frjande jef hja machte mith dva . Th hi t alsa fre brocht hde , lt er wrskola stifta . Tha rika kmon to brane aend sidon , that [236] hjara bern nw nn lsa nach skryva navt ne lrade . 6. Askar ne melde t navt , men as thr kirt aefter wither skin orloch halden warth , gvng er vppen vpstal stonda , aend ktha hld . 7. Tha rika sind to my kvmen to brana , thaet hjara knpa nn lsa nach skryva noch lra , ik n . aev thr nawet vp sith , thach hir wil ik mine mnong sedsa , aend an tha mna acht bithinga lta . 8. Th alrek nw nisgyrich ni him vpsach , sid er forther , 9. ni min bigrip mot maen hjud thaet lsa aend skriva tha fmna

was, waren ook zijne krachten. Hij had een helder verstand, zoodat hij alles verstond, waarover gesproken werd, doch in zijn doen kon men geene wijsheid bespeuren. Bij een schoon gelaat had hij eene gladde tong, maar nog zwarter als zijn haar is zijne ziel bevonden. 5. Toen hg een jaar koning was, noodzaakte hij alle jongelingen uit zijn staat, om jaarlijks in het kamp te komen en daar een schijnoorlog te maken. In het eerst had hij daar moeite naede, maar ten laatste werd het zoo manierlijk, dat oud en jong uit alle oorden weg kwamen, om te vragen, of zij mochten mede doen. Toen hij het zoo ver gebragt had liet hij krijgsscholen stichten. De rijken kwamen te klagen en [237] zeiden, dat hunne kinderen geen lezen of schrijven meer leerden. 6. Askar sloeg er geen acht op, maar toen er kort daarop weer schijnoorlog gehouden werd, ging hij op een gestoelte staan en sprak luidde: 7. De rijken zijn tot mij gekomen te klagen, dat hunne knapen geen lezen of schrijven genoeg leeren; ik heb daar niets op gezegd; doch hier wil ik mijne meening zeggen, en de algemeene vergadering laten beslissen. 8. Toen elk nu nieuwsgierig naar hem op zag, zeide hij verder: 9. Naar mijn begrip moet men tegenwoordig het lezen en schrijven aan de maagden

He had a clear intellect, so that he understood all that was talked about, but in his actions he did not display much wisdom. He had a handsome countenance and a smooth tongue, but his soul was blacker than his hair. 5. When he had been king for a year, he obliged all the young men in the state to come once a year to his residence to have a sham fight. At first he had some trouble with it, but at last it became such a habit that old and young came from all sides to ask if they might take part in it. When he had brought it to this point, he established military schools. The rich complained that their children no longer learned to read and write. 6. Askar paid no attention to it; but shortly afterwards, when a sham fight was held, he mounted a throne and spoke aloud: 7. "The rich have come to complain to me that their boys do not learn to read and write. I answered nothing; but I will now declare my opinion, and let the general assembly decide." 8. While they all regarded him with curiosity, he said further: 9. "According to my idea, we ought to leave reading and writing at present to the femmes

war, waren auch seine Krfte. Er hatte einen klaren Verstand, so dass er alles erfasste, worber gesprochen wurde : doch in seinem Tun knnte man keine Weisheit spren. Zu einem schnen Antlitz hatte er eine glatte Zunge : aber noch schwrzer als sein Haar ist seine Seele befunden worden. 5. Als er ein Jahr Knig war, notigte er alle Knaben seines Staates, jhrlich zu dem Gefechtsspiel [Toernooi] zu kommen und dort einen Scheinkrieg zu veranstalten. Erst hatte er damit Schwierigkeiten, aber zuletzt ward es blich, dass alt und jung aus allen Orten herbeikamen, um zu bitten, ob sie mitmachen drften. Als er es so weit gebracht hatte, liess er Kriegsschulen grnden. Die Reichen kamen und beklagten sich, dass ihre Kinder nicht mehr lesen oder schreiben lernten. 6. Askar achtete dessen nicht, aber als kurz danach wieder Scheinkrieg gehalten wurde, stellte er sich auf den Upstal und rief laut : 7. Die Reichen sind zu mir gekommen, um sich zu beklagen, dass ihre Knaben nicht gengend lesen und schreiben lernen. Ich habe darauf nichts gesagt. Doch ich will hier meine Meinung sagen und die gemeine Acht es bedingen lassen. 8. Als nun jedermann neugierig zu ihm aufsah, sagte er frder : 9. Nach meinem Begriffe soll man heute das Lesen und Schreiben den Maiden            236

MS 197

 

01 ND ALDA-LICHTA* VR LЄTA - IK NIL* NЄN KWAD

02 SPRЄKA VR VSA ЄLA - IK WIL ALLЄNA SEGA

03 VNDERA TYDA HWЄRVP RVCH SVME SA HERDE

04 BOGA WAR HVON A BURCH-FAMNA

05 TWYSPALT INOVIR VSA LANDA BROCHT - ND

06 A MO / D / ERA FŮR ND NЄI* NE KVNDON

07 TWYSPALT NAVT WIER TO -T LAND UT NE

08 DRYVA - JETA RGER AHWILA HJA KLTA

09 ND PETRADE* VR NADELASA PLEGA - SEND

10 A GOLA KVMEN ND HAVON AL VSA SKЄN

11 - A SŮDAR LANDA RAWE - HЄMISDЄGA *

12 SEND HJA MI VSA VRBRUDA BROARUM

13 ND HJARA SALT-AUM AL OVERA SKELDA

14 KVMEN - VS REST US TO KJASANE TWISK

15 ET BЄRA FON JUK JEF SWERD - WILLA WI

16 FRY SEND* AND FRY BILYWA ALSA AGON A

17 KNAPA T LЄSA ND SKRYVA FARHONDIS*

18 FTERWЄI -N TO LЄTANE ND IN STЄDE T

19 HJA INVPPA ЄRE MEIDE HWIP ND SWIK*

20 SPЄLE MOTON HJA MI SWЄRD ND SPYR

21 SPЄLA - SEND WI IN ALLE DЄLA OFNED

22 ND A KNAPA STOR ENOCH VMB  

23 HELMET ND SKILD TO BЄRANE ND

24 A WЄPNE TO HʘNTЄRANE EN SKIL IK MY

25 MI JOWER HELPA VPPA ENE FJAND

26 WERPA - A GOLA MЄIEA EN A NI

27 ER LЄGA FON HJARA HELPAR ND SALT

28 - AUM VPPA VSA FJELDUM SKRYWA

29 MI -ET BLOD T ŮT HJARA WNDUM

30 DRJUP - HVON WI ENE FYAND ЄN

31 MEL FAR VS ŮT DREVEN ALSA MOTON

32 WI ЄRMI FOR GVNGA* ALHWENNE

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 197]

aend alda lichta vrlta . Ik n il nn kwd sprka vr vsa thla , ik wil allna sega , vndera tyda hwrvp thrvch svme s herde bogath warth , haevon tha burchfmna twyspalt inovir vsa lnda brocht , aend tha Modera fr aend ni ne kvndn twyspalt navt wither to t land ut ne dryva . 10. Jeta aerger , thahwila hja kaelta aend petaerade vr ndelsa plga , send tha Gola kvmen aend hvon al vsa skna sdarlanda rweth . Hmisdga send hja mith vsa vrbrda brotharum aend hjara salt thum al overa Skelda kvmen , vs rest thus to kjasane twisk et bra fon juk jef swrd . 11. Willath wi fry bilyw , alsa gon tha knpa thaet lsa aend skryva frhndis aefterwi n to ltane aend in stde that hja invppa mide hwip aend swik sple , moton hja mith swrd aend spr spla . Send wi in alle dla ofned aend tha knpa stor enoch vmb helmet aend skild to brane aend tha wpne to hntrane , then skil ik my mith jower helpa vppa thene fjand werpa . 12. Tha Gola mieath then tha nitherlga fon hjara helpar aend salt thum vppa vsa fjeldum skryva mith et blod , thaet t hjara wndum drjupth . Haevon wi thene fyand n mel far vs t drven , alsa moton wi thrmith forth gvnga , alhwenne

en oude wijze lieden overlaten. Ik wil geen kwaad spreken van onze voorvaderen, ik wil alleen zeggen, in die tijden, waarop door sommigen zoo hoog geroemd wordt, hebben de burgtmaagden tweespalt over onze landen gebragt en de Moeders voor en na konden de tweespalt niet weder uit het land drijven. 10. Nog erger, terwgl zij praatten en keuvelden over noodelooze gewoonten, zijn de Golen gekomen en hebben al onze schoone zuiderlanden geroofd. Heden ten dage zijn zij met onze verbasterde broeders en hunne soldaten reeds over de Schelde gekomen, er schiet ons dus over te kiezen tusschen het dragen van een juk of een zwaard. 11. Willen wij vrij zijn en vrij blijven, zoo behooren de jongelieden het lezen en schrijven voorhands achterwege te laten, en in stede dat zij op hun gezelschappen wip en zwik spelen, moeten zij met zwaard en speer spelen. Zijn wij in allen deele geoefend, en de knapen groot genoeg om helm en schild te dragen en de wapenen te hanteeren, dan zal ik mij met uwe hulp op de vijanden werpen. 12. De Golen mogen dan de nederlagen van hunne helpers en soldaten op onze velden schrijven met het bloed dat uit hunne wonden druipt.

Hebben wij den vijand eenmaal voor ons uitgedreven, zoo moeten wij daarmede voortgaan, tot dat

and elders. I do not wish to speak ill of our forefathers; I will only say that in the times so vaunted by some, the burgh-femmes introduced disputes into our country, which the folk-mothers were unable, either first or last, to put an end to. 10. "Worse still, while they talked and chattered about useless customs the Golar came and seized all our beautiful southern country. Even at this very time our degenerate brothers and their soldiers have already come over the Skelda. It therefore remains for us to choose whether we will carry a yoke or a sword. 11. "If we wish to be and remain free, it behoves our young men to leave reading and writing alone for a time; and instead of playing games of swinging and wrestling, they must learn to play with sword and spear. When we are completely prepared, and the boys are big enough to carry helmet and shield and to use their weapons, then, with your help, I will attack the enemy. 12. "The Golar may then record the defeat of their helpers and soldiers upon our fields with the blood that flows from their wounds. When we have once expelled the enemy, then we must follow it up till

und den alten 'Leuchten' berlassen. Ich will kein bles reden ber unsere Vorfahren, ich will allein sagen : zu den Zeiten, deren sich manche so hoch rhmen, haben die Burgmaiden Zwiespalt ber unsere Lande gebracht, und die Mtter, fr und nach, knnten den Zwiespalt nicht wieder zum Lande hinaustreiben. 10. Noch rger, derweilen sie schwatzten und redeten ber nutzlose Sitten, sind die Golen gekommen und haben all unsere schnen Sdlande geraubt. Heutzutage sind sie mit unseren entarteten Brdern und ihren Sldnern schon ber die Schelde gekommen. Es verbleibt uns also zu whlen zwischen dem Tragen des Joches oder des Schwertes. 11. Wollen wir frei verbleiben, so geziemt unseren Knaben, das Lesen und Schreiben fr jetzt unterbleiben zu lassen und anstatt dass sie auf der Aue zum Spiele sich tummeln, sollen sie mit dem Schwert und dem Speere spielen. Sind wir in allen Teilen gebt und die Knaben rstig genug, um Helm und Schild zu tragen und Waffen zu handhaben, dann werde ich mich mit eurer Hilfe auf die Feinde werfen. 12. Die Golen mgen dann die Niederlage ihrer Helfer und Sldner auf unsere Felder schreiben mit dem Blute, das aus ihren Wunden trieft. Haben wir den Feind einmal vor uns hergetrieben, so mssen wir damit fortfahren, bis dass

MS 198

 

01 ЄR NЄN GOLA NER SLAVONA NACH TARTARA

02 MARA FON FRYAS ERV TO VRDRYVANE SEND -

03 A-S* RJUCHT HRYPON A MASTA ND

04 A RIKA NE VRADON HJARA MULA NAVT

05 ЄPEN NE DVA* - JUS TOSPRЄKE

06 HЄD* [p. 238]  SЄKUR TO FARA FORSONNEN ND

07 VRSKRIVA LЄTEN HWAND SЄWENDIS*

08 FON ЄRE SELVARE DЄI WЄRON A OFSKRIF

09 TUM* ЄRA HWEL IN TWINTICH HʘNDA

10 ND I ALLE WЄRON ЄNIS HLŮDENDE* - AFTER

11 NЄI BIFEL -ER A SKIPMANNA HJA SKOLDON

12 DUBBELE FAR-STЄWENE MAKJA LЄTA - HWЄR

13 AN MN ЄNE STЄLEN* KRAN-BOGE* MOCHT

14 FSTIGJA - ЄRA ЄR FTER WEI BILEV

15 WAR BIBOT - KVN IMMAN SWЄRA T -ER

16 NЄNE MIDLE NAVT NЄDE* ALSA MOSTON

17 A RIKA FON SIN GA* -T BITALJA - HJUD SKIL

18 MN SJAN HWЄR VPPA AL T BAHEI* ŮT-

19 HLAPEN* IS - AN -T NOR-ENDE FON

20 BRITANJA T FVL MI HAGA BERGUN* IS

21 ЄR SIT EN SKOTS FOLK - VR -ET MARA

22 DЄL ŮT FRYA-S BLOD SPROTEN - VR-A

23 ЄNE HELTE* SEND HJA ŮT KLTANAFOLGAR

24 VR -ET ʘRA DЄL ŮT BRITNE ND BANNENE

25 ЄR BY GRADUM MI TYD FON ŮT-A TIN

26 - LONUM ЄR HINNA FLJUCHTE - ЄR UT-A

27 TINLʘNA KЄMON* HVA ALGADUR

28 VRLANDISKA WIVA JEFA FON VRLAND

29 - HIS TUK* - I ALLE SEND VNDER -ET WELD

30 ЄRA GOLUM - HJARA WЄPNE SEND

31 WODEN BOGA ND SPRYTA MI PINT-

32 - UM FON HERT HIS HORNUM AK FON

[BOEK VAN BEDEN MS PAG. 198]

thr nn Gola ner Slvona nach Tartara mra fon Fryas erv to vrdryvane send . 13. Tha s rjucht , hrypon tha msta aend tha rika ne thvradon hjara mvla navt pen ne dva . 14. Thjus tosprke hd [238] er sekur to fara forsonnen aend vrskriva lten , hwand swendis fon thre selvare di wron tha ofskriftum thra hwel in twintich hnda aend thi alle wron nishldende . Afterni bifel er tha skipmanna , hja skoldon dubbele frstwene mkja lta , hwran maen ne stlen krnboga macht faestigja . Thra thr aefterwi bilv warth bibot , kvn imman swra that er nne midle navt nde , alsa moston tha rika fon sin g t bitalja . 15. Hjud skil maen sjan hwr vppa al thaet bhi thlpen is . An t north ende fon Britanja thaet fvl mith hga bergum is , thr sit en Skots folk , vr et mradl t Fryas blod sproten , vr a ne helte send hja t Kaeltanafolgar , vr et ra dl t Britne aend bannane , thr by grdnm mith tyd fon t a tinlnum thr hinna fljuchte . Thr ut a tinlna kmon , haevath algadur vrlandiska wiva jeftha fon vrlandis tuk . 16. Thi alle send vnder et weld thra Golum , hjara wpne send woden boga aend spryta mith pintum fon herthis hornum k fon

er geen Golen, noch Slaven, noch Tartaren meer van Fryas erf te verdrijven zijn. - 13. Dat is recht, riepen de meesten, en de rijken durfden hunne monden niet open doen. [239] 14. Deze toespraak had hij zeker te voren bedacht en laten overschrijven, want des avonds van dien zelfden dag waren de afschriften daarvan in wel twintig handen; en die alle waren eensluidend. Naderhand beval hij de scheepslieden, zij moesten dubbele voorstevens maken, waaraan men eene stalen kraanboog kon bevestigen. Die hierin achterwege bleef werd beboet; kon iemand zweeren, dat hij geene middelen bezat, dan moesten de rijken van het dorp het betalen. 15. Nu zal men zien, waarop al dat boha uitgeloopen is. Aan het noordeinde van Brittannia dat vol met hooge bergen is, daar zit een Schotsch volk, voor het meerendeel uit Fryas bloed gesproten; voor het eene deel zijn zij uit de Keltana-volgers, voor het ander gedeelte uit Britten en vluchtelingen, die allengs met der tijd uit de tinlanden derwaarts vluchten. Die nit de tinlanden kwamen, hebben al te gader buitenlandsche vrouwen of van buitenlandsch ras. 16. Zij zijn alle onder de heerschappij der Golen, hunne wapenen zijn houten bogen en sprieten met punten van hertshoornen, of ook van

there are no more Golar, slaves, or Tartarar to be driven out of Fryas inheritance!" 13. "That is right!" the majority shouted, and the rich did not dare to open their mouths. 14. He must certainly have thought over this address and had it written out, for on the evening of the same day there were copies in at least twenty different hands, and they all sounded the same. Afterwards he ordered the ship people to make double prows, upon which steel crossbows could be fixed. Those who were backward in doing this were fined, and if they swore that they had no means, the rich men of the district were obliged to pay. 15. Now we shall see what resulted from all this bustle. In the north part of Brittania, which is heavily forested, there exists a Skotse people. Most of them spring from Fryas blood, some of them are descended from the followers of Kaltana, and, for the rest, from Britne and fugitives who gradually, in the course of time, took refuge there from the tin mines. Those who came from the tin mines have wives, either altogether foreign or of foreign descent. 16. They are all under the dominion of the Golar. Their arms are wooden bows and arrows pointed with stags horn or

es keine Golen, noch Slawen, noch Tartaren mehr von Fryas Erde zu vertreiben gibt. 13. Das ist recht, riefen die meisten, und die Reichen wagten nicht, ihren Mund zu ffnen. 14. Diese Ansprache hatte er gewiss vorher ersonnen und abschreiben lassen, denn am Abend desselben Tages waren die Abschriften davon bereits in zwanzig Hnden, und diese alle waren gleichlautend. Nachdem befahl er den Schiffsleuten, sie sollten doppelte Vorsteven machen, an denen man einen sthlernen Kranbogen befestigen knnte. Der dies unterliess, fiel in Busse ; knnte jemand schwren, dass er keine Mittel hatte, so mussten die Reichen seines Gaues es bezahlen.15. Nun wird man sehen, worauf all dies Bahei hinausgelaufen ist. An dem Nordende Britannias, das voll hoher Berge ist, da sitzt ein schottisches Volk, mehrenteils Fryas-Blut, einesteils aber den Keltana-Folgern entsprossen, andernteils den Briten und Geachteten, die allmhlich im Laufe der Zeit aus den Zinnlanden hierher geflohen waren. Die aus den Zinnlanden herkamen, haben allesamt fremdrassige Weiber und ausheimisches Dirnengesindel. 16. Sie alle sind unter der Gewalt der Golen, ihre Waffen sind hlzerne Bogen und Stangen mit Spitzen von Hirschhorn oder                 238

MS 199

 

 

01 FLINTUM - HJARA HŮSA SEND FON SADUM

02 ND STRЄ ND SVME HЄMA INNA HOLA

03 ЄRA BERGUM SKЄPON* ЄR HJA RAVED*

04 HVE IS HJARA ЄNGE SKT - MONG A

05 FTERKVMANDA ЄRA KLTANA FOLGAR

06 HVA SVME JETA YSERA WЄPNE ЄR

07 HJA FON HJARA ЄLUM URVEN HVE -

08 VMBE NV GOD FORS / T / AN TO WERANDE

09 MOT IK MIN TELLING VR T SKOTSE FOLK

10 RESTA LЄTA ND ЄWET* FON A HЄINDA

11 KREKA-LANDA SKRIVA - A HЄINDA KREK

12 A-LANDA HVON VS TO FARA ALLЄNA TO

13 HЄRA - MEN SUNT VNHŮGLIKA TIDUM

14 HVON RA ЄR AK FTER-KVMANDA FON

15 LYDA ND FON FINDA NIER SET - FON

16 A LERSTA KЄMON TO A LERSTA EN ЄLE

17 HAPE FON TRʘJE - TRʘJE ALSA HE ЄNE

18 STЄDE HЄTEN ЄR ET FOLK FON A FЄRE

19 KREKA-LANDA INNOM ND VRHOMELT*

20 HE - A A TRʘJANA TO A HEINDA

21 KREKALANDUM NEST-LED WЄRON A

22 HVON HJA ЄR MI TID ND FLIT ЄNE

23 STERKE STЄD MI WALLA ND BURGUM

24 BVWED ROME T IS [p. 240] RUM HЄTEN - A

25 T DЄN WAS HE T FOLK HIM SELVA

26 RVCH LEST ND WELD FON T ЄLE

27 LAND MASTER MAKED* - T FOLK

28 T ANDA SŮD-SIDE ЄRE MIDDEL-SЄ

29 HЄM IS FAR -ET MARA DЄL FON FHO

30 - NYSJA WЄI KVMEN - A FHONYSJAR SEND

31 EN BASTRED FOLK HJA SEND FON

32 FRYA-S BLOD ND FON FINDA-S BLOD

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 199]

flintum . Hjara hsa send fon sdum aend str aend svme hmath inna hola thra bergum . Skpon thr hja rwed haeve , is hjara nge skaet . Mong tha aefterkvmanda thra Kaeltanafolgar haevath svme jeta ysera wpne , thr hja fon hjara thlum urven haeve . 17. Vmbe nw god forstn to werthande , mt ik min telling vr thaet Skotse folk resta lta , aend wet fon tha hinda Krkalanda skriva . Tha hinda Krkalanda haevon vs to fara allna to hrath , men sunt vnhglika tidum haevon ra thr k aefterkvmanda fon Lyda aend fon Finda nitherset , 18. fon tha lersta kmon to tha lersta en le hpe fon Trje . Trje alsa heth ne stde hten , thr et folk fon tha fre Krkalanda innomth aend vrhomelt heth . Th tha Trjana to tha hinda Krkalandum nestled wron , tha haevon hja thr mith tid aend flit ne sterke std mith wlla aend burgum bvwed , Rome , that is [240] Rum , hten . Th thaet dn was , heth thaet folk him selva thrvch lest aend weld fon thaet le lnd mster mked . 19. Thaet folk thaet anda sdside thre Middels hmth , is fr et mra dl fon Fhonysja wi kvmen . Tha Fhonysjarsend en bastred folk , hja send fon Fryas blod aend fon Findas blod

flinten. Hunne huizen zijn van zoden en stroo, en sommigen wonen in de holen der bergen. Schapen, die zij geroofd hebben, is hun eenige schat. Onder de afstammelingen van de Keltanavolgers hebben sommigen nog ijzeren wapenen, die zij van hunne voorvaderen gerfd hebben. 17. Om nu goed verstaan te worden, moet ik mijn verhaal over het Schotsche volk laten rusten, en iets van de heinde Krekalanden (Italie) schrijven. De heinde Krekalanden hebben te voren ons alleen toebehoord, maar sedert onheugelijke tijden hebben zich daar ook nakomelingen van Lyda en Finda nedergezet, 18. van deze laatsten kwamen eindelijk een heele hoop van Troje. Troja alzoo heeft eene stad geheeten, die het volk van de verre Krekalanden (Griekenland) heeft ingenomen en verwoest. Toen de Trojanen in de heinde Krekalanden genesteld waren, toen hebben zij daar met tijd en vlijt eene sterke stad met wallen en burgten gebouwd, Rome, dat [241] is Ruim, geheeten. Toen dat gedaan was, heeft het volk zich door list en geweld van het geheele land meester gemaakt. 19. Het volk, dat aan de zuidzijde der Middellandsche zee huist, is voor het meerendeel uit Phoenicie weg gekomen. De Phoeniciers (Puniers) zijn een basterd volk, zij zijn van Fryas bloed en van Findas bloed

flint. Their houses are of turf and straw, and some of them live in caves in the mountains. Sheep that they have stolen form their only wealth. Some of the descendants of Kaltanas followers still have iron weapons, which they have inherited from their forefathers. 17. In order to make myself well understood, I must let alone for a while my account of the Skotse people, and write something about the Heinde Krekalandar. The Heinde Krekalandar formerly belonged to us only, but from time immemorial descendants of Lyda and Finda have established themselves there. 18. Of these last there came in the end a whole troop from Troia. Troia is the name of a state that the Fere Krekalandar had taken and destroyed. When the Trojans had nestled themselves among the Heinde Krekalandar, with time and industry they built a strong state with walls and a burgh named Rome, that is, "Spacious". When this was done, the people by craft and force made themselves masters of the whole land. 19. The people who live on the south side of the Middel Sea come for the most part from Phonisia. The Phonisiar are a bastard race of the blood of Frya, Finda,

Flinsstein. Ihre Huser sind von Schollen und Stroh, und manche wohnen in Berghhlen. Schafe, die sie geraubt haben, sind ihre einzige Habe. Aber von den Nachfahren der Keltana-Folger haben manche noch eiserne Waffen, die sie von ihren Ahnen geerbt haben. 17. Um nun recht verstanden zu werden, muss ich meine Erzhlung von dem schottischen Volke ruhen lassen und etwas von den nahen Krekalanden schreiben. Die nahen Krekalande haben vorher uns allein gehrt, aber seit un~ denklichen Zeiten haben sich dort auch Nachkommen von Lyda und Finda niedergelassen ; 18. von diesen letzten kam ein ganzer Haufe aus Troje. Troje also hat eine Stadt geheiEen, die ein Volk der fernen Krekalande eingenommen und zerstrt hat. Als die Trojaner in den nahen Krekalanden sich eingenistet hatten, haben sie mit Zeit und Fleisse eine starke Sttte mit Wallen und Burgen gebaut, Roma, das ist Raum , geheissen. Als das getan war, hat das Volk durch List und Gewalt sich in den Besitz des ganzen Landes gesetzt. 19. Das Volk, das an der Sdseite der Mittelsee haust, ist mehrenteils von Fhonysja hergekommen. Die Fhonysjar sind ein Bastardvolk : sie sind von Fryas Blut           240

MS 200

 

 

01 ND FON LYDA HIS BLOD - T FOLK FON

02 LYDA SEND ЄR AS SLAVONA - MEN RVCH

03 A VNTUCHT ЄR WYVA HVON ISSA

04 SWARTE MNNISKA AL ET ʘRA FOLK BAS -

05 TRED ND BRUN VRFRVET - IT FOLK ND

06 AM FON ROME KMPA ʘLAN VMB

07 ET MASTERSKIP FON A MIDDEL-SЄ -

08 FOR LЄVA AM FON ROMA AN FJAND

09 - SKIP WI A FONYSJAR ND HJARA

10 PRESTERA ЄR ET RIK ALLЄNA WELDA

11 WILLA WR JRA NE MŮGON A GOLA

12 NAVT NE SJAN - T FORMA HVON HJA

13 A FPHONYSJAR* MIS-SELLJA OF NOMEN .

14 DANA ALLE LANDA ЄR SŮDWARD

15 WESTWARD ND NORWARD LIDSA -

16 AK-ET SUDAR-DЄL FON BRITTANJA ND

17 ALLERWЄIKES HVON HJA A FONYSJAR

18 PRESTERA - T HЄT - A GOLA VRJAGE -

19 DANA SIND USANDA GOLA NЄI NOR

20 BRITTANJA BRIT - KIRT VRLЄDEN WAS

21 ЄR A VRESTE ЄRA GOLUM SЄTEN

22 VPPA ЄRE BURCH ЄR IS KЄEN KЄREN-

23 K - T IS HERNE - HWANA HI SIN BI-

24 FЄLA JEF AN ALLE ʘRA GOLA - AK WAS

25 ЄR AL HJARA GOLD TOGADUR BROCHT -

26 KЄREN-HERNE JEFA KЄREN-K IS ЄNE

27 STЄNE BURCH ЄR ЄR AN KLTA

28 HЄRDE - ЄRVMBE WILDON A FAMNA

29 FON A FTERKVMANDE ЄRA KLTANA

30 FOLGAR A BURCH WIER HA* - ALSA

31 WAS RVCH A FYANSKIP ЄRA FAMNA

32 ND ЄRA GOLUM - FAIE ND TWIST

[BOEK VAN BEDEN MS PAG. 200]

aend fon Lyda his blod . Thaet folk fon Lyda send thr as slvona , men thrvch tha vntucht thr wyva haevon thissa swarte maenniska al et ra folk bastered aend brun vrfaervet. 20. Thit folk aend tham fon Rome kaempath ln vmb et msterskip fon tha Middels . Forth lvath tham fon Roma an fjandskip with tha Fonysjar , aend hjara prestera thr et rik allna welda wille wr irtha , ne mgon tha Gola navt ne sjan . 21. Thaet forma haevon hja tha Phonysjar Mis selja ofnomen , dn alle landa , thr sdward , westward aend northward lidsa , k et sdardl fon Britanja , aend allerwikes haevon hja tha Fonysjar prestera , that hth tha Gola vrjgeth , dn sind thusanda Gola ni north Brittanja brit . Kirt vrlden was thr tha vreste thra Golum sten vppa thre burch , thr is kthen Krenaek that is herne , hwanath hi sin bifla jef an alle ra Gola . Ak was thr al hjara gold togadur brocht . 22. Kren herne jeftha Krenaek is ne stnen burch , thr r an Kaelta hrde . Thrvmbe wildon tha fmna fon tha aefterkvmande thra Kaeltana folgar tha burch wither h . Alsa was thrvch tha fyanskip thra fmna aend thra Golum faithe aend twist

en van Lydas bloed. Het volk van Lyda is daar als slaven, maar door de ontucht der vrouwen hebben deze zwarte menschen al het andere volk verbasterd en bruin geverfd. 20. Dit volk en die van Rome kampen gestadig om het meesterschap van de Middellandsche zee. Voorts leven die van Home in vijandschap met de Phoeniciers. En hunne priesteren, die het rijk alleen beheerschen willen over de aarde, mogen de Golen niet zien. 21. Eerst hebben zij den Phoeniciers Missellia afgenomen, daarna alle landen die zuidwaarts, westwaarts en noordwaarts liggen, ook het zuiderdeel van Brittannia, en allerwege hebben zij de Phoenicische priesters, dat is de Golen, verjaagd; daarop zijn duizende Golen naar Noordbrittannia getogen. Kort verleden was daar de opperste der Golen gezeten op de burgt, die geheeten is Kerenak, dat is hoek, van waar hij zijne bevelen gaf aan alle Golen. Ook was daar al hun goud te zamen gebracht. 22. Keren herne (uitverkoren hoek) of Kerenak is eene steenen burgt, die aan Kalta behoorde. Daarom wilden de Maagden van de nakomelingen der Kaltana-volgers de burgt weder hebben. Alzoo was door de vijandschap der Maagden en der Golen veete en twist

and Lyda. The Lyda people were there as slaves, but by the unchastity of the women these black people have degenerated the other people and dyed them brown. 20. These people and the people of Rome are constantly struggling for the supremacy over the Middel Sea. The Romar, moreover, live at enmity with the Phonisiar; and their priests, who wish to assume the sole government of the World, cannot bear the sight of the Golar. 21. First they took from the Phonisiar Missellia - then all the lands lying to the south, the west, and the north, as well as the southern part of Brittania - and they have always driven away the Phonisiar priests, that is the Golar, of whom thousands have sought refuge in North Brittania. A short time ago the chief of the Golar was established in the burgh which is called Kerenak, that is the corner, whence he issued his commands to the Golar. All their gold was likewise collected there. 22. Keren Herne, or Kerenak, is a stone burgh which once belonged to Kalta. Therefore the femmes of the descendants of Kaltanas followers wished to have the burgh again. Thus through the enmity of the femmes and the Golar, hatred and quarrelling

und von Lydas Blut. Das Volk von Lyda ist dort als Sklave, aber durch die Unzucht der Weiber haben die schwarzen Menschen all das andere Volk verbastert und braun gefrbt. 20. Dies Volk und das von Roma kmpfen fortwhrend um die Herrschaft der Mittelsee. Weiter leben die von Roma in Feindschaft mit den Fhonysjar. Und ihre Priester, die des Erdreiches allein walten wollen, knnen die Golen nicht sehen. 21. Zuerst haben sie den Fhonysjar Misselja weggenommen ; darnach alle Lander, die sdwrts, west- und nordwrts liegen, auch den Sdteil Britanniens , und alleweg haben sie die phonizischen Priester, das heisst die Golen, verjagt. Daher sind Tausende von Golen nach Nord-Britannien gezogen. Vor kurzem sass da der Oberste der Golen auf der Burg, die geheissen wird Kerenak, das ist Horn , von wannen er den anderen Golen seine Befehle gab. Auch war all ihr Gold dort zusammengebracht. 22. Keren herne oder Kerenak ist eine steinerne Burg, die der Kelta gehrte. Darum wollten die Maiden der Nachfahren der Keltana-Folger die Burg wiederhaben. Also war durch die Feindschaft der Maiden und der Golen Fehde und Zwist

MS 201

 

01 IN OVIR T BERCHLAND KVMEN MI MOR

02 ND BRʘND - VSA STJURAR KЄMON ЄR

03 FAKEN WOL HALJA T HJA SELLADE FORI

04 TOBIRЄDE* HŮDUM ND LINNE - ASKAR

05 WAS OFTEN MI WЄST - AN STILNESSE

06 HЄD ER MI A FAMNA ND MI SVME

07 FORSTUM AT-SKIP SLOTEN ND HIM

08 SELVA FORBONDEN VMBE A GOLA TO

09 VRJAGANE UT KЄREN-K - AS -ER ЄRNЄI

10 WIER KЄM JEF HI A FORSTA ND

11 WIGANDLIKSTA MANNA YSERE HELMA

12 ND STЄLA BOGA - ORLOCH WAS MI

13 KVMEN ND KIRT FTER FLOJADON

14 STRAMA BLOD BY [p. 242] A HELLINGA ЄRA

15 BERGUM DEL - A ASKAR MЄNDE

16 T KANS HIM TOLAKTE GVNG -ER MI

17 FJUWERTICH SKЄPUM HIN ND NAM KЄREN

18 - K ND ENE VRESTE ЄRA GOLUM MI

19 AL SINE GOLD - T FOLK WЄRMI HI WI

20 A SALT-AUM ЄRA GOLUM KMPED

21 HЄDE HЄD -ER ŮT-A SAXANA-MARKUM

22 LVK MI LOFTE FON GRATE HЄRA-RAVE

23 ND BUT - US WAR A GOLA NЄWET

24 LЄTEN - AFTERNЄI NAM -ER TWA Є-LANDA

25 TO BERCH FAR SINUM SKЄPUM ND

26 HWANA HI LЄTER ŮTGVNG VMB ALLE

27 FONYSJAR SKЄPA ND STЄDA TO BIRAWANE

28 ЄR HI BIGANA KV - A ER TOBEK KЄM

29 BROCHT-I TOMET SEX HVNDRED ЄRA

30 STORESTE KNAPUM FON T SKOTSE BERCH

31 - FOLK MI - HI SЄIDE T HJA HIM TO

32 BORGUM JЄVEN WЄRON - TIL JU HI SЄKUR

[BOEK VAN BEDEN MS PAG. 201]

in ovir thaet Berch-land kvmen mith morth aend brnd . Vsa stjrar kmon thr fken wol hlja , thaet hja sellade fori tobirde hdum aend linne . 23. Askar was often mith wst , an stilnesse hd er mith tha fmna aend mith svme forstum tskip sloten , aend him selva forbonden vmbe tha Gola to vrjgane t Krenaek . As er thrni wither km jf hi tha forsta aend wigandliksta manna ysere helma aend stla boga . Orloch was mith kvmen aend kirt aefter flojadon strma blod by [242] tha hellinga thra bergum del . 24. Th Askar mnde that kans him tolkte , gvng er mith fjuwertich skpum hin aend nam Krenaek aend thene vreste thra Golum mith al sine gold . Thaet folk wrmith hi with tha salt thum thera Golum kaemped hde , hd er t a Saxanamarkum lvkt mith lofte fon grte hra rve aend but . Thus warth tha Gola nwet lten . Afterni nam er tw landa to berch far sinum skpum , aend hwnath hi lter tgvng vmb alle Fonysjar skpa aend stda to birwane thr hi bigna kv . 25. Tha er tobek km brocht i tomet sexhvndred thra storeste knpum fon thaet Skotse berchfolk mith . Hi side that hja him to borgum jven wren , til thju hi skur

over het Bergland gekomen met moord en brand. Onze zeelieden kwamen daar dikwijls wol halen, die zij kochten voor bereide huiden en linnen. 23. Askar was dikwijls mede geweest; in stilte had hij met de Maagden en met sommige vorsten vriendschap gesloten, en zich verbonden, om de Golen te verjagen uit Kerenak. Toen hij daarna weder terug kwam, gaf hij de vorsten en krijgshaftigste mannen ijzeren helmen en stalen bogen. De oorlog was mede gekomen en kort daarna vloeiden stroomen bloed bij [243] de hellingen der bergen neder. 24. Toen Askar meende, dat de kans hem toelachte, ging hij met veertig schepen heen, en nam Kerenak en den opperste der Golen met al zijn goud. Het volk waarmede bij tegen de soldaten der Golen had gestreden, had hij uit de Saksenmarken gelokt met beloften van grooten krijgsbuit en roof. Dus werd den Golen niets gelaten. Naderhand nam hij twee eilanden tot bergplaats voor zijne schepen, en vanwaar hij later uitging, om alle Phoenicische schepen en steden te berooven, die hij beloopen konde. 25. Toen hij terug kwam bracht hij bijna zeshonderd der grootste knapen van het Schotsche bergvolk mede. Hij zeide, dat zij hem tot borgen gegeven waren, opdat hij zeker

spread over Berchland with fire and sword. Our navigators often came there to get wool, which they paid for with prepared hides and linen. 23. Askar had often gone with them, and had secretly made friendship with the femmes and some princes, and bound himself to drive the Golar out of Kerenak. When he came back there again he gave to the princes and the fighting men iron helmets and steel bows. War had come with him, and soon blood was streaming down the slopes of the mountains. 24. When Askar thought a favourable opportunity occurred, he went with forty ships and took Kerenak and the chief of the Golar, with all his gold. The people with whom he fought against the soldiers of the Golar, he had enticed out of the Saxanamark by promises of much booty and plunder. Thus nothing was left for the Golar. After that he took two islands for stations for his ships, from which he used later to sally forth and plunder all the Phonisiar ships and states that he could reach. 25. When he returned he brought nearly six hundred of the finest youths of the Skotse mountain people with him. He said that they had been given him as hostages, that he might be sure

ber das Bergland gekommen mit Mord und Brand. Unsere Seeleute kamen dort des fteren, um Wolle zu holen, die sie eintauschten gegen bereitete Hute und Leinen. 23. Askar war fters mitgewesen ; im stillen hatte er mit den Maiden und einigen der Frsten Freundschaft geschlossen und sich verpflichtet, die Golen aus Kerenak zu verjagen. Als er danach wiederkam, gab er den Frsten und reckenhaften Mnnern eiserne Helme und sthlerne Bogen. Krieg war mitgekommen, und kurz danach flossen Strme von Blut an den Abhngen der Berge hernieder. 24. Als Askar meinte, dass das Glck ihm zulachte, ging er mit vierzig Schiffen hin und nahm Kerenak und den Obersten der Golen mit all seinem Golde hinweg. Das Volk, mit dem er wider die Sldner der Golen gekmpft hatte, hatte er aus den Sachsenmarken mit Versprechen grossen Heeresraubes und grosser Beute gelockt. Darum wurde den Golen nichts gelassen. Nachdem nahm er zwei Inseln als Unterschlupf fr seine Schiffe, von wannen er spter auszog, um alle phnizischen Schiffe und Stdte zu berauben, die er befahren konnte. 25. Als er zurckkam, brachte er fast sechshundert der rstigsten Knaben des schottischen Bergvolkes mit. Er sagte, dass sie ihm als Geisel gegeben waren, damit er dessen sicher    242

MS 202

 

01 WЄSA MACHTE T A ELDRA HIM

02 SKOLDE TROW BILYWA - MEN -T WAS JʘK

03 HI HILD RA AS LIF-WЄRE ET SINA HOVA

04 ЄR HJA ALLERA DISTIK LES KRЄJON

05 IN -T RYDA ND IN -T HʘNDTЄRA FON AL

06 - LERLЄJA WЄPNE - A DЄNA-MARKAR

07 AM HJARA SELVA SUNT LʘNG BOPPA

08 ALLE ʘRA STJURAR STOLTALIKE SЄ.

09 - KMPAR* HЄTE - HЄDON SA RINGE NAVT

10 FON ASKAR SINA GLOR-RIKA DEDUM

11 NAVT NE HЄRED - JEF HJA WRDON NYDICH

12 ЄR VR ЄR-MЄTE - T HJA WILDE OR-

13 - LOCH BRENSA OVER -NE SЄ ND OVER SINA

14 LANDA SJAN* HYR HO HI ORLOCH FOR

15 MIA MACHTE - TWISK A BVW-FALA

16 ЄRE VRHOMELDE BURCH STAVJA WAS JETA

17 ЄNE SNODE BURCH-FAM MI SVME FAMNE

18 SЄTEN - HJRA NʘME WAS REINTJA ND

19 ЄR GVNG EN GRATE HROP FON HJRA WIS

20 HЄD ŮT - JUS FAM BAD AN ASKAR HJRA

21 HELPE VNDER BIING T ASKAR SKOLDE

22 A BURCH STAVJA WIER VPBVWA LЄTA -

23 AS -ER HIM ЄR TO FORBONDEN HЄDE GVNG

24 REINTJA MI RIM FAMNA NЄI HALS -

25 NACHTIS GVNG HJU RЄISA ND ES DЄIS

26 KЄE HJU VPPA ALLE MARKUM ND BINNA

27 ALLE MЄIDUM - WRALDA SЄIDE HJU HЄDE

28 HJA RVCH ONGAR TO HROPA LЄTA T

29 ALLET FRYAS FOLK MOSTON FRJUNDA

30 WERA - LIK SUSTAR ND BROAR TAMED

31 OWERS SKOLDE FINDA-S FOLK KVMA ND

32 RA ALLE FON JRA VRDILLIGJA - NЄI  

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 202]

wsa machte thaet tha eldra him skolde trow bilywa , men t was jok , hi hild ra as lifwre et sina hova , thr hja allera distik les krjon in t ryda aend in t hndtra fon allerlja wpne . 26. Tha Denamarkar tham hjara selva sunt lng boppa alle ra stjrar stoltlike skaempar hte , hdon s ringe navt fon Askar sina glorrika ddum navt ne hred , jef hja wrdon nydich thr vr , thrmte , that hja wilde orloch brensa over ne s aend over sina landa . 27. Sjan hyr , ho hi orloch formitha machte . Twisk tha bvwfala thre vrhomelde burch Stavja was jeta ne snode burchfm mith svme fmna sten . Hjra nme was Rintja aend thr gvng en grte hrop fon hira wishd t . Thjus fm bd an Askar hjra helpe vnder bithing , that Askar skolde tha burch Stavja wither vpbvwa lte . 28. As er him thr to forbonden hde , gvng Rintja mith thrim fmna ni Hals , nachtis gvng hju risa aend thes dis kthe hju vppa alle markum aend binna alle midum . 29. Wralda side hju hde hja thrvch thongar tohropa lta thaet allet Fryas folk moston frjunda wertha , lik sustar aend brothar tmed , owers skolde Findas folk kvma aend ra alle fon irtha vrdilligja . 30. Ni

wezen mocht, dat de ouders hem getrouw zouden blijven; doch dat was onwaar, hij hield die als eene lijfwacht aan zijn hof, waar zij dagelijks les kregen in het rijden en in het hanteeren van allerlei wapenen. 26. De Denemarkers, die zich sinds lang boven alle andere zeelieden, trotschelijk zeekampers noemen, hadden zoodra niet van Askars glorierijke daden gehoord, of zij werden daarop afgunstig, dermate dat zij oorlog wilden brengen over de zee en over zijne landen. 27. Zie hier, hoe hij een oorlog konde vermijden. Tusschen de bouwvallen van de verwoeste burgt Stavia was nog een schrandere Burgtmaagd met eenige Maagden gevestigd. Haar naam was Reintja en er ging een groote roep van hare wijsheid uit. Deze Maagd bood Askar hare hulp aan, onder beding, dat Askar de burgt Stavia weder zoude laten opbouwen. 28. Toen hij zich hiertoe verbonden had, ging Reintja met drie Maagden naar Hals; 's nachts ging zij reizen, en bij dag sprak zij op alle markten en in alle gezelschappen. 29. Wralda, zeide zij, had haar door donder laten toeroepen, dat al het Fryas volk vrienden moest worden, als zusters en broeders vereenigd; anders zoude Findas volk komen en hen alle van de aarde verdelgen. 30. Na

that the parents would remain faithful to him; but this was untrue. He kept them as a bodyguard at his court, where they had daily lessons in riding and in the use of all kinds of arms. 26. The Denamarkar, who proudly considered themselves sea warriors above all the other navigators, no sooner heard of the glorious deeds of Askar, than they became jealous of him to such a degree, that they would bring war over the sea and over his lands. 27. See here, then, how he was able to avoid a war. Among the ruins of the destroyed burgh of Stavia there was still established a clever burgh-femme, with a few femmes. Her name was Reintia, and she was famed for her wisdom. This femme offered her assistance to Askar, on condition that he should afterwards rebuild the burgh of Stavia. 28. When he had bound himself to do this, Reintia went with three femmes to Hals. She travelled by night, and by day she made speeches in all the markets and in all the assemblies. 29. Wr-alda, she said, had told her by his thunder that all Fryas people must become friends, and united as brothers and sisters, otherwise Findas people would come and sweep them off the face of Irtha. 30. After

sein knnte, dass ihre Eltern ihm treu verblieben. Aber das war Lug. Er hielt sie als eine Leibwache an seinem Hofe, wo sie tglich unterwiesen wurden im Reiten und Handhaben von allerhand Waffen. 26. Sobald die Dnemrker, die sich selber hoch ber allen anderen trutzlich Seekmpen hiesten, von den ruhmreichen Taten Askars gehrt hatten, wurden sie darob neidisch, dermassen, dass sie die See und seine Lande mit Krieg berziehen wollten. 27. Sieh hier, wie er den Krieg vermeiden konnte. Zwischen den Trmmern der zerstrten Burg Stavia hauste noch eine kluge Burgmaid mit ihren Maiden. Ihr Name war Reintja, und es ging ein groster Ruf von ihrer Weisheit aus. Diese Maid bot Askar ihre Hilfe an unter Bedingung, dass Askar die Burg Stavia wieder aufbauen liess. 28. Als er sich dazu verpflichtet hatte, ging Reintja mit den drei Maiden nach Hals ; sie reiste zur Nachtzeit und am Tage redete sie auf allen Mrkten und allen Dorfauen. 29. Wralda, sagte sie, hatte ihr durch Donner zurufen lassen, dass alles Fryas-Volk Freunde werden sollte, wie es Schwestern und Brudern geziemet : sonst wrde Findas Volk kommen und sie allesamt vertilgen. 30. Nach dem           

MS 203

 

 

01 ONGAR WЄRON FRYA-S SJVGUN WAK-FAM

02 - KES HJA ANDA DRAME FORSKINNEN -

03 SJVGUN NACHTA FTER EKKʘ- [p. 244] RUM - HJA

04 HЄDE SEI - BOPPA FRYA-S LANDUM SWAB -

05 - BERT RANP MI JUK ND KЄDNE OMME -

06 ЄRVMBE MOTON ALLE FOLKAR ЄR ŮT

07 FRYA SPROTEN SEND HJARA TONʘMA

08 WЄI WERPA ND HJARA SELVA ALLЄNA

09 FRYA-S BERN JEFA FOLK HЄTA - FOR

10 MOTON ALLE VPSTONDA* ND ET FINDAS

11 FOLK FON FRYAS ERV DRYVA NILLA* HJA

12 T NAVT NE DVA* ALSA SKILUN HJA

13 SLAVONA BENDA* VMBE HJARA HALSA KRЄJA

14 ALSA SKILUN A VRLANDASKA HЄRA HJARA

15 BERN MIS BRUKA ND FRYTRA LЄTA TIL JU

16 T BLOD SYGA INNA JOWRE GRЄVA  -

17 N SKILUN A SKINNA JOWRE ЄLA JO

18 KVMA WEKJA ND JO BIKYVJA VR JO

19 LEFHЄD ND VNDIGERHЄD - T DVME

20 FOLK T RVCH TO DVAN ЄRA MAGJARA

21 AL AN SA FŮL DWЄSHЄD WEN WAS

22 LAVADON ALLES HWAT HJU SЄIDE ND A

23 MMMA KLIMDON* HJARA BERN JEN HJARA

24 BROSTA AN - A RЄINTJA ENE KЄNING

25 FON HALS ND ALLE ʘERA MANNISKA TO

26 ЄNDRACHT VRWROCHT HЄDE SAND HJU

27 BODON NЄI ASKAR ND TAG SELVA ALING.

28 GEN ENE BALDA SЄ - DANA GVNG HJU BY

29 A HLI-HAWAR ALUS HЄTEN VMBE T

30 HJA HJARA FYANDA IMMER NЄI ET ʘN-

31 HLITE HAWE - A HLI-HAWAR SEND

32 BRITNE AND BANNENE FON VS JN FOLK 

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 203]

thongar wron Fryas sjvgun wkfmkes hja anda drme forskinnen , sjvgun nachta aefter ekkrum . [244] Hja hde seith 31. boppa Fryas landum swabbert ramp mith juk aend kdne omme . Thrvmbe moton alle folkar thr t Frya sproten send hjara tonma wi werpa aend hjara selva allna Fryas bern jeftha folk hta . 32. Forth moton alle vpstonda aend et Findas folk fon Fryas erv dryva . Nillath hja thaet navt ne dva , alsa skilun hja slvona benda vmbe hjara halsa krja , alsa skilun tha vrlandaska hra hjara bern misbruka aend frytra lta , til thju thaet blod sygath inna jowre grva . Thaen skilun tha skinna jowre thla jo kvma wekja aend jo bikyvja vr jo lefhd aend vndigerhd . 33. Thaet dvme folk , thaet thrvch todvan thra Mgyara al an sa fl dwshd wenth was , lvadon alles hwat hju side aend tha maemma klimdon hjara bern aejen hjara brosta an . Th Rintja thene kening fon Hals aend alle thera manniska to ndracht vrwrocht hede , sand hju bodon ni Askar aend tg selva alingen thene Balda s . 34. Dn gvng hju by tha Hlith hwar , althus hten vmbe that hja hjara fyanda immer ni thet nhlite hwe . Tha Hlithhwar send britne nd bannene fon vs aejn folk

dien donder waren Fryas zeven waakmaagden haar in den droom verschenen, zeven nachten achtereen; zij hadden ge- [245] zegd: 31. boven Fryas landen zwabbert ramp met juk en ketenen. Daarom moeten alle volken, die uit Fryas bloed gesproten zijn, hunne toenamen wegwerpen en zich alleen Fryaskinderen of Fryas volk noemen. 32. Voorts moeten allen opstaan en Findas volk van Fryas erf verdrijven. Willen ze dat niet doen, zoo zullen zij slavenbanden om hunne halzen krijgen; zoo zullen de buitenlandsche heeren hunne kinderen misbruiken en laten geesselen, totdat het bloed zijgt in uwe graven. Dan zullen de schimmen uwer voorvaderen u komen wekken en u bekijven over uwe lafheid en zorgeloosheid. 33. Het domme volk, dat door toedoen der Magyaren reeds aan zoo veel dwaasheid gewend was, geloofde alles wat zij zeide, en de moeders klemden hare kinderen tegen hare borsten aan. Toen Reintja den koning van Hals en alle andere menschen tot eendracht had overgehaald, zond zij boden naar Askar en toog zelve langs de Baltische zee; 34. van daar ging zij bij de Lithauers, alzoo genoemd omdat zij hunne vijanden altijd naar het aangezicht houwen. De Lithauwers zijn voortvluchtigen en verbannenen van ons eigen volk,

the thunder Fryas seven watch-femmes appeared to her in a dream seven nights in succession. They had said: 31. "Disaster hovers over Fryasland with yoke and chains; therefore all the people must do away with their surnames, and only call themselves Fryas Children, or Fryas people. 32. "They must all rise up and drive Findas people out of Fryas inheritance. If you will not do that, you will bring the slave chains round your necks, and the foreign chiefs will ill-treat your children and flog them till the blood streams into your graves. Then shall the spirits of your forefathers appear to you, and reproach your cowardice and thoughtlessness." 33. The stupid people who, by the acts of the Magyarar, were already so much accustomed to folly, believed all that she said, and the mothers clasped their children to their bosoms. When Reintia had brought the king of Hals and the others to an agreement, she sent messengers to Askar, and went herself along the Balda Sea. 34. From there she went to the Hlithhawar, so called because they always strike at their enemys face. The Hlithhawar are fugitives and banished people of our own race,

Donner waren Fryas sieben Wachmaiden ihr in ihrem Traume erschienen, sieben Nchte nacheinander. Sie hatten gesagt 31. ber Fryas Land drut Unheil mit Joch und Ketten. 32. Darum mssen alle Vlker, die aus Fryas Blut entsprossen sind, ihre Zunamen wegwerfen und sich selber nur Fryas Kinder oder Volk heissen. Frder mssen alle aufstehen und Findas Volk von Fryas Erbe vertreiben. Wollen sie das nicht tun, so werden die fremden Herren ihre Kinder missbrauchen und geisseln lassen, bis das Blut sickert in eure Grber. Dann werden die Schatten eurer Vorfahren kommen, euch zu wecken und euch zu tadeln ob eurer Feigheit und Sorglosigkeit. 33. Das dumme Volk, das durch Betreiben der Magjaren schon vieler Torheit gewohnt war, glaubte alles, was sie sagte, und die Mtter pressten ihre Kinder an ihre Brust. Als Reintje den Knig von Hals und alle anderen Menschen zur Eintracht berredet hatte, sandte sie Boten an Askar und zog selber die Baldasee entlang. 34. Von dort ging sie zu den Hlith-hawar (Litauern). Die Litauer sind Ausgewanderte und Gechtete aus unserem eigenen Volke,             244

MS 204

 

01 T INNA A TWISKLANDA SIT ND OMME

02 DWARELT - HJARA WYVA HAWON* HJA MЄST

03 ALGADUR FON A TARTARA RAWED - A

04 TARTARA SEND EN DЄL FON FINDAS SLACHTE

05 ND ALUS RVCH A TWISLANDAR*

06 HЄTEN VMBE T HJA NIMMERE NЄN

07 FRЄO WILLE - MEN A MNNISKA ALTI

08 ŮTTARTA TO STRYDANDE - FOR GVNG HJU

09 FTERA SAXNA-MARKA* TWERES* RVCH

10 A ʘRA TWISK-LANDA HIN - ALLERWЄIKES

11 T SELVA ŮTKЄA - NЄI TWAM JЄR OM

12 WЄRON KЄM HJU ALLINGEN ЄRE RЄNE

13 TO HONK - BY A TWISK-LANDAR HЄDE

14 HJU HJARA SELVA AS MODER ŮTJAN ND

15 SЄID T HJA MOCHTON AS FRY ND FRANKA

16 MNNISKA WIER KVMA - MEN N MOST.

17 ON HJA OVIR A RЄNE GVNGGA* ND A

18 GOLA FOLGAR ŮT FRYAS SŮDAR-LANDUM

19 JAGJA - AS HJA T DЄDE SA SKOLDE HJRA

20 KЄNING ASKAR OVERA SKELDA GVNGGA*

21 AND ЄR T LAND OFWINNA -

22 BY A TWISK-LANDAR SEND FЄLO TJODA

23 PLЄGA FON A TARTARUM ND MAGJA-

24 RA BINNA GLUP * MEN AK FŮL SEND [p. 246]

25 ЄR FON VSA SЄDUM BILЄWEN -

26 ЄR RVCH HVA HJA JETA FAMNA

27 ЄR A BERN LЄRA ND A ALDA

28 RЄD JЄVA BI T-ANFANG WЄRON HJA

29 RЄINTJA NYDICH * MEN TO A LESTA

30 WR HJU RVCH HJAM FOLGA ND

31 JANJA ND ALLERWЄIKES BOGA

32 HWER -ET NETTE ND NЄDLIK WЄRE -  

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 204]

thaet inna tha Twisklanda sit aend omme dwarelt . Hjara wyva hvon hja mst algadur fon tha Tartara rwed . Tha Tartara snd en dl fon Findas slachte aend althus thrvch tha Twisklandar hten vmbe thaet hja nimmerthe nn frtho wille , men tha maenniska alti t tarta to strydande . Forth gvng hju aeftera Saxnamarka tweres thrvch tha ra Twisklanda hin , allerwikes thaet selva tktha . 35. Ni twam jr om wron , km hju allingen thre Rne to honk . By tha Twisklandar hede hju hjara selva as Moder tjn aend sid thaet hja mochton as fry aend franka maenniska wither kvma , men thaen mosten hja ovir tha Rne gvngga aend tha Gola folgar t Fryas sdarlandum jgja . As hja thaet dde , sa skolde hjra kning Askar overa Skelda gvngga nd thr thaet land ofwinna . 36. By tha Twisklandar send flo tjoda plga fon tha Tartarum aend Mgjara binna glupt , men k fl send [246] thr fon vsa sdum bilwen . Thr thrvch haevath hja jeta fmna thr tha bern lra aend tha alda rd jeva . Bit anfang wron hja Reintja nydich , men to tha lesta waerth hju thrvch hjam folgath aend thjanjath aend allerwikes bogath , hwr et nette aend ndlik wre .

dat in de Twisklanden zit en omdwaalt. Hunne vrouwen hebben zij meest alle van de Tartaren geroofd. De Tartaren zijn een deel van Findas geslacht, en aldus door de Twisklanders genoemd, omdat zij nimmer geen vrede willen, maar de menschen altijd uittarten tot strijden. Voorts ging zij achter de Saksenmarken, dwars door de andere Twisklanden heen, om allerwege dat zelfde te verkondigen. 35. Nadat twee jaren om waren, kwam zij langs den Rijn te huis. Bij de Twisklanders had zij zich zelve voor Moeder uitgegeven, en gezegd, dat zij mochten als vrije en franke menschen terugkomen; maar dan moesten zij over den Rijn gaan, en de Golavolgers uit Fryas zuiderlanden verjagen. Als zij dat deden, dan zoude haar koning Askar over de Schelde gaan en daar het land afwinnen. 36. Bij de Twisklanders zijn vele kwade gewoonten van de Tartaren en Magyaren binnengeslopen, maar er zijn ook vele van onze [247] zeden gebleven. Daardoor hebben zij ook nog Maagden, die de kinderen onderwijzen en de ouden raad geven. In den beginne waren zij Reintja vijandig, maar ten laatste werd zij door haar gevolgd en gediend en allerwege geprezen, waar het nuttig en noodig was.

who wander about in the Twiskland. Their wives have been mostly stolen from the Tartarar. The Tartarar are a branch of Findas race, and are thus named by the Twisklandar because they never will be at peace, but provoke people to fight. She proceeded on beyond the Saxanamark, crossing through the other Twisklandar in order always to repeat the same thing. 35. After two years had passed, she came along the Rene home. Among the Twisklandar she gave herself out for a folk-mother, and said that they might return as free and true people; but then they must go over the Rene and drive the Golar out of Fryas south lands. If they did that, then her king Askar would go over the Skelda and win back the land. 36. Among the Twisklandar many bad customs of the Tartarar and Magyarar have crept in, but likewise many of our laws have remained. Therefore they still have femmes, who teach the children and advise the old. In the beginning they were opposed to Reintia, but at last she was followed, obeyed, and praised by them where it was useful or necessary.

das in den Twisklanden sitzt und umherzieht. [...] Weiter ging sie hinter den Sachsenmarken, quer durch die anderen Twisklande hindurch, und verkndete allewege dasselbe. 35. Nachdem zwei Jahre herum waren, kam sie den Rhein entlang heimwrts. Bei den Twisklndern hatte sie sich selber als Mutter ausgegeben und gesagt, dass sie als freie und franke Leute wiederkommen drften ; aber dann sollten sie ber den Rhein gehen und die Golen-Folger aus Fryas Sdlanden verjagen. So sie dies tten, wrde ihr Knig Askar ber die Schelde ziehen und dort das Land abgewinnen. 36. Bei den Twisklndern haben sich viele bele Sitten von den Tartaren und Magjaren eingeschlichen, aber auch viel sind unseren Sitten treu geblieben. Dadurch haben sie noch Maiden, die die Kinder lehren und den alten Rat erteilen. Im Anfang waren sie Reintja feindlich gesonnen, aber zuletzt folgten und dienten sie ihr, und sie wurde alleweg von ihnen gepriesen, wo es nutzlich und ntig war.            246

MS 205

 

 01 ALSA RINGEN ASKAR FON RЄINTJA HJRA BOD

02 - ON FORNOM HO A JUTTAR NYGA WЄRON

03 SAND HI BISTONDA BODON FON SIN ANT

04 WЄGUM* NЄI A KNING FON HALS - T

05 SKIP WЄR MI A BODON GVNGON WAS

06 FVL LЄDEN MI FAMNA SYRHЄDUM ND

07 ЄR BY WЄR EN GOLDEN SKILD HWЄRVPPA

08 ASKAR-HIS DANTE KUNS / T / ALIK WAS UT

09 EBYLD - ISSA BODON MOSTEN FRЄJA JEF

10 ASKAR ES KNING-HIS TOGHTER* FRЄO-

11 GUNSTA TO SIN WIF HVE* MACHTE -

12 FRЄO-GUNSTA KЄM EN JЄR LЄTER TO

13 STAVEREN - BI HJARA FOLGAR WЄRE AK

14 ЄNEN MAGY HWAND A JUTTAR WЄRON

15 SUNT LONG* VRBRUD - KIRT FTER T

16 ASKAR MI FRЄO-GUNSTA BOSTIGJA

17 WAS WR ЄR TO STAVEREN ЄNE

18 SCHERKE* BVWED* - INNA JU SCHERKE*

19 WRDON TJODA DROCHTEN LYKANDA BYLD-

20 ON* STL - MI GOLD TRVCH WROCHTNE

21 KLAAR - AK IS ER BIWЄRA* T ASKAR

22 ЄR NACHTIS ND VNTYDIS* MI FRЄO

23 - GUNSTA FAR NIER BUWGADE - MEN

24 SA FŮL IS SEKUR* JU BURCH STAVIA

25 NE WR NAVT WIER VPEBVWED* -

26 RЄINTJA WAS AL TO BEK KVMEN - ND

27 GVNG NYDICH NЄI PRONT-LIK JU MODER

28 ET TEXLAND BARJA* - PRONT-LIK GVNG TO

29 ND SAND ALLERWЄIKES BODON ЄR

30 ŮTKЄON - ASKAR IS VRJЄVEN AN OF-

31 GODIE - ASKAR DЄDE AS MURK-I T NAVT

32 * MEN VNWARLINGEN KЄM ЄR ЄNE

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 205]

37. Alsa ringen Askar fon Rintja hjra bodon fornom ho tha Juttar nygath wron , sand hi bistonda bodon fon sinant wegum ni tha kaening fon Hals . Thaet skip , wrmith tha bodon gvngon , was fvl lden mith fmna syrhdum aend thr by wr en golden skild , hwrvppa Askar his dnte kunstalik was utebyld . Thissa bodon mosten frja jf Askar thes kaening his toghter Frthogunsta to sin wif haeve machte . 38. Frthogunsta km en jr lter to Stveren , bi hjara folgar wre k nen Mgy , hwand tha Juttar wron sunt lng vrbrud . Kirt aefter that Askar mith Frthogunsta bostigjath was , waerth thr to Stveren ne scherke bvwad , inna thju scherke wrdon tjoda drochten lykanda byldon staelth mith gold trvch wrochtne klthar . Ak is er biwrath that Askar thr nachtis aend vntydis mith Frthogunsta fr nitherbuwgade . Men s fl is skur , thju burch Stavia ne waerth navt wither vpebvwed . 39. Rintja was al to bek kvmen , aend gvng nydich ni Prontlik thju Moder et Texland brja . Prontlik gvng to aend sand allerwikes bodon thr tkthon , Askar is vrjven an afgodie . Askar dde as murk i t navt , men vnwarlingen km thr ne

Zoodra Askar van Reintjas boden vernam, hoe de Jutten gezind waren, zond hij terstond boden van zijnentwege naar den koning van Hals. Het schip, waarmede de boden gingen, was vol geladen met vrouwen sieraden, en daarbij was een gouden schild, waarop Askars gedaante kunstig was afgebeeld. Deze boden moesten vragen of Askar des konings dochter Frethogunsta tot zijne vrouw mocht hebben. 38. Frethogunsta kwam een jaar later te Staveren; bij haar gevolg was ook een Magy, want de Jutten wa- ren sedert lang verdorven. Kort nadat Askar met Frethogunsta getrouwd was, werd er te Staveren eene kerk gebouwd; in de kerk werden booze gedrochtelijke beelden gesteld, met goud doorwevene kleederen. Ook is er beweerd dat Askar bij nacht en bij ontijde met Frethogunsta zich daar voor nederboog. Maar zooveel is zeker, de burgt Stavia werd niet weder opgebouwd. 39. Reintja was reeds teruggekomen, en ging nijdig naar Prontlik de Moeder te Texland zich beklagen. Prontlik ging heen en zoud allerwege boden, die verkondigden: Askar is overgeven aan afgoderij. Askar deed alsof hij het niet merkte, maar onverwacht kwam er een

As soon as Askar heard from Reintias messengers how the Juttar were disposed, he immediately, on his side, sent messengers to the king of Hals. The ship in which the messengers went was laden with womens ornaments, and took a golden shield on which Askars portrait was artistically represented. These messengers were to ask the kings daughter, Frethogunsta, in marriage for Askar. 38. Frethogunsta came a year after that to Staveren. Among her followers was a Magy, for the Juttar had been long ago corrupted. Soon after Askar had married Frethogunsta, a temple was built at Staveren. In the temple were placed monstrous images, bedecked with gold-woven dresses. It is also said that Askar, by night, and at unseasonable times, kneeled to them with Frethogunsta; but one thing is certain, the burgh of Stavia was never rebuilt. 39. Reintia was already come back, and went angrily to Prontlik the folk-mother, at Texland, to complain. Prontlik sent out messengers in all directions, who proclaimed that Askar is gone over to idolatry. Askar took no notice of this, but unexpectedly

Sobald Askar von den Boten Reintjas vernommen hatte, wie die Jutten gesonnen waren, sandte er zur Stund Boten von sich an den Knig von Hals. Das Schiff, mit dem die Boten gingen, war vollgeladen mit Frauenschmuck; dabei war ein goldener Schild, auf dem Askars Gestalt kunstvoll abgebildet war. Diese Boten sollten fragen, ob Askar des Knigs Tchter Frethogunsta zu seinem Weibe haben durfte. 38. Frethogunsta kam ein Jahr spter nach Staveren : in ihrem Gefolge war auch ein Magy (Magier), denn die Jutten waren schon lngst verdorben. Kurz nachdem Askar mit Frethogunsta getraut war, ward in Staveren ein Tempel gebaut ; in der Kirche wurden ble ungestaltete Bildwerke aufgestellt, mit golddurchwirkten Kleidern. Auch wird behauptet, dass Askar zur Nacht und Unzeit mit Frethogunsta sich davor niederbeugte. Aber so viel ist gewiss : die Burg Stavia ward nicht wieder aufgebaut. 39. Reintje war schon zurckgekommen und ging erbost zur Mutter auf Texland, sich zu beklagen. Prontlik ging hin und sandte allewege Boten, die verkndeten : Askar ist der Abgtterei ergeben. Askar tat, als bemerkte er nichts. Aber unerwartet kam eine      

MS 206

 

01 FLATE ŮT HALS - NACHTIS WRDON A FAMNA

02 UTЄRE BURCH DRYWEN ND OGTIN-S KVN

03 MN FON ЄRE BURCH ALLЄNA ЄNE GLAN-

04 - DERE HAPE SJAN - PRONTLIK ND RЄINTJA

05 KЄMEN TO MY VMB SKUL - IK ЄR F

06 TERNЄI VR NЄI TOCHTE* LЄK IT MY TO T

07 IT KWADLIK FAR MIN STAT BIDЄJA KVSTE -

08 ЄRVMBE HVON * TO SЄMNE* ЄNE LEST

09 FORSONNEN ЄR VS ALLE BATA MOST -

10 SJAN* HYR HO WI TO GVNGEN SEND - MID

11 - DЄL IN -T KRYLWALD BIASTEN* LJVD-WЄRDE

12 LЄI VSA FLY JEFA WЄRA ЄR MN AL

13 LЄNA RVCH DWARL-PADA MЄI NAKA -

14 IN VPPA JUS BURCH HЄD IK SUNT LONGE*

15 [p. 248]  JONGA WAKAR STALD ЄR ALLE ЄNE GRINS

16 AN ASKAR HЄDE - ND ALLE ʘRA MNNISKA

17 DANA HALDEN - NV WAS T BI VS AK

18 AL SA WYD KVMEN T FЄLO WYVA ND

19 AK MANNA AL PATЄRADE VR SPOKKA WITTE

20 WYVA ND ULDERMANKES - LIK A DЄNA

21 MARKAR - ASKAR HЄDE AL ISSA DWAS

22 - HЄDA TO SIN BATA ANWEN ND T

23 WILDON WI NV AK TO VSA BATA DVA* -

24 BI -NE JUSTRE NACHT BROCHT IK A FAM

25 - NA NЄI ЄRE BURCH ND DANA GONGEN*

26 HIA MI HJARA FAMNA IN RVCH A

27 DWARL-PADA SPOKKA IN WTTTA KLAAR

28 HULED* - SA T ЄR AFTERNЄI NЄN

29 MNNISK MARA KVMA NE VRADE -

30 A ASKAR MЄNDE T -ER U HʘNDA

31 RUM HЄDE* LЄT-I A MAGJARA VNDER

32 ALLERLЄJA NʘMA RVCH OVIR SINA

[BOEK VAN BEDEN MS PAG. 206]

flte t Hals . Nachtis wrdon tha fmna t re burch drywen , aend ogtins kvn maen fon thre burch allna ne glandere hpe sjan . 40. Prontlik aend Rintja kmon to my vmb skul . Thae ik thr aefterni vr ni tochte , lk it my to , that it kwdlik fr min stt bidja kvste . Thrvmbe haevon wi to smne ne lest forsonnen , thr vs alle bta most . Sjan hyr ho wi to gvngen send . Middel in t Krylwald biasten Ljvwerde lith vsa fly jeftha wra , thr maen allna thrvch dwarlpda mi nka . In vppa thjus burch hd ik sunt lnge [248] jonga wkar stald , thr alle ne grins an Askar hde , aend alle ra maenniska dnath halden . 41. Nv wast bi vs k al sa wyd kvmen , thaet flo wyva aend k manna al patrade vr spoka , witte wyva aend uldermankes , lik tha Dnamarkar . Askar hde al thissa dwshde to sin bta anwenth aend thaet wildon wi nv k to vsa bta dva . Bi ne thjustre nacht brocht ik tha fmna ni thre burch aend dn gongen hia mith hjara fmna in thrvch tha dwarl pda spokka in wttta klthar huled , s that thr afterni nn maennisk mra kvma ne thvrade . Tha Askar mnde thaet er thu hnda rum hde , lt i tha Mgjara vnder allerlja nma thrvch ovir sina

vloot uit Hals. Des nachts werden de Maagden uit de burgt gedreven, en des ochtens konde men van de burgt slechts eene gloeijende puinhoop zien. 40. Prontlik en Reintja kwamen bij mij om eene schuilplaats; toen ik daar later over nadacht, scheen het mij toe dat het kwaad voor mijne staat bedijen konde. Daarom hebben wij te zamen eene list verzonnen, die ons allen moest baten. Zie hier hoe wij te werk gegaan zijn. Midden in het Krijlwoud beoosten Liudwerd ligt onze vlied of weerburg, die men alleen langs doolpaden kan genaken. Op deze burgt had ik sints langen [249] tijd jonge wachters gesteld, die alle een afschuw van Askar hadden en alle andere menschen daar vandaan hielden. 41. Nu was het bij ons al zoo ver gekomen, dat vele vrouwen en ook mannen al praatten over spoken, witte wijven en kabouter mannekes even als de Denemarkers. Askar had al deze dwaasheden tot zijn voordeel aangewend, en dat wilden wij nu ook tot ons voordeel doen. Bij eene duistere nacht bragt ik de Maagden naar de burgt en daarna gingen zij met hare dienaressen langs de doolpaden spoken in witte kleederen gehuld, zoo dat er naderhand geen mensch meer durfde komen. Toen Askar meende dat hij de handen ruim had, liet hij de Magjaren onder allerlei namen door zijne

a fleet arrived from Hals. In the night the femmes were driven out of the burgh, and in the morning there was nothing to be seen of the burgh but a glowing heap of rubbish. 40. Prontlik and Reintia came to me for shelter. When I reflected upon it, I thought that it might prove bad for my state. Therefore, we hit upon a plan which might serve us all. This is the way we went to work. In the middle of the Krylwald, to the east of Liudwerd, lies our place of refuge, which can only be reached by a concealed path. A long time ago I had established a garrison of young men who all hated Askar, and kept away all other people. 41. Now it was come to such a pitch among us, that many women, and even men, talked about ghosts, white women, and dwarfs, just like the Denamarkar. Askar had made use of all these follies for his own advantage, and we wished to do the same. One dark night I brought the femmes to the burgh, and afterwards they went along the path dressed in their short white kilts, mimicking dwarfs and ghosts, so that nobody dare go there any more. 42. When Askar thought he had his hands free, he let the Magyarar travel through his states under all kinds of names,

Flotte aus Hals. Nachts wurden die Maiden aus der Burg vertrieben, und morgens knnte man von der Burg allein einen glhenden Haufen sehen. 40. Prontlik und Reintja kamen zu mir, um einen Unterschlupf. Als ich spter darber nachdachte, schien es mir, dass dies bles fr meinen Staat bedeuten knnte. Darum haben wir zusammen eine List ersonnen, die uns allen frommen sollte. Sieh hier, wie wir es begonnen haben. Inmitten des Krylwaldes, stlich [sic] von Ljudwerd, liegt unsere Flucht- oder Wehrburg, der man sich allein durch Irrwege nhern kann. Auf diese Burg hatte ich seit lngerer Zeit junge Wchter gelegt, die alle einen Widerwillen gegen Askar hatten und alle anderen Menschen fernhielten. 41. Nun war es bei uns so weit gekommen, dass viele Weiber und auch Mnner schon schwatzten von Spuk, weissen Weibern und Kobolden, wie die Dnemrker. Askar hatte alle diese Torheiten zu seinem Nutzen ausgebeutet, und das wollten wir auch zu unserem Nutzen tun. In einer dunklen Nacht brachte ich die Maiden zur Burg, und darauf gingen sie und spukten mit ihren Jungfrauen ber die Irrwege, in weissen Gewndern gehllt, so dass sich spter kein Mensch mehr zu kommen getraute. 42. Als Askar meinte, dass er freie Hand hatte, liess er die Magjaren (Magier) unter allerhand Namen durch seine                 248

MS 207

 

01 STATA FARA AND BUTA GRENE-GA AND

02 BŮTA MINA STAT NE WRDON HJA NRNE NAVT NE

03 WЄRA - NЄIAT ASKAR ALSA MI A JUT

04 - TAR ND A ʘRA DЄNA-MARKAR FORBONDEN

05 WAS GVNGON HJA ALSЄMINA RAWA ACH

06 T NE* NENE GODE FRŮCHDA BARED* - HJA

07 BROCHTON ALLERLЄJA VRLANDISKA SKTA TO

08 HONK MEN JUST ЄR RVCH NILDON* T JONG

09 FOLK NЄN AMBACHT LЄRA NACH VPPA A FJEL-

10 - DUM NAVT NE WERKA - SA T HI TO A LERSTA

11 WEL SLAVONA NIMMA MOSTE - MEN IT WAS

12 ЄL AL JEN WRALDA-HIS WILLE ND JEN

13 FRYAS RЄD - ЄRVMBE KV STRAF NAVT FTER

14 WEGA NE BILYWA* - SJAN* HYR HO STRAFFE KVM

15 - EN IS - ЄNIS HЄDON HJA TOSЄMINE ЄNE

16 ЄLE FLATE WNNEN - HJA KЄM FON UT-A MIDDEL

17 - SЄ - JUS FLATE WAS TO LЄDEN MI PURPERA

18 KLAAR ND ʘRA KOSTELIKHЄD ЄR ALLE FON

19 OF PHONISJA KЄMON - T WRAKA FOLK ЄRE

20 FLATE WR BISŮDA ЄRE SEJENE* AN WAL

21 SET * MEN T STORA FOLK WR HALDEN -

22 T MOS* RA AS SLAVONA IANJA - A SKЄN

23 NESTE* WRDON HALDA* VMBE VPPET LAND TO

24 BILYWANE ND A LЄDLIKSTA ND SWARTSTE*

25 WRDON AN BORD HALDEN VMBE VPPA A BEN

26 - KA TO ROJANDE - AN -T FLY WR A BODEL

27 DЄLA * MEN SVNDER HJARA WЄTA WR

28 AK HJARA ST / R / AF DЄLA - FON A MNNISKA

29 ЄR VPPA A VRLANDISKA SKЄPUM STALT

30 WЄRON WERON SEX RVCH BUK-PIN FEL -

31 MN TOCHTE T ET ЄTA ND DRINKA

32 VRJЄVEN* WЄRE [p. 250]  ЄRVMBE WR ALLES

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 207]

stta fra nd bta Grneg nd bta mina stt ne wrdon hja naerne navt ne wrath . Ni that Askar alsa mith tha Juttar aend tha ra Dnamarkar forbonden was , gvngon hja alsmina rwa ; thach that neth nne gode frchda bred . 43. Hja brochton allerlja vrlandiska skaeta to honk . Men just thr thrvch nildon thaet jong folk nn ambacht lra , nach vppa tha fjeldum navt ne werka , s that hi to tha lersta wel slvona nimma moste . Men thit was l al aejen Wralda his wille aend aejen Fryas rd . Thrvmbe kv straf navt aefterwga ne bilywa . 44. Sjan hyr ho straffe kvmen is . nis hdon hja to smine ne le flte wnnen , hju km fon ta Middels . Thjus flte was to lden mith purpera klthar aend ra kostelikhd , thr alle fon of Phonisja kmon . Thaet wraka folk thre flte waerth bisda thre Sjene an wal set , men thaet stora folk waerth halden . Thaet most ra as slvona thianja . Tha skneste wrdon halden vmbe vppet land to bilywane aend tha ldliksta aend swartste wrdon an bord halden vmbe vppa tha benka to rojande . 45. An t Fly waerth tha bodel dlath , men svnder hjara wta waerth k hjara straf dlath . Fon tha maenniska thr vppa tha vrlandiska skepum stalt wron , wron sex thrvch bukpin felth . Maen tochte thaet et eta aend drinka vrjven wre , [250] thrvmbe waerth alles

staten reizen en behalve in Groningen en in mijne staat werden zij nergens geweerd. Nadat Askar alzoo met de Jutten en de andere Denemarkers was verbonden gingen zij alle te zamen rooven; doch dat heeftgeene goede vruchten gebaard. 43. Zij brachten allerhande buitenlandsche schatten te huis. Maar juist daardoor wilden de jonge mannen geen ambacht leeren, noch op het veld arbeiden; zoodat hij ten laatste wel slaven nemen moest. Maar dat was geheel tegen Wraldas wil en tegen Fryas raad. Daarom konde de straf niet achterwege blijven. 44. Zie hier hoe de straf gekomen is. Eens hadden zij te zamen eene geheele vloot gewonnen, deze kwam uit de Middellandsche zee. Deze vloot was geladen met purperen kleederen en andere kostbaarheden, die uit Phoenicie kwamen. Het zwakke volk der vloot werd bezuiden de Seine aan wal gezet, maar het sterke volk werd gehouden. Dat moest hun als slaven dienen. De schoonste werden gehouden om op het land te blijven, en de leelijkste en zwartste werden aan boord gehouden om op de banken te roeijen. 45. In het Fly werd de boedel gedeeld, maar zonder hun weten werd ook de straf gedeeld. Van de menschen, die op de buitenlandsche schepen gesteld waren, werden zes door buikpijn gedood. Men dacht dat het eten en [251] drinken vergiftigd waren, daarom werd alles

and, except in Grenega and my state, they were not turned away anywhere. After that Askar had become so connected with the Juttar and the Denamarkar, they all went roving together; but it produced no real good to them. 43. They brought all sorts of foreign treasures home, and just for that reason the young men would learn no trades, nor work in the fields; so at last he was obliged to take slaves; but that was altogether contrary to Wr-aldas wish and Fryas counsel. Therefore the punishment was sure to follow it. 44. This is the way in which the punishment came. They had all together taken a whole fleet that came out of the Middel Sea. This fleet was laden with purple cloths and other valuables that came from Phonisia. The weak people of the fleet were put ashore south of the Seiene, but the strong people were kept to serve as slaves. The handsomest were retained ashore, and the ugly and black were kept on board ship as rowers. 45. In the Fly the plunder was divided, but, without their knowing it, they divided the punishment too. Of those who were placed in the foreign ships six died of colic. It was thought that the food and drink were poisoned, so it was all

Staaten fahren, und ausser Greninga und meinem Staat wurde ihnen nirgends gewehrt. Nachdem Askar also mit den Jutten und den anderen Dnemrkern verbndet war, zogen sie zusammen auf Raub aus : das hat aber keine guten Frchte gezeitigt. 43. Sie brachten allerhand fremdlndische Schtze mit nach Hause. Aber gerade dadurch wollte das junge Volk kein Handwerk mehr lernen noch auf den Feldern arbeiten, so dass er zuletzt wohl Sklaven nehmen musste. Aber dies war ganz wider Wraldas Willen und wider Fryas Rat : darum knnte die Strafe nicht ausbleiben. 44. Sieh, wie die Strafe gekommen ist. Einmal hatten sie zusammen eine ganze Flotte gewonnen : diese kam aus der Mittelsee (dem Mittelmeer). Die Flotte war geladen mit Purpurkleidern und anderen Kost barkeiten, die alle aus Phonisja (Phonizien) kamen. Das schwache Volk der Flotte ward sdlich der Sejene an Wall gesetzt, aber das krftige Volk wurde behalten. Das sollte ihnen als Sklaven dienen. Die Schnsten wurden zurckbehalten, um am Lande zu bleiben, und die Hsslichen und Schwarzen wurden an Bord behalten, um auf den Bnken zu rudern. 45. In dem Fly, ward die Habe geteilt, aber sonder ihr Wissen ward auch die Strafe geteilt. Von den Menschen, die auf den auslndischen Schiffen eingestellt wur den, starben sechs an Bauchweh. Man dachte, dass das Essen und Trinken ver giftet war ; darum ward alles              250

MS 208

 

01 OVIR BORD JOMP - MEN BUK-PIN RESTE - ND

02 ALLERWЄIKES HWЄR SLAVONA JEFA GOD KЄM

03 KЄM AK BUK-PIN BINNA - A SAXMANNA

04 BROCHTEN HJU OVIR HJARA MARKA - MI A

05 JUTTAR FOR HJU NЄI SKЄNLAND ND ALINGEN

06 ЄRE KAD FON A BALDA-SЄ - MI ASKAR

07 HIS STJŮRAR FOR HJU NЄI BRITANJA - WI

08 ND AM FON GRЄNE-GA NE LЄTON NЄN

09 GOD NER MINNISKA* OVIR VSA PALA NAVT

10 NE KVMA ND ЄRVMBE BILЄWON WI FON

11 BUK-PIN FRY - HO FЄLO MNNISKA BUK-PIN

12 WEI RAP HE NЄT* IK NAVT TO SKRYWANE

13 * MEN PRONT-LIK ЄR -ET FTERNЄI FON A

14 ʘRA FAMNA HЄRDE HE MY MEL T

15 ASKAR ŮSAND MEL MARA FRYA MN-

16 NISKA ŮT SINA STATUM HULPEN HE

17 AS -ER VVLA SLAVONA INBROCHTE - A

18 PEST FAR GOD WYKEN WAS A KЄMON A

19 FRY WRDEN TWISK-LANDAR NЄI ЄRE RЄNE

20 * MEN ASKAR NILDE* MI A FORSTUM FON

21 T VVLA VRBASTERDE FOLK NAVT AN ЄNE

22 LYNE NAVT NE STONDA* - HI NILDE* NAVT NE

23 DAJA T HJA SKOLDON HJARA SELVA FRYA-S

24 BERN HЄTA LIK RЄINTJA BIBODEN HЄDE - MEN

25 HI VRJET ЄRBI AT I SELVA SWARTE HЄRA

26 HЄDE - EMONG A TWISK-LANDAR WЄRON

27 ЄR TWA FOLKAR ЄR HJARA SELVA NЄNE TWISK

28 - LANDAR HЄTON - T ЄNE FOLK KЄM ЄL FЄR

29 ŮT -ET SŮD-ASTEN WЄI - HJA HЄTON HJARA

30 SELVA ALLEMANNA - ISSA NʘMA HЄDON

31 HJA HJARA SELVA JЄVEN A HJA JETA SVN-

32 DER WIVA INNA A WALDA AS BANNANE

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 208]

ovir bord jompth . Men bkpin reste aend allerwikes , hwr slvona jeftha god km , km k bkpin binna . 46. Tha Saxmanna brochten hju ovir hjara marka , mith tha Juttar for hju ni Sknland aend alingen thre kd fon tha Balda s , mith Askar his stjrar for hju ni Britanja . Wi aend tham fon Grneg ne lton nn god ner minniska ovir vsa pla navt ne kvma , aend thrvmbe bilwon wi fon tha bkpin fry . 47. Ho flo maenniska bkpin wirpth heth , nt ik navt to skrywane , men Prontlik thr et aefterni fon tha ra fmna hrde , heth my meld , thaet Askar thsandmel mra frya maenniska t sina sttum hulpen heth , as er vvla slvona inbrochte . 48. Th pest far god wyken was , tha kmon tha fri wrden Twisklandar ni thre Rne , men Askar nilde mith tha forstum fon thaet vvla vrbasterde folk navt an ne lyne navt ne stonda . Hi nilde navt ne dja , that hja skoldon hjara selva Fryas bern hta , lik Rintja biboden hde , men hi vrjet thrbi that i selva swarte hra hde . 49. Emong tha Twisklandar wron thr tw folkar , thr hjara selva nne Twisklandar hton . Thaet ne folk km l fr t et sd sten wi , hja hton hjara selva Allemanna . Thissa nma hdon hja hjara selva jven , th hja jeta svnder wiva inna tha walda as bannane

over boord gegooid. Doch de buikpijn bleef en allerwege, waar slaven of goederen kwamen, kwam ook de buikpijn binnen. 46. De Saksmannen brachten ze over hunne marken; met de Jutten voer zij naar Schoonland en langs de kusten van de Baltische zee; met Askar zijne zeelieden voer zij naar Brittannia. Wij en die van Grenega lieten geene goederen noch menschen over onze landpalen komen, en daarom bleven wij van de buikpijn bevrijd. 47. Hoevele menschen de buikpijn heeft weggeraapt, weet ik niet te schrijven, maar Prontlik die het naderhand van de andere Maagden hoorde heeft mij gemeld, dat Askar duizendmaal meer vrije menschen uit zijne staten geholpen heeft, als hij er vuile slaven in bracht. 48. Toen de pest voor goed geweken was, kwamen de vrij geworden Twisklanders naar den Rijn, maar Askar wilde met de vorsten van dat vuile verbasterde volk niet op eene lijn staan. Hij wilde niet dulden dat zij zich Fryas kinderen zouden noemen, gelijk Reintja aangeboden had; maar hij vergat daarbij dat hij zelf zwart haar had. 49. Onder de Twisklanders waren er twee volken, die zich zelven geen Twisklanders noemden. Het eene volk kwam heel ver uit het zuidoosten weg, ze noemden zich Allemannen. Dezen naam hadden zij zich gegeven, toen zij nog zonder vrouwen in de wouden als bannelingen

thrown overboard, but the colic remained all the same. Wherever the slaves or the goods came, there it came too. 46. The Saxmannar took it over to their marches. The Juttar brought it to Skenland and along the coasts of the Balda Sea, and with Askars navigators it was taken to Brittania. We and the people of Grenega did not allow either the people or the goods to come over our boundaries, and therefore we remained free from it. 47. How many people were carried off by this disease I cannot tell; but Prontlik, who heard it afterwards from the femmes, told me that Askar had helped out of his states a thousand times more Children of Frya than he had brought dirty slaves in. 48. When the pest had ceased, the Twisklandar who had become free came to the Rene, but Askar would not put himself on an equality with the princes of that vile degenerate race. He would not suffer them to call themselves Fryas Children, as Reintia had offered them, but he forgot then that he himself had black hair. 49. Among the Twisklandar there were two tribes who did not call themselves Twisklandar. One came from the far south-east, and called themselves Allemannar. They had given themselves this name when they had no women among them, and were wandering as exiles in the forests.

ber Bord geworfen. Aber das Bauchweh blieb, und allewege, wo Sklaven oder Gter hinkamen, kam auch das Bauchweh her ein. 46. Die Sachsmnner brachten es ber ihre Marken ; mit den Jutten fuhr es nach Schonland und die Kst en der Baldasee entlang ; mit Askars Seeleuten fuhr es nach Britannien. Wir und die von Grenega liessen keine Gter noch Menschen ber unsere Grenzpfhle kommen, und darum blieben wir des Bauchwehes ledig. 47. Wie viele Menschen es dahingerafft hat, kann ich nicht schreiben. Aber Prontlik, die es spter von den anderen Maiden erfuhr, hat mir gemeldet, dass Askar tausendmal mehr freie Menschen aus seinen Staaten hinausgeschafft hat, als er schmutzige Sklaven hereingebracht hatte. 48. Als die Pest endgltig gewichen war, da kamen die frei gewordenen Twisklnder an den Rhein. Aber Askar wollte mit den Frsten dieses schmutzigen und verbasterten Volkes nicht auf einer Stufe stehen. Er wollte nicht gewhren, dass sie sich Fryas Kinder nannten, wie Reintja es angeboten hatte, aber er vergaft dabei, dass er selber schwarze Haare hatte. 49. Unter den Twisklndern waren zwei Vlker, die sich selber nicht Twisklnder hiessen. Das eine Volk kam ganz weit aus dem Sdosten her : sie hiessen sich Allemanna. [...]

MS 209

 

01 OMME-DWARERDE* - LЄTAR HVON HJA FON -ET

02 SLAVONA FOLK WIVA RAVA ЄVIN SA A HLI

03 - HAWAR * MEN HJA HVON HJARA NʘME BIHALDEN -

04 T ʘRA FOLK T MARA HЄINDE OMME-DWAR

05 - ELDE HЄTON HJARA SELVA FRANKA - NAVT VMBE

06 T HJA FRY WЄRON - MEN FRANK ALSA HЄDE

07 ENE ЄROSTE KNING HЄTEN AM HIM SELVA

08 MI HULPE FON A VRBRŮDA FAMNA TO ERV-

09 LIK KNING OVIR SIN FOLK MAKAD HЄDE - A

10 FOLKAR AM AN HIM PALADON - HЄTON HJA

11 RA SELVA JO-HIS SVNA T IS FOLK-HIS

12 SVNA HJA WЄRON FRYA MNNISKA BILЄWEN

13 NЄIDAM HJA NIMMER ЄNEN KNING NER

14 FORSTE NACH MASTER BIKNNNA NILDE* - AS

15 ENE JENGE* AM BY MЄNA WILLA WAS

16 KЄREN VPPA ЄRE MЄNA ACHT - ASKAR

17 HЄDE [p. 252]  AL FON RЄINTJA FORNOMMEN T A TWISK

18 LANDAR FORSTA MЄST ALTI* IN FIANDSKIP

19 ND FAIA WЄRON - NW STALD* -I HJAM TO FARA

20 HJA SKOLDE ЄNEN HЄRTOGA* FON SIN FOLK

21 KJASA VMBE T -ER ANG WЄRE SЄID -ER T

22 HJA SKOLDE MIT MANLIK ʘERUM SKOLDUN*

23 TWISTA OVIR -ET MASTERSKIP - AK SЄID -ER

24 KVNDON SINA FORSTA MI-A GOLUM SPRЄKA -

25 T SЄID -ER WЄRE AK MODER HIS MЄNE -

26 A KЄMON A FORSTA ЄRA TWISK-LANDAR

27 TO EKKʘRUM ND NЄI RIJA SJUGUN ETMELDE

28 KЄRON HJA ALRIK TO RA HERTOGA* ŮT - ALRIK

29 WЄRE ASKAR-HIS NЄVA - HI JEF HIM TWЄN

30 HVNDRED SKOTSA NDA HVNDRED ЄRA STOR

31 - OSTA SAXMANNA MI TO LIF-WЄRA -

32 A FORSTA MOSTON RIJA SJVGUN FON

[BOEK VAN BEDEN MS PAG. 209]

ommedwarelde . Ltar haevon hja fon et slvona folk wiva rvath , vin sa tha Hlithwar , men hja haevon hjara nme bihalden . 50. Thaet ra folk , thaet mra hinde ommedwarelde , hton hjara selva Franka , navt vmbe that hja fry wron , men Frank alsa hde thene roste kaening hten , tham him selva mith hulpe fon tha vrbrda fmna to ervlik kaening ovir sin folk mkad hde . Tha folkar tham an him pladon , hton hjara selva Thjoth his svna , that is folk his svna , hja wron frya maenniska bilwen , nidam hja nimmer nen kaening ner forste nach mster bikaennna nilde , as thene jenge tham by mna willa was kren vppa thre mna acht . 51. Askar hde [252] al fon Rintja fornommen , that tha Twisklandar forsta mst alti in fiandskip aend faitha wron . Nw stald i hjam to fra , hj skolde nen hrtoga fon sin folk kjasa vmbe thater ang wre seid er that hja skolde mit manlik therum skoldon twista ovir et msterskip . Ak sid er kvndon sina forsta mitha Golum sprka . Thaet sid er wre k Moder his mne . 52. Th kmon tha forsta thra Twislandar to ekkrum aend ni thrija sjugun etmelde kron hja Alrik to ra hertoga ut . Alrik wre Askar his nva , hi jef him twn hvndred skotse aenda hvndred thra storosta Saxmanna mith to lifwra . Tha forsta moston thrija sjvgun fon

omdwaalden. Later hebben zij van het slavenvolk vrouwen geroofd, evenals de Lithauwers, maar zij hebben hun naam behouden. 50. Het andere volk, dat meer in de nabijheid omdwaalde, noemde zich Franken, niet omdat zij vrij waren, maar Frank zoo had de eerste koning geheeten, die zich zelf met hulp van de ontaarde Maagden tot erflijk koning over zijn volk gemaakt had. De volken, die aan hem grensden, noemden zich Thioth-his zonen dat is volkszonen, zij waren vrije menschen gebleven, naardien zij nimmer een koning, noch vorst, noch meester erkennen wilden, als degene die bij algemeene wil gekozen was op de algemeene vergadering. 51. Askar had [253] van Reintja vernomen, dat de Twisklander vorsten meest altijd met elkander in vijandschap en veete waren. Nu stelde hij hun voor, dat zij een hertog van zijn volk zouden kiezen, omdat hij bang was, gelijk hij zeide, dat zij met elkander zouden twisten om het meesterschap. Ook zeide hij dat zijne vorsten met de Golen konden spreken. Dat zeide hij was ook de meening der Moeder. 52. Toen kwamen de vorsten der Twisklanders bij elkander, en na driemalen zeven etmalen kozen zij Alrik tot hertog. Alrik was Askars neef, hij gaf hem tweehonderd Schottenen honderd van de grootste Saksmannen mede tot eene lijfwacht. De vorsten moesten driemaal zeven van

Later on they stole women from the slave people like the Hlithhawar, but they kept their name. 50. The other tribe, that wandered about in the neighbourhood, called themselves Frankar, not because they were free, but the name of their first king was Frank, who, by the help of the degenerate femmes, had had himself made hereditary king over his people. The people nearest to him called themselves "Thioths Sons" - that is, "Sons of the People". They had remained Children of Frya, because they never would acknowledge any king, or prince, or master except those chosen by general consent in a general assembly. 51. Askar had already learned from Reintia that the Twisklander princes were almost always at war with each other. He proposed to them that they should choose a duke from his people, because, as he said, he was afraid that they would quarrel among themselves for the supremacy. He said also that his princes could speak with the Golar. This, he said, was also the opinion of the folk-mother. 52. Then the princes of the Twisklandar came together, and after twenty-one days they chose Alrik as duke. Alrik was Askars nephew. He gave two hundred Skotse and one hundred of the greatest Saxmannar to go with him as a bodyguard. The princes were to send twenty-one

[...] 50. Das andere Volk, das mehr in unserer Nahe umherzog, nannte sich Franka, nicht weil sie frei waren, sondern Frank also hatte der erste Knig geheissen, der sich selber mit Hilfe der verdorbenen Maiden zum erblichen Knig ber sein Volk gemacht hatte. Die Vlker, die an sie grenzten, nannten sich Thjoths Shne , das ist Volkssohne ; sie waren freie Menschen geblieben, dieweil sie nimmer einen Knig, noch Huptling, noch Herrn anerkennen wollten ausser denjenigen, die durch gemeinen Willen auf der gemeinen Acht gekoren wurden. 51. Askar hatte schon von Reintja vernommen, dass die Twisklnder Huptlinge meistens miteinander in Feindschaft und Fehde waren. Nun machte er ihnen den Vorschlag, sie sollten einen Herzog von seinem Volke kiesen, weil er befrchtete, sie knnten miteinander um die Herrschaft streiten. Auch sagte er, dass seine Huptlinge mit den Golen sprechen konnten. Das, sagte er, wre auch die Meinung der Mutter. 52. Da kamen die Huptlinge der Twisklnder zusammen, und nach dreimal sieben Etmelde koren sie Alrik zum Herzog. Alrik war Askars Neffe ; er gab ihm zweihundert Schotten und hundert der rstigsten Sachsmnner mit als Leibwehr. Die Huptlinge mussten dreimal sieben von              252

MS 210

 

 

01 HJARA SVNUM NЄI STAVEREN SENDA

02 TO BORG HJARAR TROW - TO NV WAS ALLES NЄI

03 WINSK GVNGEN - MEN A MN OVIRE RЄNE

04 FARA SKOLDE NILDON* ENE KNING ЄRA

05 FRANKA NAVT VNDER ALRIKIS BIFЄLA NAVT

06 NE STVNDA* - ЄRRVCH LIP ALLES AN A TYS -*

07 ASKAR ЄR MЄNDE T ALLES GOD GVNG - LANDE

08 MI SINA SKЄPA ANNA A ʘRE SYDE ЄRE

09 SKELDA - MEN ЄR WAS WAS MN LʘNG FON SIN

10 KVMSTE TO LJUCHT ND VPPA SIN HOD - HJA

11 MOSTON ALSA RING FLJUCHTA AS HJA KVMEN

12 WЄRON ND ASKAR WRDE SELVA FA - A

13 GOLA NISTON* NAVT HWA HJA FENSEN HЄDE

14 ND ALSA WAR HI FTERNЄI ŮTWIXLA

15 FORI ЄNNEN HAGE GOL ЄR ASKAR-HIS FOLK

16 MI FORA HЄDE - AHWILA T -ET

17 ALLES BЄRADE HLIPON A MAGJARA JETA

18 DRYSTER AS TO FARA OVIR VSA BŮRA RA

19 LANDA HINNA* - BY EGMVDA HWER TO

20 FARA ЄRE BURCH FOR-ANA STAN HЄDE

21 LЄTON HJA ЄNE CHERKA BVWA JETA

22 GRATER ND RIKAR AS ASKAR TO STAV

23 - EREN DЄN HЄDE - AFTERNЄI SЄIDON

24 HJA T ASKAR JU KSE VRLЄREN HЄDE

25 WI A GOLA RVCHDAM ET FOLK NAVT

26 LAWA NAVT NILDE* T WODIN HJAM

27 HELPA KVSTE - ND T HJA HIM ЄRVMBE

28 NAVT ANBIDDA NILDE*- FOR GVNGON HJA

29 TO ND SKAKTON JONGA BERN AM HJA

30 BY RA HILDON ND VPBROCHTON IN A

31 HEMNISSA FON HJARA VRBRUDA

32 LЄRE - WЄRON ЄR MNNISKA AM

                                                                      

 [BOEK VAN BEDEN MS PAG. 210]

hjara svnum ni Stveren senda to borg hjarar trow . 53. To nv was alles ni winsk gvngen , men th maen ovire Rne fara skolde , nildon thene kaening thra Franka navt vnder Alrikis bifla navt ne stonda . Thrthrvch lip alles an tha tys . Askar thr mnde thaet alles god gvng , lande mith sina skpa anna tha re syde thre Skelda , men thr was was man long fon sin kvmste to ljucht aend vppa sin hod . Hja moston alsa ring fljuchta as hja kvmen wron , aend Askar wrde selva fath . 54. Tha Gola niston navt hwa hja fensen hde , aend alsa warth hi aefterni twixlath fori nnen hge Gol , thr Askar his folk mith forath hde . Thawila thaet et alles brade , hlipon tha Mgjara jeta dryster as to fra ovir vsa bra ra landa hinna . By Egmvda hwr to fra tha burch Forna stn hde , lton hja ne cherka bvwa jeta grter aend rikar as Askar to Stveren dn hde . 55. Afterni sidon hja that Askar thju kaese vrlren hde with tha Gola , thrvchdam et folk navt lwa navt nilde , that Wodin hjam helpa kvste , aend that hja him thrvmbe navt anbidda nilde . Forth gvngon hja to aend skkton jonga bern tham hja by ra hildon aend vpbrochten in tha hemnissa fon hjara vrbruda lre . 56. Wron thr maenniska tham...

hunne zonen naar Staveren zenden tot borg van hunne trouw. 53. Tot nu toe was alles naar zijn wensch gegaan, maar toen men over den Rijn zoude varen, wilde de koning der Franken niet onder Alriks bevelen staan. Daardoor liep alles in de war. Askar, die meende, dat alles goed ging, landde met zijne schepen aan de overkant der Schelde, maar daar was men reeds van zijne komst ingelicht en op zijne hoede. Zij moesten even haastig vluchten als zij gekomen waren, en Askar werd zelf gevangen genomen. 54. De Golen wisten niet, wien zij gevangen hadden, en zoo werd hij naderhand uitgewisseld voor een aanzienlijken Gole, dien Askars volk had medegevoerd. Terwijl dit alles gebeurde, liepen de Magyaren nog stoutmoediger over de landen onzer naburen heen. Bij Egmuda, waar te voren de burgt Forana gestaan had, lieten zij eene kerk bouwen nog grooter en rijker als Askar te Staveren gedaan had. 55. Naderhand zeiden zij, dat Askar den strijd had verloren tegen de Golen, omdat het volk niet wilde gelooven, dat Wodan hen konde helpen, en dat zij hem daarom niet wilden aanbidden. Voorts gingen zij heen en schaakten jonge kinderen, die zij bij zich hielden en opvoedden in de geheimenissen van hunne verfoeijelijke leer. 56. Waren er menschen, die

of their sons as hostages for their fidelity. 53. Thus far all had gone according to his wishes; but when they were to go over the Rene, the king of the Frankar would not be under Alriks command. Thereupon all was confusion. Askar, who thought that all was going on well, landed with his ships on the other side of the Skelda; but there they were already aware of his coming, and were on their guard. He had to flee as quickly as he had come, and was himself taken prisoner. 54. The Golar did not know whom they had taken, so he was afterwards exchanged for a noble Gol whom Askars people had taken with them. While all this was going on, the Magyarar went about audaciously over the lands of our neighbours. Near Egmuda, where formerly the burgh Forana had stood, they built a temple larger and richer than that which Askar had built at Staveren. 55. They said afterwards that Askar had lost the battle against the Golar, because the people did not believe that Wodin could help them, and therefore they would not pray to him. They went about stealing young children, whom they kept and brought up in the mysteries of their abominable doctrines. 56. Were there people who [...]

ihren Shnen nach Staveren senden als Brgschaft ihrer Treue. 53. Soweit war alles nach Wunsch gegangen : aber als man ber den Rhein fahren sollte, wollte der Knig der Frnken nicht unter Alriks Befehle stehen. Dadurch ging alles in die Guere. Askar, der vermeinte, dass alles gut ging, landete mit seinen Schiffen an der anderen Seite der Schelde ; aber da war man schon lange von seinem Kommen unterrichtet und auf seiner Hut. Sie mussten ebenso schnell fliehen als sie gekommen waren, und Askar wurde selber gefangengenommen. 54. Die Golen wussten nicht, wen sie gefasst hatten, und also ward er spter ausgewechselt gegen einen hohen Golen, den Askars Volk mitgefuhrt hatte. Dieweilen dies alles geschah, liefen die Magjaren (Magier) noch dreister als zuvoren ber unsere Nachbarlande hin. Bei Egmuda, wo vorher die Burg Forana, gestanden hatte, liessen sie eine Kirche bauen, noch grosser und reicher als Askar es zu Staveren getan hatte. 55. Nachdem sagten sie, dass Askar den Kampf gegen die Golen verloren hatte, weil das Volk nicht glauben wollte, dass Wodin ihnen helfen knnte, und dass sie ihn darum nicht anbeten wollten. Frder gingen sie hin und entfhrten junge Kinder, die sie bei sich behielten und aufbrachten in den Geheimnissen ihrer verdorbenen Lehre. 56. Waren Menschen da, die ...

Het overige ontbreekt.

 

        

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

************************************************

************************************************

************************************************

 

 

  

Rodinbook